diff --git a/intro-irre/README.md b/intro-irre/README.md new file mode 100644 index 0000000..480e5a2 --- /dev/null +++ b/intro-irre/README.md @@ -0,0 +1,57 @@ +# intro-irre — วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น (เว็บเอกสาร) + +แปลงตำราต้นฉบับ `Intro-Irri-Eng.pdf` (300 หน้า, 10 บท) เป็นเว็บเอกสารแบบ static +โครงหน้าตาล้อกับ docs.julialang.org: สารบัญซ้าย · เนื้อหากลาง · "ในหน้านี้" ขวา · ค้นหาเต็มเล่ม + +``` +index.html หน้าปก + สารบัญการ์ด + สถิติ +chapters/ch01..10.html หนึ่งไฟล์ต่อหนึ่งบท (หัวข้อเป็น anchor ไม่ reload) +css/docs.css ธีมทั้งหมด (โทเคนสี/ฟอนต์/สเปซที่หัวไฟล์) +js/docs.js theme, drawer มือถือ, search modal, scrollspy +data/search.json ดัชนีค้นหา (ระดับย่อหน้า 1,489 รายการ) +data/nav.json สารบัญแบบ tree +assets/figures/*.jpg ภาพ/ตาราง/สมการที่ crop จาก PDF (423 รูป) +assets/cover.jpg หน้าปกที่ render จากหน้าแรก +fonts/k2d-*.woff2 ฟอนต์ K2D (ไทย+ละติน) ฝังในโปรเจกต์ +extracted/pages.json ผลถอดข้อความดิบ (แหล่งข้อมูลของ build) +tools/extract.py PDF → pages.json + ภาพ +tools/build.py pages.json → HTML/ดัชนี +``` + +## สร้างใหม่ + +```bash +python tools/extract.py # ~2 นาที (ต้องมี pymupdf: uv pip install pymupdf) +python tools/build.py # ไม่กี่วินาที +python -m http.server 8090 # เปิด http://localhost:8090 +``` + +`extract.py` อ่าน PDF จาก path คงที่ (`DEFAULT_PDF`) — แก้ที่หัวไฟล์ถ้าย้ายไฟล์ต้นฉบับ + +## หลักการถอดข้อความ + +ต้นฉบับพิมพ์ด้วยฟอนต์ไทยรุ่นเก่า (AngsanaNew / EucrosiaUPC) มี 3 กับดักที่ต้องจัดการ: + +1. **วรรณยุกต์กลายเป็น PUA** — subset font จ่ายรหัส `U+F70A…` แทน ่ ้ ๊ ๋ ็ ์ ิ ี ั + → แปลงกลับด้วย `PUA_MAP` ใน `norm()` ก่อนอย่างอื่นทั้งหมด +2. **สระอำแตกเป็น นิคหิต + า** — รวมกลับเป็น U+0E33 +3. **สมการ/ตารางเส้น/ภาพ อ่านเป็นข้อความไม่ได้** (`64)5.5(2×π`) + → ตรวจ "band" จาก image block + drawing + block สมการ แล้ว render เป็น JPEG + แปะกลับในลำดับอ่าน พร้อม caption ที่ผูกกับรูปที่อยู่ใกล้ที่สุด + +หัวข้อผ่าที่ระดับ **span** ไม่ใช่บรรทัด เพราะบท 5–10 พิมพ์หัวข้อไว้บรรทัดเดียวกับเนื้อเรื่อง +(`5.1. หัวใจ…` ตามด้วยเนื้อหาทันที) — ใช้ run ตัวหนาที่ขึ้นต้นบรรทัดเป็นตัวแบ่ง + +## ข้อจำกัดที่รู้อยู่ + +- หัวข้อบท 5–10 ที่ไม่ได้ทำตัวหนาและไม่ขึ้นบรรทัดใหม่ จะตกไปเป็นย่อหน้าธรรมดา + (เช่น `5.2 คุณสมบัติของดิน…` หายจากสารบัญ) — ถ้าได้ไฟล์ `.docx` ต้นฉบับจะแก้ได้ตรงจุด +- ตารางและสมการเป็น **ภาพ** ค้นหาข้อความในตารางไม่ได้ +- ภาพเป็น JPEG 90% ที่ ~185 dpi (รวม ~30 MB) — ลดคุณภาพได้ที่ `render_band()` ถ้าต้องการเบาลง +- ยังไม่มี offline/PWA และไม่มี dark-mode ตามระบบของตำรา (มีปุ่มสลับจำค่าใน localStorage) + +## ดีไซน์ + +ฐานจาก `ui-ux-pro-max` → style "Swiss Modernism 2.0" + พาเลตต์ knowledge-blue +โทเคนจริงอยู่ใน `css/docs.css` หัวไฟล์ (`--brand #1e3a8a`, `--bg #f8fafc`, ฯลฯ) +ตัวอักษรเนื้อหา 17px/1.95 เพื่อความอ่านสบายของภาษาไทย · ทุกคู่สีหลักผ่าน WCAG AA diff --git a/intro-irre/assets/cover.jpg b/intro-irre/assets/cover.jpg new file mode 100644 index 0000000..5ea6a26 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/cover.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/favicon.svg b/intro-irre/assets/favicon.svg new file mode 100644 index 0000000..439c0d6 --- /dev/null +++ b/intro-irre/assets/favicon.svg @@ -0,0 +1 @@ + \ No newline at end of file diff --git a/intro-irre/assets/figures/p001-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p001-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..c3f5de5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p001-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p002-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p002-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..9769e93 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p002-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p003-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p003-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..2971628 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p003-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p004-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p004-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0e114b8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p004-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p009-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p009-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..dfc513b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p009-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p013-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p013-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8aeabd7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p013-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p013-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p013-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..3cf4e5f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p013-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p013-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p013-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..6d251ca Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p013-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p015-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p015-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6ba6428 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p015-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p016-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p016-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a357235 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p016-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p016-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p016-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..44ac53c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p016-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p020-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p020-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..434d27a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p020-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p021-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p021-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..9e794c0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p021-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p024-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p024-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..1e9a547 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p024-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p029-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p029-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..81346ff Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p029-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p030-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p030-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..5fd1175 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p030-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p032-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p032-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..816ab2f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p032-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p036-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p036-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ea33a0c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p036-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p037-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p037-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..bd0b508 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p037-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p040-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p040-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..cc6fdde Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p040-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p042-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p042-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..1c3a87f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p042-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p043-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p043-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..43837e8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p043-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p043-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p043-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..cd20347 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p043-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p044-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p044-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..61a8ac7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p044-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p045-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p045-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4f98f57 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p045-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p045-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p045-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8a20dcd Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p045-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p046-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p046-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..c144a2d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p046-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p047-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p047-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ac951a3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p047-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p048-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p048-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ab20284 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p048-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p049-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p049-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a80c8a5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p049-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p052-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p052-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..baa176e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p052-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p052-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p052-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..558d93a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p052-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p053-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p053-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a1f6ff7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p053-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p054-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p054-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..309db5a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p054-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p055-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p055-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..97d071d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p055-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p055-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p055-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..05b357e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p055-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p055-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p055-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..b3729e2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p055-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p056-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p056-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b63edc9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p056-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p056-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p056-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..5a07086 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p056-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p057-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p057-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8f44f13 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p057-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p059-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p059-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a299f9d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p059-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p059-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p059-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..c101a63 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p059-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p060-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p060-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4bbe2ab Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p060-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p060-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p060-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..ce294dc Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p060-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p062-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p062-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..d9c7c3f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p062-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p063-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p063-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..52c5b72 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p063-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p065-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p065-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..10a3090 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p065-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p066-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p066-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fe61507 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p066-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p066-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p066-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..9092101 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p066-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p067-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p067-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..7df5c07 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p067-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p068-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p068-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..93c9536 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p068-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p069-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p069-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..484fe6c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p069-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p071-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p071-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a21991d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p071-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p071-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p071-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..db26c2e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p071-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p072-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p072-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..863436c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p072-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p074-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p074-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..7072771 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p074-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p076-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p076-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b853877 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p076-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p078-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p078-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ea19fd9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p078-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p079-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p079-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..db51f49 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p079-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p080-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p080-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..176f0ca Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p080-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p082-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p082-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..21f2240 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p082-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p082-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p082-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..9554be8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p082-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p082-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p082-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..d0275ef Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p082-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p083-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p083-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..67e5477 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p083-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p083-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p083-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..95c3fab Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p083-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p084-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p084-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6b11b1d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p084-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p085-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p085-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..dc22a43 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p085-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p085-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p085-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e7b5efb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p085-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p086-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p086-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a864e08 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p086-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p086-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p086-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..1aab837 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p086-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p087-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p087-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..271ef86 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p087-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p088-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p088-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4fb71f3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p088-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p088-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p088-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e8a73bf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p088-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p089-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p089-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..55913d8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p089-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p089-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p089-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8cbc8f3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p089-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p090-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p090-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e8a4063 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p090-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p090-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p090-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..b2cabeb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p090-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p091-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p091-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e1ece1e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p091-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p091-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p091-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e8fccaf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p091-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p091-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p091-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..99acf41 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p091-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p092-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p092-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..214232c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p092-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p092-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p092-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..3a7e65c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p092-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p092-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p092-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..3e2e40d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p092-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p092-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p092-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..ab47913 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p092-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p092-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p092-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..2a70371 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p092-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p093-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p093-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..5aabd42 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p093-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p093-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p093-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..6bc8fbf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p093-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p093-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p093-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..059da67 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p093-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p093-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p093-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..ee27c0b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p093-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p094-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p094-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..db0b4f6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p094-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p094-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p094-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..456e682 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p094-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p094-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p094-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..f0ba113 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p094-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p094-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p094-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..d5e9339 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p094-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p094-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p094-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..7c879f0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p094-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p095-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p095-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..cc5fb96 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p095-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p096-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p096-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..c5d5159 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p096-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p097-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p097-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..832751f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p097-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p099-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p099-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..d30b651 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p099-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p099-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p099-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8b07c95 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p099-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p099-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p099-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..6806395 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p099-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p100-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p100-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..036c8f4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p100-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p101-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p101-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e1e5cda Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p101-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p102-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p102-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a94e3f9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p102-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p102-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p102-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e77c074 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p102-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p103-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p103-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3c64d0a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p103-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p103-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p103-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..0e9e7b5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p103-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p104-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p104-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..209808d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p104-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p104-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p104-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..7b0685c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p104-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p105-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p105-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..410d7e3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p105-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p106-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p106-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3f4eaf4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p106-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p107-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p107-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ddbb270 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p107-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p107-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p107-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e5b1464 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p107-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p108-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p108-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..91d5073 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p108-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p108-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p108-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..b1496df Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p108-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p109-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p109-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..bf246c4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p109-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p110-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p110-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..d43e6c7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p110-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p111-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p111-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8a340df Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p111-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p112-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p112-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e3f956e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p112-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p113-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p113-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a3ecb1a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p113-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p114-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p114-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..741284b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p114-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p115-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p115-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e3c2ea2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p115-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p116-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p116-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..aa706c3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p116-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p117-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p117-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fdc6e3d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p117-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p118-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p118-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..1965d29 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p118-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p119-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p119-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..5b71eb0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p119-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p119-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p119-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..f98a5a2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p119-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p120-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p120-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b5e62ee Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p120-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p120-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p120-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8fb46df Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p120-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p120-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p120-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..a0d77e0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p120-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p120-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p120-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..51251f0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p120-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p120-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p120-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..009eb8c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p120-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p121-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p121-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..bd3024f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p121-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p121-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p121-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..2b8143a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p121-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p122-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p122-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..f220ee8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p122-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p122-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p122-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..fe5f54f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p122-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p123-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p123-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4b0ca47 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p123-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p124-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p124-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..bc665cc Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p124-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p124-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p124-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..9612759 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p124-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p125-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p125-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4c9c6de Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p125-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p126-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p126-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6bdc677 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p126-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p127-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p127-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..94d7139 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p127-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p127-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p127-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..3fb2343 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p127-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p127-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p127-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..3a58889 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p127-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p128-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p128-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..dbc86b8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p128-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p128-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p128-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..14ff48f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p128-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p128-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p128-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..2a60a9c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p128-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p129-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p129-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..c252d26 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p129-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p130-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p130-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..953b4ea Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p130-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p130-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p130-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e6d3bdb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p130-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p131-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p131-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b366f16 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p131-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p132-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p132-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..88366fa Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p132-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p133-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p133-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..7eae6bb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p133-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p134-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p134-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fe9b447 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p134-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p135-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p135-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..772b524 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p135-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p136-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p136-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3f1ba63 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p136-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p137-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p137-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b055d6b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p137-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p138-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p138-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e10d0b1 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p138-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p139-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p139-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..f49f858 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p139-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p140-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p140-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..29d40b3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p140-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p141-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p141-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4510c2d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p141-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p142-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p142-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..be508d7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p142-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p143-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p143-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..103f69d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p143-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p144-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p144-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a5e0dbe Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p144-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p145-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p145-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0032b19 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p145-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p146-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p146-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..7a6b13b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p146-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p147-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p147-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..09286d4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p147-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p148-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p148-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3e9b48e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p148-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p148-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p148-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..d03a49d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p148-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p148-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p148-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..a5c672f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p148-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p149-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p149-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..149be3b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p149-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p149-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p149-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..7857126 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p149-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p150-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p150-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8bb5db1 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p150-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p151-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p151-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..2c56338 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p151-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p152-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p152-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..bb8670c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p152-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p152-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p152-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..9e40196 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p152-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p153-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p153-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..147a03f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p153-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p153-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p153-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8b35f5c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p153-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p154-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p154-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4a5f6cd Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p154-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p155-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p155-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ba66356 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p155-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p156-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p156-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..52c4e21 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p156-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p157-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p157-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..87e48bd Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p157-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p158-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p158-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..da8d1c9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p158-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p158-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p158-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..d91582b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p158-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p158-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p158-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..aa4318f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p158-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p159-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p159-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..99a6956 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p159-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p159-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p159-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..6f1a0be Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p159-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p160-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p160-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..9708352 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p160-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p163-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p163-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..90376fd Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p163-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p164-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p164-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..f789654 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p164-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p164-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p164-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..3618304 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p164-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p164-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p164-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..2811371 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p164-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p165-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p165-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..608c120 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p165-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p166-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p166-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..cb60c93 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p166-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p166-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p166-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..928de52 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p166-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p167-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p167-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b550039 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p167-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p167-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p167-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..788dee7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p167-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p169-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p169-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a61a148 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p169-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p170-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p170-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..36c56ea Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p170-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p170-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p170-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..71c170a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p170-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p171-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p171-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8ef7e48 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p171-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p172-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p172-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..eac5434 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p172-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p172-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p172-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..40297a0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p172-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p174-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p174-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b0e9751 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p174-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p174-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p174-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..4c9e0ba Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p174-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p175-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p175-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..97fd55e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p175-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p176-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p176-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4cf3ade Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p176-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p177-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p177-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8880f83 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p177-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p178-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p178-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b046c4b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p178-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p179-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p179-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..517c25f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p179-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p180-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p180-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..7853f4d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p180-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p182-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p182-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..54e1026 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p182-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p182-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p182-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..fcea233 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p182-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p183-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p183-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..21a4d49 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p183-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p184-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p184-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..603d1cd Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p184-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p185-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p185-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..69fbb60 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p185-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p186-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p186-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a4d4b82 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p186-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p187-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p187-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..73dd36e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p187-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p188-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p188-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..78316f5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p188-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p189-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p189-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..87a8cd5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p189-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p189-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p189-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..73d16bb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p189-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p189-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p189-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..1e249e3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p189-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p189-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p189-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..eec54e3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p189-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p190-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p190-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..2177c08 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p190-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p190-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p190-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8e42696 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p190-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p190-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p190-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..35f252a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p190-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p190-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p190-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..688a743 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p190-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p191-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p191-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..30f8c47 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p191-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p191-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p191-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..a859be6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p191-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p192-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p192-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..2dd01d8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p192-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p193-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p193-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..c2101c2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p193-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p193-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p193-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e831b97 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p193-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p194-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p194-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..74f37ad Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p194-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p194-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p194-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..641aeb2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p194-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p195-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p195-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..cbaee09 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p195-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p195-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p195-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..3e3b54a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p195-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p196-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p196-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..968981f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p196-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p197-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p197-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..44d99cf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p197-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p198-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p198-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6f497f0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p198-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p199-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p199-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..eb2f645 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p199-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p201-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p201-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..56b2ac1 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p201-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p202-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p202-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..09a30e6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p202-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p202-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p202-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..d31db3c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p202-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p203-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p203-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e617ab8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p203-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p204-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p204-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4f0f1a3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p204-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p204-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p204-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..270c914 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p204-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p204-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p204-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..27c6612 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p204-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p205-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p205-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..028cc75 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p205-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p205-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p205-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..86e6307 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p205-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p206-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p206-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0d408bf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p206-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p206-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p206-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..f32a3fc Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p206-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p207-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p207-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..5969531 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p207-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p207-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p207-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..f308e97 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p207-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p209-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p209-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..5e4980a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p209-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p210-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p210-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..bc941e7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p210-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p211-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p211-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0b35bcb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p211-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p212-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p212-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8d889ff Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p212-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p213-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p213-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..04436b9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p213-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p214-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p214-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0862be1 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p214-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p214-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p214-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..17c6b8f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p214-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p215-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p215-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a852573 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p215-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p215-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p215-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..ef9d4e3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p215-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p216-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p216-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..79e305c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p216-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p216-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p216-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..60a1c7d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p216-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p216-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p216-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..a5b31a4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p216-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p217-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p217-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..10ddb0f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p217-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p218-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p218-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8051420 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p218-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p219-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p219-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4a3b4e4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p219-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p220-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p220-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..18913b0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p220-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p221-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p221-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..116b20b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p221-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p221-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p221-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..d6547ae Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p221-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p222-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p222-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8000ec6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p222-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p222-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p222-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..70b16ba Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p222-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p222-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p222-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..64b9f2f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p222-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p222-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p222-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..52f4a46 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p222-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p223-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p223-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..28bfb42 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p223-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p223-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p223-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..29f7941 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p223-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p223-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p223-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..62bdd76 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p223-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p223-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p223-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..517b3bd Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p223-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p224-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p224-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..9400801 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p224-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p224-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p224-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..7412af7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p224-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p224-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p224-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..46ac4f4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p224-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p224-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p224-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..0f46dff Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p224-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p225-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p225-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..757fea6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p225-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p225-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p225-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..a6602c3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p225-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p225-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p225-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..b27b951 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p225-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p225-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p225-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..af1b3b5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p225-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p226-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p226-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..75e9bfa Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p226-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p226-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p226-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..a18a6de Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p226-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p226-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p226-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..4768c22 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p226-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p226-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p226-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..030e959 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p226-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p226-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p226-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..f6e84a5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p226-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p227-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p227-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a338826 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p227-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p227-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p227-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..26624cb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p227-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p227-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p227-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..ac651d8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p227-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p227-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p227-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..8335728 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p227-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p227-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p227-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..cba01b6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p227-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p228-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p228-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..89375a1 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p228-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p228-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p228-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..619cf51 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p228-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p228-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p228-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..137e88d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p228-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p228-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p228-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..88f3315 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p228-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p228-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p228-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..14f2b49 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p228-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p228-6.jpg b/intro-irre/assets/figures/p228-6.jpg new file mode 100644 index 0000000..ed23ceb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p228-6.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p229-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p229-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..be51082 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p229-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p229-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p229-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..f50188f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p229-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p229-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p229-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..14fbd58 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p229-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p230-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p230-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6fa71ca Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p230-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p231-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p231-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ad2cb24 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p231-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p232-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p232-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..d684159 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p232-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p234-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p234-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..18054c0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p234-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p235-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p235-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..f2fde1e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p235-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p236-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p236-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a8ca7f0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p236-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p237-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p237-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6866221 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p237-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p237-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p237-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..104da9f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p237-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p238-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p238-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..aa8f954 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p238-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p239-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p239-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e6bd1f5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p239-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p239-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p239-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p239-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p240-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p240-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ad7488e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p240-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p240-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p240-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..e7818ce Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p240-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p242-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p242-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..9c3fee6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p242-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p243-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p243-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..d008cd6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p243-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p244-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p244-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..1c725c2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p244-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p244-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p244-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..4cb805d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p244-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p245-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p245-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..def09d7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p245-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p245-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p245-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p245-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p246-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p246-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3a9c6fe Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p246-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p246-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p246-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..af611a6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p246-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p247-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p247-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3fa2cd6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p247-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p247-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p247-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p247-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p248-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p248-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..199f894 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p248-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p249-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p249-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..34db3eb Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p249-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p249-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p249-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p249-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p250-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p250-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4179a03 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p250-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p250-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p250-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..4ebb8a7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p250-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p252-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p252-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..1277893 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p252-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p252-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p252-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p252-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p253-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p253-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a29e458 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p253-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p253-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p253-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..ca30301 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p253-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p253-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p253-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..5357174 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p253-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p254-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p254-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..591f161 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p254-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p255-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p255-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a05c07d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p255-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p255-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p255-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p255-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p256-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p256-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b3051c6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p256-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p257-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p257-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..591f161 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p257-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p258-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p258-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8df5ed6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p258-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p259-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p259-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fc5b284 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p259-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p260-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p260-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..993567b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p260-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p261-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p261-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..591f161 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p261-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p262-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p262-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6e5a15d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p262-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p263-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p263-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..57a0107 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p263-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p263-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p263-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..905622d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p263-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p264-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p264-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..66a1f2a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p264-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p265-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p265-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..919fcda Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p265-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p265-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p265-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..c8af1b4 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p265-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p266-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p266-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..52a442d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p266-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p266-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p266-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..ce20dcf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p266-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p266-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p266-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..f25662c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p266-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p267-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p267-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..6ab383f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p267-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p267-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p267-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..7431bd1 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p267-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p268-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p268-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..553c1c9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p268-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p269-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p269-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..b5e9309 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p269-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p270-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p270-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fddf134 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p270-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p270-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p270-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..bc19b74 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p270-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p270-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p270-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..d3df86f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p270-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p271-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p271-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..3b5fbd7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p271-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p272-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p272-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..18097b0 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p272-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p273-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p273-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ef05ec6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p273-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p274-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p274-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..135bbf9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p274-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p275-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p275-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a7f9e72 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p275-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p276-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p276-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..7a261c6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p276-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p276-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p276-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..56b4c92 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p276-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p276-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p276-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..d49cd5a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p276-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p277-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p277-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..80f6dff Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p277-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p278-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p278-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4c864ff Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p278-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p278-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p278-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..1addbda Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p278-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p279-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p279-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0e1b695 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p279-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p279-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p279-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..5f80a7a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p279-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p280-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p280-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a3aa7dc Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p280-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p280-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p280-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..32abfd2 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p280-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p281-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p281-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..0db4068 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p281-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p281-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p281-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..16ce1d6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p281-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p282-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p282-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e611cc8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p282-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p282-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p282-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..d50c94f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p282-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p282-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p282-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..6f5a6e3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p282-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p283-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p283-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e27bac8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p283-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p284-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p284-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..8cbdfb7 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p284-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p284-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p284-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..86fe85d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p284-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p285-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p285-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..ae7b10c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p285-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p286-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p286-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..5e1a098 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p286-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p286-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p286-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..cc88df6 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p286-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p286-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p286-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..2c06458 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p286-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p287-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p287-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..dc5a1ac Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p287-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p287-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p287-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..c3b5751 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p287-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p287-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p287-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..22744d3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p287-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p287-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p287-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..63c90f3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p287-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p287-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p287-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..ec18a6b Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p287-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p288-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p288-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..2ac7c00 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p288-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p288-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p288-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..0592366 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p288-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p288-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p288-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..90afaad Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p288-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p289-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p289-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fcfab99 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p289-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p289-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p289-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..96f88ba Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p289-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p290-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p290-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..179ae62 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p290-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p291-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p291-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e6a196d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p291-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p292-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p292-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..2830a79 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p292-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p292-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p292-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..1a1af8a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p292-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p292-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p292-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..868ccbf Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p292-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p292-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p292-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..f8dfc1c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p292-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p293-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p293-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..dae2f0c Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p293-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p293-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p293-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..6d70d15 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p293-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p294-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p294-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..fefc4b3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p294-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p294-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p294-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..0493a5e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p294-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p295-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p295-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..e823baa Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p295-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p295-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p295-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..0a7094d Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p295-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p295-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p295-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..0ec3a6a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p295-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p295-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p295-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..190339a Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p295-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p295-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p295-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..f87f9e9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p295-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p296-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p296-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..a911288 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p296-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p296-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p296-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..8beebe3 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p296-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p296-3.jpg b/intro-irre/assets/figures/p296-3.jpg new file mode 100644 index 0000000..a44f678 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p296-3.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p296-4.jpg b/intro-irre/assets/figures/p296-4.jpg new file mode 100644 index 0000000..ad9a62f Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p296-4.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p296-5.jpg b/intro-irre/assets/figures/p296-5.jpg new file mode 100644 index 0000000..6ad724e Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p296-5.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p296-6.jpg b/intro-irre/assets/figures/p296-6.jpg new file mode 100644 index 0000000..09a60e8 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p296-6.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p297-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p297-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..48c9b35 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p297-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p297-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p297-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..b636277 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p297-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p298-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p298-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..4ea2855 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p298-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p298-2.jpg b/intro-irre/assets/figures/p298-2.jpg new file mode 100644 index 0000000..d1da8c5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p298-2.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p299-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p299-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..9769e93 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p299-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/assets/figures/p300-1.jpg b/intro-irre/assets/figures/p300-1.jpg new file mode 100644 index 0000000..d9d7778 Binary files /dev/null and b/intro-irre/assets/figures/p300-1.jpg differ diff --git a/intro-irre/chapters/ch01.html b/intro-irre/chapters/ch01.html new file mode 100644 index 0000000..0aea107 --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch01.html @@ -0,0 +1,529 @@ + + + + + +บทที่ 1 บทนำ (Introduction) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 1 บทนำ (Introduction)

+

หน้า 7–35 ในหนังสือ · 9 หัวข้อ

+
+

1.1 คำนำ (Introduction)น. 7

+

การชลประทาน ถือเป็นศาสตร์เก่าแก่โบราณ เทียบเท่ากับอารยะธรรมของโลก (Irrigation is an old art as old as civilization) อารยะธรรมของโลกถือกำเนิด เปลี่ยนแปลงและเสื่อมสลายไปตามการพัฒนาการชลประทาน (Hansen, et. al., 1980)การชลประทานโดยนิยามทั่วไปหมายถึง การให้นํ้าแก่พืช แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปแล้วจะหมายถึงเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมความชื้นในเขตรากพืช เพื่อให้พืชเจริญเติบโตและให้ผลผลิตทั้งปริมาณและคุณภาพตามที่ต้องการ ซึ่งถ้ามองในกรอบนี้แล้วการชลประทานจะเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีต่างๆ ดังต่อไปนี้ (Rydzewski, 1987)

+

- การให้นํ้าแก่พืช

+

- การควบคุมสภาพบรรยากาศรอบๆ ต้นพืช

+

- การระบายนํ้าในดิน

+

- การระบายนํ้าผิวดิน

+

- การป้องกันนํ้าท่วมพื้นที่เกษตรกรรม

+

- การพัฒนาแหล่งนํ้า

+

- การส่งนํ้า

+

- การจัดสรรนํ้า

+

- การอนุรักษ์นํ้า

+

- การจัดการคุณภาพนํ้า

+

- การพัฒนาพื้นที่เกษตรชลประทานซึ่งจะเห็นได้ว่าการชลประทานมีขอบเขตงานที่กว้างขวาง มีความเกี่ยวข้องกับ คน ดิน นํ้า พืชภูมิอากาศ ภูมิประเทศ และสิ่งต่างๆ มากมาย ดั้งนั้น วิศวกรชลประทาน ซึ่งมีหน้าที่ในการวางแผนออกแบบ ก่อสร้าง และบริหารโครงการชลประทาน จึงจำเป็นที่จะต้องมีความรู้ทางด้านวิศวกรรมศาสตร์และศาสตร์แขนงต่างๆ ดังนี้

+

- วิศวกรรมทรัพยากรนํ้า ซึ่งเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์สภาพนํ้าฝน-นํ้าท่า การพัฒนาแหล่งนํ้า

+

ทั้งผิวดินและใต้ดิน การวางแผนและการจัดการนํ้าในระดับลุ่มนํ้าทั้งปริมาณและคุณภาพ

+

และการอนุรักษ์นํ้า

+

- วิศวกรรมโยธา ด้านวิศวกรรมสำรวจ วิศวกรรมโครงสร้าง วิศวกรรมชลศาสตร์ วิศวกรรม

+

ฐานราก วิศวกรรมก่อสร้าง ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการวางแผน สำรวจ ออกแบบ และการก่อสร้าง

+

เขื่อน และอาคารชลประทานขนาดใหญ่

+

- วิศวกรรมชลประทาน ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการวางแผน สำรวจ ออกแบบ และก่อสร้าง ระบบ

+

ส่งนํ้า ระบบให้นํ้า ระบบระบายนํ้า ถนนและทางลำเลียงในไร่นา แหล่งเก็บนํ้าในไร่นา การ

+

จัดรูปที่ดิน การส่งนํ้าและบำรุงรักษาโครงการชลประทาน และการจัดการนํ้าชลประทาน

+

- ศาสตร์อื่นๆ ได้แก่ ด้านสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านการจัดการ และด้านเศรษฐศาสตร์ทาง

+

วิศวกรรม

+

จากความหมายของคำว่า “การชลประทาน” ตามที่กล่าวมาแล้ว จึงสามารถให้นิยามคำว่า“วิศวกรรมชลประทาน” เพื่อความชัดเจนได้ดังนี้

+

วิศวกรรมชลประทานคือวิชาที่เกี่ยวกับการพัฒนาแหล่งนํ้า การจัดสรรนํ้าจากแหล่งนํ้า การส่งนํ้าและการระบายนํ้า การให้นํ้าแก่พืช และรวมถึงการควบคุมคุณภาพนํ้า ดังนั้นผู้เรียนจึงจำเป็นต้องมีความรู้ศาสตร์ในสาขาต่างๆ เช่น วิศวกรรมทรัพยากรนํ้า วิศวกรรมชลศาสตร์ วิศวกรรมสำรวจวิศวกรรมโครงสร้าง วิศวกรรมฐานราก หลักการชลประทานและการระบายนํ้า เศรษฐศาสตร์ สังคมและสิ่งแวดล้อม เพื่อนำความรู้ทั้งหลายมาประยุกต์ใช้ในการวางแผน สำรวจ ออกแบบ ก่อสร้าง และบริการโครงการชลประทาน ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

+

ประโยชน์ของระบบชลประทาน คือการนำเอาทรัพยากรนํ้า ดินและมนุษย์ มาใช้เพื่อการพัฒนาการเกษตร โดยมีเป้าหมายอันดับแรกเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและรายได้ของเกษตรกร และเป้าหมายระดับประเทศเพื่อการแก้ปัญหาความยากจน เพิ่มคุณภาพชีวิต และ พัฒนาสังคม ดังแสดงในรูปที่ 1.1

+
+ รูปที่ 1.1 ประโยชน์ของการชลประทาน +
รูปที่ 1.1 ประโยชน์ของการชลประทาน
+
+
+
+

1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)น. 9

+

วิศวกรรมชลประทานมีขอบเขตงานที่กว้างขวาง ระบบชลประทานจะสามารถทำงานได้ตามวัตถุประสงค์และเกิดประโยชน์ตามที่ได้กล่าวมาแล้ว ขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานในแต่ละส่วน หรือแต่ละขั้นตอน ดังนั้นวิศวกรชลประทานจึงจำเป็นต้องมีความรู้หลากหลายในวิชาต่างๆ ดังแสดงในตารางที่1.1 เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานตั้งแต่ การวางแผน การสำรวจ การออกแบบโครงการ การก่อสร้างโครงการ การบริหารโครงการ การส่งนํ้าและบำรุงรักษา การพัฒนาพื้นที่ไร่นาชลประทานและการจัดรูปที่ดิน การออกแบบระบบระบบให้นํ้าและระบบระบายนํ้าในแปลงไร่นา การอนุรักษ์นํ้า และการจัดการคุณภาพนํ้า ได้อย่างถูกต้องและสมบูรณ์

+

ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทานพื้นฐานความรู้ที่ต้องการการวางแผนอุทกวิทยาทางวิศวกรรมเกษตรชลประทานเศรษฐศาสตร์-สังคมสิ่งแวดล้อมการวางโครงการการสำรวจวิศวกรรมสำรวจปฐพีกลศาสตร์ปฐพีวิทยาการออกแบบวิศวกรรมชลประทานวิศวกรรมชลศาสตร์วิศวกรรมโครงสร้างวิศวกรรมฐานราก

+

การก่อสร้างการบริหารงานก่อสร้าง

+

การบริหารโครงการการจัดการนํ้าการพัฒนาพื้นที่ไร่นาชลประทานและการจัดรูปที่ดิน การออกแบบระบบชลประทานในไร่นาวิศวกรรมการระบายนํ้าการออกแบบระบบให้นํ้าและระบบระบายนํ้าในไร่นา การให้นํ้าทางผิวดินการให้นํ้าแบบฉีดฝอยและนํ้าหยดวิศวกรรมการระบายนํ้า

+

การอนุรักษ์นํ้าวิศวกรรมการอนุรักษ์ดินและนํ้า

+

การจัดการคุณภาพนํ้าสิ่งแวดล้อม

+
+
+

1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)น. 11

+

ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ พบว่าประเทศไทยรู้จักพัฒนาการชลประทานเป็นเวลานานเท่ากับประวัติศาสตร์ของประเทศ เช่น คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือรู้จักการสร้างอ่างเก็บนํ้าเป็นเวลานับพันปี คนในภาคเหนือรู้จักการสร้างเหมืองฝายนํ้าเพื่อนำนํ้ามาใช้ในการเพาะปลูกกว่า 700 ปีมาแล้วและ คนในภาคกลางรู้จักการขุดคลองเพื่อชักนํ้าจากแม่นํ้าเข้าไปยังพื้นที่ทำนาเมื่อหลายร้อยปีมาแล้วประวัติการพัฒนาการชลประทานของประเทศที่สำคัญ พอสรุปเป็นช่วงๆ ได้ดังนี้ (กรมชลประทาน.2529)

+

(1) ยุคล้านนา

+

คนไทยล้านนาสามารถสร้างเหมืองฝายด้วยวัสดุธรรมชาติ พระเจ้าเม็งรายมหาราช ได้ทรงตรากฎหมายว่าด้วยการทดนํ้า ตลอดจนการดูแลและจัดสรรนํ้าเพื่อการเกษตร ให้เกิดความยุติธรรมและเสมอภาคในการใช้นํ้า

+

(2) สมัยกรุงศรีอยุธยา

+

สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมนา หนึ่งในจตุสดมภ์ขึ้นรับผิดชอบเกี่ยวกับการเกษตรกรรมและการชลประทาน

+

(3) สมัยรัตนโกสินทร์

+

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.5) มีพระบรมราชานุญาติให้เอกชนตั้ง บริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม (Siam Canals, Lands and Irrigation Company) ในปี พ.ศ. 2431 บริษัทได้รับสัมปทานให้ขุดคลองในทุ่งหลวงหรือทุ่งรังสิต เป็นระยะเวลา 25 ปี โดยได้รับผลตอบแทนจากรัฐบาลในรูปของที่ดินตามแนวสองฝั่งคลองที่ขุดเป็นกรรมสิทธิ์ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมคลอง ขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2445 เพื่อให้มีหน้าที่ในการขุดคลองเพื่อการคมนาคมและเก็บกักนํ้าไว้ใช้ในการเพาะปลูก และดูแลบำรุงรักษาคลองต่างๆ ไม่ให้ตื้นเขิน

+

ในช่วงปี พ.ศ. 2445-2452 ได้ว่าจ้าง นายเจ โฮมัน วัน เดอร์ ไฮเด (Mr. J. Homan van der Heide)วิศวกรชาวฮอลันดา มาเป็นเจ้ากรมคลอง รับเงินเดือน 2,000 บาทต่อเดือน ในช่วงเวลานี้ซึ่งได้มีการศึกษาเกี่ยวกับการชลประทานและการระบายนํ้าในเขตลุ่มนํ้าเจ้าพระยาตอนล่าง และเสนอแนะให้มีการสร้างเขื่อนเจ้าพระยาที่ จ.ชัยนาท ซึ่งประมาณว่าต้องใช้วงเงินสูงถึง 47 ล้านบาท ถือว่าสูงมากขณะนั้น จึงต้องชะลอโครงการไว้ก่อน

+

ปี พ.ศ. 2456 ได้ว่าจ้าง เซอร์ธอมมัส วอร์ด (Sir Thomas Ward) ผู้เชี่ยวชาญ ชาวอังกฤษ มาช่วยพัฒนาการชลประทาน ในช่วงนี้มีการก่อสร้างโครงการขนาดย่อม 5 โครงการ ได้แก่ โครงการแม่นํ้าสุพรรณ โครงการเพชรบุรีฝั่งตะวันออก โครงการป่าสักใต้ โครงการชลประทานบริเวณจังหวัดลำปางและโครงการชลประทาน-ระบายนํ้า ในบริเวณพื้นที่ลุ่มริมแม่นํ้าเจ้าพระยา ในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เรื่อยลงมาจนถึงชายฝั่งทะเล ใช้วงเงิน 23 ล้านบาท

+

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.6) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมทดนํ้าในปี พ.ศ. 2547 เพื่อทำหน้าที่พิจารณาและจัดสร้างงานพัฒนาแหล่งนํ้าเพื่อการเพาะปลูก

+

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.7) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้เปลี่ยนชื่อกรมทดนํ้าเป็น กรมชลประทาน ในปี พ.ศ. 2470 และได้ขยายงานพัฒนาแหล่งนํ้าและการชลประทานที่สำคัญ ได้แก่

+

o โครงการชลประทานแม่แฝก จ.เชียงใหม่

+

o โครงการชลประทานแม่ปิงเก่า จ.เชียงใหม่

+

o โครงการชลประทานแม่วัง จ.ลำปาง

+

o โครงการชลประทานลุ่มนํ้าลำตะคอง จ.นครราชสีมา

+

o โครงการชลประทานห้วยเสนง จ.สุรินทร์

+

o โครงการบรรเทาอุทกภัยทุ่งแซงบาดาล จ.ร้อยเอ็ด

+

o โครงการบรรเทาอุทกภัยบ้านตูม-บ้านติ้ว จ.มหาสารคาม

+

o โครงการชลประทานนครนายก จ.นครนายก

+

o โครงการสามชุก จ.สุพรรณบุรี

+

o โครงการมะขามเฒ่า จ.ชัยนาท

+

(4) ยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2

+

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ถือเป็นยุคเริ่มต้นของการพัฒนาการชลประทานสมัยใหม่ และมีการพัฒนาต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

+

ปี พ.ศ. 2493 เริ่มก่อสร้างเขื่อนเจ้าพระยาที่ จ.ชัยนาท เพื่อทดนํ้าเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูกสองฝั่งแม่นํ้าเจ้าพระยา ตามแนวคิดของนายเจ โฮมัน วัน เดอร์ ไฮเด โดยใช้เงินกู้ธนาคารโลก 18 ล้านเหรียญสหรัฐ

+

ปี พ.ศ. 2500 เริ่มก่อสร้างเขื่อนภูมิพล เขื่อนเก็บกักนํ้าเอนกประสงค์แห่งประเทศไทย โดยใช้เงินกู้จากธนาคารโลก 66 ล้านเหรียญสหรัฐ

+

หลังจากนั้นมีโครงการพัฒนาการชลประทานโดยการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่สำคัญเกิดขึ้นดังตารางที่ 1.2 ผู้อ่านสามารถดูรายละเอียด เขื่อนทดนํ้า และเขื่อนเก็บกักนํ้าที่สำคัญของประเทศ ได้จากเว็บไซด์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่ http://irre.ku.ac.th/TDAMS.htm

+

โครงการ

+

ประเภท

+

จังหวัดที่ตั้ง ปีที่

+

ขนาดความจุ

+

สร้างเสร็จ

+

(ล้าน ลบ.ม.)เขื่อนภูมิพล

+

เขื่อนคอนกรีตโค้ง

+

ตาก

+

2507 13,462เขื่อนสิริกิติ์

+

เขื่อนดินเขื่อนศรีนครินทร์ เขื่อนหินทิ้งแบบมีแกนดิน

+
+ ภาพประกอบ +
+

เหนียว

+
+ ภาพประกอบ +
+

เขื่อนเขื่อนวชิราลงกรณ์

+

เขื่อนหินทิ้งแบบมีแผ่น

+
+ ภาพประกอบ +
+

เขื่อนจุฬาภรณ์

+

เขื่อนหินทิ้ง

+

ชัยภูมิ

+

2515 188เขื่อนอุบลรัตน์

+

เขื่อนหินทิ้ง

+

ขอนแก่น 2509 2,263 (แหล่งข้อมูล : http://irre.ku.ac.th/TDAMS.htm)

+

ปัจจุบันได้มีการพัฒนาโครงการชลประทานต่างๆมากมาย ทั้งโครงการขนาดใหญ่ ขนาดกลางและขนาดเล็ก ซึ่งอาจจำแนกออกได้เป็น โครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า โครงการทดนํ้า โครงการสูบนํ้าสามารถส่งนํ้าช่วยเหลือการเพาะปลูก ได้มากกว่า 25 ล้านไร่ ซึ่งส่วนใหญ่นำนํ้าไปใช้ในการปลูกข้าวหลายโครงการสามารถปลูกข้าวได้ 2 ครั้งต่อปีหรือมากกว่า มีการพัฒนาระบบชลประทานในไร่นาทั้งระบบคันคูนํ้า(Ditch and Dike) และระบบจัดรูปที่ดิน (Land Consolidation) แบบต่างๆ เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำนํ้าจากคลองไปใช้ปลูกพืชได้สะดวกและมีประสิทธิภาพ

+

ระบบชลประทานในประเทศไทย มีประสิทธิภาพประมาณ 43 % ถือว่าอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ยทั่วไป(วราวุธ. 2548) การส่งนํ้าส่วนใหญ่ยังเป็นระบบใช้คน ปิด-เปิด ประตูระบายนํ้าด้วยมือ มีความพยายามที่จะเอาประตูนํ้าอัตโนมัติแบบลูกลอย ซึ่งเป็นเทคโนโลยีของประเทศฝรั่งเศสมาทดลองใช้ เช่นที่โครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาคลองตรอนและโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาสองพี่น้อง เป็นต้น

+
+
+

1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)น. 13

+

องค์ประกอบของระบบชลประทาน อาจแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน คือ (1) ฮาร์ทแวร์ (2) ซอฟท์แวร์และ (3) ฮิวแมนแวร์ ส่วนที่เป็นฮาร์ทแวร์ของระบบชลประทาน คือ แหล่งนํ้า อาคารชลประทานต่างๆ

+

และเครื่องมือและอุปกรณ์สำหรับการให้นํ้าแก่พืช ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.4.1-1.4.2 ส่วนซอฟท์แวร์และฮิวแมนแวร์ คือ ส่วนของบริหารจัดการซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.4.5

+

1.4.1 แหล่งนํ้า (Water Resources)

+

แหล่งนํ้าของระบบชลประทาน อ่างเป็น32แหล่งนํ้าขนาดใหญ่เช่นเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า32 หรือแหล่งนํ้าขนาดเล็กเช่นแหล่งนํ้าใต้ดิน และสระเก็บนํ้าฝน เขื่อนและอ่างเก็บนํ้าจะทำหน้าที่เก็บกักนํ้าในช่วงฤดูฝนหรือช่วงนํ้ามาก ไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้งหรือช่วงนํ้าน้อย เช่นอ่างเก็บนํ้าของเขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ หรือเขื่อนต่างๆในตารางที่ 1.2 ซึ่งเป็นเขื่อนอเนกประสงค์(Multi-purpose Dam) ทำให้มีนํ้าใช้ตลอดปีเกษตรกรสามารถปลูกพืชได้มากกว่า 1 ครั้งต่อปี อ่างเก็บนํ้าเหล่านี้อาจส่งนํ้าให้กับระบบชลประทานโดยตรง หรือส่งนํ้าลงลำนํ้าเดิม เพื่อส่งให้กับหัวงานของโครงการชลประทานเพื่อทดนํ้าเข้าสู่ระบบชลประทานต่อไป

+

1.4.2 หัวงานและอาคารประกอบ (Headworks and Appurtenent Structures)

+

หัวงาน หมายถึงจุดที่ควบคุมการส่งนํ้าเข้าสู่ระบบชลประทาน ตามปกติหัวงานของโครงการชลประทานทุกแห่งประกอบด้วยอาคาร 3 ชนิด ดังแสดงในรูปที่ 1.2 และ 1.3 คือ (คณาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2546)

+

1 ) อาคารทดนํ้า (Diversion Structures) ได้แก่

+

- ฝาย (Diversion Weir) หรือ เขื่อนระบายนํ้า (Barrage หรือ Diversion Dam)

+

2 ) อาคารประกอบ (Appurtenant Structures)

+

เป็นอาคารที่สร้างประกอบกับฝายหรือเขื่อนระบายนํ้า เพื่อให้หัวงานทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์

+

• อาคารประกอบฝาย ได้แก่

+

- ประตูระบายทราย (Sand Sluice หรือ Scouring Sluice)

+

- ร่องระบายทราย (Sluiceway Channel)

+

- กำแพงแบ่งร่องนํ้า (Division Wall)

+

- บันไดปลา (Fish Ladder)

+

- ทางซุง (Logway)

+

- สะพาน (Bridge)

+

- คันกั้นนํ้า (Flood Protective Dikes)

+
+ รูปที่ 1.2 หัวงานประเภทฝายและอาคารประกอบ +
รูปที่ 1.2 หัวงานประเภทฝายและอาคารประกอบ
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

(ก) แปลนหัวงานประเภทเขื่อนระบายนํ้า(ค) ประตูระบายเขื่อน

+
+ รูปที่ 1.3 หัวงานประเภทเขื่อนและอาคารประกอบ +
รูปที่ 1.3 หัวงานประเภทเขื่อนและอาคารประกอบ
+
+

• อาคารประกอบเขื่อนระบายนํ้า ได้แก่

+

- บันไดปลา (Fish Ladder)

+

- ประตูเรือสัญจร (Navigation Lock)

+

- สะพาน (Bridge)

+

- ทำนบดินปิดแม่นํ้าเดิม (Closure Dam)

+

- คันกั้นนํ้า (Flood Protective Dikes)

+

3 ) อาคารที่ปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่ ได้แก่

+

- ประตูระบายปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่ (Headgate of Main Canal)

+

- ที่ดักทราย (Sand Trap)

+

หัวงานของโครงการชลประทานหลายแห่งในประเทศไทย มีอาคารทดนํ้าเป็นฝายหรือเขื่อนระบายนํ้า สำหรับอาคารประกอบและอาคารที่ปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่นั้นแต่ละหัวงานอาจจะมีไม่เหมือนกัน และไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอย่างตามที่กล่าวไว้ข้างต้น

+

1.4.3 ระบบส่งนํ้าและระบายนํ้า (Conveyance and Drainage Systems)

+

ระบบส่งนํ้า โดยทั่วไปหมายถึงคลองและอาคารในคลองส่งนํ้า(Irrigation Canal) หรือบางโครงการอาจเป็นระบบท่อส่งนํ้า ซึ่งทำหน้าที่ส่งหรือลำเลียงนํ้าจากหัวงานเข้าสู่ระบบไร่นา คลองส่งนํ้าอาจเป็นคลองดิน(Unlined Canal) หรือคลองดาดด้วยคอนกรีต(Concrete Lined Canal) และอาจแบ่งามหน้าที่ในการส่งนํ้าเป็น คลองสายใหญ่(Main Canal) คลองแยกหรือคลองสาขา(Branch Canal) คลองซอย(Laterals) และคลองแยกซอย (Sub-lateral Canal)เป็นต้น ในคลองส่งนํ้าจะมีอาคารหลายประเภทเพื่อช่วยลำเลียงนํ้าผ่านพื้นที่ซึ่งมีสภาพภูมิประเทศต่างๆ เช่น อาคารในคลองส่งนํ้า (Canal Structures) ซึ่งได้แก่รางนํ้า (Flumes) ท่อเชื่อม (Inverted Siphons) ท่อระบายหรือประตูระบายรับนํ้า (Inlets) ท่อระบายหรือประตูระบายทิ้งนํ้า(Outlets) สะพาน (Bridges) ท่อลอด (Culverts) ที่ข้ามสัตว์พาหนะ (Cattle Ramps) อาคารนํ้าตก(Drops) รางเท (Chutes) และเพื่อช่วยในการควบคุมการส่งนํ้าให้เป็นไปตามแผนที่วางไว้ นอกจากนี้ยังมี อาคารควบคุมนํ้า (Control Structures) เช่น ประตูระบายทดนํ้ากลางคลอง(Check Regulators) ประตูระบายปลายคลองส่งนํ้า(Tail Regulators) ประตูระบายปากคลองซอย(Distributary Head Regulators) และท่อส่งนํ้าเข้านา (Farm Turnouts)

+

ในระบบชลประทาน ปกติจะต้องมีระบบระบายนํ้าเพื่อระบายนํ้าส่วนเกินออกจากพื้นที่โดยทั่วไประบบระบายนํ้าของโครงการจะเป็นระบบเปิด มีคูระบายนํ้าเพื่อระบายนํ้าจากแปลงออกสู่คลองระบายนํ้า และระบายออกสู่แม่นํ้าต่อไป รายละเอียดเกี่ยวกับการระบายนํ้าจะได้กล่าวถึงในบทที่ 9

+

1.4.4 ระบบให้นํ้า (Water Application System)

+

หลังจากที่ส่งนํ้าผ่านระบบกระจายนํ้าในไร่นา เข้าสู่แปลงเพาะปลูก เกษตรกรเจ้าของแปลงจะเป็นผู้นำนํ้าไปให้กับพืช วิธีการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Methods) ที่ใช้กันโดยทั่ว ๆ ไปมี 4 วิธี (วราวุธ.2545) คือ

+

(1) วิธีการให้นํ้าทางผิวดิน (Surface Irrigation)

+

(2) วิธีการให้นํ้าแบบฉีดฝอย (Sprinkler Irrigation)

+

(3) วิธีการให้นํ้าแบบจุลภาค (Micro Irrigation)

+

(4) วิธีการให้นํ้าทางใต้ผิวดิน (Sub-Surface Irrigation)

+

แต่ละวิธีมีข้อดีข้อเสียต่างกันออกไป การเลือกใช้วิธีการให้นํ้าที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสภาพภูมิประเทศ สภาพดิน ชนิดพืชที่ปลูก วิธีการเพาะปลูก ค่าลงทุน และปริมาณนํ้าต้นทุนที่มีอยู่ ฯลฯรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการให้นํ้าแบบต่างๆ จะกล่าวถึงในบทที่ 6

+

1.4.5 ระบบการบริหารจัดการนํ้า (Water Management System)

+

ระบบบริหารจัดการนํ้า คือ ส่วนที่จะขับเคลื่อนให้ระบบชลประทานสามารถทำหน้าที่ส่งนํ้า และให้นํ้าแก่พืชได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อาจแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ (1) กฎ ระเบียบหลักเกณฑ์ และวิธีการในการบริหารจัดการนํ้า หรือส่วนที่เรียกว่า ซอฟท์แวร์(Softwares) และ (2)บุคลากรที่ทำหน้าที่ในการบริหารจัดการนํ้า และรูปแบบการจัดองค์กรการบริหารจัดการนํ้า หรือที่เรียกว่า ฮิวแมนแวร์(Humanwares) การบริหารจัดการนํ้าจะบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ก็ต่อเมื่อมีระบบการบริหารจัดการที่เหมาะสม นั่นคือมีกฎ ระเบียบ หลักเกณฑ์ และวิธีการที่เหมาะสม มีบุคลากรตลอดจนรูปแบบการจัดองค์กรที่เหมาะสม

+

การบริหารจัดการนํ้าอาจแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ (วราวุธ. 2538) คือ

+

(1) การบริหารจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า

+

(2) การบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการ

+

(3) การบริหารจัดการนํ้าระดับไร่นา

+

การบริหารจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า มีความหมายครอบคลุมถึงการบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าร่วมกับทรัพยากรอื่นๆ ในลุ่มนํ้าเพื่อให้การใช้นํ้าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ ได้ให้นิยามคำว่า การบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า(River Basin Water Resources Management) ไว้ดังนี้

+

การบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า หมายถึงการที่จะดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกันเกี่ยวกับทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า เพื่อให้มีการจัดหานํ้า (พัฒนาแหล่งนํ้า) ตลอดจนการ

+

แก้ปัญหาเกี่ยวกับทรัพยากรนํ้าในทุกพื้นที่ของแต่ละลุ่มนํ้า โดยมีเป้ามายเพื่อประโยชน์ในการดำรงชีวิตของทุกๆ สิ่งในสังคม ทั้งคน สัตว์ และพืช ฯลฯ อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด และให้มีการใช้นํ้าอย่างยั่งยืนการจัดการทรัพยากรนํ้าในแต่ละลุ่มนํ้า จึงประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ที่สำคัญดังนี้ (สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ. 2540)

+

• การพัฒนาแหล่งนํ้า (จัดหานํ้า) เพื่อประโยชน์ด้านต่างๆ

+

• การจัดสรรและใช้ทรัพยากรนํ้าอย่างมีประสิทธิภาพ

+

• การอนุรักษ์แหล่งนํ้า

+

• การแก้ปัญหานํ้าท่วม

+

• การแก้ปัญหาด้านคุณภาพนํ้าในปัจจุบันแนวคิดของการบริหารจัดการทรัพยากรนํ้า จะมีลักษณะเป็นการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน ซึ่ง Global Water Partnership (GWP) (1996) ได้นิยามว่า

+

การบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน (Integrated Water Resources Management, IWRM) คือกระบวนการในการส่งเสริมการประสานการพัฒนาและจัดการนํ้า ดิน และทรัพยากรอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาซึ่งประโยชน์สูงสุดทางเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ที่ดีของสังคมอย่างทัดเทียมกัน โดยไม่ส่งผลกระทบต่อความยั่งยืนของระบบนิเวศน์ที่สำคัญ

+

การผสมผสานสามารถพิจารณาแยกออกเป็น 2 ระบบ คือ ระบบทางธรรมชาติ และระบบของมนุษย์

+

(1) การผสมผสานระบบทางธรรมชาติ (Natural System Integration)

+

- การผสมผสานระหว่างการบริหารจัดการนํ้าจืดและชายฝั่งทะเล

+

- การผสมผสานการบริหารจัดการดินและนํ้า (นํ้าสีเขียว vs. นํ้าสีนํ้าเงิน นํ้าสีเขียว คือนํ้าที่ใช้

+

โดยตรงสำหรับการผลิตมวลชีวภาพ และที่ระเหย นํ้าสีนํ้าเงิน คือนํ้าที่ไหลในแม่นํ้า ลำธารและที่อยู่ใต้ดิน)

+

- การผสมผสานการบริหารจัดการนํ้าผิวดินและนํ้าใต้ดิน

+

- การผสมผสานการบริหารจัดการปริมาณและคุณภาพของทรัพยากรนํ้า

+

- การผสมผสานผลประโยชน์ของผู้ใช้นํ้าที่อยู่ต้นนํ้าและท้ายนํ้า(2) การผสมผสานระบบของมนุษย์

+

- ความเชื่อมโยงของทรัพยากรนํ้า

+

- การกำหนดนโยบายของประเทศโดยพิจารณาถึงภาคการพัฒนาอื่นๆ

+

- ผลกระทบของการพัฒนาแหล่งนํ้าต่อเศรษฐกิจมหภาค

+

- หลักการพื้นฐานสำหรับการกำหนดนโยบายแบบผสมผสาน

+

- การโน้มน้าวการตัดสินใจทางเศรษฐกิจ

+

- การให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย มีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผนและการตัดสินใจ

+

- การประสานการจัดการนํ้าและนํ้าเสีย

+

แนวคิดของการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสานสามารถ แสดงในรูปของหวีที่เรียกว่า “GWP Comb” ดังรูปที่ 1.4 ซึ่งแสดงถึงการผสมผสานภาคการใช้นํ้าต่างๆ และ 3 องค์ประกอบที่สำคัญต่อการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน

+
+ รูปที่ 1.4 แนวคิดในการจัดการนํ้าแบบผสมผสานของ GWP (GWP Comb) +
รูปที่ 1.4 แนวคิดในการจัดการนํ้าแบบผสมผสานของ GWP (GWP Comb)
+
+

ส่วนการบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการ และการบริหารจัดการนํ้าระดับไร่นา จะเป็นที่การจัดการนํ้าชลประทานเป็นหลัก ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.7

+
+
+

1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)น. 20

+

สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน หมายรวมถึง ทั้งสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต ที่อยู่ในบริเวณของระบบชลประทาน การพัฒนาระบบชลประทานอาจก่อให้เกิดทั้งผลประโยชน์และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ เช่น การสร้างเขื่อน และอ่างเก็บนํ้า จะทำให้สูญเสียพื้นที่ป่าส่วนหนึ่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อทั้งคน สัตว์ และพืชที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้น อ่างเก็บนํ้าอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศวิทยาและ วัฏจักรนํ้าในลุ่มนํ้านั้น แต่อ่างเก็บนํ้าก็มีประโยชน์ทำให้สามารถเก็บนํ้าไว้ใช้ในช่วงที่ขาดแคลน ช่วยบรรเทาอุทกภัย เป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้าแห่งใหม่ พูดง่ายๆ ว่าอ่างเก็บนํ้ามีทั้งผลดี และผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม การจะตัดสินใจว่าควรพัฒนาระบบชลประทานหรือไม่ จึงต้องมีการพิจารณาถึงผลประโยชน์และผลกระทบอย่างละเอียดรอบคอบก่อนตัดสินใจ รายละเอียด32เบื้องต้น32เกี่ยวกับการวิเคราะห์ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของโครงการ จะกล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.6.3

+
+
+

1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)น. 21

+

1.6.1 แนวคิดในการวางโครงการ (Project Planning Concept)

+

ธนาคารโลก(World Bank หรือ IBRD) ได้สรุปวงจรโครงการ เพื่อเป็นแนวคิดสำหรับการวางโครงการ โดยกำหนดว่าวงจรโครงการประกอบด้วย 5 ส่วนที่สัมพันธ์กันดังรูปที่ 1.5 (Baum,W.C and S.M.Tolbert. 1985) ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

+
+ รูปที่ 1.5 วงจรการวางโครงการ +
รูปที่ 1.5 วงจรการวางโครงการ
+
+

(1) การกำหนดโครงการ (Project Identification)

+

เริ่มจากการกำหนดวัตถุประสงค์โครงการ การรวบรวมแนวความคิดหรือความรู้ การคัดเลือกแนวความคิดที่เหมาะสม การแสวงหาแหล่งเงินทุนและความช่วยเหลือต่างๆ เลือกวิธีการกำหนดโครงการ การศึกษาความเหมาะสมและเป็นไปได้ในเบื้องต้น การจัดทำรายงานสรุปย่อการกำหนดโครงการ(Project Identification Brief, PIB)

+

(2) การจัดเตรียมโครงการ (Project Preparation)

+

ประกอบด้วยการออกแบบโครงการในรายละเอียด และจัดทำรายงานการศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Report)

+

(3) การประเมินค่าโครงการ (Project Appraisal)

+

ผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ เช่น กรมชลประทาน กระทรวงฯ คณะรัฐมนตรี หรือสถาบันการเงินจะทำการประเมินค่าโครงการ โดยการนำเอาผลการวิเคราะห์โครงการในรายงานการศึกษาความเหมาะสมมาใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจ การตัดสินใจว่าจะอนุมัติโครงการหรือไม่ จะพิจารณาจากการวิเคราะห์ความเหมาะสมด้านต่างๆ เช่น เทคนิค เศรษฐกิจ สังคม การเงิน และผลกระทบสิ่งแวดล้อม

+

(4) การปฏิบัติตามโครงการ (Project Implementation)

+

เริ่มจากการแบ่งองค์ประกอบของโครงการออกเป็นส่วนย่อยๆ ได้แก่ กิจกรรมและงาน จัดตั้งองค์กรและคณะทำงานเพื่อรับผิดชอบการปฎิบัติงาน มอบหมายงานและกิจกรรมของโครงการให้กับผู้รับผิดชอบ ตลอดจนจัดสรรทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับกิจกรรมต่างๆ ของโครงการ ประสานงานติดตามผล และควบคุมการทำงานของกลุ่มต่างๆ และการใช้ทรัพยากรโครงการเพื่อให้งานและกิจกรรมของโครงการสำเร็จลุล่วง ภายในเงื่อนไขข้อจำกัดของเวลาและทรัพยากรที่มีอยู่

+

(5) การประเมินผลโครงการ (Project Evaluation)

+

เป็นขั้นตอนสุดท้ายของวงจรโครงการ กระบวนการประเมินผลโครงการ แบ่งออกได้เป็น 3 ช่วงย่อย คือ การประเมินผลก่อนการดำเนินงาน (Ex Ante หรือ Pre-evaluation) การประเมินผลระหว่างการดำเนินงาน (On-going or Concurrent Evaluation) และ การประเมินผลหลังการดำเนินงาน (Ex-post Evaluation)

+

การวางโครงการ อาจแบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ

+

(1) การกำหนดกรอบการพัฒนา(Framework) ซึ่งถือเป็นการศึกษาหรือวางโครงการในเบื้องต้นเพื่อนำไปใช้ตัดสินใจว่าควรมีการศึกษาในรายละเอียดต่อหรือไม่ การศึกษาวางโครงการในระดับนี้ มีชื่อเรียกต่างๆ ดังต่อไปนี้

+

o การศึกษาเบื้องต้น (Reconnaissance Study หรือ Preliminary Investigation)

+

o การศึกษาความเหมาะสมเบื้องต้น (Pre-Feasibility Study)

+

o การศึกษาเพื่อวางแผนหลัก (Master Plan Study)

+

(2) การศึกษาความเหมาะสม (Feasibility Study)

+

(3) กรออกแบบในรายละเอียด (Detail Design)

+

1.6.2 การศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Study)

+

American Society of Civil Engineers(1982) เสนอขั้นตอนในการศึกษาโครงการชลประทานและระบายนํ้า ไว้ 6 ขั้นตอน ดังนี้

+

(1) การกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ (Object & Target) เช่น

+

o เพื่อการพัฒนาสภาพความเป็นอยู่ (Improve Living Conditions) โดยการเพิ่มการจ้างงาน

+

เพิ่มรายได้ และการพัฒนาสภาพสังคมให้ดีขึ้นo เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ (Improve National Economic Efficiency) o เพื่อการเพิ่มดุลการแลกเปลี่ยนกับต่างประเทศ (Improve Foreign Exchange Balance) o เพื่อการปรับปรุงการกระจายประชากร (Improve Distribution of Population) o เพื่อการส่งเสริมและรักษาสภาพแวดล้อม (Protect and Enhance National Environment) (2) การวิเคราะห์ความต้องการ (Need) ซึ่งประกอบด้วย

+

o ความต้องการผลผลิตจากโครงการo ความต้องการนํ้าo การเปลี่ยนสภาพพื้นที่ไร่นาเป็นเมือง (Land Conversion) o ความสามารถในการจ่ายค่านํ้าของเกษตรกรo ขีดความสามารถในการจ่ายบำรุงรักษาและค่าลงทุน(Payment Capacity Analysis) o การบรรเทานํ้าท่วมo การผลิตกระแสไฟฟ้าo ความต้องการสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ (Recreation) (3) การประเมินทรัพยากร (Resources Inventory) ซึ่งประกอบด้วย

+

o ทรัพยากรทางกายภาพ (Physical) เช่น นํ้า ดิน ภูมิอากาศ เป็นต้นo ทรัพยากรทางการเงิน (Financial) o ทรัพยากรมนุษย์และสถาบัน (Human & Institution) (4) การสร้างทางเลือก (Alternative Plans) ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้

+

o ต้องการมีส่วนร่วมของประชาชน(Public Participation) o จำเป็นต้องมีการสร้างสรรค์และการคิดสิ่งใหม่(Creativity and Innovation) o ควรใช้ข้อมูลการวิเคราะห์หลังการดำเนินงาน(Post Analysis) o การกำหนดส่วนประกอบของทางเลือก

+

o วิเคราะห์ผลประโยชน์และค่าลงทุนo แบ่งการดำเนินการเป็นช่วงๆ (Phasing, Staging and Timing ) o การระบุข้อจำกัดในการดำเนินการ (Identify Constraints) o การพัฒนาทางเลือกขั้นต้น (Develop Initial Alternatives) o การสร้าง(Formulate) แผนการปฏิบัติงานและบำรุงรักษาo การเลือกทางเลือกเพื่อการประเมิน

+
+ ภาพประกอบ +
+

• เศรษฐศาสตร์

+

• การเงิน

+

• สังคม

+

• สิ่งแวดล้อมo วิธีการตัดสินใจ (Decision Making Process)สามารถใช้กระบวนการตัดสินใจแบบหลายเกณฑ์ (Multicriteria Decision Making Process)เช่น Analytic Hierachical Process (AHP) และการหาค่าที่ดีที่สุด (Optimazation) ในการประเมินทางเลือก(6) การเลือกทางเลือก (Select Plan) (7) เน้นการมีส่วนร่วม (Public Participation)

+

1.6.3 การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม(Environmental Impact Assessment,

+

EIA)

+

เขื่อนและอ่างเก็บนํ้าถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบชลประทาน การก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้ามีประโยชน์หลายด้าน เช่น การชลประทาน การผลิตกระแสไฟฟ้า การอุปโภค-บริโภคและอุตสาหกรรม การป้องกันนํ้าท่วม และอื่นๆ แต่เขื่อนก็อาจมีผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนคุณค่าต่าง ๆ ที่มีต่อมนุษย์ เช่น ผลจากการมีโครงการทำให้มีเส้นทางคมนาคมถนน และอื่น ๆ เพิ่มขึ้นในพื้นที่เหนือลำนํ้า ซึ่งอาจชักนำให้เกิดผลกระทบกระเทือนต่อป่าไม้ สัตว์ป่า โดยจะเป็นช่องทางให้มีการบุกรุกเข้าไปทำลายป่าเพิ่มขึ้น ทั้งยังเป็นการลดจำนวนและทำให้เกิดการแตกกระจายของฝูงสัตว์ป่า ประกอบกับโครงการดังกล่าวมักจะเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านอุทกวิทยาของลุ่มนํ้านั้น อันจะส่งกระทบต่อไปยังทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางด้านกายภาพและ

+

ด้านนิเวศวิทยา ให้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมทั้งในพื้นที่ลุ่มนํ้านั้น และพื้นที่ท้ายนํ้า ไปจนกระทั่งถึงปากแม่นํ้า ดังนั้นการวางแผนดำเนินโครงการเหล่านี้จะต้องพิจารณาครอบคลุมถึงผลกระทบที่อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ เช่น สัตว์ป่าที่อาศัยทั้งบนบกและในนํ้า ปัญหาการย้ายถิ่นที่อยู่อาศัยของประชากรในบริเวณซึ่งจะสร้างอ่างเก็บนํ้า อันทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมตามมา

+

จากการศึกษาผลกระทบจากการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่ผ่านมา พบว่าหากมีการวางแผนป้องกันความเสียหายต่อทรัพยากร และสภาพสิ่งแวดล้อมไว้อย่างรอบคอบแล้ว โครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้านั้น จะสามารถบรรลุเป้าหมายในการพัฒนาแหล่งนํ้า ตลอดจนการพัฒนาสภาพแวดล้อมใหม่ของโครงการให้ได้รับประโยชน์มากที่สุด และก่อให้เกิดผลเสียหายต่อสภาพแวดล้อมน้อยที่สุด ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการ ยังมีประโยชน์ต่อการนำไปใช้ในการวางแผนแก้ไขผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้น และสามารถนำไปวางแผนการควบคุมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในลุ่มนํ้านั้น เพื่อให้สามารถใช้ได้ยั่งยืนตลอดไป (สำนักนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2535)

+

(1) ประเภทและขนาดโครงการที่ต้องจัดทำรายงาน

+

ประเภทและขนาดโครงการที่ต้องจัดรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตามประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม เรื่องการกำหนดประเภทและขนาดของโครงการที่ต้องมีรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม มีดังนี้

+

o เขื่อนเก็บกักนํ้าหรืออ่างเก็บนํ้า ที่มีปริมาตรเก็บกักนํ้าตั้งแต่ 100 ล้านลูกบาศก์เมตรขึ้น

+

ไป หรือมีพื้นที่เก็บกักนํ้าตั้งแต่ 15 ตร.กม. ขึ้นไป

+

o การชลประทานที่มีพื้นที่ชลประทานตั้งแต่ 80,000 ไร่ขึ้นไป

+

o นอกจากนี้ โครงการพัฒนาแหล่งนํ้าบางโครงการที่อยู่ในพื้นที่ที่คณะรัฐมนตรีกำหนด

+

ไว้เป็นพิเศษ ก็ต้องจัดทำรายงานด้วย คือ

+

• โครงการพัฒนาแหล่งนํ้าที่อยู่ในพื้นที่ลุ่มนํ้าชั้น 1B ตามมติคณะรัฐมนตรีเรื่องการ

+

กำหนดชั้นคุณภาพลุ่มนํ้าและข้อเสนอแนะมาตรการการใช้ที่ดินในเขตลุ่มนํ้า

+

• โครงการพัฒนาแหล่งนํ้า เพื่อการอุตสาหกรรมในพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกตาม

+

มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2524 เรื่อง การพัฒนาอุตสาหกรรมหลักและ

+

ท่าเรือนํ้าลึกบริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก

+

(2) ส่วนประกอบของรายงาน

+

ส่วนประกอบและการจัดรูปแบบของรายงานฯ นั้น ให้เป็นไปตามที่กำหนดในเอกสาร แนวทางทั่วไปในการจัดทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการหรือกิจการทุกประเภท และ

+

รูปแบบของรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยมีรายละเอียดของส่วนประกอบเฉพาะโครงการดังนี้

+

o รายละเอียดของโครงการo ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากโครงการo มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม และการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นo การพิจารณาทบทวนทางเลือกของโครงการ ซึ่งอาจจำแนกตามขนาดและวัตถุประสงค์

+

ของโครงการo การสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม

+

นอกจากนี้ ในรายงานฯ จะต้องมีบทสรุปและความเห็นต่าง ๆ เกี่ยวกับการศึกษาและมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมทั้งหนังสืออ้างอิงสำหรับวิธีการศึกษาและประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงแหล่งข้อมูลต่าง ๆ พร้อมทั้งภาคผนวกเกี่ยวกับความเห็นและข้อเสนอแนะของสำนักงานฯ ตลอดจนข้อชี้แจงต่าง ๆ เกี่ยวกับการจัดทำรายงานฯ ด้วย

+

(3) ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยรายละเอียดสิ่งแวดล้อมปัจจุบันของโครงการเป็นข้อมูลพื้นฐานในแต่ละประเด็น จะต้องกระทำในเชิงปริมาณให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ทั้งในช่วงเวลาระหว่างการก่อสร้างและหลังการก่อสร้าง โดยพิจารณาประเด็นสำคัญดังต่อไปนี้

+

o ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ

+

• ปริมาณนํ้าผิวดิน คุณภาพนํ้าผิวดิน นํ้าใต้ดิน ดิน ธรณีวิทยาและแผ่นดินไหว

+

ตะกอนและการสึกกร่อน ภูมิอากาศo ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางด้านชีวภาพ

+

• ทรัพยากรประมง นิเวศวิทยาในนํ้า สัตว์ป่า(สัตว์บก) ป่าไม้ นิเวศวิทยาใน

+

อ่างเก็บนํ้าo คุณค่าการใช้ประโยชน์ของมนุษย์

+

• นํ้าใช้ การเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้า การคมนาคม การควบคุมนํ้าท่วม การพัฒนาแหล่ง

+

แร่ การใช้ที่ดินo คุณค่าคุณภาพของชีวิต

+

• สังคม – เศรษฐกิจ การตั้งถิ่นฐานใหม่ การสาธารณสุข การพักผ่อนหย่อนใจ

+

และสุนทรียภาพ โบราณคดีและสิ่งมีค่าทางประวัติศาสตร์

+

(4) มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมและการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไข หรือบรรเทาความรุนแรงของผลกระทบให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ ดังนั้นจะต้องกล่าวถึงมาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่จะเกิดขึ้นตามที่ได้ประเมินไว้ รวมทั้งการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้น ซึ่งอาจออกมาในรูปทรัพย์สินหรือการพัฒนาในด้านต่าง ๆ ทั้งนี้ ค่าชดเชยที่ได้รับควรจะทำให้ผู้ได้รับความเสียหายมีความเป็นอยู่ดีขึ้นกว่าเดิม หรืออย่างน้อยก็เท่ากับที่เคยเป็นอยู่ตลอดจนการกำหนดปริมาณ และจำกัดขอบเขตการใช้ทรัพยากรชนิดที่มิอาจฟื้นฟูขึ้นมาเหมือนเดิมได้อันเนื่องจากการดำเนินโครงการ ทั้งนี้ อาจกระทำได้โดยกำหนดเป็นแผนป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตลอดจนแผนงานส่งเสริมหรือพัฒนาเฉพาะสำหรับทรัพยากรสิ่งแวดล้อมแต่ละประเภทเช่น

+

o แผนงานส่งเสริมการเพาะพันธุ์ปลา การผสมเทียม และการเพาะเลี้ยงพันธุ์ปลาo มาตรการรักษาป่าไม้ไว้เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์ดินและนํ้าo แผนการปรับปรุงคมนาคมทางนํ้า รวมทั้งสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ในการเดินเรือ

+

การขนถ่ายสินค้า เป็นต้นo มาตรการในการควบคุมดูแลประชากรผู้ถูกย้ายถิ่น เพื่อให้สามารถปรับตัวเข้ากับวิธีการ

+

ทำการเกษตรแบบใหม่ ๆ ได้ โดยให้มีการส่งเสริมการเกษตร และมีการดำเนินการด้านสถาบัน ได้แก่ การส่งเสริมให้มีสินเชื่อจากสหกรณ์การเกษตร เป็นต้นo แผนงานป้องกันการแพร่โรค และการส่งเสริมให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกทางด้านสุขาภิบาลต่าง ๆ ที่จำเป็นอย่างเพียงพอ สำหรับชุมชนที่ตั้งขึ้นมาใหม่ในหมู่บ้าน เพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น และเพื่อเป็นการลดปัญหามลภาวะในอ่างเก็บนํ้า ซึ่งอาจเกิดขึ้นo แผนพัฒนาสถานที่ท่องเที่ยวภายในโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า

+

โดยจะต้องครอบคลุมถึงมาตรการอนุรักษ์สถานที่ ซึ่งอาจถูกทำลายระหว่างก่อสร้างโครงการพร้อมกับการส่งเสริมคุณค่าทางสุนทรียภาพ เช่น การปลูกต้นไม้เสริมแนวที่ถูกขุด ตัดหรือรบกวน เพื่อมิให้เกิดรอยตำหนิหรือเกิดความเสียหายต่อความงดงามของภูมิประเทศo แผนงานโยกย้ายและเก็บรักษาโบราณวัตถุและสิ่งที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เป็นต้น

+

(5) การพิจารณาทบทวนขนาดและวัตถุประสงค์ของโครงการการพิจารณาทางเลือกของโครงการทำได้โดยการเปรียบเทียบผลดี ผลเสียต่าง ๆ โดยต้องเลือกทางเลือกที่ก่อให้เกิดผลกระทบน้อยที่สุด หรืออยู่ในระดับที่สามารถยอมรับได้ ตลอดจนความเป็นไปได้ทางวิศวกรรม และเศรษฐศาสตร์ ทางเลือกที่เป็นไปได้สำหรับโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า มีดังนี้

+

o ขนาดความสูงที่เหมาะสมของเขื่อน

+

o ทางเลือกในการใช้นํ้าที่เก็บกักไว้o ทางเลือกที่ตั้งของโครงการ

+

(6) การสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมจะต้องกล่าวถึงแผนงานที่เหมาะสมในการสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบของโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่มีต่อคุณค่าและทรัพยากรสิ่งแวดต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นภายหลังโดยกล่าวถึงวิธีการระยะเวลา ความถี่ของการติดตามตรวจสอบประเด็นต่าง ๆ ดังนี้

+

o สภาพภูมิอากาศo อุทกวิทยาของนํ้าผิวดินและนํ้าใต้ดินo คุณภาพนํ้าผิวดินในบริเวณอ่างเก็บนํ้าและลำนํ้าท้ายเขื่อน ตลอดจนการรุกตัวของ

+

นํ้าเค็มบริเวณปากแม่นํ้าo การประมงและการเพาะเลี้ยง ตลอดจนวัชพืชนํ้าในบริเวณอ่างเก็บนํ้าและลำนํ้าท้าย

+

เขื่อนo การเปลี่ยนแปลงสภาพป่าไม้บริเวณอ่างเก็บนํ้าและทางต้นนํ้าo การกัดเซาะ พังทลายของตลิ่งและขอบอ่างเก็บนํ้า ตลอดจนการตกตะกอนo การใช้นํ้าของประชากรเพื่อการเกษตร รวมทั้งเพื่อการผลิตกระแสไฟฟ้าo ด้านการสาธารณสุข สุขาภิบาลและโภชนาการo สภาพการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเศรษฐกิจo การท่องเที่ยวและคุณค่าทางสุนทรียภาพ

+
+
+

1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)น. 28

+

1.7.1 หลักการจัดการนํ้าชลประทาน (Principle of Irrigation Water Management)

+

วัตถุประสงค์หลักของการจัดการนํ้าชลประทาน คือ การส่งนํ้าในปริมาณที่เหมาะสม ส่งนํ้าให้กับพื้นที่หรือบุคคลที่เหมาะสม และส่งในช่วงเวลาที่เหมาะสม ดังคำภาษาอังกฤษที่ว่า “To Deliver the right amount of water to the right person at the right time” การที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าวจะต้องมีการดำเนินงานเป็นขั้นตอนดังต่อไปนี้ (วราวุธ. 2539) (1) การวางแผนการส่งนํ้าหรือวางแผนการจัดสรรนํ้า(2) การควบคุมการส่งนํ้า(3) การติดตามประเมินผลการส่งนํ้าจริงในสนาม

+

งานทั้ง 3 เป็นกิจกรรมที่ต่อเนื่องกันซึ่งสามารถนำมาเขียนอธิบายให้เข้าใจได้ง่ายดังรูปที่ 1.6

+
+ รูปที่ 1.6 วงจรการจัดการนํ้าของโครงการชลประทาน +
รูปที่ 1.6 วงจรการจัดการนํ้าของโครงการชลประทาน
+
+

หัวใจสำคัญของการวางแผนการจัดสรรนํ้าคือ ข้อมูล ถ้าข้อมูลถูกต้องเชื่อถือได้ แผนการจัดสรรนํ้าก็จะถูกต้องตรงตามต้องการของเกษตรกร อย่างไรก็ตาม ในการวางแผนจัดสรรนํ้ามีตัวแปรที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น ฝน การเพาะปลูกพืชจริงของเกษตรกร ฯลฯ ทางโครงการจึงควรมีแผนเผือเลือกเตรียมไว้รับสภาวะการขาดแคลนนํ้าที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง

+

หลังจากการที่มีแผนการจัดสรรนํ้าที่ดีแล้ว ลำดับถัดไปก็คือการควบคุมการส่งนํ้าให้ถึงมือเกษตรกรตามแผนที่วางไว้ ซึ่งหัวใจสำคัญของการควบคุมการส่งนํ้าคือคน (ทั้งเจ้าหน้าที่สนามและเกษตรกร) และความสมบูรณ์ของระบบควบคุมนํ้าชลประทานคือ ปตร. และอาคารอัดนํ้า ซึ่งจะต้องมีการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ให้รู้จักการควบคุมการส่งนํ้า ฝึกอบรมเกษตรกรให้รู้จักการทำงานของระบบและการให้นํ้าชลประทานอย่างประหยัดและถูกวิธี ต้องมีการสอบเทียบ (Calibrate) อาคารคุมนํ้าที่สำคัญพร้อมติดตั้งอุปกรณ์เพื่อใช้วัดนํ้าและช่วยในการควบคุมนํ้า

+

การติดตามผลการส่งนํ้ามีวัตถุประสงค์เพื่อการตรวจสอบว่าการส่งนํ้าจริงเป็นไปตามแผน หรือเป้าหมายที่วางไว้หรือไม่ ถ้าไม่ อะไรคือสาเหตุที่ทำให้การส่งนํ้าจริงไม่เป็นไปตามแผน เพื่อจะได้ดำเนินการแก้ไขให้ถูกจุดในการส่งนํ้าครั้งต่อๆ ไป ตลอดจนเพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพการใช้นํ้าของส่วนต่าง ๆ ของโครงการ เพื่อใช้เป็นตัวบ่งชี้ถึงการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่และของตัวเกษตรกรเองด้วย

+

1.7.2 ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้า

+

(Factors Affecting The Success of Water Management)

+

การบริหารจัดการนํ้าชลประทานจะประสบความสำเร็จหรือไม่ สามารถวัดได้โดยใช้ตัวชี้วัดที่สำคัญ 3 ตัวคือ

+

1. ประสิทธิภาพการชลประทาน (Efficiency)

+

2. ความน่าเชื่อถือได้ของระบบ (Reliability)

+

3. ความทั่วถึงและยุติธรรมในการใช้นํ้า (Equity)

+

ประสิทธิภาพ คือดรรชนีที่แสดงให้เห็นว่านํ้าที่ส่งเข้าระบบชลประทาน สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูกได้มากน้อยเพียงใด

+

ความน่าเชื่อถือได้ คือดรรชนีที่แสดงให้ผู้ใช้นํ้ามั่นใจว่าจะได้รับนํ้าในปริมาณและเวลาที่ต้องการไม่ว่าสถานการณ์นํ้าของระบบจะเป็นเช่นใด

+

ความทั่วถึงและยุติธรรม คือดรรชนีที่แสดงให้เห็นว่าที่ส่งเข้าระบบชลประทานถูกแบ่งให้ผู้ใช้นํ้าอย่างทั่วถึงและยุติธรรมมากน้อยเพียงใด

+

ระบบชลประทานที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพมีความน่าเชื่อถือได้สูง และสามารถส่งนํ้าได้อย่างทั่วถึงและยุติธรรมเป็นระบบที่ทุกคนปรารถนา ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้าชลประทานของโครงการ สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ

+

o ฮาร์ทแวร์ (Hardwares)

+

o ซอฟท์แวร์ (Softwares)

+

o ฮิวแมนแวร์ (Humanwares)

+

ฮาร์ทแวร์ของระบบชลประทานได้แก่ ระบบคลองส่งนํ้าอาคารควบคุมนํ้าต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังพื้นที่เพาะปลูก ถ้าได้รับการออกแบบและก่อสร้างอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ และได้รับการบำรุงรักษาและซ่อมแซมอยู่เสมอ พร้อมจะทำหน้าที่ตามที่ได้รับการออกแบบไว้

+

ซอฟท์แวร์ ได้แก่ กฎระเบียบ วิธีปฏิบัติ วิธีการบริหารงาน คู่มือต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่กำกับการทำงานของฮาร์ทแวร์ ถึงแม้ว่าฮาร์ดแวร์จะพร้อมใช้งาน ถ้าซอฟท์แวร์ไม่เหมาะสมระบบชลประทานก็อาจยังไม่ทำหน้าที่ตามที่ต้องการ ระบบชลประทานอาจได้รับการออกแบบให้ทำงานในรูปแบบต่าง ๆเช่น

+

o ทำงานแบบควบคุมเหนือนํ้า(Upstream Control)หรือแบบควบคุมท้ายนํ้า (Downstream

+
+ ภาพประกอบ +
+

o ทำงานโดยใช้คนเป็นหลักในการควบคุม(Manual Operation) หรือทำงานแบบอัตโนมัติ

+

(Automatic Operation)

+

o ส่งนํ้าแบบตลอดเวลา หรือแบบเป็นรอบเวร แต่ละแบบจะมีวิธีการบริหารจัดการที่

+

แตกต่างกัน

+

สุดท้ายคือ ฮิวแมนแวร์ ซึ่งก็คือคน คนที่เกี่ยวข้องกับระบบชลประทานมี 2 กลุ่ม กลุ่มแรกคือเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่ในการบริหาร ควบคุมการทำงาน และดูแลบำรุงรักษาของระบบชลประทานหลัก(Main System) กลุ่มที่สองคือ เกษตรกรซึ่งทำหน้าที่และบำรุงระบบชลประทานในไร่นา และเป็นผู้ใช้นํ้า

+

ฮิวแมนแวร์ ถือเป็นปัจจัยที่มีความสำคัญอย่างสูงต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้าชลประทานคุณสมบัติที่สำคัญของฮิวแมนแวร์ทั้งผู้บริหารและผู้ใช้นํ้าคือ

+

o ต้องเป็นผู้ที่มีความรู้และความเข้าใจในการจัดการนํ้าชลประทาน

+

o มีความตั้งใจที่จะทำงาน

+

o มีความเข้าใจในปัญหาต่าง ๆ ปัญหาของการจัดการนํ้าชลประทานเป็นปัญหาเฉพาะ

+

พื้นที่ จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยปัญหาของแต่ละระบบชลประทานโดยเฉพาะ

+

สิ่งสำคัญคือ กลุ่มคนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการนํ้าชลประทานต้องมีความเข้าใจและยอมรับความจริงที่ว่า “นํ้าคือทรัพยากรที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ จึงต้องใช้อย่างประหยัด ไม่ว่าจะต้องมีการเสียค่านํ้าหรือไม่” และความสำคัญในการบริหารจัดการนํ้าชลประทานจะส่งผลสภาพเศรษฐกิจและสังคม ของระบบที่ครอบคลองระบบชลประทานนั้น ดังแสดงในรูปที่ 1.7

+
+ รูปที่ 1.7 Nested System (Small and Svendsen. 1992) +
รูปที่ 1.7 Nested System (Small and Svendsen. 1992)
+
+

1.7.3 เครื่องมือสำหรับการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน (Tools for Irrigation

+

Water Management)

+

เพื่อให้การบริหารจัดการนํ้าชลประทานประสบผลสำเร็จบรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้ คือ การส่งนํ้าในปริมาณที่เหมาะสม ส่งนํ้าให้กับพื้นที่หรือบุคคลที่เหมาะสม และส่งในช่วงเวลาที่เหมาะสม ตามที่กล่าวมาแล้ว จำเป็นต้องมีเครื่องมือช่วยในการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน ซึ่งพอจะกล่าวถึงในเบื้องต้นได้ดังนี้

+

(1) เครื่องมือช่วยในการวางแผนการส่งนํ้า เช่นโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อการจัดสรรนํ้าและติดตามผลการส่งนํ้า หรือ WASAM(Water Allocation Scheduling and Monitoring ) (วราวุธและวัชระ.2538; วราวุธและลำจวน. 2539; ภราดาและวราวุธ. 2542) และโปรแกรม NAGA (Molle and Pongput.1997) โปรแกรม WASAM จะช่วยคำนวณปริมาณนํ้าที่ต้องส่งให้ประตูระบายต่างๆในโครงการ เป็นรายสัปดาห์ จากข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกพืช ปริมาณฝนที่ตก ปริมาณนํ้าในแปลงนา และ ข้อมูลระบบคลอง เพื่อใช้เป็นแนวทางสำหรับพนักงานส่งนํ้าในการควบคุมการปิดเปิดประตูระบายนํ้า นอกจากนี้โปรแกรม

+

WASAM ยังสามารถใช้ในการติดตามผลการส่งนํ้าว่ามีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามเป้าหมายมากน้อยเท่าใด ส่วนโปรแกรม NAGA เป็นโปรแกรมที่ใช้แสดงผลการส่งนํ้าว่าแต่ละคลองได้รันนํ้าเพียงพอหรือไม่ โดยแสดงในรูปของ GIS เพื่อให้ผู้บริหารโครงการใช้เป็นแนวทางการตัดสินใจ ในการปรับแผนการส่งนํ้าต่อไป

+

(2) เครื่องมือช่วยในการควบคุมการส่งนํ้าและติดตามผลการส่งนํ้า ได้แก่ ระบบโทรมาตร(Telemetering System) ระบบตรวจวัดและควบคุมระยะไกล หรือ SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition System) หรือ ระบบคลองอัตโนมัติ (Canal Automation) (วราวุธและวิชญ์. 2548; วิชญ์และวราวุธ. 2546) ซึ่งทั้ง 3 ระบบตรวจวัดนํ้าและเก็บบันทึกข้อมูลระยะไกลอัตโนมัติ แทนการใช้คนออกไปตรวจวัดนํ้า ทำให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง รวดเร็วและแม่นยำ ระบบ SCADA และระบบคลองอัตโนมัติจะมีระบบประมวลผลข้อมูล ระบบช่วยในการตัดสินใจ และ ระบบควบคุมประตูระบายนํ้าระยะไกลแบบอัตโนมัติ หรือแบบควบคุมตามคำสั่งของผู้ควบคุม ทำให้การควบคุมการส่งนํ้าทำได้ง่าย สะดวก และรวดเร็ว ทันต่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เกิดขึ้นในระบบคลองส่งนํ้า ปัจจุบันเริ่มมีการนำเอาระบบดังกล่าวมาช่วยในการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน ในประเทศไทย

+
+
+

1.8 เอกสารอ้างอิงน. 33

+

1. กรมชลประทาน (2529). 84 ปี ชลประทาน. โรงพิมพ์สารมวลชน จำกัด. กรุงเทพฯ. 496 น.2. คณาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2546. การวางแผนและออกแบบระบบส่งนํ้าชลประทาน.

+

สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 250 น.3. ภราดา มีอำพล และ วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2542. การพัฒนาโปรกรม WASAM 3.01. หนังสือวันชูชาติ.

+

สมาคมศิษย์เก่าวิศวกรรมชลประทาน ในพระบรมราชูปถัมภ์. น.77-95.4. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2538. เอกสารประกอบการสอนวิชาการจัดการเรื่องนํ้าขั้นสูง. ภาควิชาวิศวกรรม

+

ชลประทาน คณะวิศวกรรมศาสตร์ กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

+

น. 1-9.5. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ วัชระ เสือดี. 2538. การพัฒนาโปรแกรม WASAM Version 2. วิศวกรรมสาร

+

มก, 25: 98-115.6. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2539. แนวความคิดในการจัดการนํ้าระดับโครงการ. ดงตาลสัมพันธ์. สมาคมนิสิต

+

เก่าวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. น. 30-41.7. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ ลำจวน เขียวแก่. 2539. การพัฒนา WASAM 2.2 สำหรับโครงการส่งนํ้าและ

+

บำรุงรักษามูลบน. วิศวกรรมสาร มก, 28: 59-72.

+

8. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2545. การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 300 น.9. วิชญ์ ศรีวงษาและวราวุธ วุฒิวณิชย์. 2546. การพัฒนาระบบวัดระดับนํ้าและควบคุมการปิด-เปิดประตูระบายนํ้าระยะไกล. การประชุมวิชาการสมาคมวิศวกรรมเกษตรแห่งประเทศไทย ครั้งที่4 ประจำปี 2546 : วิศวกรรมเกษตรและเทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน . ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรุงเทพฯ. น. 549-559.10. วราวุธ วุฒิวณิชย์ .2548. ประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย. การประชุมเรื่องนํ้าของประเทศไทย ครั้งที่ 1 ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพฯ. สมาคมทรัพยากรนํ้า. 22-23 มีนาคม 2548. 9 น.11. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ วิชญ์ ศรีวงษา. 2548. ระบบคลองอัตโนมัติ. หนังสือวันชูชาติ สมาคมศิษย์เก่าวิศวกรรมชลประทาน ในพระบรมราชูปถัมภ์. 4 มกราคม 2548. น. 61-70.12. สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ. 2540. เหตุผลและความจำเป็นการจัดทำแผนแม่บทการจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้าต่างๆ ทั่วประเทศ. สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี 13 น.13. สำนักนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2535. แนวทาวการเตรียมรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า. 13 น.14. American Society of Civil Engineers. 1982. Principle of Project Formulation for Irrigation and Drainage Project. G.R. Baumli (eds.). 192 p.15. Baum, W.C. and S.M.Tolbert. 1985. Investment in Development: Lessen of World Bank Experience. Oxford University Press. New York. p6.16. Global Water Partnership. 1996. การบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน (Integrated Water Resources Management). TAC Background Paper No. 4. แปลและเรียบเรียงโดย อภิชาต อนุกูลอำไพ.68 น.17. Hansen, V. E., Israelsen, O. W. and G. E. Stringham (1980). Irrigation Principles and Practices,Fourth Edition. John Wiley & Sons, New York, USA. 417 p.18. Molle, F. and K .Pongput. 1997. NAGA Version 1.0: Documentation. DORAS Project, Kasetsart University, Bangkok. 40 p.19. Rydzewski, J. R. (1987). Irrigation Development Planning: An Introduction for Engineers. John Wiley & Sons, New York. 265 p.20. Small, L.E. and M.Svendsen. 1992. A Framework for Assessing Irrigation Performance I.International Food Policy Research Institute, Washington,D.C., 38 p.

+
+
+

1.9 แบบฝึกหัดน. 35

+

(1) จงบอกประเด็นสำคัญของการบริการจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า(2) แนวคิดในการบริการจัดการนํ้าแบบผสมผสานเหมาะที่จะนำมาใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากร

+

นํ้าในประเทศไทยหรือไม่ จงให้เหตุผล(3) Global Water Partnership Comb คืออะไร มีประโยชน์อย่างไร(4) จงระบุองค์ประกอบที่สำคัญของระบบชลประทานมาพอเป็นสังเขป(5) จงอธิบายขั้นตอนในการวางโครงการชลประทาน โดยละเอียด(6) จงระบุประเด็นสำคัญในการศึกษาความเหมาะสม (Feasibility Study) ของโครงการชลประทาน(7) จงระบุประเภทของโครงการชลประทานที่ต้องทำการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม(8) จงระบุสิ่งแวดล้อมที่อาจได้รับผลกระทบจากโครงการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า(9) จงอธิบายหลักการจัดการนํ้าชลประทานโดยละเอียด(10) ตัวชี้วัดความสำเร็จของการจัดการนํ้าชลประทานมีอะไรบ้าง(11) Nested System คืออะไร มีความสำคัญอย่างไรต่อการจัดการนํ้าชลประทาน

+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch02.html b/intro-irre/chapters/ch02.html new file mode 100644 index 0000000..6681a65 --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch02.html @@ -0,0 +1,637 @@ + + + + + +บทที่ 2 ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช (Soil-Water-Plant Relationships) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 2 ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช (Soil-Water-Plant Relationships)

+

หน้า 36–76 ในหนังสือ · 14 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 36

+
+ ภาพประกอบ +
+

ในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช นี้ จะได้อธิบายถึงคุณสมบัติทางกายภาพของดินและพืชที่มีผลต่อการเคลื่อนที่ของนํ้าในดิน สามารถอุ้มนํ้าตลอดจนการที่พืชดูดนํ้าจากดิน ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์เหล่านี้ จะเป็นพื้นฐานเบื้องต้นในการพิจารณาวางแผนออกแบบ และบริหารงานส่งนํ้าชลประทานในแปลงเพาะปลูกให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น

+
+
+

2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทานน. 36

+

เป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า องค์ประกอบสำคัญของการเพาะปลูกมีอยู่ 4 อย่างด้วยกัน คือ ดิน นํ้า พืชและพลังงานแสงแดด การที่พืชจะเจริญเติบโตงออกงามได้จะต้องปลูกอยู่ในดินที่ มีแร่ธาตุอาหารสมบูรณ์ มีความชุ่มชื้นพอเหมาะ มีอากาศและแสงแดดมาเป็นพลังงานในการเปลี่ยนแปลงแร่ธาตุให้เป็นอาหารที่จะนำไปใช้ในการเจริญเติบโตต่อไป

+

องค์ประกอบทั้ง 4 นี้ นอกจากพันธุ์พืชแล้วล้วนแต่ขึ้นอยู่กับธรรมชาติทั้งนั้นซึ่งหมายความว่าเรามิอาจจะบังคับหรือเปลี่ยนแปลงสภาพได้ตามความพอใจ เราสามารถทำได้อย่างมากก็เป็นการปรับปรุงหรือเพิ่มเติมเสริมให้มีสภาพดีขึ้นเท่านั้น ตัวอย่างเช่น ดิน คุณสมบัติทางฟิสิกส์และเคมีของดินในแต่ละท้องที่นั้นถูกกำหนดโดยธรรมชาติ จะเปลี่ยนแปลงดินเหนียวให้เป็นดินทรายไม่ได้แต่เราสามารถเพิ่มอินทรียวัตถุให้กับดินเพื่อปรับปรุงโครงสร้างของดินให้ดีขึ้นได้ พลังงานแสงแดดก็เช่นกัน พื้นที่ใดจะได้รับแสงแดดมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของพื้นที่นั้น การจะขยายเวลากลางวันให้นานขึ้นนั้นทำไม่ได้ในพื้นที่แปลงใหญ่ แต่พอจะทำได้สำหรับเรือนเพาะชำเท่านั้น นํ้าฝนนั้นตกตามฤดูกาล แต่โดยทั่วไปแล้วมักจะตกไม่สมํ่าเสมอตลอดฤดูและปริมาณที่ตกก็ไม่เท่ากันในทุกปี ซํ้าการกระจายของฝนยังไม่ทั่วถึงพื้นที่ ฉะนั้นนํ้าฝนจึงมักจะไม่พอเหมาะแก่การเจริญงอกงามของพืชในเขตเกษตรนํ้าฝน (Rainfed Agriculture) ถ้าหากว่าพื้นที่เพาะปลูกนั้นมีฝนตกสมํ่าเสมอดีและมีประสิทธิภาพพอก็ไม่จำเป็นจะต้องจัดหานํ้ามาเพิ่มเติมอีก แต่ถ้าฝนตกไม่แน่นอน เช่น มีการทิ้งช่วงนาน ๆ และบ่อยครั้ง การจัดหานํ้ามาช่วยในช่วงระยะเวลาดังกล่าวก็จะช่วยให้พืชสามารถเจริญงอกงามต่อไปตามปกติ และจะไม่มีผลกระทบต่อผลผลิต

+

นอกจากนี้ถ้าหากไม่มีการชลประทานแล้วชาวนาก็จะไม่สามารถปลูกพืชนอกฤดูฝนได้ การชลประทานจึงนับว่าเป็นสิ่งจำเป็นเพราะผลผลิตจะเพิ่มขึ้น คุณภาพจะดีและทำให้ผลผลิตคงที่ ก็เมื่อมีการชลประทานช่วย กล่าวคือ

+

(1) การชลประทานเป็นหลักประกันได้ว่าพืชจะมีนํ้าพอเพียงกับความต้องการอยู่ตลอดเวลา

+

(2) การชลประทานช่วยให้สามารถเพิ่มจำนวนต้นพืชต่อไร่ได้มากขึ้น

+

(3) การชลประทานช่วยให้สามารถใช้ปุ๋ยได้อย่างมีประสิทธิภาพ(4) ทำให้สามารถปลูกพืชพันธ์ใหม่ ๆ ที่ได้รับการปรับปรุงเพื่อให้คุณภาพของผลผลิตดีขึ้น(5) ทำให้สามารถปลูกพืชให้ผลกำไรตอบแทนสูง(6) ทำให้การเพาะปลูก เช่น การตกกล้า การปักดำ และการเก็บเกี่ยวได้เสร็จตามแผนการผลิตและ

+

ความต้องการของตลาด(7) ทำให้สามารถปลูกพืชหมุนเวียนกันได้ทุกฤดูกาลหรือตลอดทั้งปี(8) ทำให้สามารถขยายพื้นที่เพาะปลูกให้ได้ประโยชน์มากขึ้น(9) สามารถป้องกันวัชพืช(10) ช่วยชำระล้างความเค็มของดินหรือถ้าจะแยกความแตกต่างระหว่างการเพาะปลูกที่อาศัยการชลประทานกับการเพาะปลูกที่ไม่อาศัยการชลประทานให้เห็นข้อแตกต่างกันได้ดังตารางที่ 2.1

+

การชลประทาน

+
+ ภาพประกอบ +
+

อย่างไรก็ตามต้องขอกล่าวเน้นไว้ที่นี้ว่า การจัดหานํ้ามาเพื่อวัตถุประสงค์นี้ ควรทำต่อเมื่อผลประโยชน์ที่จะได้รับเพิ่มขึ้นคุ้มกับค่าลงทุนเท่านั้น ดังนั้นก่อนตัดสินใจลงทุนจัดหานํ้ามาเพื่อการชลประทานควรจะได้พิจารณาจากหัวข้อดังต่อไปนี้เสียก่อน คือ

+

(1) เมื่อมีการชลประทานแล้ว ปริมาณและคุณภาพของผลผลิตจะเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงใด(2) จะต้องมีวิธีการอื่นใดอีกที่จะช่วยให้การชลประทานนั้นเกิดประโยชน์อย่างแท้จริง เช่น จะต้อง

+

ใช้ปุ๋ยมากขึ้นเพื่อจะได้ปลูกพืชต่อไร่มากขึ้น และจะต้องใช้เงินเพื่อการนี้เท่าไร(3) จะต้องการนํ้ามาทำการชลประทานในระยะเวลาต่าง ๆ เท่าไร และจะหานํ้านั้นได้จากไหน(4) จะเลือกใช้การชลประทานแบบใด และจะต้องเสียค่าลงทุนเท่าใด

+

เมื่อเปรียบเทียบค่าลงทุนทั้งหมดกับผลประโยชน์ที่จะได้รับเพิ่มขึ้นจากการมีชลประทาน ถ้าหากไม่คุ้มก็ไม่ควรมีการชลประทาน และการชลประทานก็เป็นเพียงส่วนประกอบหนึ่งที่ช่วยให้การเพาะปลูกมีผลดีทั้งในทางปริมาณและคุณภาพอย่างสมํ่าเสมอตลอดไป

+
+
+

2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดินน. 38

+

ดินมีคุณสมบัติที่สำคัญหลายประการ ซึ่งมีผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของพืช โดยเฉพาะคุณสมบัติทางกายภาพซึ่งค่อนข้างจะคงที่ และสามารถสังเกตตรวจสอบได้จากภายนอกโดยไม่จำเป็นต้องคำนึงส่วนประกอบทางเคมี ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะคุณสมบัติที่สำคัญเกี่ยวข้องกับการให้นํ้าชลประทานโดยตรงเท่านั้น อันได้แก่ลักษณะเนื้อดิน (Soil Texture) โครงสร้างของดิน (Soil Structure) และความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (Apparent Specific Gravity, As) หรือความหนาแน่นรวม (Bulk Density) และความพรุนของดิน (Porosity, n) เป็นต้น

+

คุณสมบัติต่าง ๆ ทางกายภาพของดินมีความเกี่ยวพันกับการเติบโตของพืช ซึ่งดินที่มีความอุดมด้วยแร่ธาตุอาหารพืชนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นดินที่ให้ผลผลิตสูงแก่พืชผลที่ปลูกเสมอไป นอกจากว่าดินนั้น ๆ จะมีคุณสมบัติต่าง ๆ ทางกายภาพเหมาะสมกับความต้องการของพืชควบคู่กันไปกับความอุดมด้วยธาตุอาหารของพืช เช่น ดินบางชนิด อาจมีธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการยังชีพของพืชอย่างครบถ้วนและเพียงพอกับความต้องการของพืช แต่ถ้าดินนั้นจับกันเป็นก้อนแข็งจนต้นกล้าของเมล็ดพืชที่ปลูกไม่อาจงอกโผล่พ้นผิวดินขึ้นมาได้ง่าย และรากของต้นที่โผล่พ้นผิวดินก็ได้รับความลำบากในการไชชอนไปในดินเพื่อหานํ้า และอาหารไปเลี้ยงลำต้น พืชที่ขึ้นอยู่บนดินนั้น ๆ ย่อมไม่อาจเติบโตและให้ผลผลิตได้ดีเท่าที่ควร เพราะสมบัติทางกายภาพไม่เหมาะสมของดินเป็นตัวจำกัดไม่ให้พืชใช้ประโยชน์จากธาตุอาหารที่มีอยู่ได้เต็มที่ ดังนั้นควรทำความเข้าใจกับคุณสมบัติที่สำคัญ ๆ ของดินเสียก่อน

+

เนื้อดิน(Soil Texture) เป็นคุณลักษณะของดินที่บ่งถึงความหมาย หรือความละเอียดของดิน เนื้อดินจะหยาบหรือละเอียดนั้น เราใช้ช่วงขนาดของอนุภาคปฐมภูมิของดินเป็นตัวกำหนด

+

ดินส่วนใหญ่ประกอบด้วยส่วนผสมระหว่างอนุภาคปฐมภูมิหลัก 3 ชนิด อันได้แก่ อนุภาคของทราย(Sand) ซึ่งมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.05 มม. ตะกอนทราย (Silt) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.002-0.05 มม.และดินเหนียว (Clay) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.002 มม. สำหรับดินที่มีอนุภาคของทรายเป็นส่วนประกอบมากกว่าเรียกว่า ดินเนื้อหยาบ อนุภาคของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียวเป็นส่วนประกอบอย่างละเท่า ๆกัน เรียกว่า ดินเนื้อร่วน หรือดินเนื้อปานกลาง เนื้อดินจึงอาจแบ่งหยาบ ๆ ได้เป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ ดังกล่าว

+

นอกจากนี้ยังนิยมจำแนกประเภทของเนื้อดินโดยละเอียดตามมาตรฐานสากลอีก ทำได้โดยนำดินที่ต้องการจะทราบไปวิเคราะห์แยกหาส่วนประกอบของอนุภาคปฐมภูมิอันได้แก่ อนุภาคทราย ตะกอนทรายและดินเหนียวว่ามีอย่างละกี่เปอร์เซ็นต์ โดยนํ้าหนัก ซึ่งผลรวมจะต้องเท่ากับ 100 เปอร์เซ็นต์เสมอ แล้วนำผลที่ได้ไปเทียบกับไดอะแกรมสามเหลี่ยมมาตรฐานในรูปที่ 1 ก็จะทราบว่า เป็นเนื้อดินประเภทใด

+

ในทางปฏิบัติ การจำแนกเนื้อดินอย่างหยาบ ๆ อาจจะทำได้โดยการพิจารณาจากลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน ซึ่งถ้าหากผู้สังเกตมีประสบการณ์พอสมควร ก็สามารถบอกชื่อดินกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ถูกต้อง ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินกลุ่มที่สำคัญ ๆ มีดังต่อไปนี้

+

ดินทราย(Sand) เป็นดินที่ประกอบด้วยทรายมากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์ จึงมีลักษณะหลวมตัวและแยกกันเป็นเม็ด ๆ ทรายแต่ละเม็ดสามารถมองเห็นและสัมผัสได้โดยง่ายเมื่อใช้มือบีบขณะแห้งแล้วคลายออก ทรายจะร่วนหล่นแยกออกจากกัน ถ้าบีบกดเมื่อเปียกชื้นทรายจะจับเป็นก้อนแต่จะแตกออกเมื่อจับต้อง

+

ดินร่วนปนทราย(Sandy Loam) เป็นดินที่ประกอบด้วยทรายมากกว่า 50 % แต่มีตะกอนทรายและดินเหนียวปนอยู่ พอที่จะทำให้จับตัวกันเป็นก้อนได้บ้าง ทรายแต่ละเม็ดจะสามารถมองเห็นและสัมผัสได้ ถ้าบีบไว้ในมือเมื่อชื้นจะจับตัวเป็นก้อนแข็งและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ

+

ดินร่วน (Loam)เป็นดินที่มีส่วนผสมของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียว ในอัตราส่วนอย่างละพอ ๆ กัน มีลักษณะอ่อนนิ่มเมื่อจับ แต่พอจะสังเกตได้ว่ามีความหยาบกระด้างของทรายอยู่บ้าง เมื่อเปียกจะเหนียวเล็กน้อย ถ้าทำให้แน่นในเมื่อขณะที่แห้งจะเป็นก้อนและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ แต่ถ้าทำให้แน่นในขณะที่ดินเปียกจะเป็นก้อนแข็งไม่แตก

+

ดินร่วนปนตะกอนทราย(Silt Loam) เป็นดินที่ประกอบด้วยตะกอนทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ มีทรายละเอียดปนอยู่เป็นจำนวนปานกลาง และมีดินเหนียวปนอยู่จำนวนเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นก้อน แต่ก้อนดินเหล่านี้สามารถจะทำให้แตกได้ง่าย เมื่อบดขยี้จะรู้สึกอ่อนนุ่มเหมือนแป้ง ไม่ว่าจะแห้งหรือปียกดินมักจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งหยิบจับได้โดยไม่แตกหัก

+

ดินร่วนปนดินเหนียว(Clay Loam) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเป็นก้อนหรือแผ่น ซึ่งมักจะแข็งเมื่อแห้งเมื่อใช้นิ้วจี้ดูจะเป็นแผ่นบาง ๆ ซึ่งแตกได้ง่าย เนื้อดินเปียกจะจับตัวเป็นก้อนซึ่งจะต้องถือเบา ๆ เมื่อคลึงจะไม่แตกเป็นผง และจะกลายเป็นก้อนที่อัดตัวแน่น

+

ดินเหนียว(Clay) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียด ซึ่งส่วนมากเมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นแผ่นหรือก้อนแข็ง เมื่อทำให้เปียกจะปั้นเป็นก้อนได้ และมักจะมีลักษณะเหนียว เมื่อใช้นิ้วจี้ดูจะเป็นแผ่นยืดหยุ่น

+

เช่น สมมติว่าการจากการวิเคราะห์ดินก้อนหนึ่ง มีอนุภาคทราย 50 % ตะกอนทราย 30 % ดินเหนียว20 % จากรูปที่ 2.1 ก็จะบอกได้ว่าดินก้อนนั้นเป็นดินร่วน (Loam)

+
+ รูปที่ 2.1 การจำแนกเนื้อดินตามสัดส่วนของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียว +
รูปที่ 2.1 การจำแนกเนื้อดินตามสัดส่วนของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียว
+
+

ดินเนื้อละเอียดโดยปกติเมื่อแห้งจะจับกันเป็นก้อนที่แข็งแกร่งและเมื่อเปียกจะเหนียวเหนอะหนะต้องใช้แรงงานมากในการไถ คราด หรือพรวนดิน จึงนิยมเรียกดินจำพวกนี้อีกอย่างว่า Heavy Soil ในทางตรงกันข้าม ดินเนื้อหยาบโดยปกติเป็นดินที่ไถ คราด หรือพรวนง่าย เพราะไม่จับกันเป็นก้อนแข็งแกร่งและไม่เหนียวเหนอะหนะ จึงนิยมเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Light Soil ฉะนั้น คำว่า Heavy และ Light มิได้บ่งถึงนํ้าหนักดินแต่อย่างใด

+

อย่างไรก็ตามควรจะต้องทราบลักษณะของเนื้อดินชั้นต่าง ๆ ในเขตรากพืช เพราะลักษณะเนื้อดินมีอิทธิพลอย่างมากต่อปริมาณนํ้าที่จะอุ้มเอาไว้สำหรับให้พืชใช้ และอัตราการไหลซึมของนํ้าลงในดิน เป็นต้นดินที่ประกอบด้วยเม็ดดินขนาดใหญ่หรือดินเนื้อหยาบ เช่น ดินทรายจะมีคุณสมบัติให้นํ้าซึมผ่านได้ง่าย มีการระบายนํ้าดี แต่อุ้มนํ้าไว้ได้น้อย ในทางตรงกันข้าม ดินเนื้อละเอียด เช่น ดินเหนียว ซึ่งประกอบด้วยอนุภาคขนาดเล็กจะอุ้มนํ้าไว้ได้มาก แต่การระบายนํ้าและถ่ายเทอากาศไม่ดี ดูรูปที่ 2.2 นี่เป็นข้ออธิบายอย่าง

+

หนึ่งว่าดินที่มีเนื้อขนาดปานกลางจะเหมาะสำหรับการปลูกพืชมากกว่าดินเนื้อละเอียด ถึงแม้ว่าดินเนื้อละเอียดจะเก็บนํ้าไว้ได้ดีกว่าก็ตาม

+

โครงสร้างของดิน(Soil Structure) หมายถึงคุณสมบัติของดินที่เกี่ยวข้องกับการจัดเรียงตัว และเกาะกันระหว่างเม็ดดินเป็นก้อนดิน โครงสร้างของดินกำหนดจากรูปร่าง ขนาด และความคงทนต่อการแตกแยกของเม็ดดิน โครงสร้างของดินมีอิทธิพลต่อการชลประทาน และการกสิกรรมอย่างยิ่ง เพราะโครงสร้างของดินจะมีผลต่อการเคลื่อนที่ของนํ้าและอากาศภายในดิน อัตราการซึมของนํ้าลงในดิน ตลอดจนการแผ่กระจายของรากพืช ฉะนั้น ควรมีการปรับปรุงโครงสร้างของดินในเขตรากพืชด้วย การเขตกรรมอยู่เสมอ ๆ

+

ประเภทของโครงสร้างของดิน ดูรูปที่ 2.3 เมื่อพิจารณาตามลักษณะรูปร่างของเม็ดดิน หรือหน่วยโครงสร้างของดิน อาจจำแนกโครงสร้างออกได้เป็น 4 ประเภท คือ

+

(1) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นก้อนเหลี่ยม มีความกว้าง ความยาว และความหนา ไล่เลี่ยกัน

+

โครงสร้างแบบนี้นํ้าซึมได้ด้วยอัตราปานกลาง

+

(2) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแผ่นในแนวราบ มีความยาว และความกว้างเป็นหลายเท่าของความ

+

หนา โครงสร้างแบบนี้นํ้าซึมได้ช้า

+

(3) โครงสร้างมีลักษณะเป็นเม็ดคล้ายทรงกลม เป็นโครงสร้างที่เหมาะสมกับการเพาะปลูกมากกว่า

+

โครงสร้างแบบอื่น ๆ

+

(4) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแห่งตั้งในแนวดิ่ง คือมีความหนา เป็นหลายเท่าของความกว้าง และ

+

ความยาว นํ้าซึมได้เร็ว

+
+ รูปที่ 2.2 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินที่มีเนื้อหยาบและดินที่มีเนื้อละเอียด +
รูปที่ 2.2 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินที่มีเนื้อหยาบและดินที่มีเนื้อละเอียด
+
+
+ รูปที่ 2.3โครงสร้างของดินที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของนํ้าในดิน +
รูปที่ 2.3โครงสร้างของดินที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของนํ้าในดิน
+
+

ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (Apparent specific Gravity, As) เป็นคุณสมบัติของดินที่สำคัญมากอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องการจะหาปริมาณนํ้าที่จะให้แก่พืชเพราะเป็นเครื่องแสดงถึงความสามารถของดินที่สามารถอุ้มนํ้าชลประทานไว้ได้มากหรือน้อยอย่างหนึ่ง ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏนี้หาได้จาก

+
+ ภาพประกอบ +
+

Ws = นํ้าหนักของดินแห้ง

+

V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน ซึ่งเท่ากับปริมาตรของอากาศ (Va)

+

(Va) + ปริมาตรนํ้า (Vw) + ปริมาตรของเม็ดดิน (Vs)

+

γW = ความหนาแน่นของนํ้าซึ่งมีค่าเท่ากับ 1 กรัมต่อลูกบาศก์

+

เซนติเมตร หรือ 62.4 ปอนด์ต่อลูกบาศก์ฟุต

+

ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏนี้ บางครั้งก็ใช้เป็นค่าความหนาแน่นรวมของดิน (Bulk Density, DB) โดยที่ค่าความหนาแน่นรวมของดิน หมายถึง อัตราส่วนระหว่างนํ้าหนักของดินแห้ง ต่อปริมาตรของดินทั้งก้อน

+
+ รูปที่ 2.4 ความสัมพันธ์ระหว่างเม็ดดิน นํ้า และอากาศ +
รูปที่ 2.4 ความสัมพันธ์ระหว่างเม็ดดิน นํ้า และอากาศ
+
+

จากสมการจะเห็นว่าเมื่อใช้หน่วยในระบบเมตริก คือนํ้าหนักเป็นกรัม ปริมาตรเป็นลุกบาศก์เซนติเมตร และความหนาแน่นของนํ้าเท่ากับ 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ค่าตัวเลขของความถ่วงจำเพาะปรากฏกับค่าความหนาแน่นรวม จะเป็นตัวเลขเดียวกัน ต่างกันที่ค่าความถ่วงจำเพาะไม่มีหน่วยแต่ความหนาแน่นรวมมีหน่วยเป็นกรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร

+

การหาค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินหรือความหนาแน่นของดินจะหาได้โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Soil Core Sampler ดังแสดงในรูปที่ 2.5 เครื่องมือนี้ใช้เก็บตัวอย่างดินแบบไม่ให้กระทบกระเทือนต่อโครงสร้างของดิน ส่วนปลายที่ใช้ตัดดิน (Cutting Tips) มี 2 แบบ คือ แบบใบมีด (หมายเลข 7) ใช้สำหรับดินอ่อนและดินแบบลิ่ม (หมายเลข 8) ใช้สำหรับดินแข็ง

+

ในขั้นแรกก่อนที่จะลงมือเก็บตัวอย่างดินจะต้องทำการวัดปริมาตรและชั่งนํ้าหนัก วงแหวน(หมายเลข 11) ที่ใช้ในการเก็บตัวอย่างดินเสียก่อน แล้วจึงนำเครื่องมือดังกล่าวไปตอกลงในดิน โดยใช้ค้อน(หมายเลข 13) ตรงบริเวณและความลึกที่ต้องการจุดที่จะเก็บตัวอย่างดินควรจะมีลักษณะเป็นตัวแทนของดินในแปลงทั้งหมด การเก็บตัวอย่างดินแต่ละครั้งไม่ควรเก็บน้อยกว่า 5 จุด เพื่อจะได้นำมาเฉลี่ยหาค่าที่ถูกต้องเมื่อเก็บตัวอย่างดินได้แล้วให้ใช้เครื่องดันที่เรียกว่า Core Extractor (หมายเลข 15) ดันวงแหวนออกจากกระบอกเก็บตัวอย่างดินและใช้มีดปาดดินให้มีปริมาตรพอดีกับวงแหวนแล้วจึงนำไปอบที่อุณหภูมิ 105องศาเซลเซียส เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 24 ชั่วโมง นำเอาออกมาชั่งหานํ้าหนักของดินแห้ง (Ws) แล้วจึงทำการคำนวณหาความถ่วงจำเพาะปรากฏตามสมการที่ 2.1 หรือความหนาแน่นรวมจากสมการที่ 2.2

+

ตัวอย่างที่ 2.1 ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินมีข้อมูลดังต่อไปนี้

+

ขนาดวงแหวน : เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตรนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 45 กรัมนํ้าหนักดินแห้งหลังอบรวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 250 กรัม

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินในพื้นที่เพาะปลูกทั่ว ๆ ไปจะมีค่าน้อยที่สุดที่ผิวดินเนื่องจากดินโปร่งและมีอินทรียวัตถุมาก ค่าดังกล่าวนี้จะเพิ่มขึ้นเมื่อตํ่าจากผิวดินมากขึ้น และจะมีค่าค่อนข้างคงที่เมื่อตํ่ากว่าผิวดินประมาณ40 เซนติเมตร ถึงแม้ค่านี้จะแปรเปลี่ยนไปตามชนิดและลักษณะของดินก็ตาม ถ้าต้องการรู้ค่าที่แท้จริงจะต้องตรวจวัดเอาในสนาม แต่ถ้าไม่สะดวกที่จะทำการวัดจริง ๆ ในสนามอาจจะพิจารณาเลือกใช้ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏตามชนิดของเนื้อดิน ดังแสดงในตารางที่ 2.2

+
+ ตารางที่ 2.2 ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (AS) +
ตารางที่ 2.2 ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (AS)
+
+

ความพรุนของดิน(Porosity, n) เป็นอัตราส่วนที่คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินต่อปริมาตรของก้อนดิน คือ

+

Vv ×

+

n =

+

(2.3)

+

n = ความพรุนของดิน

+

Vv = ปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินซึ่งเท่ากับปริมาตรของ

+

อากาศ (Va) + ปริมาตรของนํ้า (Vw) ที่แทรกอยู่ระหว่างเม็ดดิน

+

V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน

+

ดินเนื้อละเอียดจะมีความพรุนมากกว่าดินเนื้อหยาบ ดังนั้นค่าความถ่วงจำเพาะหรือความหนาแน่นของดินเนื้อละเอียดจึงตํ่ากว่าของดินเนื้อหยาบ ดินชนิดต่าง ๆ มีความพรุนแตกต่างกัน เพราะลักษณะการจัดเรียงและการเชื่อมยึดกันระหว่างเม็ดดินแตกต่างกัน ซึ่งเป็นคุณสมบัติเฉพาะตัวของดินแต่ละชนิดนอกจากนี้อินทรียวัตถุในดิน ก็มีส่วนทำให้ความพรุนและความหนาแน่นของดินแตกต่างกันไปด้วย การหาความพรุนของดินอาจจะทำได้ต่อจากการหาค่าความหนาแน่นรวมของดิน โดยใช้ Soil Core Sampler เก็บตัวอย่างดิน เราก็จะทราบปริมาตรของตัวอย่างดินที่เราเก็บได้จากปริมาตรของวงแหวนเก็บตัวอย่าง เมื่อได้ปริมาตรรวมของก้อนดินแล้ว (V) ก็นำก้อนดินนั้นมาหาปริมาตรของส่วนที่เป็นของแข็ง (Vs) โดยการนำดิน

+

นั้นไปละลายนํ้าที่รู้ปริมาตร คนจนเข้าเป็นเนื้อเดียวกัน แล้วจึงวัดปริมาตรรวมทั้งหมด ปริมาตรรวมทั้งหมดนี้เมื่อหักลบกับปริมาตรของนํ้าเดิมก็จะทราบปริมาตรของดินส่วนที่เป็นของแข็ง (Vs) เราก็สามารถหาค่า Vvซึ่งเท่ากับ V-Vs ได้ แล้วจึงคำนวณหาค่าความพรุนของดินตามสูตรที่กล่าวข้างต้นได้ อย่างไรก็ดีถ้าไม่สามารถหาความพรุนของดินดังวิธีข้างต้นได้ก็อาจจะใช้ค่าความพรุนของดินในพื้นที่เพาสะปลูกดังแสดงใน

+
+ ตารางที่ 2.3 ความพรุน (porosity) ของดินชนิดต่าง ๆ +
ตารางที่ 2.3 ความพรุน (porosity) ของดินชนิดต่าง ๆ
+
+
+
+

2.3 ชนิดของนํ้าในดินน. 48

+

ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า การเรียงตัวของเม็ดดินทำให้เกิดช่องว่างที่มีขนาดและรูปทรงต่าง ๆ ขึ้นในดิน เมื่อฝนตกหรือให้นํ้าแก่พืช นํ้าก็จะแทรกเข้าไปอยู่ในช่องว่างเหล่านี้ และเกาะติดอยู่กับเม็ดดินด้วย แรงดึงดูดของโมเลกุลชนิดเดียวกัน (Adhesive Force) และแรงดึงดูดของโมเลกุลต่างชนิดกัน (Cohesive Force)ถ้าหากนํ้าเข้าไปแทนที่อากาศจนเต็มทุกช่องว่างเรากล่าวว่า ดินนั้นอิ่มนํ้า (Saturated) และนํ้าที่อยู่ในช่องว่างนั้นทั้งหมด จะเป็นปริมาตรสูงสุดที่ดินจะเก็บเอาไว้ได้ ถ้าไม่มีแรงจากภายนอกมากระทำ แต่เนื่องจากว่าสสารทุกอย่างที่อยู่บนผิวโลกจะถูกแรงดึงดูดของโลกกระทำอยู่ตลอดเวลารวมทั้งนํ้าที่ขังอยู่ในช่องว่างระหว่างเม็ดดิน ในช่องว่างที่มีขนาดใหญ่แรงยึดเหนี่ยวระหว่างนํ้าที่อยู่ตรงกลางของช่องว่างกับเม็ดดินจะน้อยกว่าในช่องว่างที่มีขนาดเล็ก ดังนั้นเมื่อผลรวมของแรงยึดเหนี่ยวระหว่างนํ้าต่อนํ้าและนํ้าต่อดินน้อยกว่าแรงดึงดูดของโลก

+

นํ้าก็จะไหลลงสู่ที่ลึกกว่านํ้าในดินที่ไหลด้วยสาเหตุดังกล่าวนี้เรียกว่านํ้าอิสระ(Gravitational Water หรือ Free Water) ดังเช่น เมื่อฝนหยุดตกหรือหยุดให้นํ้าแก่พืช นํ้าที่อยู่ในช่องว่างขนาดใหญ่จะระบายออกภายในเวลา 2-3 วัน ในดินที่มีการระบายนํ้าได้ดี Free Water จะถูกระบายออกไปหมดก่อนที่จะเป็นอันตรายต่อพืชและจะมีอากาศเข้ามาแทนที่ ส่วนนํ้าในช่องว่างที่มีขนาดเล็ก ซึ่งไม่ถูกระบาย

+

ออกด้วยแรงดึงดูดของโลก อาจจะยังคงมีการเคลื่อนที่อยู่ด้วยแรงดูดซับนํ้าซึ่งอยู่ในช่องว่างที่มีขนาดเล็กดังกล่าวนี้เรียกว่า นํ้าดูดซับ (Capillary Water) ซึ่งมีการเคลื่อนที่ช้ามาก ช้ากว่านํ้าอิสระ (Free Water) และจะมีทิศทางใดก็ได้ โดยเคลื่อนที่ไปสู่จุดที่มีแรงดึงดูดความชื้นมากที่สุดเสมอ

+

และจากการสูญเสียนํ้าโดยการระเหยจากผิวดิน และจากที่พืชดูดเอาไปใช้จะทำให้ปริมาณความชื้นในดินลดลงจนกระทั่งถึงจุดหนึ่งที่นํ้าในดินไม่มีการเคลื่อนที่อีก ทั้งนี้เพราะว่าแรงที่นํ้าหรือความชื้นจับยึดติดแน่นเป็นแผ่นบาง ๆ รอบเม็ดดิน จะมากจนกระทั่งพืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้ พืชก็จะเหี่ยวเฉาและถ้าหากไม่ให้นํ้าแก่พืชในตอนนี้แล้วพืชก็จะตาย นํ้าซึ่งยึดติดแน่นกับเม็ดดินและไม่สามารถที่จะทำให้เคลื่อนที่ได้ด้วยแรงดึงดูดของโลก หรือแรงดูดซับนี้เรียกว่านํ้าเยื่อ (Hygroscopic Water)

+

สรุปแล้ว เราสามารถจัดแบ่งนํ้าในดินออกได้เป็น 3 ชนิด ดังกล่าวคือ ดูรูปที่ 2.6 ประกอบ

+

(1) นํ้าอิสระ (Free Water or Gravitational Water)

+

(2) นํ้าดูดซับ (Capillary Water)

+

(3) นํ้าเยื่อ (Hygroscopic Water)

+

ในบรรดานํ้าทั้งสามชนิดนี้นํ้าดูดซับ (Capillary Water) นับว่ามีความสำคัญต่อพืชมากที่สุด นํ้าส่วน

+
+ รูปที่ 2.6 นํ้าในดินและระดับความชื้นของดินที่จุดต่าง ๆ +
รูปที่ 2.6 นํ้าในดินและระดับความชื้นของดินที่จุดต่าง ๆ
+
+

นํ้าอิสระ(Free Water) เป็นนํ้าส่วนเกินซึ่งพืชจะได้รับประโยชน์จากนํ้าส่วนนี้บ้างเพียงเล็กน้อยก่อนที่นํ้าส่วนนี้จะถูกระบายออกจากดินในเขตราก ในทางปฏิบัตินํ้าส่วนนี้ถือว่าสูญเสีย

+

นํ้าเยื่อ(Hygroscopic Water) เป็นส่วนที่พืชดูดไปใช้ไม่ได้จึงนับว่าไม่มีความสำคัญต่อพืช

+

2.3.1 ความชื้นชลประทาน (Field Capacity)

+

หลังจากที่นํ้าอิสระได้ถูกระบายออกจากช่องว่างขนาดใหญ่หมดแล้ว ความชื้นในดินก็จะมีการเปลี่ยนแปลงน้อยลง เพราะนํ้าที่เหลืออยู่มีการเคลื่อนที่ช้ามาก ปริมาณความชื้นในดินหลังจากนํ้าอิสระถูกระบายออกไปหมดแล้วนี้ เรียกว่า เป็นความชื้นชลประทาน (Field Capacity) ปริมาณความชื้นที่ Field Capacity นี้ไม่อาจหาเป็นค่าตัวเลขที่แน่นอนได้ ทั้งนี้เนื่องจากว่าจะยังคงมีการเคลื่อนที่ของนํ้าดูดซับ(capillary Water) อยู่ตลอดเวลา แต่จะมีการเปลี่ยนแปลงความชื้นไม่มากนัก ในทางปฏิบัติมักจะถือว่าปริมาณความชื้นในดินที่มีการระบายนํ้าได้ดี หลังจากที่ฝนตกหนัก หรือหยุดให้นํ้าแล้ว 2-3 วัน เป็นความชื้นชลประทาน (Field Capacity)

+

2.3.2 จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point)

+

ความชื้นในดินเมื่อพืชไม่สามารถมาใช้ทดแทนการคายนํ้า และพืชเริ่มมีการเหี่ยวเฉาอย่างถาวรเรียกว่า ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point)

+

อาการเหี่ยวเฉาของพืชอาจเกิดขึ้นได้หลายกรณีก่อนที่จะถึงจุดที่พืชเหี่ยวเฉาอย่างถาวร เช่น ในตอนกลางวันของวันที่มีอากาศร้อนจัด ความชื้นของอากาศตํ่า ลมแรง และพืชมีใบกว้าง ลักษณะของอากาศและพืชเช่นที่กล่าวนี้จะทำให้พืชมีการสูญเสียนํ้าโดยการควยออกทางใบมาก และเมื่ออัตราที่พืชดูดนํ้าจากดินน้อยกว่าที่คายออกทางใบ พืชก็มักจะมีอาการเหี่ยวเฉาถึงแม้ว่าขณะนั้นดินจะมีความชื้นอยู่มากก็ตาม แต่เมื่ออากาศเย็นลงพืชก็จะสดขึ้นตามเดิม จะเห็นได้ว่าอาการเหี่ยวแของพืชไม่ว่าจะเป็นการเหี่ยวเฉาอย่างถาวรหรือชั่วระยะเวลาหนึ่งนั้น จะขึ้นอยู่กับอัตราการใช้นํ้าของพืช ความลึกและการแผ่กระจายของราก ตลอดจนความสามารถของดินที่จะเก็บนํ้าไว้ให้พืชใช้ได้เราถือว่าพืชมีการเหี่ยวเฉาอย่างถาวร ถ้าหากว่านำพืชที่เฉานั้นไปไว้ในห้องที่มีความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศประมาณ 100 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งพืชจะมีการสูญเสียนํ้าน้อยมากหรือไม่มีการสูญเสียเลย แล้วพืชนั้นยังไม่สดขึ้น

+

2.3.3 ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture)

+

นํ้าในรูปของความชื้นในดินที่พืชดูดไปใช้สำหรับการเจริญเติบโตก็คือนํ้าดูดซับ (Capillary Water)ซึ่งอยู่ระหว่างความชื้นชลประทาน (Field Capacity)กับความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point) ดังนั้นผลต่างระหว่างความชื้นในดินสองค่านี้ก็คือ ค่าความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture)

+

ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้นี้มีหน่วยการวัดได้หลายอย่าง เช่น วัดเป็นเปอร์เซ็นต์ โดยนํ้าหนักของดินแห้ง (Pw) เปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (Pv) ความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน ซึ่งแบบหลังนี้เป็นหน่วยที่สะดวกและนิยมใช้กันมาก เช่น ดินร่วนมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ 2 มม. ต่อความลึกของดิน 1 เซนติเมตร เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตามหน่วยทั้งสามนี้สามารถเปลี่ยนจากหนึ่ง ไปเป็นอีกหน่วยหนึ่งได้ ถ้าทราบค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏหรือค่าความหนาแน่นรวมของดิน ซึ่งจะกล่าวถึงวิธีหาภายหลัง

+

ขนาดของเม็ดดินหรือเนื้อดินจะมีผลต่อปริมาณนํ้าที่พืชนำไปใช้ได้มาก กล่าวคือ ในดินที่มีเนื้อละเอียดจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้มากกว่าดินที่มีเนื้อหยาบ อย่างไรก็ตามดินทรายบางชนิดอาจมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้มากว่าดินเหนียว ทั้งนี้เพราะดินที่มีเนื้อละเอียดมาก ๆ จะมีนํ้าที่ยึดอยู่รอบ ๆ เม็ดดินซึ่งพืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้เป็นจำนวนมากด้วย

+

ในดินทรายที่มีการระบายนํ้าได้ดีมักจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้ไม่มากนัก ทั้งนี้เพราะว่าที่ความชื้นชลประทาน (Field Capacity) นํ้าที่แทรกอยู่ในช่องว่างระหว่างเม็ดดิน ซึ่งส่วนมากมีขนาดใหญ่จะถูกระบายออกไปจนหมด มีความชื้นที่เก็บไว้ได้น้อย ดินที่มีมีความชื้นที่พืชสามารถดูดไปใช้ได้มากมักจะเป็นดินที่มีเม็ดขนาดปานกลางหรือค่อนข้างละเอียด เช่น ดินที่ประกอบขึ้นด้วยตะกอนทราย (Silt) เป็นส่วนใหญ่ ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้สำหรับดินชนิดต่าง ๆ จะได้กล่าวถึงต่อไป

+
+
+

2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินน. 51

+

ดินเปรียบเสมือนถังนํ้าหรือเป็นที่เก็บนํ้าโดยธรรมชาติให้แก่พืช ซึ่งรากพืชจะดูดเอาความชื้นในดินไปใช้อีกทอดหนึ่ง และในการให้นํ้าชลประทานเราพยายามให้นํ้าไม่มากไปกว่าที่ความสามารถของดินในระยะเขตรากพืชจะอุ้มไว้ได้ ดินแต่ละชนิดมีความสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้มากน้อยต่างกัน และนานเร็วต่างกันไปตามลักษณะเนื้อดิน และโครงสร้างของดินโดยเฉพาะอย่างยิ่งขนาดและปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินเป็นสำคัญ เช่น ในระหว่างดินเหนียว ดินร่วน และดินทรายนี้ ดินเหนียวจะอุ้มนํ้าได้มากที่สุดและนานที่สุดส่วนดินทรายมีลักษณะตรงกันข้ามดังที่แสดงในรูปที่ 2.2

+

สำหรับในแง่ของการชลประทาน ดังได้กล่าวมาแล้วว่า ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (ยกเว้นนาข้าว)คือความชื้นในดินช่วงระหว่างความชื้นชลประทานถึงความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรเท่านั้น ดังนั้นในที่นี้ก็จะกล่าวเฉพาะแต่ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินในช่วงนี้เท่านั้นเช่นกัน และเพื่อความสะดวกในการคำนวณความชื้นที่จะเพิ่มให้แก่ดินตามความสามารถสูงสุดที่ดินจะอุ้มไว้ได้นั้น ได้กำหนดว่าที่ความชื้นชลประทานมีค่าแรงดึงความชื้นอยู่ระหว่าง 1/10-1/3 บรรยากาศ และความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรมีแรงดึงความชื้นเท่ากับ 15 บรรยากาศ ซึ่งก็พอจะหาค่าออกมาเป็นความชื้นโดยนํ้าหนักหรือความลึกของนํ้าต่อความลึกของดินได้ โดยอาศัยเครื่องแยกความชื้นออกจากดิน (Soil Moisture Extractor) สำหรับในกรณีที่ไม่มี

+

เครื่องมือดังกล่าว อาจจะพิจารณาเลือกใช้ค่าต่าง ๆ ได้จากตารางที่ 2.4 และความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินหรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งว่าความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ของดินชนิดต่าง ๆ จะแสดงไว้ในตารางที่ 2.5

+
+ ตารางที่ 2.4 ค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรของดินชนิดต่าง ๆ +
ตารางที่ 2.4 ค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรของดินชนิดต่าง ๆ
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)น. 53

+

ในการให้นํ้าแก่พืชที่ไม่ใช้ข้าวตามหลักการชลประทานที่ถูกต้องนั้น คือ การให้นํ้าเพื่อควบคุมความชื้นในดินในเขตรากพืชให้อยู่ในช่วงระหว่างจุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point) กับความชื้นชลประทาน (Field Capacity) หรือพูดง่าย ๆ ว่าอยู่ในช่วงความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ การให้นํ้าแก่พืชและเริ่มทำเมื่อความชื้นในดินลดลงใกล้จุดเหี่ยวเฉาถาวร ส่วนจะให้ลดลงใกล้มากน้อยแค่ไหน ขึ้นอยู่กับความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน ความสามารถในการทนแล้งของพืชและสภาพภูมิอากาศ เช่น ความแห้งแล้งและชุ่มชื้นซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการใช้นํ้าของพืช โดยทั่ว ๆ ไปจะยอมให้ความชื้นในดินลดลงประมาณ 50-70 เปอร์เซ็นต์ ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ ซึ่งความชื้นในดินที่ยอมให้ลดลงก่อนทำการให้นํ้าครั้งต่อไป เรียกว่า ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable soil moisture deficiency,SMD) ส่วนความชื้นที่เหลือในดินหลังจากที่พืชดุดเอาความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้จนหมดแล้ว เรียกความชื้นที่เหลือระดับนี้ว่าความชื้นวิกฤต หรือความชื้นที่จุดวิกฤต (Critical moisture level หรือ Critical point)ซึ่งที่ระดับความชื้นนี้ ถือว่าเป็นจำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ที่ยังเหลืออยู่ในดิน ในระดับที่เริ่มจะกระทบกระเทือนต่อผลผลิต เพื่อให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างเทอมต่าง ๆ ที่กล่าวถึงจะแสดงให้ดูไว้ในรูปที่ 2.7

+
+ รูปที่ 2.7 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้กับความชื้นที่ยอมให้พืชดูดเอาไปใช้ได้ +
รูปที่ 2.7 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้กับความชื้นที่ยอมให้พืชดูดเอาไปใช้ได้
+
+

จากรูปที่ 2.7 พอจะสรุปได้ว่า การให้นํ้าแก่พืชจะต้องเริ่มทำเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤตและปริมาณนํ้าที่ให้จะต้องมากพอที่จะเพิ่มความชื้นในดินให้ถึงความชื้นชลประทานซึ่งถ้าหากทำการให้นํ้า

+

ไม่ทันจนทำให้ความชื้นในดินลดตํ่าลงกว่าความชื้นที่จุดวิกฤตจะมีผลกระทบกระเทือนต่อผลผลิตของพืชทำให้ผลผลิตน้อยลง

+

แต่การที่จะรู้ว่าความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤตหรือยังจะต้องมีการตรวจวัดความชื้นในดินในเขตรากพืชซึ่งมีทางทำได้ 3 วิธี คือการตรวจความชื้นโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนักและวิธีสุดท้ายคือการวัดความชื้นในดินโดยใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ ทั้ง 3 วิธีดังกล่าวจะช่วยทำให้ทราบว่าควรจะให้นํ้าแก่พืชได้หรือยัง และก็ต้องให้ด้วยปริมาณเท่าใด ในที่นี้จะขอกล่าวเฉพาะการตรวจความชื้นโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัส กับการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนัก เพื่อให้เข้าใจง่ายเป็นแนวทางประกอบสำหรับหัวข้อบรรยายอื่น ๆ ต่อ ๆ ไป

+
+
+

2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินน. 54

+

การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินที่เจาะได้ที่ระดับความลึกต่าง ๆ ในเขตรากและที่จุดต่าง ๆในพื้นที่จะทำให้ทราบความชุ่มชื้นของดินได้โดยประมาณเนื่องจากวิธีนี้ต้องการเครื่องมือเจาะดูตัวอย่างดินเพียงอย่างเดียว ดังนั้นจึงมีประโยชน์มากเมื่อไม่มีเครื่องมือกำหนดการให้นํ้าช่วย เพียงแต่ใช้สว่านเจาะดินหรือใช้พลั่วขุดดินในเขตรากมาตรฐานดู ซึ่งกระทรวงเกษตรของสหรัฐได้จัดทำตารางสำหรับเป็นแนวทางในการกำหนดการให้นํ้าไว้ ดังตารางที่ 2.6

+
+ ตารางที่ 2.6 ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินที่มีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ในระดับต่าง ๆ +
ตารางที่ 2.6 ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินที่มีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ในระดับต่าง ๆ
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนักน. 55

+

การตรวจวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนักเป็นวิธีหนึ่งที่จะทราบว่าความชื้นในดินขณะนั้นลดลงถึงจุดที่ต้องให้นํ้าได้หรือยัง โดยการเก็บตัวอย่างดินที่ระดับความลึกต่าง ๆ ในเขตรากพืชและที่จุดต่างๆ ในแปลงเพาะปลูก (ตัวอย่างดินที่เก็บจากแต่ละจุดไม่ควรน้อยกว่า 100 กรัม) นำมาชั่งแล้วอบให้แห้งในเตาอบ ซึ่งมีอุณหภูมิประมาณ 105 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 24 ชั่วโมง หรือจนกว่านํ้าหนักของดินไม่ลดลงอีกจากนั้นจึงนำเอาไปชั่งหานํ้าหนักของดินแห้ง นํ้าหนักของดินที่หายไปในการชั่งทั้งสองครั้ง ก็คือจำนวนความชื้นในดินขณะที่เก็บตัวอย่างนั่นเอง

+

การที่จะบอกว่าดินมีความชื้นเท่าใด สามารถบอกได้ 3 แบบ คือ เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักของดินแห้งเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร และความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน

+
+ ภาพประกอบ +
+

Ww = นํ้าหนักของนํ้าในดินWs = นํ้าหนักของดินแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ Pv = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร

+

Vw = ปริมาตรของนํ้าในดิน

+

V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน

+

(3) ความชื้นในดินในรูปของความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน

+

วิธีนี้ก็คล้าย ๆ กับวิธีการที่หาความชื้นโดยปริมาตร โดยการเก็บตัวอย่าง ทำโดยใช้กระบอกเก็บตัวอย่างตัวอย่างซึ่งมีพื้นที่หน้าตัดสมํ่าเสมอเท่ากับ A ดังนั้น ปริมาตรของนํ้าในดินจะเท่ากับ d.A. และปริมาตรก้อนดินเท่ากับ A.D. ในเมื่อ d และ D เป็นความลึกของนํ้าที่อยู่ในดินและความลึกของแท่งดินตามลำดับ จากสมการที่ (4) จะได้ว่า

+

.A.d

+

Pv =

+
+ ภาพประกอบ +
+

ในกรณีที่ทราบความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) หรือความหนาแน่นรวม (DB) ของดินแล้วการหาจำนวนความชื้นของดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตรจะง่ายขึ้น โดยทำการหาความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนัก ซึ่งสะดวกกว่าเสียก่อน แล้วใช้สูตร

+
+ ภาพประกอบ +
+

ในเมื่อ d เป็นความลึกของนํ้าที่อยู่ในดิน หรือที่จะต้องเพิ่มให้แก่ดิน D เป็นความลึกของดินที่พิจารณาส่งนํ้าได้แก่ความลึกในเขตรากพืชนั่นเอง สำหรับค่าความลึกทั้งสองในสมการ (2.9) จะมีหน่วยอย่างเดียวกัน คือ ถ้า D เป็นเซนติเมตร d ก็จะเป็นเซนติเมตรด้วยถ้าเปลี่ยนเป็นหน่วยอื่น ต้องมีค่าคงที่มาคูณ

+

ในการคำนวณปริมาณนํ้าชลประทานที่จะส่งนั้น จำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้มักจะนิยมคำนวณจากหน่วยเป็นความลึกของนํ้าต่อความลึกของดินดังตารางที่ 2.4 เมื่อต้องการจะทราบว่าจะต้องให้นํ้าแก่พืชคิดเป็นความลึกเท่าไรก็เอาความลึกของเขตรากคูณกับค่าจำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ตามกำหนดก็จะได้ความลึกของนํ้าที่ต้องการให้แก่พืช

+

ตัวอย่างที่ 2.2 ในการหาความชื้นในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่ง ซึ่งเนื้อดินเป็นดินร่วน โดยต้องการทราบ

+

ความชื้นทั้ง 3 แบบ คือ (ก) เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้ง (ข) เปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร และ

+

(ค) ความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน ผลจากการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดินปรากฏว่ามี

+

ข้อมูลดังต่อไปนี้

+

นํ้าหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง = 17 กรัม

+

นํ้าหนักดินเปียกรวมนํ้าหนักกระป๋อง = 128 กรัมนํ้าหนักดินแห้งรวมนํ้าหนักกระป๋อง = 105 กรัมวิธีทำ นํ้าหนักดินแห้ง (Ws)

+

= 105 – 107 = 88 กรัมนํ้าหนักของนํ้าในดิน (Ww)

+

= 138 – 105 = 23 กรัม

+

23 ×ความชื้นในดิน =

+

100 = 26.1 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้ง

+

ดังนั้น ก) ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักแห้ง(Pw) = 26.1 %จากตารางที่ 1 ความถ่วงจำเพาะ (As) ของดินร่วน = 1.40ข)ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (Pv)

+

= Pw x As

+

= 26.1 x 1.40

+
+ ภาพประกอบ +
+

หมายความว่าในดินลึก 1 เซนติเมตร จะมีความชื้น = 0.365 เซนติเมตร

+
+
+

2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดินน. 57

+

ตัวอย่างที่ 2.3 จงหาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นชลประทาน (Field Capacity)ความชื้นของดินก่อนการให้นํ้า = 8.5 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้งความชื้นที่ความชื้นชลประทาน = 21.5 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้งความลึกของเขตราก

+

= 0.90 เมตรความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน = 1.25วิธีทำความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ความชื้นชลประทาน

+

= 21.5 – 8.5 = 13.0 % โดยนํ้าหนักดินแห้งดังนั้น Pw = 13.0 %

+

D = 0.90 เมตร หรือ 90 เซนติเมตร

+

As = 1.25

+

Pw.AsD.จากสมการ (2.9) d =

+

13 ×.125×90ความลึกของนํ้าที่ต้องให้ =

+

= 14.6 เซนติเมตร

+

ดังนั้นจะต้องให้นํ้าแก่ดินเป็นปริมาณนํ้าสุทธิ 14.6 เซนติเมตร ดินจึงจะมีความชื้นที่ความชื้นชลประทานตลอดความลึกของเขตราก 0.90 เมตร

+

สำหรับกรณีที่ดินในเขตรากมีเนื้อดินไม่สมํ่าเสมอกันตลอด กล่าวคือ มีความถ่วงจำเพาะปรากฏต่างกัน การคำนวณหาปริมาณความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินก็ต้องทำเป็นชั้น ๆ แล้วจึงนำเอาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินในแต่ละชั้นมารวมกันก็จะได้ความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินทั้งหมด

+
+
+

2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้น. 58

+

ตัวอย่างที่ 2.4 ถ้าจากการพิจารณาพบว่าดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลางมีความสามารถในการอุ้มนํ้าหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะรากพืชลึกประมาณ 80ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (SMD) = 60%

+

อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่จะยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ตลอดเขตรากคิดเป็นความลึกของนํ้าเท่าไรวิธีทำ หาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก = 2 x 80 = 160 มม.

+

60 ∴ความชื้นที่ยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ได้ =

+

160 ×

+

คิดเป็นความลึกของนํ้า = 96 มม.ตัวอย่างที่ 2.5 ถ้าผลจากการทดสอบในห้องปฏิบัติการพบว่าดินในแปลงเพาะปลูกเป็นดิน

+

ร่วนและมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้

+

ความชื้นชลประทาน (FC) = 25 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง

+

ความชื้นจุดเหี่ยวเฉาถาวร (PWP) = 10 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง

+

ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) = 1.4

+

ก) ให้คำนวณหาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture) ของดินในแปลงดังกล่าว

+

ในหน่วยความลึกของนํ้า (มม.) ต่อความลึกของดิน (ซม.)

+

ข) ถ้าพื้นที่ดังกล่าวกำลังปลูกอ้อย ซึ่งมีระยะรากลึกประมาณ 80 เซนติเมตร และจะให้นํ้า

+

เมื่อความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ลดลง 60 % (SMD = 60 %)

+

ให้คำนวณหาความชื้นในดินที่ยอมให้อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก ก่อนการให้นํ้า หรือ

+

ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อยนี้ (เป็นความลึกของนํ้า)วิธีทำ

+

ก) หาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ = ความชื้นชลประทาน – ความชื้นจุดเหี่ยวเฉาถาวร

+

= 25 – 10 = 15 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง

+

Pw.AsD.

+

จากสมการ (2.9) d =

+
+ ภาพประกอบ +
+

ข) อ้อยรากลึก 80 เซนติเมตร∴ ความชื้นที่อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก

+

= 2.1 x 80 = 168 มม.กำหนดให้ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ = 60 %

+

60 ∴ ความชื้นที่ยอมให้อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก

+

= 168 x 100

+

= 100.8 มม.หรือปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อย

+

= 100.8 มม.สำหรับการหาความถี่ในการให้นํ้าหรือเมื่อให้นํ้าเต็มที่แล้วพืชจะใช้ได้สูงสุดกี่วัน โดยไม่ทำให้กระทบกระเทือนต่อผลผลิต อาจจะใช้วิธีการคำนวณหาได้ เมื่อทราบอัตราการใช้นํ้าสูงสุดของพืชต่อวัน ซึ่งก็พอจะคำนวณหาได้แต่จะไม่กล่าวในที่นี้ และปริมาณนํ้าที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้หรือปริมาณนํ้าชลประทานสุทธิดังสมการ

+

ความถี่ในการให้นํ้า(วัน) = ปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องให้แก่พืช(มม. )

+

ปริมาณการใช้นํ้าของพืช(มม./วัน)

+

ตัวอย่างที่ 2.6 สมมติตามตัวอย่างที่ 2.5 ถ้าอัตราการใช้นํ้าในช่วงที่อ้อยมีรากลึก 80 เซนติเมตร นั้นมีค่า 8มม./วัน ให้หาความถี่ในการให้นํ้าวิธีทำ

+

จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

ปริมาณนํ้าที่ที่จะทำให้ดินในเขตรากพืชอิ่มตัว

+

ปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุนของดินในแปลงความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า และระยะ

+
+ ภาพประกอบ +
+

n = เปอร์เซ็นต์ความพรุนของดินPv = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตรD = ความลึกของเขตรากโดยทั่ว ๆ ไปจะมีค่าประมาณ 30 เซนติเมตร

+

ตัวอย่างที่ 2.7 ในแปลงปลูกข้าวซึ่งมีลักษณะเนื้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้นํ้ามีความชื้น10 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง ต้องการทราบปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร(สำหรับค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏและค่าความพรุนของดินให้ใช้ค่าเฉลี่ยจากตารางที่ 2.1 และตารางที่ 2.2)วิธีทำ

+

n( −PvD)จากสมการ (2.10) Ds =

+

จากตารางที่ 2.3

+

n(ความพรุน) = 49 %Pv(ความชื้นโดยปริมาตร) = Pw.As Pw (ความชื้นโดยนํ้าหนักดินแห้ง) = 10 %จากตารางที่ 2.2 As (ความถ่วงจำเพาะปรากฏ) = 1.35 D (ความลึกของดิน)

+

= 30 เซนติเมตร

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)น. 60

+

การดูดซึมนํ้าของดินหรือเรียกอีกอย่างหนึ่งได้ว่าการซึมของนํ้าลดลงไปในดิน (infiltration)หมายถึงการที่นํ้าซึ่งขังอยู่เหนือผิวดินค่อย ๆ ซึมลงไปในดินตามช่องว่างระหว่างเม็ดดินตามรอยแตกระแหงหรือรูโพรงต่าง ๆ ส่วนปริมาณนํ้าที่ไหลซึมลงไปในดินหนึ่งในหน่วยเวลาเรียกอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน(Intake Rate) หรืออัตราการซึมของนํ้าลงไปในดิน (Infiltration Rate)

+

อัตราการดูดซึมนํ้าของดินเป็นองค์ประกอบสำคัญในการกำหนดระยะเวลาที่จะต้องให้นํ้าแก่พืชตลอดจนอัตราการให้นํ้าแก่แปลงเพาะปลูกและการกำหนดขนาดของแปลงเพาะปลูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการชลประทานแบบผิวดินเพื่อให้เกิดความสมํ่าเสมอในการให้นํ้า อัตราการดูดนํ้าของดินจะมากน้อยขึ้นอยู่กับปัจจัยที่สำคัญหลายอย่างเช่น

+

(1) ความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดิน ความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินจะก่อให้เกิดแรงดันให้นํ้าไหลซึมลงไปในดิน ถ้านํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินมากจะก่อให้เกิดรงดันมาก นํ้าจะไหลซึมลงไปในดินได้อย่างรวดเร็ว ถ้าความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินน้อยแรงดันก็จะน้อย นํ้าจะซึมลงไปในดินได้ช้า(2) ลักษณะเนื้อดิน ถ้าเป็นดินพวกเนื้อหยาบ เช่น พวกดินทราย จะยอมให้นํ้าผ่านไปได้สะดวกและ

+

รวดเร็ว ส่วนดินเนื้อละเอียดเช่นดินเหนียวนํ้าจะไหลผ่านได้อย่างช้า ๆ(3) ลักษณะโครงสร้างของดิน จากที่ได้กล่าวมาแล้วเกี่ยวกับโครงสร้างของดิน เช่น โครงสร้างแบบ

+

เม็ดจะยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้อย่างรวดเร็ว แต่โครงสร้างบางอย่างจะยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้ปานกลาง เช่น โครงสร้างแบบก้อนและแบบแท่ง และโครงสร้างบางชนิดยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้อย่างช้ามาก เช่น โครงสร้างแบบแผ่น(4) ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า ถ้าดินแห้งมากหรือมีความชื้นน้อย ก่อนการให้นํ้าดินจะมีแรงดึง

+

ความชื้นสูง นํ้าจะถูกดูดซึมเข้าไปในดินได้อย่างรวดเร็ว แต่ถ้าดินมีความชื้นอยู่มากก่อนการให้นํ้า แรงดึงความชื้นของดินจะตํ่า อัตราการไหลซึมของนํ้าเข้าไปในดินจะลดน้อยลง(5) การปิดผิวดิน เกิดเนื่องจากเม็ดฝนหรือเม็ดนํ้าที่ให้ด้วยวิธีการชลประทานแบบฉีดฝอย ตกลงมา

+

กระแทกผิวดินทำให้ผิวดินแน่น ซึ่งจะมีผลทำให้ค่าอัตราการดูดซึมลดลงอย่างรวดเร็วหรืออาจจะเกิดขึ้นเนื่องจากตะกอนที่ถูกพัดมากับนํ้าในขณะที่ทำการให้นํ้าหรือนํ้าท่วม พวกตะกอนละเอียดจะเข้าไปอุดตามช่องว่างรอบเม็ดดินเม็ดใหญ่กว่าในลักษณะปิดเคลือบแน่นนํ้าซึมผ่านไม่ได้ทำให้นํ้าซึมผ่านได้ยาก(6) รอยแตกของดิน คือการแตกระแหงของดินบางประเภท ในขณะที่แห้งมาก ๆ เช่น พวกดิน

+

เหนียว เมื่อส่งนํ้าไปบนผิวดินเป็นครั้งแรกนํ้าจะซึมผ่านรอยแตกอย่างรวดเร็ว แต่เมื่อดินนี้เปียกก็จะขยายตัวออกปิดรอยแตก นํ้าจะซึมผ่านได้ยากมาก แต่ถ้ารอยแตกระแหงมีมาก และมีขนาดใหญ่จะทำให้ค่าอัตราการดูดซึมของดินสูงตลอดเวลา(7) การไถพรวนดิน การไถพรวนดินจะช่วยทำให้นํ้าซึมลงไปในดินได้มากขึ้น เพราะการไถพรวน

+

จะช่วยทำให้ดินร่วนขึ้น การไถพรวนจะช่วยแก้การปิดผิวดินได้ แต่ต้องไม่ทำการไถในระหว่างที่ดินเปียก เพราะจะทำให้เกิดดินอัดแน่นใต้ชั้นดินที่ทำการไถไว้(8) การปลูกพืชหมุนเวียน จะช่วยทำให้ค่าอัตราการดูดซึมของดินเปลี่ยนแปลงได้ เพราะรากพืชจะ

+

ช่วยทำให้ดินร่วน ดังนั้น ถ้ามีการจัดระบบการปลูกพืชหมุนเวียนให้ดี เช่น ทำการปลูกพืชรากลึกบ้าง ตื้นบ้าง สลับกันจะช่วยทำให้ดินร่วนขึ้น ดินจะสามารถรับนํ้าได้มากขึ้น

+

(9) ปริมาณเกลือในดินและนํ้า ปัญหาเรื่องเกลือในดินจะมีผลต่อสภาพของดิน ถ้าในดินมีเกลือ

+

ประเภทแคลเซียมและแมกนีเซียม จะช่วยทำให้ดินดีขึ้น มีลักษณะร่วนซุยขึ้น แต่ถ้าหากว่าใน

+

ดินมีเกลือประเภทโซเดียมคลอไรด์ และโซเดียมซัลเฟต จะทำให้เกิดความเสียหายแก่ดินและจะ

+

ทำให้ดินมีลักษณะแน่นทึบนํ้าซึมผ่านยาก อาจจะแก้ไขได้โดยสารเคมีพวกแคลเซียมซัลเฟต

+

หรือยิบซัม จะช่วยปรับปรุงดินและถ่ายเทอากาศทำให้รากพืชเจริญเติบโตได้ดีขึ้น

+

ลักษณะการดูดซึมนํ้าของดิน อัตราการดูดซึมนํ้าของดินจะมีค่าสูงมากในตอนแรกที่เริ่มทำการให้นํ้าและจะมีค่าน้อยลงเรื่อย ๆ หลังจากที่ให้นํ้าไปแล้วช่วงเวลาหนึ่งค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินจะมีค่าเกือบคงที่ซึ่งอัตราการดูดซึมในช่วงนี้เรียกว่าอัตราการดูดซึมพื้นฐาน (Basic Intake Rate หรือ Infiltration Capacity)และได้มีผู้ให้นิยามว่า “อัตราการดูดซึมพื้นฐาน คือ อัตราการดูดซึมนํ้าของดินในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงอัตราการดุดซึมเท่ากับ 10 เปอร์เซ็นต์ต่อชั่วโมง” ซึ่งค่าโดยประมาณของดินชนิดต่าง ๆ จะแสดงไว้ในตารางที่ 2.6 และถ้าพิจารณาความลึกสะสม (Accumulated Depth) ของนํ้าที่ซึมลงไปในดินจะเห็นว่ามีค่าเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อเวลาเพิ่มขึ้นดังแสดงในรูปที่ 2.8

+
+ รูปที่ 2.8 ลักษณะการดูดซึมนํ้าของดิน +
รูปที่ 2.8 ลักษณะการดูดซึมนํ้าของดิน
+
+
+ ตารางที่ 2.6 ค่าโดยประมาณของอัตราการดูดซึมพื้นฐานของดินชนิดต่าง ๆ +
ตารางที่ 2.6 ค่าโดยประมาณของอัตราการดูดซึมพื้นฐานของดินชนิดต่าง ๆ
+
+

2.10.1 การหาค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน วิธีการวัดหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินแตกต่างกันไปตามลักษณะของการให้นํ้าชลประทาน เช่น ถ้าคาดว่าจะทำการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ซึ่งลักษณะการดูดซึมนํ้าจะเป็นแบบการดูดซึมในแนวดิ่งแต่เพียงอย่างเดียวควรจะใช้วิธีการวัดแบบใช้ถังกลม(Infiltrometer) หรือวัดแบบให้นํ้าท่วมขังบนผิวดินในแปลง (Ponding) ซึ่งทำได้ง่ายและสะดวก แต่ถ้าเป็นการให้นํ้าแบบร่องคูซึ่งการดูดซึมนํ้ามีทั้งแนวดิ่งและแนวราบก็ต้องใช้วิธีการวัดอัตราการไหลเข้าและออกจากร่องคู (Inflow-Outflow)

+

ก. การวัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดินในถังกลมอุปกรณ์ในการวัดประกอบด้วยถังกลมแผ่นรองตอก เครื่องตอก และตะขอวัดระดับนํ้าดังแสดงในรูปที่ 2.9 ถังกลมมีลักษณะเป็นถังเปิดหัวและเปิดท้ายทั้งสองด้าน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางไม่ตํ่ากว่า 25 เซนติเมตรและสูงไม่น้อยกว่า 30เซนติเมตร การวัดควรจะทำหลาย ๆ จุดเพื่อหาค่าเฉลี่ยและจุดที่ทำการวัดควรจะเป็นตัวแทนของดินในแปลงทั้งหมด เมื่อเลือกจุดที่จะทำการวัดได้แล้วจึงตอกถังกลมลงไปลึกประมาณ 15 เซนติเมตร และเติมนํ้าลงไปในถัง ขณะที่เติมนํ้าจะต้องระมัดระวังไม่ให้กระทบกระเทือนต่อผิวดิน ซึ่งจะช่วยได้มากถ้าใช้กระสอบหรือพลาสติกคลุมผิวดินในถังเสียก่อนที่จะเติมนํ้า ทันทีที่เติมนํ้าลงไปในถังจะต้องทำการวัดระดับนํ้าด้วยตะขอวัดระดับนํ้า พร้อมทั้งจับเวลาและบันทึกข้อมูลลงในแบบฟอร์มจนกระทั่งอัตราการดูดซึมนํ้าของดินมีค่าคงที่จึงหยุด

+

ขณะที่นํ้าซึมลงไปถึงปลายถังด้านล่าง มันจะพยายามไหลซึมออกทางด้านข้างซึ่งจะมีผลทำให้อัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่วัดได้มีค่าสูงกว่าที่เกิดขึ้นจริง ๆ การไหลซึมของนํ้าทางด้านนี้จะสามารถป้องกันได้โดยใช้ถังอีกใบหนึ่งซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าตอกครอบลงไป โดยให้ถังใบเล็กที่ใช้วัดอยู่ตรงกลางแล้วเติมนํ้าลงไประหว่างถังทั้งสองใบให้เท่ากับในถังใบเล็ก โดยวิธีนี้ความกดดันของนํ้าระหว่างถังทั้งสองจะป้องกันมิให้นํ้าในถังใบเล็กซึมหนีออกทางด้านข้าง ซึ่งจะทำให้ค่าที่วัดได้ถูกต้องยิ่งขึ้น ในกรณีที่มีถังเพียงใบเดียวก็อาจทำคันดินล้อมรอบถังที่ใช้วัดและเติมนํ้าลงไประหว่างคันดินและถังเช่นเดียวกับการใช้ถังสองใบก็ได้

+

ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า

+

ความลึกของนํ้าเหนือผิวดินมีอิทธิพลต่ออัตราการดูดซึมนํ้าของดินเพื่อที่จะให้ข้อมูลที่วัดได้สามารถใช้กำหนดระยะเวลาการให้นํ้าได้ด้วย ความลึกของนํ้าในถังจึงควรมีขนาดเดียวกันกับที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจริง ๆในขณะให้นํ้าแก่พืช และขณะที่บันทึกอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน จะต้อง

+

คอยเติมนํ้าในถังให้อยู่ที่ระดับเริ่มแรกเสมอ การเติมนํ้าควรจะทำเมื่อนํ้าในถังหายไปประมาณ 2 – 5เซนติเมตร การจดบันทึกจะต้องทำจนกระทั่งค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินมีค่าเกือบคงที่ จึงหยุดและนำเอาข้อมูลที่ได้ไปวิเคราะห์หาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินต่อไป

+

ถ้านำเอาความลึกของนํ้าสะสม (Accumulated Depth) และเวลานับจากเริ่มต้นให้นํ้าท่วมผิวดินมาเขียนลงในกระดาษกราฟ เราจะได้ความสัมพันธ์กันในรูปของสมการยกกำลัง

+

D = AtB

+

(2.11)เมื่อ D = ความลึกของนํ้าสะสมที่ซึมลงไปในดิน (มิลลิเมตร)

+

t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที) A และ B = เป็นค่าคงที่ของสมการถ้านำเอาค่า D และ t ไปเขียนลงในกระดาษกราฟ log-log จะได้ความสัมพันธ์อยู่ในรูปของสมการเส้นตรง ซึ่งจะสามารถหาค่า A และ B ได้จากคุณสมบัติของกราฟเส้นตรงดังนี้สมการ (2.11) นี้อาจเขียนใหม่ได้เป็น

+

Log D = B log t + log A

+

(2.12)ซึ่งอยู่ในรูปของสมการเส้นตรง

+

Y = mX + c

+

(2.13)ในสมการ (2.13) ความลาดชันของเส้นมีค่าเท่ากับ ∆y / ∆x และcเป็นค่าคงที่ซึ่งเท่ากับระยะทางจากจุดกำเนิด (Origin) ถึงจุดตัดระหว่างเส้นตรงกับแกน ดูรูปที่ 2.10

+
+ รูปที่ 2.9 อุปกรณ์วัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน +
รูปที่ 2.9 อุปกรณ์วัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน
+
+
+ รูปที่ 2.10 กราฟเส้นตรงของสมการ y = mx + c +
รูปที่ 2.10 กราฟเส้นตรงของสมการ y = mx + c
+
+

จากคุณสมบัติดังกล่าวนี้ ถ้าเราให้ D เป็นค่าทางแกนตั้ง และ t เป็นค่าทางแกนราบ เราอาจคำนวณหาค่าของ A และ B ได้จากกราฟที่เขียนบนกระดาษ log-log โดยB = ความลาดเทของเส้นและมีค่าเท่ากับระยะทาง (linear scale) ในแนวตั้งหารด้วยระยะทางในแนวราบระหว่างจุดสองจุดบนเส้น โดยปกติแล้วจะมีค่าเท่ากับอยู่ระหว่าง 0 และ 1 A = ระยะทางจากจุดกำเนิด (origin) ถึงจุดที่เส้นตัดกับแกนตั้งในที่นี้จะมีค่าเท่ากับความลึกของนํ้าที่ซึมลงไปในดินสะสมที่เวลา t = 1 นาทีจากสมการความลึกของนํ้าสะสมที่ซึมลงไปในดิน จะสามารถเปลี่ยนเป็นสมการดูดซึมของดินได้

+
+ ภาพประกอบ +
+

= A.BtB-1

+

(2.14)เมื่อ I = อัตราการดูดซึมนํ้า (มิลลิเมตร/นาที)

+

t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที)ตามปกติแล้วมักจะใช้ค่า I มีหน่วยเป็นมิลลิเมตรต่อชั่วโมง จึงอาจเขียน (2.14) ใหม่ให้อยู่ในรูปง่ายๆ ได้ดังนี้

+

I = ktn

+

(2.15)เมื่อ I = อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน (มม./ชั่วโมง) t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที) k = เป็นระยะจากจุดกำเนิดถึงจุดที่กราฟตัดแกนตั้ง ซึ่งจะมีค่าเท่ากับ60 A.B.n = ความลาดเทของกราฟ ซึ่งจะมีค่าเท่ากับ B – 1ตัวอย่างที่ 2.8 จากสมการทดลองหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินในดินร่วนปนทราย (Sandy Loam)ได้ผลดังตาราง จงหาสมการอัตราการดูดซึมนํ้าของดินและการดูดซึมสะสม

+

ก. ถ้าต้องการจะให้นํ้าแก่พืช 80 มม. จะต้องให้นํ้านานเท่าใดข. จงหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน หลังจากให้นํ้าแล้ว 20 นาที และ 2 ชั่วโมงข้อมูลอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่วัดจากถังลมดิน : ดินร่วนปนทราย

+
+ ภาพประกอบ +
+

เวลา.... น. เวลาต่าง เวลาเหมะสม ความลึก ความลึกต่าง ความลึกสะสม

+

จากกราฟการดูดซึมสะสมระยะทางจากจุดกำเนิดถึงจุดตัดที่แกนตั้งเท่ากับ 3.7 และ slope ของเส้นเท่ากับ 0.56 ดังนั้นสมการของการดูดซึม (Accumulated Depth) คือ

+

D = 3.7 t 0.56โดย D มีหน่วยเป็นมิลลิเมตร และ t มีหน่วยเป็นนาที จากสมการนี้เราสามารถหาสมการอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่เวลาใดหลังจากให้นํ้าได้ดังนี้k = 60.A.B

+

= 60 x 3.7 x 0.56 = 124.3 n = B – 1

+

= 0.56 – 1 = -0.44 I = 124.3t-0.44

+

มม./ซม.นำเอาค่าความลึกสะสม (D) และเวลาสะสม (t) ไปพล็อตลงในกระดาน log-log จะได้กราฟดูดซึม

+
+ รูปที่ 2.11 ความสัมพันธ์ระหว่างอัตราการดูดซึม ความลึกสะสมกับเวลา +
รูปที่ 2.11 ความสัมพันธ์ระหว่างอัตราการดูดซึม ความลึกสะสมกับเวลา
+
+

เพื่อความสะดวกในการหาค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่ระยะเวลาต่าง ๆ ควรจะเขียนกราฟของสมการข้างบนลงในกระดาษ log-log โดยเริ่มจากจุดที่ที่แกนตั้ง (I) มีค่าเท่ากับ 124.3 จากนั้นเขียนเส้นตรงซึ่ง

+

มีความลาดเทเท่ากับ -0.44 ซึ่งทำได้ โดยลากเส้นในแนวราบให้ยาว 10 หน่วย แล้วลากเส้นในแนวดิ่งจากปลายของเส้นเดิมแต่อยู่ตํ่ากว่า 4.4 หน่วย เมื่อลากเส้นต่อระหว่างจุดปลายของเส้นนี้กับจุดบนแกนตั้งที่มีค่า124.3 ก็จะได้กราฟอัตราการดูดซึมนํ้าของดินตามต้องการ ดังแสดงในรูปที่ 2.11

+

ก. ต้องการหาว่าจะต้องให้นํ้าแก่พืชนานเท่าใด อาจทำได้ 2 วิธีคือ (1) โดยการอ่านกราฟ ถ้าต้องการ

+

ให้นํ้าแก่พืช 80 มม. จะต้องให้นํ้าขังอยู่บนผิวดินนาน 245 นาที (2) โดยการคำนวณจากสมการ

+

ดังนี้

+

D = 3.7 t 0.56

+
+ ภาพประกอบ +
+

ข. ค่าอัตราการซึมของนํ้าผ่านผิวดินหลังจากให้นํ้าแล้ว 20 นาที และ 2 ชม. เมื่ออ่านจากกราฟจะได้

+

I20 = 34 มม./ซม.

+

I120 = 15 มม./ซม.

+

ค่าเหล่านี้อาจจะคำนวณจากสมการที่หาได้ คือ

+

I = 124.3t-0.44

+

I20 = 124.3(20)-0.44

+

= 33.33 มม./ซม.

+

และ

+

I120 = 124.3(120)-0.44

+

= 15.1 มม./ซม.

+

วิธีการวัดการดูดซึมของดินที่กล่าวมาข้างต้นเป็นวิธีที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย เพราะใช้เครื่องมือง่าย ๆ และวิธีการก็ง่าย แต่ยังมีวิธีการวัดอีกสองแบบซึ่งยังนิยมใช้กันอยู่ละสมควรจะทราบ คือ

+

ข. การวัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดินโดยการวัดปริมาณนํ้าที่ไหลเข้าและไหลออก (Inflow –Outflow)

+

วิธีการดังกล่าวข้างต้นเป็นการวัดเมื่อทิศทางการไหลซึมของนํ้าอยู่ในแนวดิ่ง ซึ่งเป็นลักษณะของการให้นํ้าแบบท่วมผิวดิน แต่ในการให้นํ้าทางร่องคู (Furrow Irrigation) ลักษณะการดูดซึมจะแตกต่างออกไป กล่าวคือ ทิศทางที่นํ้าไหลซึมเข้าไปในร่องคูจะมีทั้งในแนวดิ่งและในแนวราบ ดังนั้นถ้าจะใช้วิธีวัดโดยถังกลมกับการให้นํ้าทางร่องคูจึงไม่ถูกต้อง วิธีที่ใช้กันคือ วัดความแตกต่างระหว่างอัตราที่นํ้าไหลเข้าและออกจากช่วงความยาวของร่องช่วงหนึ่ง ค่าที่วัดได้นี้ก็คืออัตราการที่นํ้าซึมในร่องคูนั่นเอง

+

วิธีวัดทำได้โดยติดตั้งอาคารวัดนํ้าขนาดเล็กไว้ที่หัวร่อง และที่จุดซึ่งอยู่ระห่างออกไปทางท้ายร่องประมาณ 25 – 30 เมตร เริ่มวัดอัตราที่นํ้าไหลเข้าเมื่อนํ้าไหลมาถึงจุดกึ่งกลางระหว่างอาคารวัดนํ้าทั้งสองและ

+

วัดครั้งต่อไปเมื่อนํ้าไหลผ่านอาคารวัดนํ้าอันหลังออกไปเล็กน้อย จากนั้นก็วัดต่อ ๆ ไปทุก 3-5 นาที หรือมากกว่าจนได้ข้อมูลมากพอ การวัดทุกครั้งจะต้องวัดพร้อมกันทั้งสองแห่ง

+

เนื่องจากว่าอัตราการที่นํ้าไหลผ่านนิยมบอกเป็นปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลา อัตราการซึมในร่องคูที่วัดได้จึงบอกเป็นปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลาต่อความยาวของร่องระหว่างอาคารวัดนํ้า เช่น ลิตร/วินาที/25เมตร หรือแกลลอน/นาที/100 ฟุต เป็นต้น หน่วยดังกล่าวนี้สามารถแปลงให้เป็น มม./ซม. หรือ นิ้ว/ซม. ได้โดยถือว่าพื้นที่รับนํ้าในร่องเท่ากับระยะทางระหว่างอาคารวัดนํ้าคูณด้วยระยะทางระหว่างร่อง (Furrow Spacing)

+
+
+

2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)น. 70

+

การรั่วซึมในแปลงนาจะเกิดมีได้เป็นสองลักษณะคือ การรั่วซึมทางลึก (percolation) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการไหลซึมเลยเขตรากลงสู่ดินชั้นล่าง และการรั่วซึมทางด้านข้าง (seepage) การรั่วซึมทั้งสองลักษณะจะเกิดขึ้นเมื่อดินอิ่มนํ้า (Saturation) หรือภายหลังดินได้ดูดซึมนํ้าเป็นเวลานานจนกระทั่งอัตราการดูดซึมของดินมีค่าคงที่ ในขณะที่ดินอิ่มตัวนํ้านี้ นํ้าในดินส่วนหนึ่งจะซึมลงดินชั้นล่างด้วยแรงดึงดูดของโลก และบางส่วนก็จะไหลไปตามทิศต่าง ๆ โดยรอบ ซึ่งค่าทั้งสองนี้ยากที่จะแยกออกจากกัน แต่นับว่ามีความสำคัญต่อการออกแบบระบบส่งนํ้าและระบบแจกจ่ายนํ้าในแปลงนาเป็นอย่างมาก เพราะเป็นการสูญเสียที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เนื่องจากเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ ฉะนั้น (Percolation & Seepage) จึงเป็นตัวการที่สำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้เพิ่มปริมาณนํ้าชลประทานที่จะส่งให้แก่พืชมากกว่าปริมาณนํ้าที่พืชต้องการใช้จริง

+

องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อการรั่วซึมนํ้าของดินคือเนื้อดิน โครงสร้างของดิน ระดับนํ้าใต้ดินความสามารถให้นํ้าซึมผ่านได้ของดิน (Permeability) ความหนาแน่นของดิน ความลาดเทของชลศาสตร์ของนํ้าใต้ดิน ความแตกต่างของระดับพื้นดิน ความลึกของชั้นดินทึบนํ้า

+

สำหรับในแปลงนาที่มีนํ้าขังอยู่ตลอดเวลาจะถือว่าการรั่วซึมทางด้านข้างนั้น แปลงนาที่อยู่ใกล้เคียงสามารถนำออกไปใช้ได้ ส่วนการรั่วซึมทางลึกเป็นการสูญเสียนํ้าที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ จึงจำเป็นต้องมีการตรวจวัดเพื่อประโยชน์ในการคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานในแปลงนาซึ่งจะทำการวัดได้ง่าย ๆ โดยใช้ถังกลมเปิดปากเปิดก้นขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 50 เซนติเมตร สูง 50 เซนติเมตร ตอกลงในดินลึกประมาณ25 เซนติเมตร ทำฝาปิดป้องกันการระเหยในกรณีที่มีชั้นดินทึบนํ้าเป็นแผ่นบาง ๆ อยู่ใกล้ผิงดิน เวลาตอกถังจะต้องไม่ให้ลึกจนทำให้ชั้นดินทึบนํ้าฉีกขาด เติมนํ้าให้ใกล้เคียงกับระดับนํ้าในแปลงนา แล้วทำการวัดนํ้าที่หายไปในแต่ละวัน จะได้ค่าการรั่วซึมทางลึกของแปลงนาโดยประมาณ นอกจากนี้แล้วยังมีวิธีการวัดอัตราการรั่วซึมในแปลงนาที่ปลุกข้าวจริง ๆ อีก โดยการติดตั้งเครื่องมือที่เรียกว่าบรรทัดเอียง (Sloping gauge) ดัง

+

หลักการของบรรทัดเอียงก็เพียงแต่ว่าในแปลงนาข้าวจะมีปริมาณนํ้าที่เกี่ยวข้องอยู่ 5 ชนิด คือ นํ้าชลประทาน (IR) การใช้นํ้าของข้าว (ET) นํ้าฝน (RN) นํ้าที่ระบายออก (DR) และนํ้าที่สูญเสียโดยการรั่วซึม(S&P) ดังนั้น ถ้าไม่มีนํ้าไหลเข้าออกแปลงนานั้นแล้ว นํ้าในแปลงนาก็จะมีการสูญเสียเพียงสองทางคือ ET +(S&P) ซึ่งจะสามารถหาได้โดยวัดระดับนํ้าที่ลดลงประจำวันในแปลงนา สำหรับค่า ET ของนาข้าวนั้นสามารถหาในแปลงนาได้ ซึ่งจะกล่าวถึงต่อไป ดังนั้นเมื่อนำค่า ET ไปลบออกแล้ว ก็จะได้ค่า S&P หลักใหญ่ของการใช้บรรทัดเอียง ก็คือจะต้องไม่มีนํ้าล้นเข้าออกแปลงนา

+

เนื่องจากระดับนํ้าในแปลงนาที่ลดลงในแต่ละวันมีค่าเฉลี่ยน้อยกว่า 1 เซนติเมตร ดังนั้นเพื่อให้การวัดระดับนํ้าทำได้ละเอียดขึ้น ไม้บรรทัดที่ใช้ติดตั้งต้องเอียง 1 ต่อ 5 เพื่อที่จะได้ขยายการวัดให้มีช่วงกว้างขึ้นโดยสามารถคำนวณหา S&P จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

= ระดับนํ้าที่วัดได้จากบรรทัดเอียง มม.

+

= วันที่ทำการวัด

+

ถ้าวันไหนมีฝนตกจะต้องบวกอัตราการรั่วซึมด้วยปริมาณนํ้าฝนที่วัดได้ แต่มีข้อแม้ว่า การที่ฝนตกต้องไม่ทำให้เกิดนํ้าล้นแปลงนา

+

จากที่มีผู้เคยทำการประเมินไว้ว่า สำหรับดินเหนียวและมีระดับนํ้าใต้ดินตื้น จะมีการสูญเสียประมาณวันละ 1-2 มิลลิเมตร แต่ถ้าเป็นสภาพดินทรายและมีระดับนํ้าใต้ดินอยู่ลึก อาจจะมีการสูญเสียของนํ้ามากถึงวันละ 7-10 มม. ซึ่งวิธีที่จะลดปริมาณการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดินให้น้อยลง อาจกระทำได้โดยดารทำเทือกหลาย ๆ ครั้ง เพราะนอกจากจะทำให้ดินแน่นขึ้นแล้ว ยังเป็นการช่วยกำจัดวัชพืชในแปลงนาอีกด้วย

+

ในกรณีที่มีนํ้าต้นทุนอย่างจำกัด ข้อเสนอแนะในการปลูกพืชตามลักษณะของการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดินมีดังตารางที่ 2.6

+
+ ตารางที่ 2.6 ข้อเสนอแนะในการปลูกพืชตามลักษณะของการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดิน +
ตารางที่ 2.6 ข้อเสนอแนะในการปลูกพืชตามลักษณะของการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดิน
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

2.12 เอกสารอ้างอิงน. 73

+

1. สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเซีย. 2524. การชลประทานระดับไร่นา. ปทุมธานี. 300 น.2. ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2529. เอกสารประกอบการอบรมหลักสูตร การใช้นํ้าชลประทาน.

+

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. 451 น.3. วิบูลย์ บุญยธโรกุล. 2526. หลักการชลประทาน. ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน

+

มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. 274 น.4. Israelsen, O.W. and V.E. Hansen, 1962, Irrigation Principles and Practices, 3rd Edition Wiley

+

Toppan, 447p.

+
+
+

2.13 แบบฝึกหัดน. 74

+

(1) เก็บตัวอย่างดินในโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง จากพื้นที่ที่มีสภาพแตกต่างกัน 3 ตัวอย่าง ผลการวิเคราะห์ ส่วนประกอบของดินได้ผลดังตาราง

+
+ ภาพประกอบ +
+

จงใช้รูปที่ 2.1 จำแนกประเภทเนื้อดิน (Soil Texture) ของดินทั้ง 3 ตัวอย่าง พร้อมประมาณค่าคุณสมบัติของดินดังต่อไปนี้

+

- ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ

+

- ค่าความพรุน (Porosity)

+

- ค่าความชื้นที่ Field Capacity

+

- ค่าความชื้นที่ Permanent Wilting Point

+

- ค่าความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ (Available Moisture)

+

(2) ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาค่าความหนาแน่นรวม(Bulk Density) และค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ (Apparent Specific Gravity) ของดินด้วย Soil Core Sampler ได้ข้อมูลดังนี้

+

-ขนาดวงแหวน : เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตรนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 50 กรัม

+

- นํ้าหนักดินก่อนอบรวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 285 กรัม

+

- นํ้าหนักดินแห้งหลังอบที่ 105 °c เป็นเวลา 24 ชั่วโมง รวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 250 กรัม

+

(3) ในการหาความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งซึ่งเป็นดินร่วน โดยการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดิน ได้ข้อมูลดังต่อไปนี้

+

ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) ของดินร่วน

+

= 1.40

+

นํ้าหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง

+

= 17.0 กรัม

+

นํ้าหนักดินเปียกรวมนํ้าหนักกระป๋อง

+

= 128.0 กรัม

+

นํ้าหนักดินแห้งรวมนํ้าหนักกระป๋อง

+

= 105.0 กรัม

+

จงคำนวณหาความชื้นในดินเป็นร้อยละโดยนํ้าหนักดินแห้ง และโดยปริมาตร

+

(4) จงหาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ Field Capacity

+

ความชื้นของดินก่อนการให้นํ้า

+

= 8.5 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง

+

ความชื้นที่ Field Capacity

+

= 21.5 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง

+

ความลึกของเขตราก(D)

+

= 0.90 เมตร

+

ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน(As) = 1.25

+

(5) ดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลาง มีความสามารถในการอุ้มนํ้าหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 80 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 60 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ตลอดเขตรากซึ่งมีหน่วยเป็นความลึกของนํ้ามีค่าเท่าใด

+

(6) ดินในพื้นที่เพาะปลูกแห่งหนึ่งเป็นดินร่วน (Loam) ถ้าพืชที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 100 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 55 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ตลอดเขตรากซึ่งมีหน่วยเป็นความลึกของนํ้ามีค่าเท่าใด

+

(7) จากข้อ 5 ถ้ากำหนดว่าจะให้นํ้าแก่ข้าวโพกเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤต (Critical Point)และในการให้นํ้าแค่ละครั้งจะให้จนดินมีความชื้นที่ Field Capacity ถ้าประสิทธิภาพการใช้นํ้าในแปลงข้าวโพดดังกล่าวเท่ากับ 85% จงคำนวณหาปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้แต่ละครั้ง

+

ถ้าแปลงข้าวโพดดังกล่าวมีพื้นที่ 20 ไร่ นํ้าที่ให้ได้จากการสูบนํ้าจากแหล่งนํ้าในพื้นที่กำหนดว่าการให้นํ้าแต่ละครั้งจะใช้เวลาในการสูบไม่เกิน 8 ชม. จงคำนวณหาขนาดเครื่องสูบนํ้าที่ต้องการ

+

(8) ในแปลงข้าวซึ่งเนี้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้นํ้ามีความชื้น 10%โดยนํ้าหนักดินแห้ง จงคำนวณหาปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร ถ้าค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ เท่ากับ 1.35 และค่าความพรุนของดินเท่ากับ 49%

+

(9) ในการวัดอัตราการซึมนํ้าของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งด้วย Double Ring Infiltrometerได้ข้อมูลดังตาราง จงหาสมการการซึมสะสม (Cumulative Infiltration) และสมการอัตราการซึมนํ้า

+

(Infiltration Rate) ของดินในแปลงดังกล่าวพร้อมคำนวณหาว่าถ้าต้องการให้นํ้าทางผิวดินเป็นปริมาณ 50 มม. จะต้องให้นํ้าขังบนผิวดินเป็นเวลานานเท่าใด

+
+ ภาพประกอบ +
+

(10) จงตอบคำถามต่อไปนี้(10.1) โครงการชลประทานแห่งหนึ่งมีพื้นที่เพาะปลูก 300,000 ไร่ ปริมาณการใช้นํ้าของพืชเท่ากับ5 มม./วัน พืชมีอายุ 120 วัน จงคำนวณหาว่าโครงการจะต้องเตรียมนํ้าไว้สำหรับเพาะปลูกเท่าใดประสิทธิภาพการชลประทาน เท่ากับ 60%(10.2) ถ้าปริมาณนํ้าชลประทานสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อย เท่ากับ 100 มม. อ้อยมีอัตราการใช้นํ้า8 มม./วัน จงหาความถี่ในการให้นํ้า

+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch03.html b/intro-irre/chapters/ch03.html new file mode 100644 index 0000000..76eca72 --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch03.html @@ -0,0 +1,803 @@ + + + + + +บทที่ 3 ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 3 ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)

+

หน้า 77–146 ในหนังสือ · 10 หัวข้อ

+
+

3.1 คำนำน. 77

+

ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช(Crop Water Requirement) หรือปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspirationหรือ Crop Consumptive Use) เป็นข้อมูลสำคัญที่วิศวกรชลประทานจำเป็นจะต้องทราบเพราะปริมาณความต้องการนํ้าของพืชจะเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้นํ้า(ปริมาณและความถี่ในการให้นํ้า)การออกแบบระบบส่งนํ้าและระบบแหล่งนํ้าของโครงการชลประทานการวางโครงการชลประทานและรวมถึงการบริหารจัดการนํ้าชลประทานปริมาณความต้องการนํ้าของพืช คือปริมาณนํ้าที่พืชต้องการในกระบวนการระเหย(Evaporation)และการคายนํ้า(Transpiration) ซึ่งปกติจะเรียกว่าการคายระเหย(Evapotranspiration)ถือเป็นปริมาณนํ้าที่สูญเสียจากพื้นที่เพาะปลูกสู่บรรยากาศในรูปของไอนํ้า ดังสมการที่ 3.1

+

Crop Evapotranspiration = Crop Transpiration + Soil Evaporation

+

(3.1)

+

จากสมการที่ 3.1 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชของพืช จึงประกอบด้วย

+

• ปริมาณการคายนํ้าของพืช(Crop Transpiration) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่พืชดูดไปจากดินเพื่อ

+

นำไปใช้สร้างเซลล์และเนื้อเยื่อและคายออกทางใบสู่บรรยากาศในกระบวนการคายนํ้าถือเป็นนํ้าที่พืชใช้ในการเจริญเติบโต ถ้าดินมีความชื้นไม่เพียงพอ พืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress) และอาจมีผลทำให้พืชปิดปากใบพืชลดการคายนํ้าซึ่งจะมีผลต่อการสังเคราะห์แสง การเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตของพืช หลักการชลประทานที่กล่าวถึงในบทที่ 2 คือต้องควบคุมความชื้นในเขตรากให้เพียงพอกับความต้องการนํ้าในกระบวนการคายนํ้า

+

• ปริมาณการระเหยนํ้าจากผิวดิน(Soil Evaporation) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่ระเหยจากผิวดิน

+

บริเวณรอบ ๆ ต้นพืชและจากผิวนํ้าในขณะให้นํ้าหรือขณะที่มีนํ้าขังอยู่ รวมถึงนํ้าที่เกาะอยู่ตามใบเนื่องจากฝนหรือการชลประทานเป็นการสูญเสียนํ้าจากแปลงเพาะปลูกที่หลีกเลี่ยงไม่ได้แต่สามารถลดการปริมาณการระเหยนํ้าจากพื้นที่เพาะปลูกได้โดยการหาวัสดุที่เหมาะสมมาคลุมดิน (Mulching) เพื่อลดการสูญเสียนํ้าจากระเหยดังรูปที่ 3.1ในสภาวะที่อากาศแห้งอุณหภูมิสูงและลมพัดแรง อัตราการระเหยนํ้าจากผิวดินจะมีค่ามาก และมีผลทำให้ความชื้นในดินลดลงอย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกันพืชจะคายนํ้ามากขึ้น จึงจำเป็นต้องให้นํ้าชลประทาน

+

บ่อยมากขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้ความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤต (Critical Point) และพืชเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าตามที่กล่าวมาแล้ว

+
+ รูปที่ 3.1 การคลุมดินเพื่อลดการระเหย +
รูปที่ 3.1 การคลุมดินเพื่อลดการระเหย
+
+
+
+

3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)น. 78

+

การคายนํ้าของพืชและการระเหยนํ้าจากผิวดินในแปลงจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัยหลัก คือ

+

• ภูมิอากาศซึ่งได้แก่ รังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ ความเร็วลมและความชื้นสัมพัทธ์การคายนํ้าและการ

+

ระเหยจะแปรผันโดยตรงกับค่ารังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ และความเร็วลมและจะแปรผันผกผันกับ

+

ค่าความชื้นสัมพัทธ์

+

• ชนิดและอายุพืชพืชบางชนิดเช่นข้าว อ้อยต้องการนํ้าในการคายนํ้าและการระเหยสูง ขณะที่พืช

+

บางชนิดต้องการนํ้าน้อยกว่าเช่นข้าวโพด ข้าวฟ่าง ขณะที่พืชยังเล็กเช่นช่วงเริ่มปลูก พืชจะใช้

+

นํ้าในการคายนํ้าน้อยแต่ผิวดินที่มีพืชปกคลุมน้อยจะมีการระเหยของนํ้าสูง

+

• ความชื้นในดินถ้าดินมีความชื้นสูงพืชจะใช้นํ้าในการคายนํ้าและการระเหยได้เต็มที่ตาม

+

ศักยภาพของพืชและสภาวะของภูมิอากาศ แต่ถ้าดินมีความชื้นน้อยการคายนํ้าและการระเหยจะ

+

ลดลง

+

ปริมาณการคายนํ้าและการระเหยในสมการที่ 3.1 จะมีเปลี่ยนแปลงตลอดช่วงอายุการเจริญเติบโตของพืช ช่วงเริ่มปลูก (Sowing) พืชยังเล็กมาก เปอร์เซนต์การปกคลุมพื้นที่น้อย ปริมาณการคายนํ้าจะน้อยแต่ปริมาณการระเหยจะมาก ครั้นเมื่อพืชเจริญเติบโตเต็มที่ สัดส่วนพื้นที่ใบที่ปกคลุมพื้นที่ (Leaf Area Index,LAI) มีค่ามาก ปริมาณการคายนํ้าจะมีค่ามากขึ้น ขณะที่การระเหยลดลง และเมื่อพืชใกล้เก็บเกี่ยวการคายนํ้าจะลดลงและมีการระเหยมากขึ้นดังแสดงในรูปที่ 3.2

+
+ รูปที่ 3.2 สัดส่วนการระเหยและการคายนํ้า +
รูปที่ 3.2 สัดส่วนการระเหยและการคายนํ้า
+
+

การคายนํ้าคือขบวนการที่นํ้าซึ่งพืชดูดไปจากดินไหลผ่านลำต้นไปสู่ใบ

+

และสูญเสียไปในบรรยากาศในรูปของไอนํ้าทางรูใบถ้าพิจารณาดูเซลล์ที่ใบของพืชจะเห็นว่า เซลล์บางเซลล์จะติดอยู่กับใบซึ่งเป็นท่อนำนํ้ามาสู่ใบ เมื่อมีการสูญเสียนํ้าจากใบ เซลล์ของใบก็จะเหี่ยวซึ่งเป็นผลให้มีแรงดูดนํ้าจากเส้นใบมากขึ้น นํ้าก็ต้องไหลจากลำต้นไปสู่ใบเพิ่มขึ้น และรากพืชก็จะต้องดูดนํ้าจากดินเพิ่มข้น ดังนั้นถ้าดินมีความชื้นอย่างพอเพียงอยู่ตลอดเวลา อัตราที่พืชดูดนํ้าจากดินจะขึ้นอยู่กับอัตราการคายนํ้า(Transpiration Rate)ในทางตรงกันข้าม ถ้าความชื้นในดินลดลงจนไม่พอเพียงกับความต้องการของพืช อัตราการคายนํ้าก็จะขึ้นอยู่กับอัตราที่พืชดูดได้จากดิน

+

พืชเกือบทุกชนิดจะมีการคายนํ้าส่วนใหญ่ในระยะเวลาที่มีแสงแดดในตอนกลางวัน (พืชบางชนิดเช่น สับปะรด มีการคายนํ้าในตอนกลางคืน) และอีกประมาณ 5 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์จะเกิดขึ้นในตอนกลางคืนอัตราการคายนํ้าจะมีค่าน้อยที่สุดตอนก่อนพระอาทิตย์ขึ้น และมีค่าสูงสุดตอนก่อนเที่ยงเล็กน้อย

+

ถึงแม้ว่าการคายนํ้าของพืชที่มากเกินไปจนกระทั่งทำให้เกิดการเหี่ยวเฉาขึ้นนั้นเป็นอันตรายต่อพืชและทำให้ผลผลิตลดลง แต่เนื่องจากว่า อัตราการคายนํ้าของพืชขึ้นอยู่กับพลังงานที่ได้รับจากดวงอาทิตย์เช่น อุณหภูมิ แสงแดด และองค์ประกอบอื่น ๆ เช่น ความเร็วของลม และความชื้นของบรรยากาศซึ่งไม่สามารถควบคุมได้ ในทางปฏิบัติแล้ว จึงมีทางป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่พืชได้โดยพยายามจัดให้พืชนั้นอย่างเพียงพอตลอดเวลา และทำให้ดินมีคุณสมบัติที่จะทำให้รากพืชสามารถแผ่กระจายออกไปได้อย่างกว้างขวางและลึกซึ่งจะทำให้พืชสามารถดูดนํ้าไปใช้ได้อย่างพอเพียงอยู่เสมอ

+
+
+

3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)น. 79

+

ปริมาณการใช้นํ้าของพืชในกระบวนการระเหยและคายนํ้าซึ่งต่อไปจะเรียกสั้นๆว่าค่า ETCสามารถหาได้หลายวิธี ดังนี้

+

1. การคำนวณจากสมดุลนํ้าในแปลง (Soil Water Balance) 2. การวัดปริมาณการระเหยและการคายนํ้าโดยตรงโดยใช้ถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter) 3. การคำนวณจากข้อมูลภูมิอากาศ (Meteorological Data) 4. การคำนวณจากถาดวัดการระเหย (Pan Evaporation)

+

3.3.1 การคำนวณจากสมดุลนํ้าในแปลง (Soil Water Balance)

+

การศึกษาสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกจะทำให้ทราบว่าแต่ละวันแปลงเพาะปลูกได้รับนํ้าเป็นจำนวนเท่าใด และมีการสูญเสียนํ้าในกระบวนการต่างๆ เป็นจำนวนเท่าใด ซึ่งสามารถนำมาวิเคราะห์หาว่าแต่วันแปลงเพาะปลูกต้องสูญเสียนํ้าในกระบวนการระเหยและคายนํ้าเท่าใดซึ่งจะทำให้ทราบว่าค่า

+

ETCโดยประมาณ องค์ประกอบของสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกแสดงอยู่ในรูปที่ 3.3

+
+ รูปที่ 3.3 สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก +
รูปที่ 3.3 สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก
+
+

จากรูปที่ 3.3 สามารถเขียนสมการเพื่อหา ETCจากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกได้ดังนี้ETC = I+R – RO – DP+ ∆SW+ ∆SF

+

(3.2)เมื่อETCคือปริมาณการใช้นํ้าของพืชในช่วง t วันI คือปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในช่วง t วันR คือปริมาณฝนที่ตกลงในแปลงในช่วง t วันRO คือปริมาณการสูญเสียนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลงเพาะปลูก (Runoff) ในช่วง t วันDP คือปริมาณการสูญเสียนํ้าที่ไหลเลยเขตราก (Deep Percolation) ในช่วง t วัน

+

∆SW คือผลต่างของความชื้นของดินในเขตราก (Soil Moisture) ในช่วง t วัน

+

∆SFคือผลต่างของความชื้นจากแปลงข้างเคียงที่เคลื่อนเข้าสู่เขตรากและความชื้นขากเขตรากที่

+

เคลื่อนออกไปสู่แปลงข้างเคียง (Subsurface Flow) ในช่วง t วัน

+

ถ้าทราบค่าทางขวามือของสมการจะสามารถคำนวณหา ETCในช่วง t วันใดๆได้ จากสมาการค่า I,R, RO, ∆SW สามารถวัดได้ แต่ไม่สามารถวัดค่า DP และ ∆SFในแปลงเพาะปลูกได้ ในสภาพแปลงเพาะปลูกตามปกติและในช่วงระยะยาว ∆SF เช่น 7-10 วัน ∆SF จะมีค่าน้อยมากจนตัดทิ้งได้ จึงเหลือเฉพาะDP ที่มีปัญหาในการวัด แต่สามารถคำนวณหาค่า DP โดยประมาณได้ถ้ารู้ค่าความชื้นในดินก่อนการให้นํ้าหรือรู้อัตราการซึมนํ้าของดินในแปลงก่อนการให้นํ้าหรือก่อนฝนตกและเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาในการวัดหรือการประมาณค่า DP จึงแนะนำว่าวิธีการหาค่า ETC จากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกควรใช้เฉพาะช่วงที่ไม่ได้ให้นํ้าชลประทานหรือไม่มีฝนตก ในกรณีนี้สมการที่ (3.3) จะเขียนได้ใหม่เป็นดังนั้นช่วงที่ไม่มีฝนตกหรือมีการให้นํ้าชลประทาน ETCจะเท่ากับความชื้นในดินที่หายไปในช่วงเวลา t วัน

+

ETC = ∆SW

+

(3.3)

+

ดังนั้น เพื่อแก้ปัญหาความยุ่งยากในการหาค่า ETC จากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกตามที่กล่าวมาแล้ว จึงนิยมสร้างถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter) เพื่อใช้หาค่า ETC แทน ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อถัดไป

+

3.3.2 การวัดปริมาณการระเหยและการคายนํ้าโดยตรงโดยใช้ถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter)

+

ถังวัดการใช้นํ้าของพืชคือเครื่องมือสำหรับการวัดค่า ETCโดยตรง แต่วิธีนี้ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายสูง ปกติจะใช้เฉพาะงานวิจัยเท่านั้น ถังวัดการใช้นํ้าสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทคือ

+

• ประเภทไม่วัดนํ้าหนัก(Non-weighing Lysimeters)ได้แก่

+

• ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)

+

• ถังวัดการใช้นํ้าแบบนํ้าใต้ดินคงที่ (Constant Water Table Type)

+

• ถังวัดการใช้นํ้าของข้าว (Rice Lysimeter)

+

• ประเภทวัดนํ้าหนัก (Weighing Lysimeters)

+

• ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)

+

• ถังวัดการใช้นํ้าแบบทุ่นลอย (Float Lysimeter)

+

• ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)

+

ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)ดังแสดงในรูปที่ 3.4 เป็นแบบที่นิยมใช้กันมากเนื่องจากสามารถสร้างได้ง่าย ราคาถูก ไม่มีขีดจำกัดเรื่องขนาด สามารถวัดค่า ETCเป็นรายวันหรือมากกว่าถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้ทำให้สามารถวัดค่า DP ได้ และสามารถตัดค่า ∆SF ออกจากสมการที่ (3.2) ได้ค่า∆SW จะหาได้โดยการตรวจวัดความชื้นในดินในแต่ละวัน

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 3.4 ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type) +
รูปที่ 3.4 ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)
+
+

ถังวัดการใช้นํ้าของข้าว (Rice Lysimeter)ประกอบด้วยถัง 4 ถัง ขนาด 0.75ม. X 0.75ม. สูง 1.00 ม.เป็นถังก้นปิด 2 ถัง ก้นเปิด 2 ถัง นำไปติดตั้งในแปลงข้าว โดยปลุกข้าวในถังก้นปิด A และถังก้นเปิด C ส่วนถัง B (ก้นปิด) และ D (ก้นเปิด) ไม่ปลูกข้าว วัดระดับนํ้าในถังที่หายไป จะทำให้สามารถวัดค่า E, T และ Pของข้าวได้ดังรูปที่ 3.5 P คือค่า Percolation หรือปริมาณการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการรั่วซึมในแปลงนา

+
+ รูปที่ 3.5 ถังวัดการใช้นํ้าข้าว (Rice Lysimeter) +
รูปที่ 3.5 ถังวัดการใช้นํ้าข้าว (Rice Lysimeter)
+
+

จากรูปที่ 3.5เมื่อนำปริมาณนํ้าที่หายจากถังต่างๆมาหักลบกันจะทราบค่า E, T และ P กรณีต่างๆได้ดังตารางที่ 3.1

+
+ ตารางที่ 3.1 การคำนวณหา E, T และ P จากถังวัดการใช้นํ้าข้าว +
ตารางที่ 3.1 การคำนวณหา E, T และ P จากถังวัดการใช้นํ้าข้าว
+
+

ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)ถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้จะติดตั้งอยู่บน Laod Cells ซึ่งสามารถบอกนํ้าหนักของนํ้าที่หายไปในช่วงเวลาต่างๆได้ มี Data Logger บันทึกข้อมูลแบบอัตโนมัติ ดังรูปที่ 3.6 เป็นแบบที่มีความละเอียดถูกต้องในการวัดปริมาณการใช้นํ้าของพืชสูงกว่าถังวัดการใช้นํ้าแบบอื่น สามารถวัดปริมาณนํ้าที่หายไปเนื่องจากการระเหยและคายนํ้าได้ในช่วงเวลาที่น้อยกว่าวัน เช่นรายชั่วโมง แต่ถังการใช้นํ้าแบบนี้จะมีราคาแพงกว่าแบบอื่น

+
+ รูปที่ 3.6ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type) +
รูปที่ 3.6ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)
+
+

ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)ถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้วัดนํ้าหนักของนํ้าในถังที่หายโดยดูจากแรงดันของของเหลวในหมอนยางที่วางไว้ใต้ถัง เมื่อมีการสูญเสียนํ้าจากถังนํ้าหนักถังจะลดลง มีผลทำให้แรงที่กระทำกับหมอนยางจะลดลง และแรงดันของของเหลวในหมอนยางลดลง ซึ่งอ่านได้จาก Manometer ดังรูปที่ 3.7 วิธีนี้มีข้อดีคือราคาไม่แพง การวัดให้ค่าละเอียดถูกต้องดี แต่ถ้าหมอนยางมีคุณสมบัติไม่คงตัว อาจทำให้การวัดผิดพลาดโดยไม่รู้ตัวได้ ยิ่งกว่านั้นถ้าหมอนยางเสื่อมจนของเหลวซึมผ่านได้ การวัดจะผิดพลาด และตรวจพบได้ยาก

+
+ รูปที่ 3.7ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter) +
รูปที่ 3.7ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)
+
+

3.3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศ (Meteorological Data)

+

การคำนวณหา ETC จากข้อมูลภูมิอากาศ หรือข้อมูลอุตุนิยมวิทยา (Meteorological Data) เป็นวิธีการที่นิยมใช้กันมานานร่วม100 ปี บุคคลที่มีส่วนสำคัญในการหาวิธีการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศคือ H.L.Penman, Blaney, H.F. and W.D. Criddleและ C.W. Thornwaiteซึ่งเริ่มศึกษาวิจัยอย่างจริงจังเพื่อคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศตั้งแต่ช่วงปี 1940-1950 (ASCE,1973) โดยเริ่มจากการบัญญัติคำว่า Potential Evapotranspiration(ETP)โดย Penman(1956) และได้นิยาม ETPว่าหมายถึง “อัตราการคายนํ้าในช่วงเวลาหนึ่งของพืชสีเขียวต้นเตี้ย ปกคลุมพื้นที่เพาะปลูกอย่างทั่วถึง มีความสูงสมํ่าเสมอตลอดอายุการเจริญเติบโต และไม่มีการขาดนํ้า(the amount of water transpired in unit time by a short green crop, completely shading the ground, of uniform height and never short of water.)”

+

สมมติฐานจากนิยามนี้ทำให้ค่า ETP ไม่ขึ้นกับพืช และความชื้นในดิน ทำให้ค่า ETPขึ้นอยู่กับข้อมูลภูมิอากาศเพียงอย่างเดียวอย่างไรก็ตามมีพืชหลายชนิดมีลักษณะตรงกับข้อความที่ว่า Short Green Cropนักวิทยาศาสตร์จึงตั้งคำถามว่าคำถามว่าควรเลือกพืชอะไรเป็นมาตรฐานเพื่อเป็นตัวแทนของ Short Green Crop ดี ผลจากการศึกษาอย่างจริงจังโดย FAO ได้สรุปว่าไม่ควรใช้ Potential Evapotranspiration (ETP) อีกต่อเนื่องจากความหมายไม่ค่อยชัดเจน และได้บัญญัติคำใหม่คือ Reference Crop Evapotranspiration ขึ้นมาใช้แทน และใช้ตัวย่อว่า ETOซึ่งจะเรียกว่าปริมาณการใช้นํ้าของพืชอ้างอิง ซึ่ง FAO ได้ให้นิยามไว้ดังนี้

+

ปริมาณการใช้นํ้าของพืชอ้างอิง (ETO)คือ“อัตราการระเหยและคายนํ้าของพืชสมมติซึ่งมีความสูง0.12 เมตร มีค่าความต้านทานต่อเคลื่อนของไอนํ้า (Water Vapor Flow) ในช่วงความสูงของพืชคงที่ที่ 70วินาทีต่อเมตร และค่าสัมประสิทธิ์การสะท้อนแสงของพืชเท่ากับ 0.23 และพืชสมมตินี้ไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าและปัญหาโรคแมลงรบกวน (the rate of evapotranspiration from a hypothetical reference crop with assumed crop height of 0.12 m, a fixed surface resistance of 70 sec/m and an albedo of 0.23 and this crop is assumed to be free of water stress and diseases.)”เทอมต่างๆในนิยามของพืชสมมติแสดงอยู่ในรูปที่ 3.8

+
+ รูปที่ 3.8 คุณสมบัติของพืชอ้างอิงสมมติตามนิยามของ ETO +
รูปที่ 3.8 คุณสมบัติของพืชอ้างอิงสมมติตามนิยามของ ETO
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

LAIactive= Active(Sunlit) Leaf Area Index [m2 od Leaf Area/m2 of Soil Surface]

+

= 0.5LAI = 0.5*24*Crop Height[m]

+

rs = 100/(0.5*24*0.12)= 70 sec/m

+

FAO ได้สรุปค่า ETOเฉลี่ยสำหรับสภาพภูมิอากาศที่แตกต่างกันไว้ในตารางที่ 3.2 เพื่อแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของภูมิอากาศต่อค่า ETO

+
+ ตารางที่ 3.2 ค่า ETOเฉลี่ยสำหรับสภาพภูมิอากาศต่างๆ +
ตารางที่ 3.2 ค่า ETOเฉลี่ยสำหรับสภาพภูมิอากาศต่างๆ
+
+

FAO แนะนำว่าควรใช้สูตร Penman-Monteith ในการคำนวณหาค่า ETOจากข้อมูลภูมิอากาศ และเมื่อทราบค่า ETOจะสามารถคำนวณหา ETCและ ETCadjustedหรือ ETaได้ดังรูปที่ 3.9

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 3.9 ความสัมพันธ์ระหว่าง ETO, ETCและ ETCadjustและพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้อง +
รูปที่ 3.9 ความสัมพันธ์ระหว่าง ETO, ETCและ ETCadjustและพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้อง
+
+

ปริมาณการใช้นํ้าของพืชภายใต้สภาพที่ไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าคือ ETCแต่ถ้ามีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าคือ ETC adjustedหรือ ETa (Actual Crop Evapotranspiration) สามารถคำนวณได้จากสมการ

+

ETC = KC.ETO

+

(3.5) ETCadjusted = ETa = KS.ETC

+

(3.6)เมื่อETC= Crop Evapotranspiration (mm/day) ETO = Reference Crop Evapotranspiration (mm/day) ETC adjusted = ETa = Actual Crop Evapotranspiration (mm/day) KC = สัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficient)ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดและอายุการเจริญเติบโตของพืชKS = สัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress Coefficient) ซึ่งขึ้นอยู่กับระดับความชื้นในดินเป็นสำคัญรายละเอียดเกี่ยวกับ KCและ KSจะได้กล่าวถึงในภายหลัง

+

3.3.4 การคำนวณหาค่า ETOโดยวิธี FAO Penman-Monteith

+

FAO ได้เสนอสูตรการคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-Monteithซึ่งได้นำสมการดั่งเดิมของ Penman Monteithมาผสมกับแนวคิดของพืชอ้างอิงสมมติ (Hypothetical Reference Crop) ในรูปที่ 3.8 ซึ่งเกี่ยวข้องกับAerodynamic Resistance (ra) และ (Bulk) Surface Resistance (rs) และเรียกสูตรนี้ว่า FAO Penman Monteithดังสมการ (3.7) รายละเอียดการพัฒนาสูตรดูได้จากหนังสือ FAO Irrigation and Drainage Paper

+

No. 56 (FAO, 1988) ซึ่งสามารถ Download หนังสือเล่มนี้ได้จากเวปไซด์ FAO Water (http://www.fao.org/nr/water/infores_pubs.html)

+
+ ภาพประกอบ +
+

∆ = Slope of saturation vapor pressure curve at air temperature (kPa/°C)γ = Psychrometric constant

+

(kPa/°C) Rn = Net radiation at crop surface

+

(MJ/m2/day) G = Soil heat flux

+

(MJ/m2/day) Tmax = Maximum air temperature

+

(°C) Tmin = Minimum air temperature

+

(°C) T = Average air temperature =0.5(Tmax+Tmin)

+

(°C) U2 = Windspeed measured at 2 m height

+

(m/s) eS = Saturated vapor pressure at air temperature

+

(kPa) ea = Actual vapor pressure at air temperature

+

(kPa)

+

ในการคำนวณ ETO โดยสมการ (3.7) ต้องทราบข้อมูลดังต่อไปนี้

+

- ภูมิอากาศ (อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ ความเร็วลม และรังสีอาทิตย์)

+

- สถานที่ต้องการคำนวณ (ละติจูด และระดับความสูงของพื้นที่)

+

- เดือนที่ต้องการคำนวณ

+
+ ภาพประกอบ +
+

ค่าความดันไออิ่มตัว (Saturation Vapor Pressure, es) มีความสัมพันธ์กับอุณหภูมิอากาศดังรูปที่(3.10)ซึ่งสามารถเขียนเป็นสมการได้ดังสมการ (3.8)

+
+ รูปที่ 3.10 ความสัมพันธ์ระหว่าง Saturation Vapor Pressure กับอุณหภูมิอากาศ +
รูปที่ 3.10 ความสัมพันธ์ระหว่าง Saturation Vapor Pressure กับอุณหภูมิอากาศ
+
+

• Actual Vapor Pressure and Vapor Pressure Deficit

+

ความดันไอนํ้าจริงของอากาศ (Actual Vapor Preesure, ea) จะสามารถคำนวณได้หลายวิธี ดังนี้

+

- คำนวณจากความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย(RHmean)

+

- คำนวณจากความชื้นสัมพัทธ์สูงสุด(RHmax)และตํ่าสุด (RHmin)

+

- คำนวณจากอุณหภูมิที่จุดนํ้าค้าง (Tdew)

+

- คำนวณจากPsychrometric Data (Dry and Wet Bulb Temperature, Tdry, Twet)

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

awetdrywetเมื่อ γ = Psychrometeric Constant ซึ่งจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไปes-ea = Vapor Pressure Deficit, kPa

+

• ค่าพารามิเตอร์เกี่ยวกับบรรยากาศ (Atmospheric Parameters)

+

ค่าพารามิเตอร์เกี่ยวกับบรรยากาศที่สำคัญคือ Psychrometric Constant (γ) ซึ่งมีความสัมพันธ์

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ความเร็วลมที่ใช้ในสมการ Penman Monteithคือความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร เหนือผิวดิน

+

(u2) ถ้าความเร็วลมที่วัดด้วย Anemomterที่มีความสูงต่างจาก 2 เมตร ต้องแปลงให้เป็นความเร็วลมที่ความ

+
+ ภาพประกอบ +
+

u2=ความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตรเหนือผิวดิน , m/s

+

uz’=ความเร็วลมที่ความสูง z’ เมตรเหนือผิวดิน , m/s

+

z’=ความสูงของเครื่องวัดความเร็วลมเหนือผิวดินม, m

+

เมตร

+
+ รูปที่ 3.11 ค่าปรับแก้ความเร็วลม +
รูปที่ 3.11 ค่าปรับแก้ความเร็วลม
+
+

• การแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างอากาศกับดิน (Soil Heat Flux)

+

การแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างอากาศกับดินในแปลงเพาะปลูกมีค่าน้อยมากเมื่อเทียบกับ

+

รังสีอาทิตย์สุทธิ (Rn) ที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่เพาะปลูกมีพืชปกคลุม ดังนั้นค่า

+

Soil Heat Flux(G) จะถูกนำมาใช้เมื่อช่วงเวลาการคำนวณมากกว่า 24 ชั่วโมงดังสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

Ti, Ti-1 =อุณหภูมิอากาศในวันที่ i และ i-1 ตามลำดับม°C

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ค่ารังสีสุทธิคือผลต่างของรังสีทั้งคลื่นสั้น (Shortwave) และคลื่นยาว (Longwave) ที่พื้นโลก

+

ได้รับ (Incoming) และสูญเสียไปจากโลก (Outgoing) ดังสมการที่ 3.22 ซึ่งรังสีสุทธิจะแปรผันไปตาม

+

ช่วงเวลาของปี ละติจูดและความสูงของพื้นที่ รูปที่ 3.12 แสดงองค์ประกอบต่างของรังสีที่พื้นโลกได้รับ

+
+ รูปที่ 3.12 องค์ประกอบต่างของรังสีที่พื้นโลกได้รับ +
รูปที่ 3.12 องค์ประกอบต่างของรังสีที่พื้นโลกได้รับ
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

Rns= รังสีคลื่นสั้นสุทธิ (Net Shortwave Radiation) หรือรังสีอาทิตย์สุทธิ (Net Solar

+
+ ภาพประกอบ +
+

• รังสีคลื่นสั้นสุทธิหรือรังสีอาทิตย์สุทธิ (Net Solar Radiation)

+

รังสีอาทิตย์สุทธิคือผลต่างระหว่างรังสีอาทิตย์ซึ่งเป็นรังสีแบบคลื่นสั้นที่พื้นโลกได้รับและรังสี

+

อาทิตย์ที่สะท้อนจากพื้นโลก ซึ่งมีค่าตามสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

n=จำนวนชั่วโมงที่ได้รับแสงอาทิตย์จริง (Actual Sunshine Hours)

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ ωS= Sunset Hour Angel ซึ่งจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป

+

Ra=รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับ (Extraterrestrial Radiation), MJ/m2/day, ซึ่งจะ

+

กล่าวถึงในหัวข้อถัดไป

+

• รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับ (Extraterrestrial Radiation)

+

รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับในแต่ละวันจะสามารถคำนวณได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

dr = Inverse Relative Distance between Earth and Sun ซึ่งเปลี่ยนแปลงในแต่ละวัน

+
+ ภาพประกอบ +
+

กรณีคำนวณ ETO รายเดือน J คือวันที่ 15 ของเดือน ซึ่งจะคำนวณได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

δ = มุมที่แสงอาทิตย์ตกกระทบพื้นผิวโลก (Solar Declination Angel) ซึ่งจะเปลี่ยนไปในแต่

+

ละวัน สามารถคำนวณได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

• รังสีคลื่นยาวสุทธิ (Net Longwave Radiation)

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ข้อมูลพารามิเตอร์ภูมิอากาศสำหรับคำนวณ ETOซึ่งค่า P, γ, eº(T), ∆, J, Ra, N,σTk4และตัวแปลงค่าความเร็วลม แสดงอยู่ในตารางภาคผนวกที่ 3.1 - 3.9

+

3.3.5 แบบฟอร์มการคำนวณ ETO

+

การคำนวณ ETOโดยวิธี FAO Penman Monteithตามสามการ 3.7 ต้องใช้ข้อมูลและสมการเพื่อหาค่าพารามิเตอร์ของสมการ 3.7 มากถึง 23 สมการ (สมการที่ 3.8-3.34) จึงจำเหมาะที่จำใช้ Speadsheetเช่นEXCEL ช่วยในการคำนวณ โดยจัดทำแบบฟอร์มคำนวณ ETOดังตารางที่ 3.3

+
+ ตารางที่ 3.3 แบบฟอร์มการคำนวณ ETO +
ตารางที่ 3.3 แบบฟอร์มการคำนวณ ETO
+
+
+ ตารางที่ 3.3 (ต่อ) แบบฟอร์มการคำนวณ ETO +
ตารางที่ 3.3 (ต่อ) แบบฟอร์มการคำนวณ ETO
+
+

3.3.6 การหาค่า ETO จากอัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย

+

สภาพภูมิอากาศ เช่น รังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ และความเร็วลม มีอิทธิพลต่อการระเหยจากผิวนํ้าโดยตรงเช่นเดียวกับการระเหยและการคายนํ้าของพืชจากแปลงเพาะปลูก แต่ถึงแม้ว่าสภาพภูมิอากาศเหมือนกันอัตราการระเหยจากผิวนํ้าจะแตกต่างจากอัตราการระเหยและการคายนํ้าของพืชจากแปลงเพาะปลูก เนื่องความแตกต่างระหว่างผิวนํ้าและสภาพแปลงเพาะปลูก แต่จากข้อเท็จจริงดังกล่าวจึงสามารถคำนวณหาค่า ETOจากอัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย โดยใช้สูตร

+

ETO = KP.Epan

+

(3.35)

+

เมื่อ

+

Kp = สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศ ชนิด และการติดตั้งถาดวัดการระเหย

+

Epan = อัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย

+

ถาดวัดการระเหยที่นิยมใช้มี 2 แบบ คือ ถาดวัดการระเหยแบบ เอ (Class A Pan) และถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด (Colorado Sunken Pan) ดังรูปที่ 3.13 และ 3.14 ถาดวัดการระเหยแบบ เอ เป็นถาดวงกลมติดตั้งอยู่เหนือผิวดินบนโครงไม้ ขณะที่ถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโดเป็นถาดสี่เหลี่ยมติดตั้งโดยฝังถาดลงในดินเพื่อให้มีสภาพแวดล้อมคล้ายพื้นที่เพาะปลูกมากขึ้น แต่มีข้อเสียคือดูแลรักษายากกว่า และถ้าถาดรั่วจะมองไม่เห็น

+

การติดตั้งถาดวัดการระเหยทำได้ 2 แบบคือ แบบ เอ และ แบบ บี ดังรูปที่ 3.15 การติดตั้งแบบ เอ จะมีหญ้าอยู่ด้านเหนือลมของถาดซึ่งเรียกว่า Green Crop Fetch และถัดไปเป็นพื้นที่โล่ง (Dry Surface) เป็นระยะทางประมาณ 50 เมตรหรือมากกว่า ส่วนการติดตั้งถาดแบบ บี ด้านเหนือลมของถาดเป็นพื้นที่โล่ง:ซึ่งเรียกว่า Dry Surface Fetch และถัดไปเป็นพื้นที่ปลูกหญ้า (Green Crop) เป็นระยะทางประมาณ 50 เมตรหรือมากกว่า

+

ค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ และ แบบโคโลราโด กรณีสภาพภูมิอากาศต่างๆ และการติดตั้งถาดวัดการระเหยทั้งแบบเอ (Green Crop Fetch) และ แบบบี (Dry Surface Fetch) แสดงอยู่ในตารางที่

+
+
+

3.4 และ 3.5 ตามลำดับน. 98

+
+ ภาพประกอบ +
+

ถาดวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 120.7 ซม.สูง 25 ซม. ทำด้วยเหล็กอาบสังกะสีหนา 0.8มม. ติดตั้งบนโครงไม้สูง 15 ซม. เติมนํ้าจนถึงระยะ 5-7.5 ซม. จากขอบบน.

+
+ รูปที่ 3.13 ถาดวัดการระเหยแบบ เอ (Class A Pan) +
รูปที่ 3.13 ถาดวัดการระเหยแบบ เอ (Class A Pan)
+
+

ถาดรูปทรงสี่เหลี่ยม กว้าง 92 ซม x ยาว92 ซม. สูง46 ซม.ทำด้วยเหล็กหนา 3 มม. ฝังดินให้ขอบโผล่เหนือดิน 5 ซม. ทาสีดำด้าน เติมนํ้าจนถึงระดับ 5-7.5 ซม.จากขอบบน

+
+ รูปที่ 3.14 ถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด (Colorado Sunken Pan) +
รูปที่ 3.14 ถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด (Colorado Sunken Pan)
+
+
+ ตารางที่ 3.4สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (KP) แบบ เอ (Pan Coefficientsfor Class A Pan) (FAO No.24) +
ตารางที่ 3.4สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (KP) แบบ เอ (Pan Coefficientsfor Class A Pan) (FAO No.24)
+
+
+ ตารางที่ 3.5สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (KP) แบบโคโลราโด (Pan Coefficientsfor Colorado Sunken +
ตารางที่ 3.5สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (KP) แบบโคโลราโด (Pan Coefficientsfor Colorado Sunken
+
+

หมายเหตุ: สำหรับพื้นที่โล่งไม่มีพืช ให้ลดค่า KP 20% สำหรับกรณีอากาศร้อนและลมพัดแรง และลดค่าKP5-10% สำหรับกรณีลม อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ปานกลาง

+

เมื่อนำ ค่า KPจากตารางที่ 3.4 และ 3.5 มาหาความสัมพันธ์กับความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร (u2)ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย (RHmean) และระยะ Fetch(FET) จะได้ความสัมพันธ์สำหรับกรณีต่างๆ ดังสมการ3.35-3.38

+

(1) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)

+

KP = 0.108 -0.0286u2 + 0.0422ln(FET) + 0.1434ln(RHmean) – 0.000631 [ln(FET)2ln(RHmean)]

+

(3.35) (2) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบบี (Dry Fetch)

+

KP = 0.61+ 0.00341 RHmean–0.000162 u2RHmean – 0.00000959 u2 FET + 0.00327 u2ln(FET)

+

– 0.00289 u2ln(86.4 u2) – 0.0106 ln(86.4 u2) ln(FET) + 0.00063 [ln(FET)2ln(86.4 u2)]

+

(3.36) (3) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)

+

KP = 0.87 + 0.119ln(FET) – 0.0157 [ln(86.4 u2)]2– 0.0019 [ln(FET)]2ln(86.4 u2)+ 0.013 ln(86.4 u2)ln(RHmean) – 0.000053ln(86.4 u2)ln(FET) RHmean (3.37) (4) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)

+
+ ภาพประกอบ +
+

KP = สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (Pan Coefficient)

+

u2 = ความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-8 ม./วินาที

+

RHmean = ความชื้นสัมพัทธ์ประจำวันเฉลี่ย (%) หรือ 0.5(RHmax + RHmin) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 30-

+

84 %

+

FET = ระยะ FETCH ในการติดตั้งถาดวัดการระเหยอาจเป็นแบบเอ (Green Crop Fetch)

+

หรือ อาจเป็นแบบบี (Dry Surface Fetch) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-1,000 เมตร

+

ตัวอย่างที่ 3.1จงคำนวณหาค่า KPโดยใช้สมการ 3.35-3.38 กำหนดให้ Fetch = 1,000 ม. , u2 = 1.9 ม./วินาทีและ RHmean = 73% และถ้า Epan = 7.9 มม./วัน จงคำนวณหา ETO

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)น. 103

+

FAO เสนอวิธีการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) ภายใต้สภาพมาตรฐาน (Standard Conditions) จากค่า ETO ที่กล่าวถึงในหัวข้อ 3.3 และค่าสัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficients, KC) และได้ให้นิยามคำว่า "สภาพมาตรฐาน" ว่าหมายถึงการปลูกพืชเป็นแปลงใหญ่ มีสภาพแวดล้อมของแปลงเพาะปลูกและความชื้นในดินที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ดังนั้นโดยใช้แนวคิดของสัมประสิทธิ์พืช จะสามารถคำนวณหา ETCได้จากสมการ

+

ETC = KC.ETO

+

(3.39)

+

เมื่อ

+

ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)

+

KC = ค่าสัมประสิทธิ์พืชซึ่งจะแปรผันตามชนิดและอายุการเจริญเติบโตของพืชดังรูปที่ 3.16-3.18

+
+ รูปที่ 3.16 ค่า KC ที่แตกต่างกันไปใน 4 ช่วงการเจริญเติบโตของพืช +
รูปที่ 3.16 ค่า KC ที่แตกต่างกันไปใน 4 ช่วงการเจริญเติบโตของพืช
+
+
+ รูปที่ 3.17ค่า KCของพืชชนิดต่างๆ ในช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่ +
รูปที่ 3.17ค่า KCของพืชชนิดต่างๆ ในช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่
+
+
+ รูปที่ 3.18 ช่วงค่าของ KC ในช่วงเวลาต่างๆ ของพืชชนิดต่างๆ +
รูปที่ 3.18 ช่วงค่าของ KC ในช่วงเวลาต่างๆ ของพืชชนิดต่างๆ
+
+

ค่าสัมประสิทธิ์พืช KCคือวิธีการคำนวณหา ETCแบบใช้ค่าสัมประสิทธิ์พืชตัวเดียวหรือที่เรียกว่าSingle Corp Coefficient Approach ซึ่งเหมาะสำหรับใช้วางแผนและออกแบบระบบชลประทาน การจัดการนํ้า และการกำหนดการให้นํ้าแก่พืช และสามารถคำนวณ ETC รายวัน ราย 10 วันและรายเดือนได้ ส่วนการคำนวณ ETCอีกแบบหนึ่งคือแบบใช้ค่าสัมประสิทธิ์พืช 2 ตัวหรือ Dual Crop Coefficient Approach กรณีนี้จะมีค่าสัมประสิทธิ์พืช 2 ตัว คือ Kcb(Basal Crop Coefficient)และ Ke (Soil Water Evaporation Coefficient)

+

KC = Kcb+Ke

+

(3.40)

+

วิธีการคำนวณโดยใช้สัมประสิทธิ์พืช 2 ตัว จะใช้เฉพาะการคำนวณหา ETCรายวัน และปกติจะใช้กับงานวิจัย ซึ่งจะไม่กล่าวถึงในที่นี้ ผู้สนใจดูรายละเอียดได้ที่หนังสือ FAO(56)

+

กรณีที่สภาพแวดล้อมในการปลูกพืช ไม่ใช่สภาพมาตรฐานเช่นความชื้นในดินตํ่ากว่าค่าความชื้นวิกฤตพืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress) หรือกรณีมีปัญหาดินเค็ม หรือศัตรูพืชรบกวนพืชจะเกิดความเครียด และมีผลทำให้พืชลดการใช้นํ้าและผลผลิตลดลง ปริมาณการใช้นํ้าของพืชภายใต้ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า จะสามารถคำนวณได้จากสมการ

+

ETa = ETC adjusted = KS.ETC

+

(3.41)

+

เมื่อ

+

ETa = ปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ขาดนํ้า (Actual Crop Evapotranspiration) หรือ ETC adjusted(มม./วัน)

+

KS = สัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress Coefficient) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 0-1 ค่า KSแปรผันเชิงเส้นกับความชื้นในดิน (θ) และจะมีค่ามากกว่า 0 เมื่อความชื้นในดินลดตํ่ากว่าค่าความชื้นวิกฤต และมีค่า 1 เมื่อความชื้นในดินเท่ากับค่าความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร(Permanent Wilting Point)ดังรูปที่ 3.19

+
+ รูปที่ 3.19 ค่าสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (KS) +
รูปที่ 3.19 ค่าสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (KS)
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

KS = Water Stress Coefficient มีค่า 0-1 และจะมีค่ามากว่า 0 เมื่อความชื้นในดิน (θ) ลดตํ่ากว่าค่า

+

ความชื้นวิกฤต

+

TAW = ปริมาณนํ้าที่พืชเอาไปใช้ได้ในเขตราก (Total Available Water in Root Zone) (mm.)

+

Dr = ปริมาณความชื้นในดินที่ลดลง (Soil Moisture Depletion) (mm.)

+

RAW = ปริมาณนํ้าที่ยอมให้พืชเอาไปใช้ได้ (Readily Available Water) (mm)

+

3.4.1 สัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficient)

+

ในการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืช FAO ได้แบ่งการเจริญเติบโตของพืชออกเป็น 4 ช่วง คือช่วงเริ่มปลูก (Initial Stage) ช่วงการเจริญเติบโตทางลำต้น (Development Stage) ช่วงกลางฤดูหรือช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่ (Mid Season) และช่วงปลายฤดูหรือช่วงที่พืชแก่เต็มที่(Late Seasonหรือ End Season) FAO ได้รวบรวมข้อมูลระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืชคือ Lini, Ldev, Lmid และLlateดังแสดงในตารางที่ 3.6(1) – 3.6(5)

+

ค่าสัมประสิทธิ์พืช KCจะแตกต่างกันไปตามชนิดพืช และช่วงอายุการเจริญเติบโต FAO ได้รวบรวมค่า KCที่ช่วงการเจริญเติบโตต่างๆ คือ ช่วงเริ่มปลูก (KCini) ชาวงกลางฤดู (KCmid) และช่วงปลายฤดู (KCend)ดังแสดงในตารางที่ 3.7(1) – 3.7(5)

+

ดังนั้นเมื่อต้องการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชชนิดใด ก็สามารถอ่านค่าช่วงเวลาการเจริญเติบโตและค่า KCของพืชนั้น เพื่อนำมาสร้าง กราฟ KC (KC Curve) แล้วจึงอ่านค่า KCที่ช่วงเวลาต่างๆที่ต้องการเช่น KCราย 10 วัน หรือ KCรายเดือนได้จากกราฟ KCที่สร้างขึ้น เช่น ต้องการหา KCสำหรับถั่วที่ปลูกในฤดูแล้ง เริ่มปลูกปลายเดือนพฤษภาคม จากตารางที่ 3.6(2) และ 3.6(2) จะได้ค่าช่วงเวลาการเจริญเติบโต และค่า KC ดังแสดงในตารางที่ 3.8

+

ค่า KCในตารางที่ 3.7 เป็นค่าโดยประมาณเท่านั้น วิธีการหาค่า KCที่ถูกต้องแม่นยำกว่าจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป

+

• การหาค่า KC iniจากความชื้นในดินและอัตราการระเหยและคายนํ้า

+

ค่า KC iniจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกและอิทธิพลของภูมิอากาศที่

+

มีต่อการระเหยนํ้าจากผิวดิน ดังนั้น ค่า KC iniจริงอาจแตกต่างจากค่า KC iniที่อ่านจากตารางที่ 3.7 ได้มาก

+

เนื่องจากอิทธิของปัจจัยหลัก 4 ประการคือ (1) ความถี่ที่ดินได้รับนํ้า (2) อิทธิพลของภูมิอากาศที่มีผลต่อการ

+

ระเหย (3) ความลึกที่นํ้าซึมลงไปในดิน และ (4) สัดส่วนของผิวดินที่เปียกนํ้า ดังนั้นถ้าทราบข้อมูลเกี่ยว

+

ความชื้นในดินและอัตราการระเหยและคายนํ้า จะสามารถประมาณค่า KC iniที่ถูกต้องแม่นยำกว่าโดยใช้

+

สมการที่ 3.43 และข้อมูลจากรูปที่ 3.20 และ 3.21ดังนี้

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ KC ini(Fig.3.17) และ KC ini(Fig.3.18) คือ KC iniจากกราฟรูปที่ 3.20 และ 3.21 ตามลำดับI คือความลึกนํ้าที่ซึมลงไปในดินเฉลี่ยของพื้นที่แปลงทั้งหมด กรณีที่ให้นํ้าแก่พื้นแปลงเพียงบางส่วน ดังรูปที่ 3.23 กรณีนี้สามารถคำนวณหาค่า I ได้จากสมการ 3.44

+

I = Iw.fw

+

(3.44)เมื่อIw = ความลึกของนํ้าชลประทานที่ให้ (มม.) fw = สัดส่วนพื้นที่แปลงที่ได้รับนํ้าเช่นถ้า Iw = 60 มม. และ fw = 50% I=60*0.5=30 มม.

+
+ รูปที่ 3.20 ค่า KC iniกรณีที่นํ้าซึมลงไปในดินน้อย ประมาณ 10 มม. +
รูปที่ 3.20 ค่า KC iniกรณีที่นํ้าซึมลงไปในดินน้อย ประมาณ 10 มม.
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 3.21 ค่า KC iniกรณีที่นํ้าซึมลงไปในดินมาก ประมาณ 40 มม.หรือมากกว่า +
รูปที่ 3.21 ค่า KC iniกรณีที่นํ้าซึมลงไปในดินมาก ประมาณ 40 มม.หรือมากกว่า
+
+
+ รูปที่ 3.22 การหาปริมาณนํ้าที่ซึมลงไปในดินกรณีที่ให้นํ้ากับพื้นที่แปลงเพียงบางส่วน +
รูปที่ 3.22 การหาปริมาณนํ้าที่ซึมลงไปในดินกรณีที่ให้นํ้ากับพื้นที่แปลงเพียงบางส่วน
+
+
+ ตารางที่ 3.6(1)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช +
ตารางที่ 3.6(1)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช
+
+
+ ตารางที่ 3.6(2)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช +
ตารางที่ 3.6(2)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช
+
+
+ ตารางที่ 3.6(3)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช +
ตารางที่ 3.6(3)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช
+
+
+ ตารางที่ 3.6(4)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช +
ตารางที่ 3.6(4)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช
+
+
+ ตารางที่ 3.6(5)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช +
ตารางที่ 3.6(5)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช
+
+
+ ตารางที่ 3.7(1) ค่าสัมประสิทธิ์ KCของพืชชนิดต่างๆ(FAO, 56) +
ตารางที่ 3.7(1) ค่าสัมประสิทธิ์ KCของพืชชนิดต่างๆ(FAO, 56)
+
+
+ ตารางที่ 3.7(2) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56) +
ตารางที่ 3.7(2) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)
+
+
+ ตารางที่ 3.7(3) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56) +
ตารางที่ 3.7(3) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)
+
+
+ ตารางที่ 3.7(4) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56) +
ตารางที่ 3.7(4) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)
+
+
+ ตารางที่ 3.7(5) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56) +
ตารางที่ 3.7(5) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

ถ้ากำหนดในการเพาะปลูกถั่วฤดูแล้ง ETOช่วงเริ่มปลูกเท่ากับ 5.3 มม./วัน ให้นํ้าหรือฝนตกประมาณ 14 วัน/ครั้ง ปริมาณนํ้าที่ซึมลงดินเฉลี่ยประมาณ 10 มม.หรือน้อยกว่า (I=10) ดังนั้น จากสมการที่3.43

+

KC ini=KC ini(Fig.3.17) =0.15

+

• การปรับค่า KC midและ KC end

+
+ ภาพประกอบ +
+

จะต้องปรับแก้ค่า KC mid จากตารางที่ 3.7 ด้วยสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

• การสร้างกราฟ KC

+
+ ภาพประกอบ +
+

3.4.2 การคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)

+

ภายใต้สภาพที่พืชไม่ขาดนํ้า (Standard Conditions) จะสมารถหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) ได้จากสมการ 3.39(ETC=KC.ETO) ดังนั้น เมื่อนำ KCคูณด้วย ETOของช่วงเวลาเดียวกันจะได้ค่า ETCราย 10 วันของถั่วฤดูแล้ง ดังแสดงในรูปที่ 3.23

+
+ ตารางที่ 3.9 การคำนวณหา KC ราย 10 วัน +
ตารางที่ 3.9 การคำนวณหา KC ราย 10 วัน
+
+
+ รูปที่ 3.23 กราฟ KCของถั่งฤดูแล้ง +
รูปที่ 3.23 กราฟ KCของถั่งฤดูแล้ง
+
+

3.4.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ขาดนํ้า(Actual Crop Evapotranspiration)

+

เมื่อความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤติ หรือความชื้นในดินลดลงมากกว่า RAW ค่า KS จะตํ่ากว่า1.00 พืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า และมีผลทำให้ปริมาณการใช้นํ้าของพืชลดลง ตามค่าสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากเกิดการขาดนํ้า (KS)ที่ลดลง ดังสมการ 3.41 (ETa=ETC adjusted=KS.ETC)และ KSคำนวณได้โดยสมการ 3.42 (KS=[TAW-Dr]/[TAW-RAW])

+

ตัวอย่างการคำนวณหา ETa เมื่อความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤติแสดงอยู่ในตารางที่ 3.10

+
+ ตารางที่ 3.10ตัวอย่างการคำนวณหา ETa +
ตารางที่ 3.10ตัวอย่างการคำนวณหา ETa
+
+
+
+

3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)น. 122

+

เมื่อความชื้นในดินลดตํ่ากว่าจุดวิกฤติ (Critical Point) พืชจะเกิดความเครียด ปริมาณการใช้นํ้าจริง

+
+ ภาพประกอบ +
+

Ya = Actual Yield (ton/rai) Ym=Maximum Yield (ton/rai) KY= Yield Response Factorดูตารางที่ 3.9 ETa=Actual Crop Evapotranspiration (mm/day) ETC=Crop Evapotranspiration (mm/day)

+
+ ตารางที่ 3.11 Seasonal Yield Response Factor, FAO Irrigation and Drainage Paper No. 33 +
ตารางที่ 3.11 Seasonal Yield Response Factor, FAO Irrigation and Drainage Paper No. 33
+
+
+
+

3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)น. 123

+

ดินเค็มจะมีผลโดยตรงต่อสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า ทำให้ค่า KSลดลง ถึงแม้ว่าความชื้นในดินยังสูงกว่าจุดวิกฤติ ดังรูปที่ 3.24 และที่ระดับความชื้นในดินเท่ากัน ดินเค็มจะมีค่า KSตํ่ากว่ากรณีดินที่ไม่เค็ม ถ้าความเค็มเพิ่ม จะมีผลต่อค่า KSเพิ่มขึ้น

+
+ รูปที่ 3.24อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า +
รูปที่ 3.24อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า
+
+

3.6.1 ความสัมพันธ์ระหว่างความเค็มและผลผลิต (Salinity-Yield Relationship)

+
+ ภาพประกอบ +
+

ECe = Mean Electrical Conductivity of Saturation Extract for Root Zone (dS/m) ECe threshold = Threshold ECe when Crop Yield first Reduces below Ym (dS/m) b=Reduction in Yield per Increase in ECe (%/dS/m)ค่า ECe thresholdและ b แสดงอยู่ในตารางที่ 3.12

+
+ ตารางที่ 3.12(1) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45 +
ตารางที่ 3.12(1) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45
+
+
+ ตารางที่ 3.12(2) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45 +
ตารางที่ 3.12(2) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45
+
+
+ ตารางที่ 3.12(3) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45 +
ตารางที่ 3.12(3) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45
+
+

3.6.2 ความสัมพันธ์ระหว่างความเค็มและสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า(Salinity-

+

Water Stress Relationship)

+

จากสมการ 3.48, 3.50 และสมการ 3.41(ETa=KS.ETC) จะสามารถหาความสัมพันธ์ระหว่างค่าความเค็มและสัมประสิทธิ์ความเครียด ได้ดังสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

3.6.3 ตัวอย่างการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ปลูกในดินเค็ม

+

ในการปลูกถั่วบนดินร่วนปนตะกอนทราย ทำการให้นํ้าในช่วงกลางฤดู (Mid Season) โดยใช้นํ้าชลประทานซึ่งมีความเค็ม (ECw) เท่ากับ 1 dS/m กำหนดให้มีการชะล้างเกลือโดยใช้ Leaching Fraction (LF)เท่ากับ 15% จากตารางที่ 3.12(1) ค่า ECe thresholdและ b สำหรับถั่ว เท่ากับ 1 dS/m และ19%/dS/m ตามลำดับและจากตารางที่ 3.11ค่า KYรายฤดูกาลสำหรับถั่วเท่ากับ 1.15

+

จงคำนวณเปรียบเทียบค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืช เมื่อความชื้นในดินอยู่ที่ระดับต่างๆ ทั้งกรณีมี

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ผลการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืชกรณีมีปัญหาดินเค็มและไม่มีปัญหาดินเค็ม แสดงอยู่ใน

+
+ ตารางที่ 3.13ตัวอย่างการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืชกรณีมีปัญหาดินเค็มและไม่มีปัญหาดินเค็ม +
ตารางที่ 3.13ตัวอย่างการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืชกรณีมีปัญหาดินเค็มและไม่มีปัญหาดินเค็ม
+
+
+
+

3.7 เอกสารอ้างอิงน. 129

+

Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D., and M.Smith(2000), Crop Evapotranspiration-Guidelines for

+

Computing Crop Water Requirem,ents, FAO Irrigation and Drainage Paper No. 56, 300p.

+
+
+

3.8 แบบฝึกหัดน. 130

+

(1) จงคำนวณหา Reference Crop Evapotranspiration (ETO) โดยวิธี Penman-Monteith จากข้อมูลสมมติโดยให้นิสิตแต่ละคนทำการสุ่มข้อมูลภูมิอากาศสำหรับการคำนวณโดยใช้ตัวเลขสุ่ม (Random Number) ตามวิธีดังรูปที่ 1 ช่วงพิสัยข้อมูลภูมิอากาศสำหรับการสุ่มค่าเพื่อการคำนวณ ETO แสดงอยู่ในตารางที่ 1

+
+ รูปที่ 1 +
รูปที่ 1
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 2-6 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1

+
+ ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม +
ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม
+
+
+ ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์ +
ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์
+
+
+ ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน +
ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน
+
+
+ ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์ +
ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์
+
+
+ ตารางที่ 6 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน +
ตารางที่ 6 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน
+
+

(3) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและการชลประทานดังตารางที่ 7 จงคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนของโครงการชลประทานดังกล่าว ในหน่วย มม./เดือน และลูกบาศก์เมตร/เดือน

+
+ ตารางที่ 7 ข้อมูลการเพาะปลูกและการชลประทาน +
ตารางที่ 7 ข้อมูลการเพาะปลูกและการชลประทาน
+
+

หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ

+

2. สมมติว่าไม่มีฝนตก

+
+
+

3.9 ภาคผนวกน. 137

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch04.html b/intro-irre/chapters/ch04.html new file mode 100644 index 0000000..441b690 --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch04.html @@ -0,0 +1,614 @@ + + + + + +บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)

+

หน้า 147–188 ในหนังสือ · 11 หัวข้อ

+
+

4.1 คำนำน. 147

+
+ ภาพประกอบ +
+

ในการศึกษาเรื่อง “ความต้องการนํ้าชลประทาน” ขั้นแรกขอให้สมมติว่าตัวเองเป็น “ผู้ดูแลพืช”หน้าที่คือ จะต้องดูแลต้นพืช ตั้งแต่การตระเตรียมดิน การหว่านเมล็ดพันธุ์ พืชงอก เจริญเติบโต จนกระทั่งออกดอก-ออกผล และเก็บเกี่ยว โดยสมมติว่าสิ่งที่พืชต้องการคือนํ้า เรื่องปุ๋ยจะไม่พูดถึงในที่นี้ เพื่อให้บรรลุหน้าที่ที่ว่านี้ ผู้ดูแลต้นพืชจะต้องคอยถามตัวเองอยู่เสมอว่า เมื่อไหร่ควรจะให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใดซึ่งถือว่าเป็นหัวใจของการชลประทาน ถ้าให้นํ้าแก่พืชไม่ทันเวลา ให้ไม่พอ หรือให้มากเกินไป ย่อมเกิดผลเสียหาย พืชอาจเหี่ยว ไม่โต หรืออาจตายได้

+

อย่างไรก็ตามถ้าเพียงแต่รู้ว่า “เมื่อไหร่จึงควรให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใด” ยังไม่พอ ขั้นต่อไปที่จะต้องรู้คือ “จะไปเอานํ้าจากที่ไหนมาให้พืชได้ทันเวลาและความต้องการของพืช”ในขั้นนี้จะต้องมีการศึกษาและวางแผนล่วงหน้า เช่น ถ้าต้องการปลูกข้าวโพดในพื้นที่ 1,000 ไร่ จะต้องใช้นํ้าเป็นปริมาณเท่าใด หรือถ้ามีนํ้าปริมาณจำกัด สมมติมีเพียง1 แสนลูกบาศก์เมตร ควรจะปลูกข้าวโพดในพื้นที่เท่าใดดังนั้นในการวางแผนการชลประทาน สิ่งที่ควรจะรู้ ได้แก่

+

• ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements, CWR หรือ ETC)

+

• ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)

+

• ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลง (Land Preparation

+

Requirements) การชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)

+

• ปริมาณฝนการใช้ (Effective Rainfall, Re) และ

+

• ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency, Ei)

+

เมื่อทราบข้อมูลความต้องการนํ้าของพืชและข้อมูลอื่นๆตามที่กล่าวมานี้ จะสามารถคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานได้ ดังจะได้กล่าวถึงในหัวข้อต่อไป

+
+
+

4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigationน. 148

+

Water Requirements)

+

ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน(Irrigation Water Requirements) จะสามารถคำนวณได้ดังสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)

+

ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)

+
+ ภาพประกอบ +
+

P = ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (มม./วัน) ซึ่งจะนำมาพิจารณาเฉพาะการคำนวณ

+

ความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับข้าวเท่านั้น

+

LR = ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก (Leaching Requirements)

+

Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (%)

+

นอกจากนี้ ในช่วงเตรียมแปลง จะมีความต้องการนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง ซึ่งสามารถคำนวณแยกจากปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานปกติ แล้วนำมารวมกับ IWR ที่คำนวณได้จากสมการ 4.1 เพื่อหาปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก

+

เมื่อทราบปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของ มม./วัน จะสามารถแปลงเป็นปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของลูกบาศก์เมตร หรือคำนวณหาอัตราการส่งนํ้าชลประทานให้พื้นที่เพาะปลูก ขนาดความจุคลองส่งนํ้า หรือขนาดเครื่องสูบนํ้า ในหน่วยของลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ได้ เมื่อทราบขนาดพื้นที่เพาะปลูก ความถี่ในการให้นํ้า และ แผนการส่งนํ้าหรือสูบนํ้าดังสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

IWRV = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (ม.3)

+

IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)

+

IF = ความถี่ในการให้นํ้าชลประทาน (วัน)

+
+ ภาพประกอบ +
+

Q = อัตราการส่งนํ้าชลประทาน (ม.3/วินาที)

+

T = จำนวนชั่วโมงในการส่งนํ้า (Irrigation Period) ต่อรอบความถี่การชลประทาน

+
+
+

4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)น. 149

+

ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน หรือ ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC)หมายถึง ปริมาณนํ้าที่พืชใช้ในกระบวนการคายนํ้า และรวมทั้งปริมาณนํ้าที่ระเหยไปจากผิวดินหรือผิวนํ้ารอบ ๆ ต้นพืช ค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืชจะแตกต่างกันไปตามชนิดของพืชที่ปลูก ระยะการเจริญเติบโต และสภาพภูมิอากาศ ค่าET ที่นำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน คือค่า ETCตามสภาพมาตรฐาน (Standard Conditions) หรือพืชไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า ตามที่ได้กล่าวถึงในรายละเอียดในบทที่ 3

+
+
+

4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)น. 149

+

ในการปลูกข้าวแบบให้นํ้าท่วมขัง จะมีการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาซึ่งเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ปริมาณการรั่วซึมจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับดินในแปลงนาและวิธีการเตรียมแปลง ดินเหนียวจะมีอัตราการรั่วซึมตํ่ากว่าดินร่วนและดินทราย เนื่องจากดินทรายมีอัตราการรั่วซึมสูงมาก ดังนั้นปกติจึงไม่นิยมทำนาในดินทราย การเตรียมแปลงดีทำให้เกิดชั้นดินทึบนํ้าใต้เขตราก (Hard Pan) ซึ่งช่วยลดการรั่วซึมได้มาก อัตราการรั่วซึมนํ้า(Percolation rate, P)ของดินชนิดต่างๆ แสดงอยู่ในตารางที่ 4.1

+
+ ตารางที่ 4.1 อัตราการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาของดินชนิดต่างๆ +
ตารางที่ 4.1 อัตราการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาของดินชนิดต่างๆ
+
+
+
+

4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)น. 150

+

ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ ได้แก่ ปริมาณนํ้าเพื่อการตกกล้า ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง และปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ

+

4.5.1 ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง (Land Preparation Requirements)

+

สำหรับการปลูกข้าว การเตรียมแปลงถือว่าเป็นกิจกรรมที่ต้องใช้นํ้าเป็นจำนวนมาก บางกรณีปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในการเตรียมแปลงจะมีปริมาณมากกว่าปริมาณทั้งหมดที่จะต้องส่งให้ข้าวหลังการหว่านหรือปักดำ ดังนั้น ปริมาณนํ้าส่วนนี้จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากต่อการจัดส่งนํ้าเพื่อการปลูกข้าววัตถุประสงค์หลักในการเตรียมแปลงคือ

+

• เพื่อกำจัดวัชพืช

+

• เพื่อทำให้ดินนิ่ม สะดวกแก่การปักดำ

+

• เพื่อให้สามารถผสมอินทรียวัตถุ เช่น ซังข้าว หญ้า หรือวัชพืชอื่น ๆ ลงไปในดิน

+

• เพื่อลดการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา

+

• เพื่อให้สามารถปรับพื้นที่ให้ราบเรียบ สะดวกแก่การส่งนํ้าและระบายนํ้าปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลง จะประกอบไปด้วย4 ส่วนด้วยกัน คือ(1)ปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินอิ่มตัวปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุน(Porosity, n) ของดินในแปลง ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า(θ) และระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(D) ซึ่งสามารถคำนวณได้ดังสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

DS=ความลึกของนํ้าที่ทำให้ดินอิ่มตัว(Soaking Requirement)(มม.) n=% ความพรุนของดิน (Porosity) ดังแสดงในตารางที่ 2.3 บทที่ 2θ = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเป็น % โดยปริมาตรD= ระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(มม.) (2)ปริมาณนํ้าที่ต้องการให้ท่วมขังในแปลงนา (Standing Water Depth, Dst) โดยทั่วไปจะมี

+

ค่าประมาณ 3-5 ซม.(3) ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) ในแปลงนาที่มีนํ้าท่วมขัง

+

(4)ปริมาณนํ้าที่รั่วซึมในแปลงนา (P) ในระหว่างที่นํ้าขังดังนั้น ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงจะคำนวณได้จากสมการ

+

LP = Ds + Dst +E + P

+

(4.5)

+

ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่จะต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงที่ได้จากสมการ 4.5 นั้นเป็นปริมาณนํ้าที่ต้องการสำหรับพื้นที่เตรียมแปลง เพื่อทำให้ดินอิ่มตัวพร้อมกันหรือในวันเดียวกัน ถ้าพื้นที่ที่จะเตรียมแปลงมีมาก จะไม่สามารถส่งนํ้าเพื่อทำให้ดินอิ่มตัวทั่วถึงกันหมดภายในวันเดียวได้ เช่น พื้นที่รับนํ้าทั้งหมดจากอาคารควบคุมปากคูส่งนํ้า หรือประตูควบคุมนํ้าปากคลอง แปลงแรกจะได้รับนํ้าก่อนแปลงสุดท้ายช่วงระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งจะเห็นได้ว่าพื้นที่แปลงแรก ๆ จะมีนํ้าสูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) และการรั่วซึม (P) มากกว่าพื้นที่ที่ได้รับนํ้าในช่วงหลัง เพราะจะต้องมีนํ้าขังอยู่ในแปลงหลังการเตรียมดิน ดังนั้น ปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลงในพื้นที่ที่ไม่สามารถจัดส่งนํ้าให้ดินอิ่มตัวทั่วพื้นที่ในวันเดียวได้ จะคำนวณหาได้จากสมการ

+

LP = DS + Dst + 0.5(E + P)

+

(4.6)

+

ตัวอย่างที่ 4.1 จงหาปริมาณนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งเพื่อการเตรียมแปลงของพื้นที่ปลูกข้าวโดยดินในแปลงนาเป็นดินเหนียวและมีความต้องการที่จะให้ดินอิ่มตัวจนถึงระยะความลึก 120 ซม และมีข้อมูลอื่นๆดังนี้

+

• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 0-30 ซม. เท่ากับ 17% โดย นน. ดินแห้ง

+

• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 30-120 ซม.เท่ากับ 35% โดย นน. ดินแห้ง

+

• ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) เท่ากับ 1.25

+

• ความพรุนของดิน (n) เท่ากับ 53%

+

• ปริมาณนํ้าที่ท่วมขังในแปลงนา (Dst) 5ซม.

+

• ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) เท่ากับ4 มม./วัน

+

• ปริมาณการรั่วซึมของนํ้าในแปลงนา (P) เท่ากับ2 มม./วัน

+

• ช่วงระยะเวลาการเตรียมแปลง 42 วัน

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ในการปลูกข้าวนาดำจะต้องมีการตกกล้าเตรียมไว้เพื่อการปักดำหลังจากเตรียมแปลงเสร็จ ช่วงระยะเวลาในการเพาะกล้าจะอยู่ประมาณ 20-40 วัน ก่อนการปักดำ ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของต้นกล้าจะประกอบไปด้วย ปริมาณนํ้าที่ต้นกล้าใช้ในการระเหยและการคายนํ้า รวมปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงกล้า การตกกล้านี้จะเป็นกิจกรรมที่ดำเนินควบคู่ไปกับการเตรียมแปลงปักดำ เนื่องจากการตกกล้ากระทำในพื้นที่น้อย ประมาณ 4% ของพืชที่ปักดำ ปริมาณที่จะต้องส่งให้แปลงกล้าจึงไม่มากนัก ปกติจึงคิดรวมเป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง

+

4.5.2 ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)

+

ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก คือปริมาณนํ้าที่ให้เพิ่มเติมจากความต้องการนํ้าของพืชเพื่อควบคุมความเค็มของเกลือในเขตรากไม่ให้เป็นอันตรายต่อพืช

+

แหล่งเกลือที่เป็นสาเหตุของความเค็มอาจมาจากเกลือที่อยู่ในดิน หรือเกลือที่อยู่ในนํ้าชลประทานพืชแต่ละชนิดมีความสามารถทนความเค็มต่างกัน ดังนั้นในการควบคุมความเค็มให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับพืช จะต้องคำนวณหาปริมาณนํ้าที่ต้องใช้ในการชะล้างเกลือออกจากเขตราก และต้องมีระบบระบายนํ้าใต้ดินเพื่อระบายนํ้าส่วนเกินที่มีสารละลายเกลือออกจากพื้นที่เพาะปลูกมิฉะนั้นเกลือจะยังคงสะสมอยู่ในพื้นที่เพาะปลูก ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือขึ้นอยู่กับค่าความนำไฟฟ้า(Electrical Conductivity, EC) ของนํ้าชลประทาน ค่าความนำไฟฟ้าของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก และปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้ สัดส่วนปริมาณนํ้าที่ต้องเผื่อเพื่อการชะล้างเกลือสามารถคำนวณหาได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อLF = สัดส่วนปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือต่อปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(Leaching Fraction) Dd = ปริมาณนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (มม.) Di = ปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(มม.) ECd = ค่า EC ของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (dS/m) ECi = ค่า EC ของนํ้าชลประทานที่ให้(dS/m) Di = ETC+ Dd

+

(4.8)

+
+ ภาพประกอบ +
+

LR= ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ(Leaching Requirement) (มม.) ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม.)ค่า LF จะคำนวณได้จากสมการ 4.ปปเมื่อทราบค่า ECiและค่า ECdจากสมการECd = 5ECe threshold – ECi

+

(4.10)เมื่อECe threshold = ค่า ECeตํ่าสุดที่เริ่มมีผลกระทบต่อผลผลิตพืช ดังแสดงในตารางที่ 3.10 บทที่ 3

+
+
+

4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)น. 153

+
+ ภาพประกอบ +
+

ฝนใช้การหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ตกลงพื้นที่เพาะปลูกที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หรือหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ทดแทนความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูก ซึ่งจะต้องให้แก่พืชในวันที่มีฝนตกนั้นตามความหมายนี้ ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกอาจไม่ได้เป็นประโยชน์ต่อพืชทั้งหมด ฝนที่เป็นประโยชน์หรือฝนใช้การคือ ฝนส่วนที่ซึมลงดินและถูกเก็บไว้ในเขตราก เพื่อให้พืชสามารถนำไปใช้ได้ในภายหลัง หรือในกรณีที่เป็นนาข้าว ฝนใช้การคือส่วนของฝนที่ขังอยู่ในแปลงนาในระดับที่ไม่มากเกินไป จนเป็นอันตรายต่อต้นข้าว เช่น สมมติว่าในวันที่ 20 กรกฎาคม ถึงกำหนดที่จะต้องให้นํ้าแก่ข้าวโพดจำนวน100 มม. ถ้าฝนตกในวันที่ 19 จำนวน 30 มม. ฝนดังกล่าวนี้คือฝนใช้การ ในทางตรงกันข้าม ถ้าฝนตกในวันที่ 21 กรกฎาคม ซึ่งเพิ่งให้นํ้าเสร็จ ฝน 30 มม.ก็จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืชเลย จะเห็นได้ว่าปริมาณฝนใช้การที่แท้จริงนั้นขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายอย่างด้วยกัน เช่น ความชื้นของดินหรือระดับนํ้าในแปลงนา

+

ก่อนฝนตก อัตราและปริมาณของฝนที่ตก อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน ความสามารถเก็บนํ้าของดินในเขตรากลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่เพาะปลูก ชนิดและอัตราการใช้นํ้าของพืช เป็นต้นวิธีการคำนวณฝนใช้การมีหลายวิธี ในหัวข้อนี้จะกล่าวถึงวิธีการคำนวณฝนใช้การที่ FAO ได้เสนอแนะไว้ในโปรแกรม CROPWAT และวิธีการที่ได้จากการศึกษาในประเทศไทย

+

4.6.1 วิธีการคำนวณฝนใช้การในโปรแกรม CROPWAT

+

โปรแกรม CROPWAT ได้กล่าวถึงวิธีการคำนวณหาฝนใช้การ 4 วิธี คือ Fixed Percentage,Dependable Rainfall, Empirical Formula และUSDA-SCS ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

+

(1) วิธีกำหนดฝนใช้การเป็น % ของฝนที่ตก (Fixed Percentage)

+

Re = a.R

+

(4.11)เมื่อR = ปริมาณฝนที่ตก (มม.) Re = ปริมาณฝนใช้การ (มม.) a = %ฝนที่เป็นฝนใช้การ ปกติจะพิจารณาว่าฝนที่ตกจะมีการสูญเสียประมาณ 10-30%

+

ดังนั้น a จะมีค่าประมาณ 0.7-0.9 (2) วิธี Dependable Rainfall ของ FAO/AGLW

+

วิธีนี้เหมาะกับภูมิอากาศแบบแห้งแล้งละกึ่งชุ่มชื้น โดยปริมาณฝนที่ใช้ในการคำนวณฝนใช้การจะเป็นฝนที่ความน่าจะเป็นแบบมากกว่า(Exceedence Probability) เท่ากับ 80%หรือP(Rain > R) = 80%

+

(4.12)สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายเดือนRe = 0.6Rmonth - 10

+

เมื่อ Rmonth< 70 mm.

+

(4.13) Re = 0.8Rmonth - 24

+

เมื่อ Rmonth> 70 mm.

+

(4.14)เมื่อ Rmonthคือฝนรายเดือนเป็น มม.สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายสิบวันRe = 0.6Rdec - 10/3

+

เมื่อ Rdec< 70/3 mm.

+

(4.15) Re = 0.8Rdec - 24/3

+

เมื่อ Rdec> 70/3 mm.

+

(4.16)เมื่อ Rdecคือฝนรายสิบวันเป็น มม.

+
+ ภาพประกอบ +
+

Re = aRmonth - b

+

เมื่อ Rmonth< z mm.

+

(4.17)

+

Re = aRmonth - b

+

เมื่อ Rmonth> z mm.

+

(4.18)

+

กรณีฝนรายสิบวัน

+

Re = aRdec - b/3

+

เมื่อ Rdec< z/3 mm.

+

(4.19)

+

Re = aRdec - b/3

+

เมื่อ Rdec> z/3 mm.

+

(4.20)ค่าสัมประสิทธิ์ a, b, c, d และ z จะแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ สามารถหาได้โดยวิธีทดลองเชิงEmpirical

+

(4) วิธีของ US. Department of Agriculture, Soil Conservation Service (USDA-SCS)กรณีฝนรายเดือน (Rmonth) Re= Rmonth(125 - 0.2Rmonth)/125

+

เมื่อ Rmonth< 250 mm.

+

(4.21) Re = 125 + 0.1Rmonth

+

เมื่อ Rmonth> 250 mm.

+

(4.22)กรณีฝนรายสิบวัน (Rdec) Re = Rdec(125 - 0.6dec)/125

+

เมื่อ Rdec< 250/3 mm.

+

(4.23) Re = 125/3 + 0.1Rdec

+

เมื่อ Rdec> 250/3 mm.

+

(4.24)

+

การคำนวณฝนใช้การตามวิธี USDA-SCS ยังได้พิจารณาว่าฝนใช้การรายเดือนจะต้องมีค่าไม่เกินค่าETC และความสามารถอุ้มนํ้าของดินในเขตรากยังมีผลต่อค่าฝนใช้การ ดังนั้นเมื่อนำค่า ETCและความสามารถอุ้มนํ้าของดินมาร่วมพิจารณา จะสามารถหาค่าฝนใช้การได้จากตารางที่ 4.2

+
+ ตารางที่ 4.2ปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชอื่นที่ไม่ใช่ข้าวกรณีที่ดินในเขตรากมีความสามารถอุ้มนํ้าได้ +
ตารางที่ 4.2ปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชอื่นที่ไม่ใช่ข้าวกรณีที่ดินในเขตรากมีความสามารถอุ้มนํ้าได้
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

เขตราก (มม.) 20 30 40 50 60 75 100 125 150 175ตัวคูณปรับแก้ 0.74 0.82 0.88 0.93 0.96 1.00 1.02 1.04 1.06 1.07หมายเหตุ ฝนใช้การเฉลี่ยประจำเดือนต้องไม่มากกว่าปริมาณฝนเฉลี่ยหรืออัตราการใช้นํ้าของพืชในเดือนเดียวกัน ในกรณีที่ฝนเฉลี่ยรายเดือนน้อยกว่าค่าตํ่าสุดของฝนใช้การ ในตารางข้างบนให้ถือว่าฝนดังกล่าวเป็นฝนใช้การทั้งหมด

+

ตัวอย่างที่ 4.2ในการปลูกพืชไร่ในฤดูแล้งในเขตโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง ถ้ามีถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) เท่ากับ 125 มม./เดือนจงคำนวณหาฝนใช้การถ้าดินในเขตรากสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ (ก) 75 มม. (ข) 50 มม. (ค) 100 มม.วิธีทำ(ก) จากตารางที่ 4.2ถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช 125 มม./เดือนดินอุ้มนํ้าได้ 75มม. จะได้ฝนใช้การ= 43 มม.(ข) จากข้อ (ก) ถ้าดินในเขตรากอุ้มนํ้าไว้ได้ 50 มม. จากตัวเลขในบรรทัดสุดท้ายของตารางที่ 4.2 จะได้ตัวคูณปรับแก้ = 0.93ดังนั้น ฝนใช้การ = 0.93x43 = 40 มม.

+

(ค) เมื่อดินในเขตรากอุ้มเก็บนํ้าไว้ได้ 100 มม. ตัวคูณปรับแก้จากตารางที่ 4.2 จะเท่ากับ 1.02ดังนั้นฝนใช้การ = 1.02x43 = 44 มม.

+

หมายเหตุการหาปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชไร่ตามวิถีของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา(USDA)เป็นค่าโดยประมาณสำหรับพืชไร่ทั่วไปเท่านั้นในกรณีที่ทราบรายละเอียดพื้นที่เพาะปลูก ดินและพืชอาจพิจารณาเลือกใช้ค่าอื่นนอกเหนือจากค่าในตารางก็ได้ เช่น สมมติว่าในตัวอย่างที่4.2 ดินในแปลงนามีความสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ 50 มม. และในเดือนดังกล่าวมีฝนตกหลายครั้ง และเมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ว่า ฝนที่ตกในแปลงนาส่วนใหญ่จะซึมลงไปเก็บในดินในเขตรากดังนั้น อาจเลือกใช้ฝนใช้การเท่ากับ.50มม. จากฝนทั้งหมด 60 มม. ก็ได้ ในทางตรงกันข้าม ถ้าเป็นการปลูกพืชในพื้นที่ที่มีความลากเทสูง ดินมีความสามารถให้นํ้าซึมผ่านได้ตํ่า และฝน 60 มม. ที่ตกลงมานั้นเป็นฝนที่ตกหนักในช่วงระยะเวลาสั้นๆ ก็อาจลดฝนใช้การให้เหลือเพียง 30 หรือ 35 มม. ก็ได้

+

4.6.2 ฝนใช้การสำหรับประเทศไทย

+

สำหรับประเทศไทย ได้มีการศึกษาวิจัยเพื่อหาฝนใช้การสำหรับข้าวและพืชไร่ในเชิง Empirical ในทำนองเดียวกับที่ FAO เสนอแนะ สำหรับโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีโดยมีรูปแบบสมการดังนี้

+

Re = R เมื่อ R<R*

+

(4.25)

+

Re = AR+B เมื่อ R>R*

+

(4.26)

+

เมื่อ

+

R = ปริมาณฝนรายเดือน (มม.)

+

Re = ปริมาณฝนใช้การรายเดือน (มม.)

+

ค่าสัมประสิทธิ์ A, B และ R*แสดงอยู่ในตารางที่ 4.3

+
+ ตารางที่ 4.3ค่าสัมประสิทธิ์สมการฝนใช้การรายเดือนสำหรับข้าวและพืชไร่ (อ้อย) +
ตารางที่ 4.3ค่าสัมประสิทธิ์สมการฝนใช้การรายเดือนสำหรับข้าวและพืชไร่ (อ้อย)
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

เนื่องจากว่าวิธีการให้นํ้าและการใช้นํ้าของข้าวนั้นแตกต่างจากพืชอื่น เช่นพืชไร่ ผัก และพืชสวนมาก เพราะแปลงนาข้าวส่วนใหญ่มีคันดินล้อมรอบ ฝนที่ตกลงในนาถ้ามีปริมาณไม่มากจนเกินไป ก็จะถูกกักเก็บไว้ได้ทั้งหมด นอกจากนั้นข้าวยังมีความต้องการนํ้าชลประทานสูงเพราะ จะต้องเผื่อไว้สำหรับการรั่วซึมในแปลงนาซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ด้วย โดยปกติความต้องการนํ้าในแปลงนาจะมีค่าอยู่ระหว่าง 150-300มิลลิเมตรต่อเดือน ดังนั้น อาจถือว่าฝนที่ตกด้วยอัตราปกติ และแผ่กระจายสมํ่าเสมอตลอดเดือนในขนาดไม่เกินความต้องการนํ้าสำหรับเดือนนั้น ๆ เป็นฝนใช้การได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตามข้อกำหนดดังกล่าวนี้จะเป็นจริงก็ต่อเมื่อระดับนํ้าในแปลงนาไม่สูงจนเกินไปในขณะที่ฝนตก เพราะเมื่อมีฝนตกมาเพิ่มระดับนํ้าอาจจะสูงจนล้นคันนา จนทำให้ไม่สามารถใช้นํ้าฝนให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้ นี่เป็นสาเหตุหนึ่งที่แนะนำให้เกษตรกรรักษาระดับนํ้าในแปลงนาให้ตํ่าเท่าที่จำเป็นเท่านั้น

+

สำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย บริษัทวิศวกรที่ปรึกษา (Engineering Consultants, Inc.) ได้แนะนำการคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับข้าวเป็น % ของฝนที่ตก ดังรูปที่ 4.1ข้อแนะนำดังกล่าวถือว่าฝนที่ตกไม่เกิน 200 มม./เดือน ถือเป็นฝนใช้การ 100%ฝนที่เกิน 200 มม. %ฝนใช้

+
+ รูปที่ 4.1 ฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย +
รูปที่ 4.1 ฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ตารางที่4.4 ความสัมพันธ์ระหว่างฝนและฝนใช้การ สำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของ +
ตารางที่4.4 ความสัมพันธ์ระหว่างฝนและฝนใช้การ สำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของ
+
+

หมายเหตุฝนใช้การสำหรับนาข้าวอาจมีค่ามากกว่าความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงนาได้ ทั้งนี้ เพราะคันนาทำให้สามารถเก็บกักฝนที่ตกลงในแปลงไว้ใช้ในเดือนถัดไปได้ ซึ่งต่างจากพืชไร่ที่พิจารณาว่าฝนส่วนที่เกินความต้องการนํ้าของพืช จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืช

+

ตัวอย่างที่ 4.3 จงคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีฝนตกในเดือนกรกฎคมสิงหาคม และกันยายน เท่ากับ 172.6 , 222.6 , และ 391.0มม. ตามลำดับวิธีทำ

+
+ ภาพประกอบ +
+

สำหรับภาคกลางของประเทศไทย บริษัท Acres International Ltd. ได้เสนอแนะการคำนวณปริมาณฝนใช้การไว้ ดังแสดงในตารางที่ 4.5

+
+ ตารางที่ 4.5 ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณฝนประจำเดือนและปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคกลาง +
ตารางที่ 4.5 ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณฝนประจำเดือนและปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคกลาง
+
+

กรณีที่ 2 ได้แก่สภาพการทำนาในปัจจุบันแต่ปริมาณนํ้าฝนที่เก็บไว้ในแปลงนามีความสำคัญต่อการ

+

กรณีที่ 3 ในอนาคตถ้ามีการปรับปรุงสภาพแปลงนาให้สามารถเก็บนํ้าฝนไว้ให้พืชใช้ได้มากขึ้น

+
+
+

4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)น. 160

+

ประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึง ความมีประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(Conveyance) แจกจ่ายนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก(Distribution) และการให้นํ้ากับพืช(Application)ในด้านการจัดการนํ้า ประสิทธิภาพการชลประทานเป็นดัชนีที่ชี้ให้เห็นว่าควรทำการปรับปรุงวิธีการส่งนํ้าให้พืช ตลอดจนโครงสร้างขั้นพื้นฐาน(Infrastructure)ในการส่งนํ้าและควบคุมนํ้าเช่น ระบบคลองและคูส่งนํ้าหรือไม่ ในด้านการออกแบบประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึงเกณฑ์ความปลอดภัย (Safety Factor) ที่จะต้องเผื่อไว้ในการออกแบบขนาดคลอง คูส่งนํ้า และอาคารควบคุมนํ้าต่าง ๆ เนื่องจากการสูญเสียนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เพียงแต่จะสูญเสียมากหรือน้อยเท่านั้น ดังนั้นจึงควรทำความเข้าใจถึงองค์ประกอบต่าง ๆ ที่มีผลต่อการสูญเสียนํ้าชลประทาน หรือประสิทธิภาพของการชลประทานเพื่อจะได้ช่วยในการ

+

ตัดสินใจเลือกค่าประสิทธิภาพชองการชลประทานที่เหมาะสมในการออกแบบระบบใหม่ หรือช่วยในการพิจารณาแก้ไขปรับปรุงระบบชลประทานที่มีอยู่แล้วให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น

+

4.7.1 การสูญเสียนํ้าในระบบชลประทาน

+

การสูญเสียนํ้าชลประทานเกิดขึ้นได้ 2 ทาง คือ

+

(1) การสูญเสียนํ้าในระบบส่งนํ้าและระบบแจกจ่ายนํ้าในระหว่างการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก เนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และการรั่วไหลออกตามจุดอ่อนของระบบ

+

(2)การสูญเสียนํ้าในแปลงเพาะปลูกขณะเกษตรกรให้นํ้าแก่พืชในลักษณะของการรั่วซึมเลยเขตรากพืช(Deep Percolation, DP) และการไหลเลยท้ายแปลง(Runoff, RO)

+

นํ้าชลประทานที่สูญเสียไปในขบวนการต่างๆ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่หนึ่งเป็นการสูญเสียนํ้าซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น กระระเหย การรั่วซึม ในระบบส่งนํ้าและระบบกระจายนํ้า แต่อย่างไรก็ตามการสูญเสียในส่วนนี้สามารถทำให้ลดน้อยลงได้ถ้าได้รับการออกแบบก่อสร้าง และบริหารงานส่งนํ้าชลประทานอย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนการสูญเสียนํ้าส่วนที่สองซึ่งได้แก่การไหลซึมเลยเขตรากพืช(สำหรับพืชไร่) การไหลเลยท้ายแปลงเพาะปลูก ตลอดจนการใช้นํ้าอย่างฟุ่มเฟือยเกินความต้องการนํ้าของพืชถือเป็นการสูญเสียนํ้าที่พอจะหลีกเลี่ยงได้ ถ้าหากผู้เกี่ยวข้องมีความรู้ความชำนาญพอและรู้จักคุณค่าของนํ้าชลประทาน

+

4.7.2 องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพของการชลประทาน

+

ประสิทธิภาพของการชลประทานจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับสิ่งต่างๆ ดังต่อไปนี้

+

(1) คุณสมบัติของดินโดยทั่วๆ ไปดินเนื้อหยาบซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าสูง เมื่อให้นํ้าชลประทานแบบผิวดิน ย่อมจะเกิดการสูญเสียนํ้าโดยการไหลซึมเลยเขตราก(DP) มาก ในทางกลับกันดินเนื้อละเอียดซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าตํ่าเมื่อให้นํ้าแบบเดียวกันจะเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการไหลเลยท้ายแปลง(RO)มากกว่า ซึ่งการสูญเสียนํ้าในลักษณะนี้จะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานในแปลงเพาะปลูกและประสิทธิภาพของการชลประทานของระบบด้วย และการผันแปรของอัตราการรั่วซึมนํ้าของดินย่อมทำให้ประสิทธิภาพของระบบส่งนํ้าตํ่า อัตราการรั่วซึมนํ้าของดินในระบบที่ส่งนํ้าแบบหมุนเวียนย่อมจะผันแปรตลอดฤดู และในแต่ละฤดู ในแต่ละปี ค่านี้ก็แตกต่างกัน

+

(2) สภาพภูมิประเทศ การส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ราบเรียบย่อมทำได้ง่ายสะดวก และมีประสิทธิภาพมากกว่าการส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ลาดชันหรือเป็นคลื่น เพราะสภาพภูมิประเทศแบบหลังจะทำให้ต้องวางแนวคลองหรือคูนํ้ายาวออกไปตามสภาพพื้นที่ ซึ่งการระเหยและรั่วซึมย่อมจะมากขึ้น

+

ตามไปด้วย นอกจากนี้การใช้นํ้าในแปลงเพาะปลูกที่ไม่ราบเรียบหรือมีความลาดชันสูง ย่อมจะสิ้นเปลืองนํ้ามากกว่าถ้าต้องการให้ทุกจุดในแปลงได้รับนํ้าตามที่ต้องการ

+

(3) สภาพลมฟ้าอากาศสภาพลมฟ้าอากาศจะมีผลต่อการสูญเสียนํ้าในรูปของการระเหยในคลอง คูส่งนํ้า และในแปลงเพาะปลูก ซึ่งย่อมจะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานด้วย แต่ก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

+

(4)ปริมาณนํ้าชลประทานที่จะให้กับพืชสำหรับวิธีการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ก็มีผลกระทบต่อประสิทธิภาพของการชลประทานเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะถ้าความลึกของนํ้าที่ให้น้อยจะทำให้นํ้าไม่แผ่กระจายไปทั่วแปลง หัวแปลงจะได้รับนํ้ามากเกินไป และเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการไหลซึมเลยเขตราก จึงควรจะได้มีการศึกษาเทคนิคการให้นํ้าผิวดินสำหรับดินแต่ละแห่งโดยเฉพาะว่าความลึกของนํ้าที่เหมาะสมหรือไม่

+

(5) วิธีการให้นํ้าชลประทานโดยทั่วไปแล้วการให้นํ้าชลประทานทุกวิธีจะมีประสิทธิภาพสูงในสภาพดิน ภูมิประเทศและลมฟ้าอากาศเหมาะสม อย่างไปก็ตามในสภาพบางอย่างวิธีการให้นํ้าชลประทานบางแบบ อาจมีประสิทธิภาพสูงกว่าวิธีอื่น เช่นในที่ราบลมแรงและปลูกพืชต้นชิด การให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืนย่อมจะให้ประสิทธิภาพสูงกว่าแบบฉีดฝอย แต่การปลูกพืชชนิดเดียวกันนี้ในที่ลาดชนและลงสงบ การให้นํ้าชลประทานแบบฉีดฝอยย่อมจะมีประสิทธิภาพสูงกว่า ดังนั้น เพื่อให้ได้ระบบการให้นํ้าชลประทานที่มีประสิทธิภาพสูงจึงจำเป็นต้องเลือกใช้วิธีการชลประทานให้เหมาะสมด้วย

+

(6) ความสมบูรณ์ของการออกแบบและก่อสร้างระบบส่งนํ้านอกจากวิธีการให้นํ้าชลประทานแล้วประสิทธิภาพยังขึ้นอยู่กับระบบส่งนํ้าว่าได้รับการออกแบบและก่อสร้างไว้อย่างถูกต้องมีอาคารและเครื่องมือควบคุมนํ้าสมบูรณ์เพียงใด อย่างไรก็ตามจะทราบว่าระบบส่งนํ้าที่ออกแบบและก่อสร้างไว้นั้นถูกต้องสมบูรณ์เพียงใด ก็ต่อเมื่อระบบนี้ได้ถูกนำไปใช้งาน มีการตรวจวัดประสิทธิภาพของระบบ และมีการดำเนินการแก้ไขปรับปรุงแล้ว

+

(7) ความชำนาญของผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าการใช้นํ้าอย่างประหยัดและถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากต่อประสิทธิภาพของระบบชลประทาน ถึงแม้ว่าองค์ประกอบต่างๆ ดังกล่าวแล้วจะดีและเหมาะสมเพียงใดก็ตาม ถ้าผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าไม่ได้ทำตามแผนที่วางไว้ใช้นํ้าอย่างไม่ประหยัดและถูกต้องตามความต้องการของพืช ระบบนั้นก็จะไม่มีประสิทธิภาพตามที่คาดหวังไว้

+

4.7.3 การหาค่าประสิทธิภาพของการชลประทาน

+

ประสิทธิภาพของการชลประทานคือตัวชี้วัดความสามารถในการทำงานของระบบส่งนํ้า ระบบแจกจ่ายนํ้าตลอดจนการใช้นํ้าของโครงการ เพื่อนำมาใช้ปรับปรุงข้อบกพร่องต่างๆ ให้ดีขึ้น ดังนั้นการ

+

ควบคุมการส่งนํ้าในทุกส่วนของระบบให้ได้ผลดี จำเป็นจะต้องมีการวัดประสิทธิภาพของการชลประทานในส่วนต่าง ๆ ตั้งแต่แหล่งนํ้าจนแปลงเพาะปลูก แล้วนำผลการตรวจวัดค่าประสิทธิภาพของการชลประทานไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนและออกแบบชลประทานอื่น ๆ ต่อไป หรือนำมาใช้ในการคำนวณหาปริมาณนํ้าชลประทานที่ต้องส่งให้พื้นที่ต่างๆ

+

โดยทั่วไปประสิทธิภาพของการชลประทาน หมายถึง อัตราส่วนที่เกิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องการต่อปริมาณนํ้าที่ส่งให้ทั้งหมด ณ ตำแหน่งที่พิจารณา ซึ่งสามารถคิดแยกเป็น 3 ส่วนคือ ประสิทธิภาพการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูก ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของระบบคูส่งนํ้า และประสิทธิภาพการส่งนํ้าของระบบคลองส่งนํ้า เพื่อจะได้ทราบว่าส่วนไหนมีประสิทธิภาพมากน้อยเท่าใด ดังแสดงขั้นตอนการคำนวณประสิทธิภาพของส่วนต่างๆ ดังรูปที่ 4.2

+
+ รูปที่ 4.2ขั้นตอนการคำนวณหาประสิทธิภาพของการชลประทานของส่วนต่างๆ +
รูปที่ 4.2ขั้นตอนการคำนวณหาประสิทธิภาพของการชลประทานของส่วนต่างๆ
+
+

(1) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Water Application Efficiency, Ea)ประสิทธิภาพในการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูกหมายถึงอัตราส่วนคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าที่เก็บกักอยู่ในเขตรากพืชในขณะทำการใช้นํ้า(สำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว) ต่อปริมาณนํ้าที่แปลงเพาะปลูกได้รับ ซึ่งค่าประสิทธิภาพการให้นํ้าจะขึ้นอยู่กับสภาพดินในแปลง วิธีการให้นํ้าชลประทานตลอดจนความรู้

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อEa= ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(%) Wn= ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่พืช(Net Irrigation Water Requirement) ซึ่งเท่ากับปริมาณนํ้า

+

ที่เก็บกักอยู่ในเขตรากในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว หรือปริมาณนํ้า

+

ที่เก็บกักอยู่ในแปลงในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับข้าวWp=ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ(Irrigation Water Supply to Plot) (2)ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของคูส่งนํ้า (Farm Ditch Distribution Efficiency, Eb)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกมีขนาดใหญ่ จะต้องมีระบบคูส่งนํ้าในระดับแปลงนา การสูญเสียนํ้าในระบบคูส่งนํ้าจะอยู่ในความรับผิดชอบของเกษตรกร ประสิทธิภาพของคูนํ้าจะหาได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อEb= ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(%) Wp= ปริมาณที่แปลงเพาะปลูกได้รับWf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้า (Irrigation Water Supply to Farm Ditch)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับนํ้าจากคลองโดยตรงจะถือว่า Wp = Wf

+

(3)ประสิทธิภาพในการส่งนํ้าของระบบคลอง(Conveyance Efficiency, Ec)เนื่องจากปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ส่งจากแหล่งนํ้าไปตามระบบคลองและคูส่งนํ้าไปสู่แปลงเพาะปลูกจะมีการสูญเสียเนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และถูกพืชที่ขึ้นอยู่ตามริมคลองใช้ การจะบอกว่าคลองส่งนํ้าทำ

+
+ ภาพประกอบ +
+

Ec= ประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(%) Wf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้าWr= ปริมาณที่ผันไปจากแหล่งนํ้า (Irrigation Water Supply from Water Resources)เมื่อทราบประสิทธิภาพของแต่ละส่วน กล่าวคือ ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า (Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า (Ec) แล้วจะสามารถหาประสิทธิภาพรวมของโครงการชลประทานได้จากสมการEi = Ea.Eb.Ec

+

(4.30)เมื่อEi= ประสิทธิภาพการชลประทานของโครงการ(%)ค่าประสิทธิภาพการชลประทานของส่วนต่างๆของระบบชลประทาน แสดงอยู่ในตารางที่ 4.6

+
+ ตารางที่ 4.6 ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า +
ตารางที่ 4.6 ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

วราวุธ(2548) ได้จัดทำตารางสรุปค่าประสิทธิภาพการชลประทานในเกณฑ์สูง เกณฑ์ตํ่า และเกณฑ์เฉลี่ย ไว้ในตารางที่ 4.7 และรวบรวมค่าประสิทธิภาพการชลประทานที่มีผู้ประเมินไว้ ดังแสดงในรูปที่ 4.3ซึ่งจะเห็นได้ว่าค่าประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทยที่มีการประเมินไว้ ส่วนใหญ่มีค่า 40-50%

+
+ ตารางที่ 4.7เกณฑ์ประสิทธิภาพการชลประทาน +
ตารางที่ 4.7เกณฑ์ประสิทธิภาพการชลประทาน
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 4.3 การแจกแจงประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย (วราวุธ. 2548) +
รูปที่ 4.3 การแจกแจงประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย (วราวุธ. 2548)
+
+
+
+

4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)น. 167

+

การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าสำหรับการวางแผนการส่งนํ้า จะต้องทราบข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับสภาพดิน ภูมิอากาศ พืชที่ปลูก วิธีการให้นํ้า วิธีการส่งนํ้าและสมรรถนะของระบบส่งนํ้าของโครงการ แล้วนำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยใช้สูตรที่กล่าวถึงในหัวข้อที่ 4.2

+

ความถูกต้องแม่นยำในการคำนวณ ขึ้นอยู่กับความถูกต้องของข้อมูล ดังต่อไปนี้

+

(1)รูปแบบการปลูกพืช(Cropping Pattern) ซึ่งแสดงถึงชนิดของพืชที่ปลูก ช่วงที่ปลูก ตลอดจนพื้นที่ที่ปลูกพืชแต่ละชนิด

+

(2) คุณสมบัติของพืช เช่น ความลึกของเขตราก จุดวิกฤต(Critical Point) ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชรายวันเดือนหรือฤดูกาล หรือปริมาณความต้องการนํ้าสูงสุด

+

(3) สภาพภูมิอากาศ เช่น อุณหภูมิ การระเหย รังสีอาทิตย์ ความเร็วลม และความชื้นสัมพัทธ์ เพื่อใช้ในการประเมินความต้องการนํ้าของพืชและการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการระเหยในระบบส่งนํ้าและปริมาณฝนใช้การที่จะนำมาหักลบหาความต้องการนํ้าชลประทาน(4) คุณสมบัติดิน ได้แก่ความชื้นในดิน ความสามารถอุ้มนํ้าของดิน การดูดซึมนํ้าและการรั่วซึม(5) ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจการอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลงตกกล้าการชะล้างเกลือ(6) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า ประสิทธิภาพระบบคูส่งนํ้าและประสิทธิภาพของคลองส่งนํ้า

+

เนื่องจากปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการใช้นํ้า การสูญเสียนํ้า และปริมาณฝนใช้การในแปลงเพาะปลูกพืชข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวต่างกันออกไป ดังรูปที่ 4.4ดังนั้น การหาความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับการปลูกข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวจึงมักพิจารณาแยกออกจากกัน และนำมารวมกันเป็นความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการทีหลังจากรูปที่ 4.4(ก)จะสามารถเขียนสมาการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกพืชที่ไม่ใช่ข้าว ได้ดังนี้

+

Wp + Re + Gc = ETC +P + RO + ∆Sw

+

(4.31)เมื่อWp= ปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ให้กับแปลงเพาะปลูกRe= ปริมาณฝนใช้การGC= ปริมาณนํ้าใต้ดินที่ซึมเข้าสู่เขตรากพืชETC= ปริมาณการใช้นํ้าของพืชP= ปริมาณนํ้าที่ไหลซึมเลยเขตรากRO.=ปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง∆Sw= ปริมาณการเปลี่ยนแปลงความชื้นในดิน

+
+ รูปที่ 4.4สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก +
รูปที่ 4.4สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก
+
+

การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานของแปลงพืชที่ไม่ใช่ข้าวตามวิธีในสมการที่ 4.31 เป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องแน่นอนแต่ในทางปฏิบัติการคำนวณค่าความต้องการนํ้าชลประทานเพื่อการวางแผนการส่งนํ้าจะใช้วิธีการคำนวณเป็นช่วงๆ เช่น รายสัปดาห์ หรือรายเดือน ดังนั้น จะถือว่าค่า ∆Sw เป็นศูนย์ และโดยทั่ว ๆ ไปจะไม่ทราบปริมาณนํ้าใต้ดิน(GC) มีประโยชน์ต่อพืช ส่วนปริมาณนํ้าที่ไหลเลยเขตราก (P) และปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง (RO) จะนำไปคิดรวมในประสิทธิภาพในการให้นํ้า ดังนั้นสมการ 4.31 จะสามารถเขียนใหม่ในรูปของปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ ได้ดังนี้

+

Wn= Wp – P – RO= ETC – Re

+

(4.32)

+

เมื่อ

+

Wn= ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ

+

จากรูปที่ 4.4(ข)จะสามารถเขียนสมการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกข้าว ได้ดังนี้

+

Wn + Re = ETC + P + S

+

(4.33)

+

เมื่อ

+

S = การรั่วซึมทางด้านข้าง(Seepage)

+

ปกติ S มีค่าไม่มากนัก จึงมักรวมเทอม P และ S เข้าด้วยกัน เป็น PS และรวมเรียกว่าการรั่วซึมในแปลงนา ดังนั้นสมการ 4.33 สามารถเขียนในรูป Wnได้ดังนี้

+

Wn = ETC + PS - Re

+

(4.34)

+

ตัวอย่างที่ 4.4 จงคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูกและที่คูส่งนํ้า จากข้อมูลที่กำหนดให้ดังต่อไปนี้

+

• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 250 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง

+

• พืชที่ปลูกคือไร่ มีค่า ETC = 125 มม./เดือน

+

• ปริมาณฝนใช้การ(Re) = 43 มม./เดือน

+

• ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) = 55%

+

• และประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำ

+

คำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ จากสมการที่ 4.27

+

Wn = ETC-Re = 125 -43 = 82 มม./เดือน

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

= (6.21/54) x 250 = 29 ลิตร/วินาที

+

ในกรณีที่มีการปลูกพืชหลายอย่างในพื้นที่เพาะปลูก จะต้องคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของพืชแต่ละอย่างในแต่ละช่วงเวลา และเมื่อรวมปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่ต้องส่งไปให้พืชแต่ละชนิดเข้าด้วยกัน จะได้ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานทั้งหมดที่จะต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก

+

ตัวอย่างที่ 4.5 จงหาปริมาณนํ้าความต้องการนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งให้คูส่งนํ้าสายหนึ่ง จากข้อมูลดังต่อไปนี้

+

• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 300 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง

+

• พืชที่ปลูกคือข้าว มีค่า ETC = 170มม./เดือน

+

• ปริมาณฝน(R) ที่ตกในพื้นที่เพาะปลูก = 100 มม./เดือน

+

• ปริมาณการรั่วซึมในแปลงนา(PS) =2 มม./วัน

+

• ประสิทธิภาพการให้นํ้า(Ea) =55%

+

• ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำจากตารางที่ 4.5 สมมติให้สภาพแปลงนาเป็นในกรณีที่ 1 และไม่ใช่เดือนตุลาคมเมื่อ R = 100 มม./เดือน จะได้ Re = 80 มม./เดือนคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ(Wn)จากสมการที่ 4.34 Wn = ETC + PS – Re = 170 + 2 x 30 – 80 = 150 มม./เดือน= 150มม./30 วัน = 5 มม./วัน= (5/54) x 300 ไร่ = 28 ลิตร/วินาที

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWATน. 171

+

โปรมแกรม CROPWAT 8.0 ประกอบด้วย 8 เมนูหลัก มี 5 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu) และ 3 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu) ดังแสดงในรูปที่ 4.5

+
+ รูปที่ 4.5 เมนูหลักของ CROPWAT 8.0 +
รูปที่ 4.5 เมนูหลักของ CROPWAT 8.0
+
+

4.9.1 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu)

+

เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล ได้แก่

+

(1) Climate/EToสำหรับป้อนข้อมูล ETOหรือข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-

+
+ ภาพประกอบ +
+

(2) Rainสำหรับป้อนข้อมูลฝน และคำนวณฝนใช้การ โดยวิธีที่กล่าวถึงในหัวข้อ 4.6.1

+

(3) Cropสำหรับป้อนข้อมูลพืช เช่นช่วงเวลาการเจริญเติบโต KCและวันที่ปลูกพืช

+

(4) Soilสำหรับป้อนข้อมูลดิน เช่น Field Capacity, Permanent Wilting Point, Depletion

+

Fraction(p) สำหรับใช้คำนวณเพื่อกำหนดการให้นํ้าแก่พืช(Irrigation Scheduling)

+

(5) Crop patternสำหรับป้อนข้อมูลรูปแบบการปลูกพืช เพื่อใช้ในการคำนวณปริมาณความ

+

ต้องการนํ้าชลประทานของโครงการ (Scheme Water Supply)

+
+ ภาพประกอบ +
+

4.9.2 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu)

+

(6) CWRสำหรับการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชตามสมการ ETC = KC.ETO

+

(7) Schedulesสำหรับการคำนวณตารางการให้นํ้าชลประทาน(Irrigation Schedule) ตามเกณฑ์ที่

+

กำหนดไว้ในโปรแกรม ซึ่งผู้ใช้สามารถเลือกทางเลือกในการกำหนดการให้นํ้าได้

+

(8) Schemeสำหรับการคำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการจากรูปแบบการ

+

ปลูกพืชที่กำหนดไว้ในเมนูที่ 5 (Crop pattern)

+

4.9.3 วิธีการใช้งานโปรแกรม CROPWAT เบื้องต้น

+

คำแนะนำในการใช้โปรแกรม CROPWAT 8.0 เบื้องต้น คือ

+

• เมื่อเปิดโปรแกรมให้เข้า Setup เพื่อจัดการ Folder เก็บข้อมูลและรูปแบบข้อมูลที่จะใช้

+

• Click ที่ Icon (เมนู) ด้านซ้ายมือเช่น Climate/ETo, Rain, Crop, Soil จะปรากฏตารางสำหรับ

+

การกรอกข้อมูลใหม่ดังรูปที่ 4.6 แต่ถ้ามีไฟล์ข้อมูลอยู่แล้วให้เลือกไฟล์ข้อมูลโดยเข้า File +

+

Open Data Files ข้อมูลจะถูก Load เข้าตารางพร้อมแสดงผลการคำนวณ ดังรูปที่ 4.7 -4.12

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 4.6 ตารางสำหรับป้อนข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ EToเมื่อคลิ๊กที่ Climate/ETo +
รูปที่ 4.6 ตารางสำหรับป้อนข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ EToเมื่อคลิ๊กที่ Climate/ETo
+
+
+ รูปที่ 4.8 การเลือกไฟล์ข้อมูลฝนและผลการคำนวณฝนใช้การ +
รูปที่ 4.8 การเลือกไฟล์ข้อมูลฝนและผลการคำนวณฝนใช้การ
+
+
+ รูปที่ 4.9 การเลือกไฟล์ข้อมูลพืช +
รูปที่ 4.9 การเลือกไฟล์ข้อมูลพืช
+
+
+ รูปที่ 4.10 การเลือกไฟล์ข้อมูลดิน +
รูปที่ 4.10 การเลือกไฟล์ข้อมูลดิน
+
+
+ รูปที่ 4.11 ผลการคำนวณ Crop Water Requirement +
รูปที่ 4.11 ผลการคำนวณ Crop Water Requirement
+
+
+ รูปที่ 4.12 การป้อนรูปแบบการปลูกพืช (Crop Pattern) +
รูปที่ 4.12 การป้อนรูปแบบการปลูกพืช (Crop Pattern)
+
+
+
+

4.10 เอกสารอ้างอิงน. 181

+

ฉลอง เกิดพิทักษ์(2526). การจัดการนํ้าในลุ่มนํ้าของประเทศไทย. ฟิสิกส์เซ็นเตอร์ การพิมพ์.กทม.วราวุธ วุฒิวณิชย์(2525).การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.วราวุธ วุฒิวณิชย์ (2548). ประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย. การประชุมวิชาการ เรื่องนํ้าของ

+

ประเทศไทยครั้งที่ 1. 22 เมย. 2548วัชระ เสือดี (2537). การพัฒนาโปรแกรมติดตามผลและประเมินผลการใช้นํ้าโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษา

+

สองพี่น้อง. วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท . บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์. 445น.วิบูลย์ บุญยธโรกุล(2526). หลักการชลประทาน.โรงพิมพ์เอเชีย กทม.

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

4.11 แบบฝึกหัดน. 182

+

(1) ให้แต่ละกลุ่มคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนโดยใช้ Program CROPWAT 8.0 จากข้อมูลภูมิอากาศใน ข้อ 1 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และระบบการปลูกพืชในข้อ 2 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และข้อมูลฝนในตารางที่ 1

+
+ ตารางที่ 1 ข้อมูลฝนรายเดือน +
ตารางที่ 1 ข้อมูลฝนรายเดือน
+
+

(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 1-5 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1ตาราง ข้อมูลเกี่ยวกับ Kc ให้ดูจากตารางค่า Kc ของ FAO

+
+ ตารางที่ 1 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม +
ตารางที่ 1 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม
+
+
+ ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์ +
ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์
+
+
+ ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน +
ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน
+
+
+ ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์ +
ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์
+
+
+ ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน +
ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน
+
+

(2) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทานดัง

+

มม./เดือน และลูกบาศก์เมตร/เดือน

+
+ ตารางที่ 6 ข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทาน +
ตารางที่ 6 ข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทาน
+
+

หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ

+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch05.html b/intro-irre/chapters/ch05.html new file mode 100644 index 0000000..d42fdb0 --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch05.html @@ -0,0 +1,679 @@ + + + + + +บทที่ 5 การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 5 การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling)

+

หน้า 189–229 ในหนังสือ · 5 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 189

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นาน. 189

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร

+

(Permanent Wilting Point)

+
+ รูปที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นในดินกับการกำหนดการให้ +
รูปที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นในดินกับการกำหนดการให้
+
+

5.2. คุณสมบัติของดินเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้น้ำแก่พืช

+

5.2.1 เนื้อดิน (Soil Texture)เนื้อดินหมายถึงคุณสมบัติของดินที่

+

เกี่ยวกับเม็ดดินซึ่งดินในการเกษตรประกอบไปด้วยเม็ดดิน

+

3 ชนิด คือ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) เม็ดทราย (Sand) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด

+
+ ภาพประกอบ +
+

2 ) เม็ดตะกอนทราย (Silt) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด

+
+ ภาพประกอบ +
+

3 ) เม็ดดินเหนียว (Clay) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่า

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

การแยกเม็ดดินทั้ง 3 ชนิด ออกจากกันทำได้โดยใช้วิธีที่เรียกว่าHydrometer Method

+
+ รูปที่ 2 กราฟแสดงการแบ่งแยกประเภทเนื้อดินตามสัดส่วนของเม็ด +
รูปที่ 2 กราฟแสดงการแบ่งแยกประเภทเนื้อดินตามสัดส่วนของเม็ด
+
+

ทราย เม็ดตะกอนทราย และเม็ดดินเหนียว ตามมาตรฐาน

+

ของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา

+

ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินกลุ่มที่สำคัญ มีดังต่อไปนี้

+

1 ) ดินทราย (Sand) ประกอบด้วยทรายมากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์

+

จึงมีลักษณะหลวงตัวและแยกกันเป็นเม็ด ๆ ทรายแต่ละเม็ด

+
+ ภาพประกอบ +
+

สามารถมองเห็นและสัมผัสได้โดยง่าย เมื่อใช้มือบีบขณะแห้งแล้วคลายออก ทรายจะร่วงหล่นแยกออกจากกัน ถ้าบีบกดเมื่อเปียกชื้น ทรายจะจับเป็นก้อน แต่จะแตกเมื่อจับต้อง2) ดินร่วนปนทราย (Sandy Loam)ประกอบด้วยทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ แต่มีตะกอนและดินเหนียวปนอยู่พอที่จะทำให้จับตัวกันเป็นก้อนได้บ้าง ทรายแต่ละเม็ดจะสามารถมองเห็นและสัมผัสได้ ถ้าบีบไว้ในมือ เมื่อชื้นจะจับตัวเป็นก้อนแข็งและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ3) ดินร่วน (Loam) มีส่วนผสมของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียวในอัตราส่วนอย่างละพอ ๆ กัน มีลักษณะอ่อนนิ่มเมื่อจับ แต่พอจะสังเกตได้ว่า มีความหยาบกระด้างของทรายอยู่บ้าง เมื่อเปียกจะเหนียวเล็กน้อย ถ้าทำให้แน่นในเมื่อขณะที่แห้งจะเป็นก้อนไม่แตก เมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ แต่ถ้าทำให้แน่นในขณะที่ดินเปียกจะเป็นก้อนแข็งไม่แตก4) ดินร่วนปนตะกอนทราย (Silt Loam) ประกอบด้วยตะกอนทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ มีทรายละเอียดปนอยู่เป็นจำนวนปานกลาง และมีดินเหนียวปนอยู่จำนวนเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นก้อน แต่ก้อนดินเหล่านี้สามารถจะทำให้แตกได้ง่าย เมื่อบดขยี้จะรู้สึกอ่อนนุ่ม เหมือน

+
+ ภาพประกอบ +
+

แป้ง ไม่ว่าจะแห้งหรือเปียก ดินมักจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งหยิบจับได้โดยไม่แตกหัก5) ดินร่วนปนดินเหนียว (Clay Loam) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเป็นก้อนหรือแผ่น ซึ่งมักจะแข็งเมื่อแห้ง เมื่อใช้นิ้วบี้ดูจะเป็นแผ่นบาง ๆ ซึ่งแตกได้ง่าย เนื้อดินเปียกจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งจะต้องจับเบา ๆ เมื่อตกจะไม่แตกเป็นผงและจะกลายเป็นก้อนที่อัดตัวแน่น6) ดินเหนียว (Clay) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียด ซึ่งส่วนมากเมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นแผ่นหรือก้อนแข็ง เมื่อทำให้เปียกจะปั้นเป็นก้อนได้ และมักจะมีลักษณะเหนียว เมื่อใช้นิ้วบี้ดู จะเป็นแผ่นยืดหยุ่น

+

5.2.2 ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (Appearent specific

+

gravity)ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (AS) คืออัตราส่วนระหว่างน้ำหนักของดินแห้งต่อน้ำหนักของน้ำที่มีปริมาตรเท่าดินทั้งก้อนซึ่งรวมถึงช่องว่างระหว่างเม็ดดินด้วย

+
+ ภาพประกอบ +
+

ปริมาตรอากาศในช่องว่างระหว่าง

+
+ รูปที่ 3 ความสัมพันธ์ระหว่างเม็ดดิน น้ำ และอากาศในก้อนดิน +
รูปที่ 3 ความสัมพันธ์ระหว่างเม็ดดิน น้ำ และอากาศในก้อนดิน
+
+

V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน ซึ่งเท่ากับ ปริมาตรของอากาศ

+

(Va) + ปริมาตรน้ำ (Vw) + ปริมาตรของเม็ดดิน (Vs)

+

γ = ความหนาแน่นของน้ำซึ่งมีค่าเท่ากับ 1 กรัม ต่อ

+

ลูกบาศก์เซนติเมตร หรือ 62.4 ปอนด์ ต่อ ลูกบาศก์ฟุต

+
+ ตารางที่ 1 ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (As) +
ตารางที่ 1 ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (As)
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

5.2.3 ความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน (Water holding

+
+ ภาพประกอบ +
+

ความชื้นชลประทานหมายถึง ความชื้นที่เหลือยู่ในดินเมื่อแรงดึงความชื้นภายในดินมีค่าอยู่ระหว่าง 1/10 ถึง 1/3 บรรยากาศ(1/10 บรรยากาศสำหรับดินทราย และ 1/3 บรรยากาศสำหรับดินเหนียว)

+

ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร คือความชื้นที่เหลืออยู่ในดิน เมื่อดินมีแรงดึงความชื้นเท่ากับ 15 บรรยากาศ จากนิยามดังกล่าวจะสามารถหาค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉา ได้โดยใช้เครื่องแยกความชื้นออกจากดิน (Soil Moisture Extractor)

+

วิธีการหาค่าความชื้นชลประทาน และความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร จะทำได้ง่าย ๆ โดยการนำตัวอย่างดินในแปลงมาทำให้อิ่มตัวด้วยน้ำ แล้วจึงนำไปไว้ในหม้อความดัน (Extractor Chamber)ปรับความดันให้เท่ากับ 1/10 หรือ 1/3 หรือ 15 บรรยากาศ รอจนแรงดึงความชื้นของดินกับความดันภายในหม้ออยู่ในสภาวะสมดุลย์จึงนำเอาตัวอย่างดินออกมาหาความชื้น ค่าความชื้นในดินที่ความดัน 1/10 หรือ 1/3 บรรยากาศ คือความชื้นชลประทาน ส่วนที่ความดัน 15 บรรยากาศคือความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร แต่ถ้า

+

ต้องการรู้ความสามารถอุ้มน้ำของดินที่แรงดึงความชื้นอื่น ๆนอกจาก 1/10 หรือ 1/3 หรือ 15 บรรยากาศ

+
+ รูปที่ 5 เครื่องแยกความชื้นจากดิน (Soil Moisture Extractor) +
รูปที่ 5 เครื่องแยกความชื้นจากดิน (Soil Moisture Extractor)
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

5.2.4 ความชื้นที่จุดวิกฤต (Critical Point)

+

จุดวิกฤต หมายถึงจำนวนความชื้นที่พืชนำเอาไปใช้ได้ที่ยังเหลืออยู่ในดินในระดับที่เริ่มจะกระทบกระเทือนต่อผลผลิต

+

-ในเขตแห้งแล้งและกึ่งแห้งแล้งที่พืชได้รับส่วนใหญ่เป็นน้ำชลประทาน จากการศึกษาพบว่าควรจะให้น้ำเมื่อความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้ลดลงประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง ถ้าหากหลังการให้น้ำทุกครั้งมีความชื้นที่ Field capacity ดินจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้อยู่ระหว่าง 50 ถึง 100 เปอร์เซ็นต์ตลอดเวลา

+

- ในเขตชุ่มชื้นที่มีน้ำที่พืชใช้ส่วนใหญ่อาจมาจากฝน ดังนั้นการให้น้ำจึงทำกันเฉพาะในช่วงที่ขาดฝน และถ้าหากต้องการจะใช้น้ำฝนให้มากที่สุดเพื่อเป็นการประหยัดน้ำชลประทานแล้วก็จะต้องจัดที่ไว้สำหรับเก็บน้ำฝนให้มากที่สุด นั่นก็คือ ยอมให้ความชื้นในดินลดลงมาใกล้ขีดเหี่ยวเฉาที่สุดเท่าที่จะทำได้โดยไม่กระทบกระเทือนต่อผลิตผล

+
+
+

5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืชน. 200

+

มีช่วงเวลาหนึ่งในช่วงการเจริญเติบโตของพืชซึ่งเรียกว่าช่วงวิกฤต (Critical Period) ซึ่งเมื่อเกิดการขาดน้ำแล้วจะทำให้ปริมาณผลผลิตลดลงมากที่สุด หรือทำให้คุณภาพผลผลิตลดลง หรือทั้งปริมาณและคุณภาพของผลผลิตลดลง

+

การขาดน้ำในช่วงวิกฤตจะมีผลต่อข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และธัญพืชต่าง ๆ ด้วยเหมือนกัน ถ้าพืชได้รับน้ำอย่างเพียงพอในระยะเริ่มต้นของการเจริญเติบโต ช่วงวิกฤตของข้าวสาลีคือ

+

1 ) เมื่อพืชงอกอย่างสมบูรณ์แล้วและเริ่มขยายตัวโตขึ้น การ

+

ขาดน้ำในช่วงนี้จะลดจำนวนรวงและจำนวน เมล็ดต่อรวง

+

2 ) ช่วงที่เริ่มออกดอก การขาดน้ำจะลดจำนวนเมล็ดต่อรวง

+

3 ) ในช่วงเริ่มต้นออกเมล็ด การขาดน้ำประกอบกับลมที่ร้อน

+

และแห้งแล้งจะทำให้การให้เมล็ดไม่ดีหรือเมล็ดลีบ

+
+
+

5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำน. 200

+

เมื่อพิจารณาองค์ประกอบทุกอย่างแล้วอาจแบ่งการกำหนดการให้น้ำเป็น

+

1 ) ต้องการการให้น้ำบ่อยครั้ง จึงจะให้ผลผลิตสูง

+

2 ) ไม่จำเป็นต้องให้น้ำบ่อยครั้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) กลุ่มที่ต้องการให้น้ำบ่อยครั้ง มีสภาวะของพืช ดิน ภูมิอากาศและการจัดการเพาะปลูกดังนี้คือ(ก) พืช1. มีรากตื้น ไม่หนาแน่น และอัตราการแผ่ขยายต่ำ2. การเจริญเติบโตส่วนใหญ่อยู่ในช่วงที่ไม่มีฝน หรือช่วงที่มีการระเหยและคายน้ำมาก3. ผลผลิตที่ต้องการเป็น ลำต้น ใบ ดอก หรือ ผลสด(ข) ดิน1. ชั้นดินตื้น โครงสร้างของดินไม่ดีทำให้รากแผ่ขยายออกไปได้แคบและตื้น2. อัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดินต่ำ การระบายน้ำในดินไม่ดี และมีการถ่ายเทอากาศไม่ดี3. มีโรคที่เป็นอันตรายต่อรากพืชอยู่ในดิน4. ดินระบายน้ำออกมาให้พืชได้น้อยเมื่อใช้แรงดึงความชื้นต่ำ5. เป็นดินเค็ม และ/หรือน้ำชลประทานมีเกลือละลายอยู่เป็นปริมาณมาก6. มีปุ๋ยอยู่ในดินเป็นปริมาณมากหรือปุ๋ยส่วนใหญ่อยู่ในดินชั้นบน7. ดินมีอุณหภูมิสูงมาก และพืชมีรากตื้น

+
+ ภาพประกอบ +
+

1. มีลักษณะที่ทำให้อัตราการระเหยและการคายน้ำสูง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1. ปลูกพืชตอนต้นฤดูแล้ง

+

2. ต้องการผลผลิตสูง ถึงแม้ว่าจะทำให้การเก็บเกี่ยวล่าช้าไปบ้างก็ยอม

+

3. ราคาของผลผลิตขึ้นอยู่กับน้ำหนักสด หรือขนาดของส่วนที่เก็บเกี่ยว

+

2 ) กลุ่มที่ไม่จำเป็นต้องให้น้ำบ่อยครั้งนัก มีสภาวะของพืช ดินภูมิอากาศ และการจัดเพาะปลูกดังนี้คือ(ก) พืช1. มีรากลึก แผ่กระจายอย่างหนาแน่น และมีอัตราการแผ่ขยายของรากสูง2. พืชมีความต้านทานต่อการขาดน้ำสูง3. การเจริญเติบโตส่วนใหญ่อยู่ในฤดูฝน หรือในช่วงที่มีการระเหยและการคายน้ำน้อย4. ผลผลิตที่ต้องการเป็นเมล็ดหรือผลแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

(ข) ดิน1. ชั้นดินลึก โครงสร้างดี2. อัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดินพอเหมาะ การระบายน้ำและการถ่ายเทอากาศในดินดี3. ดินระบายน้ำออกมาให้พืชได้มากเมื่อใช้แรงดึงความชื้นต่ำ4. ดินและน้ำชลประทานมีเกลืออยู่น้อย5. มีปุ๋ยอยู่ในดินไม่มากนักและแผ่กระจายอยู่ตลอดความลึกของชั้นดิน6. น้ำใต้ดินอยู่ในระดับที่พืชสามารถดูดมาใช้ได้บ้าง(ค) ภูมิอากาศ1. มีอัตราการระเหยการคายน้ำต่ำ2. มีฝนตกในฤดูกาลเพาะปลูก(ง) การจัดการเพาะปลูก1. ปลูกและเจริญเติบโตในฤดูฝน และ/หรือในช่วงที่มีการระเหยและการคายน้ำน้อย2. ปลูกและเจริญเติบโตเต็มที่ก่อนถึงฤดูแล้ง3. ต้องการให้ผลผลิตแก่หรือสุกเร็วเพราะว่าตลาดกำลังต้องการ ถึงแม้ว่าคุณภาพและปริมาณจะด้อยกว่าปกติก็ยอม

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำน. 204

+

การกำหนดการให้น้ำอาจพิจารณาได้จากลักษณะอาการของพืชที่ปลูก คุณสมบัติที่เกี่ยวข้องกับจำนวนความชื้นของดิน การคำนวณจากการใช้น้ำของพืช

+

5.5.1 การกำหนดให้น้ำแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งน้ำหนัก (Gravimetric Sampling)

+

(1) ความชื้นในดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง จะหาได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ PW = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

(2) ความชื้นในดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร จะหาได้จากสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ PV = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร

+
+ ภาพประกอบ +
+

V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน

+

(3) ความชื้นในดินในรูปของความลึกของน้ำต่อความลึกของดิน

+

ถ้าทำการเก็บตัวอย่างดินในแปลงเป็นรูปทรงกระบอกเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร สูง 1 เมตร จากนั้นทำการแยกน้ำออกจากดินให้หมด แล้วนำไปเทลงในหลอดแก้วรูปทรงกระบอกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 15 เซนติเมตรเท่านั้น ถ้าได้น้ำในหลอดแก้วเท่ากับ 15 เซนติเมตร จะบอกได้ว่าดินมีความชื้น 15 เซนติเมตรต่อความลึกของดิน 2 เมตร หรือดินมีความชื้น 1.5 มิลลิเมตร ต่อเซนติเมตร ความจริงแล้ว การพูดถึงความชื้นในดินแบบนี้ก็คล้าย ๆกับที่กล่าวถึงในข้อ (2) ซึ่งจะพิสูจน์ให้เห็นจริงได้ด้วยรูป

+
+ ภาพประกอบ +
+

ความลึกของน้ำที่แยกออกจากดิน = d เมตร

+

π(X)2

+

d∴ ปริมาตรของน้ำที่แยกออกจากดิน (VW) =×

+

ลบ.ม.

+

ความสูงของแท่งตัวอย่างดิน

+

= D เมตร

+

π(X)2

+

×D∴ ปริมาตรของแท่งดินตัวอย่าง (v)

+

ลบ.ม.

+
+ รูปที่ 6 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นในรูปความลึกของน้ำต่อ +
รูปที่ 6 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นในรูปความลึกของน้ำต่อ
+
+

ความลึกของดินกับเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ในการชลประทานระดับแปลงนา

+

ประสิทธิภาพของการชลประทานบนแปลงเพาะปลูกเป็นเปอร์เซ็นต์

+

ปริมาณน้ำส ุทธิจะต้องให้แก่พืช

+

= 100 x

+

ปริมาณน้ำท ั้งหมดที่จะต้องให้แก ่พืช

+

การวัดจำนวนความชื้นของดินโดยการชั่งน้ำหนักเป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องดี แต่ก็มีข้อเสียที่ทำให้ไม่สามารถใช้ได้ทั่ว ๆ ไปอยู่หลายอย่าง คือ

+

(1) ต้องใช้เวลาและแรงงานมาก กล่าวคือ ต้องออกไปเก็บ

+

ตัวอย่างดินนำมาเข้าเตาอบ และคอยจนดินแห้งซึ่งจะต้องใช้เวลาอย่างน้อย 24 ชั่วโมง จึงจะได้คำตอบที่ต้องการ(2) ต้องการเครื่องมือหลายชิ้น เช่น สว่านเจาะเก็บตัวอย่าง

+

ดิน กระป๋องเก็บตัวอย่าง เครื่องชั่งน้ำหนักและเตาอบเครื่องมือเหล่านี้บางชิ้นมีใช้เฉพาะในห้องทดลองเท่านั้น(3) ความละเอียดถูกต้องขึ้นอยู่กับกรรมวิธีในการเก็บ

+

ตัวอย่าง จำนวนตัวอย่าง ความสม่ำเสมอของเนื้อดินในพื้นที่เพาะปลูก และความชำนาญของผู้เก็บตัวอย่าง

+

5.5.2 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน (Feel and Appearance)

+
+ ภาพประกอบ +
+

5.5.3 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์

+

เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่นิยมใช้กันทั่ว ๆ ไปได้แก่

+

- Tensiometer

+

- Electrical Resistance Instrument

+

- Neutron Moisture Mater 1) Tensiometer เป็นเครื่องมือที่ใช้วัดแรงดึงความชื้นของดินที่อยู่ในสภาวะสมดุลย์กับน้ำในกระเปาะพรุน เมื่อรู้ความสัมพันธ์ระหว่างแรงดึงความชื้นของดินและจำนวนความชื้นในดินตงบริเวณจุดที่ตั้งTensiometer ก็จะทราบค่าจำนวนความชื้นในดิน ณ จุดนั้น

+
+ รูปที่ 7Tensiometer +
รูปที่ 7Tensiometer
+
+

สูงสุด สำหรับพืชที่ปลูกในดินที่ลึกและมีการระบายน้ำดี

+
+ ภาพประกอบ +
+

สูงสุด สำหรับพืชที่ปลูกในดินที่ลึกและมีการระบายน้ำดี(ต่อ)

+
+ ภาพประกอบ +
+

* ใช้ค่าน้อยเมื่อสภาพอากาศก่อให้เกิดการระเหยและการคายน้ำมาก และใช้ค่ามากเมื่อสภาพอากาศก่อให้เกิดการระเหยและการคายน้ำน้อย

+
+ ภาพประกอบ +
+

มิ.ย.

+

ส.ค.

+

ก.ย.

+

ที่ระยะ 30 ซม. และ 60 ซม.เมื่อดินที่ 30 ซม. ซึ่งมีรากอยู่หนาแน่นแห้ง แต่ที่ระดับ 60 ซม. ยังเปียกอยู่ก็ให้น้ำแต่น้อย (3-4 ชั่วโมง) เมื่อทั้งระดับ 30 ซม. และ 60 ซม. แห้งก็เพิ่มเวลาให้น้ำให้มากขึ้น (7 ชั่วโมง) เพื่อให้ดินเปียกตลอดความลึก

+
+ รูปที่ 9 กราฟแสดงความสัมพันธ์ระหว่างแรงดึงความชื้นกับ +
รูปที่ 9 กราฟแสดงความสัมพันธ์ระหว่างแรงดึงความชื้นกับ
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

2 ) Electrical Resistance Instrument เป็นเครื่องมือวัดความชื้นในดินแบบวัดแรงต้านไฟฟ้าของวัสดุพรุนซึ่งมีส่วนประกอบที่สำคัญคือ เครื่องวัดความต้านทานไฟฟ้าซึ่งสามารถแปลงค่าความต้านทานเป็นความชื้นในดินเรียกว่าSoil Moisture Meter และก้อนความต้านทาน (Resistance Block หรือ Bouyoucos Block) ดังแสดงในรูป ลักษณะของก้อนความต้านทานจะประกอบไปด้วยขั้วไฟฟ้า 2 ขั้ว แล้วห่อหุ้มด้วยวัสดุพรุน เช่น ปูนพลาสเตอร์ ไนล่อน หรือ ไฟเบอร์กลาส ซึ่งปัจจุบันใช้เครื่องมือทางด้านวงจรไฟฟ้าจะสะดวกกว่า

+
+ รูปที่ 10Electrical Resistance Instrument +
รูปที่ 10Electrical Resistance Instrument
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

3 ) Neutron Moisture Meter เครื่องวัดความชื้นแบบวัดการแผ่กระจายของนิวตรอน Neutron Moisture Meter เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการกำหนดการใช้น้ำที่มีประสิทธิภาพยิ่งเพราะสามารถวัดความชื้นในดินได้สะดวกรวดเร็ว มีความคล่องตัวและแม่นยำสูงเครื่องมือชนิดนี้ประกอบด้วยส่วนสำคัญ ๆ 3 ส่วน คือสารกัมมันตภาพรังสี ซึ่งทำหน้าที่ เป็นตัวกระจายนิวตรอนเครื่องมือตรวจจับนิวตรอนช้า และเครื่องนับจำนวนนิวตรอนช้า ปัจจุบันได้มีการผลิตเครื่องมือดังกล่าวมากมายหลายแบบ แต่การทำงานของเครื่องมืออาศัยหลักเดียวกัน

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 11Neutron Moisture Meter +
รูปที่ 11Neutron Moisture Meter
+
+

5.5.4 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยพิจารณาจากการให้น้ำของพืช

+

การคำนวณเพื่อต้องการทราบว่าเมื่อไรต้องให้น้ำแก่พืช หรือการกำหนดเวลาการให้น้ำแก่พืชได้นั้น จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่สำคัญดังต่อไปนี้

+

(1) ความสามารถอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ของดิน(2) ความลึกของรากพืช(3) อัตราการใช้น้ำของพืช1) ความสามารถอุ้มน้ำของดิน ดังได้กล่าวมาแล้วว่าดินเปรียบเสมือนถังน้ำ หรือที่เก็บน้ำโดยธรรมชาติให้แก่รากพืชดินแต่ละชนิดก็มีความสามารถอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้แตกต่างกันพอจะกล่าวแยกเป็นสามกลุ่มใหญ่ ๆ คือ

+
+ ภาพประกอบ +
+

2 ) ความลึกของรากพืช เป็นสิ่งสำคัญในการกำหนดความลึกของดินที่จะให้น้ำ และใช้คำนวณหาปริมาณน้ำทั้งหมดที่ดินจะเก็บไว้ให้พืชใช้ได้สูงสุด

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

3 ) อัตราการใช้น้ำของพืช พืชแต่ละชนิดมีความต้องการใช้น้ำไม่เท่ากันทุกระยะของการเจริญเติบโตในระยะเริ่มแรกของการเจริญ พืชจะใช้น้ำเป็นปริมาณน้อยและใช้มากที่สุดเมื่อถึงระยะออกดอก การเกิดเป็นเมล็ดหรือติดผล และต้องการน้ำน้อยที่สุด

+

จะรู้ได้อย่างไรว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใด

+

เมื่อรู้ว่าถึงกำหนดเวลาให้น้ำแก่พืชแล้ว และอยากจะรู้ว่า ควรให้น้ำครั้งละเท่าใดนั้นก็จะพิจารณาได้เป็น 2 แนวทางคือ

+

1 ) พิจารณาจากความสามารถอุ้มน้ำของดิน ว่าน้ำพร่องลงไปมากน้อยเพียงใด ปกติก่อนให้น้ำจะยอมให้พร่องลงได้ประมาณ50% ของความสามารถอุ้มน้ำได้เต็มที่ในเขตรากพืชดังนั้น ปริมาณน้ำที่เราจะต้องให้จริง จะมีค่าดังนี้

+

ปริมาณน้ำท ี่ยอมให้พืชใช้(มมม.

+

ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ =

+

x 100

+

ประสิทธิภาพของการให้น้ำ(%)

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ตัวอย่างการกำหนดการให้น้ำ

+

ตัวอย่าง1 ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินมีข้อมูลดังต่อไปนี้

+

ขนาดวงแหวน เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตร น้ำหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 40 กรัม

+

น้ำหนักดินแห้งหลังอบรวมน้ำหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 240 กรัม

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ตัวอย่างที่ 2 ในการหาความในดินในแปลงเพาะปลูกแปลงหนึ่งซึ่งเนื้อดินเป็นดินร่วน โดยใช้สว่านเจาะเก็บ

+

ตัวอย่างดิน ปรากฏว่ามีข้อมูลดังต่อไปนี้

+

น้ำหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง = 17 กรัม

+

น้ำหนักดินเปียกรวมน้ำหนักกระป๋อง = 125 กรัม

+

น้ำหนักดินแห้งรวมน้ำหนักกระป๋อง = 105 กรัม

+
+ ภาพประกอบ +
+

ความชื่นในดิน = 20 x 100 = 18.5 โดยน้ำหนักของดินแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (PV)

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ตัวอย่างที่ 3 จงหาความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ความชื้นชลประทาน

+
+ ภาพประกอบ +
+

ความชื้นของดินก่อนการให้น้ำ = 8.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง

+

ความชื้นที่ Field Capacity = 21.0 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักดินแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน = 1.20

+

วิธีทำ ความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ชลประทาน (Field Capacity)

+

= 21.0 – 8.5 = 11.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

ดังนั้น จะต้องให้น้ำแก่ดิน 12.42 เซนติเมตร ดินจึงมีความชื้นที่ความชื้นชลประทานตลอดความลึกของเขตราก0.90 เมตร

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตัวอย่างที่ 4 จากการตรวจสอบความชื้นในเขตรากพืชของแปลงปลูกอ้อย ซึ่งมีเนื้อที่ 100 ไร่ พบว่ามีความชื้น

+

อยู่เพียง 14 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง และจากการวิเคราะห์ดินในแปลงพบว่าเนื้อดินเป็น

+

แบบดินร่วน ซึ่งมีค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏเท่ากับ 1.45 ค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุด

+

เหี่ยวเฉาถาวร เท่ากับ 20 และ 10 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้งตามลำดับกำหนดว่ารากต้นอ้อย

+

60 เซนติเมตร ความชื้นที่จุดวิกฤตมีค่าเท่ากับ 40 เปอร์เซ็นต์ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ ถามว่า

+

ถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำแก่พืชได้หรือยัง ถ้าถึงเวลาที่ต้องให้น้ำได้แล้ว ถามว่า จะต้องสูบน้ำจากแม่น้ำ

+

เพื่อส่งให้กับแปลงปลูกอ้อยทั้ง 100 ไร่ เป็นเวลานานเท่าใดถ้าประสิทธิภาพในการชลประทานบน

+

แปลงเพาะปลูกเท่ากับ 70% และประสิทธิภาพในการส่งน้ำเท่ากับ 60% และปั๓มมีอัตราการสูบน้ำได้

+
+ ภาพประกอบ +
+

(1) ตรวจสอบดูว่าถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำได้หรือยังโดยพิจารณาดูว่าความชื้นในดินซึ่งเท่ากับ

+

14 เปอร์เซ็นต์ โดยน้ำหนักของดินแห้งลดลงถึงจุดวิกฤตหรือยัง ถ้าถึงจุดวิกฤตก็แสดงว่าควรให้น้ำได้

+

ความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ = 20 – 10 = 10% โดยน้ำหนักของดินแห้ง

+

ความชื้นที่จุดวิกฤต

+

= 40% ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้

+

หรือ ความชื้นที่จุดวิกฤต = 10 + 0.4 (10)% โดยน้ำหนักของดินแห้ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตอบ ถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำได้แล้วเพราะความชื้นในแปลงปลูกอ้อยลดลงถึงจุดวิกฤตพอดี

+

(2) หาจำนวนน้ำที่จะต้องสูบขึ้นจากแม่น้ำเพื่อส่งให้กับแปลงปลูกอ้อย

+

ความชื้นที่จะต้องให้แก่ต้นอ้อย = ความชื้นชลประทาน

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

6 ความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่อ้อย =

+

ซม. ×.145×60

+
+ ภาพประกอบ +
+

.522ปริมาณน้ำสุทธิที่จะต้องหามาให้แก่ข้าวโพด = ×100×1600ลบ.เมตร

+
+ ภาพประกอบ +
+

8352 ปริมาณน้ำที่จะต้องสูบจากแม่น้ำ

+

= 19885.7 ลบ.เมตร

+

6.0 ×7.0

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตอบ จะต้องสูบน้ำจากแม่น้ำเป็นเวลา 100 ชั่วโมง จึงจะพอกับความต้องการของอ้อยในพื้นที่ 100 ไร่

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตัวอย่างที่ 5 การคำนวณหาว่าเมื่อไรควรให้น้ำแก่พืช

+

บ่อสูบ D21 พื้นที่ดินมีลักษณะส่วนใหญ่เป็นดินร่วน คือ เนื้อปานกลาง พื้นที่ปลูกเป็นถั่วเหลือง และ

+

ฝ้ายถั่วเหลืองปลูกได้ 4 สัปดาห์แล้ว สำหรับฝ้ายปลูกได้ 6 สัปดาห์ อยากทราบว่าเมื่อให้ถั่วเหลืองและ

+

ฝ้ายเต็มที่แล้ว เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม จะต้องให้น้ำครั้งต่อไปเมื่อไร

+

วิธีการคำนวณ สำหรับถั่วเหลืองการดำเนินการตามขั้นตอนดังต่อไปนี้

+

ขั้นแรก พิจารณาลักษณะเนื้อดินเพื่อหาข้อมูลความสามารถในการอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ สำหรับในพื้นที่ที่บ่อสูบ

+

D 21 เนื้อดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วน

+

จากตาราง ดินร่วนอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ 1.2 มม. ต่อรากลึก 1 ซม.

+

ขั้นที่ 2 พิจารณาความลึกของรากถั่วเหลือง สัปดาห์ 4 มีรากลึกประมาณ 50 ซม.

+

ขั้นที่ 3 คำนวณความสามารถอุ้มน้ำของดินในเขตรากของถั่วเหลือง

+

ความสามารถอุ้มน้ำได้ทั้งหมด = จากขั้นที่ (1) x ขั้นที่ (2)

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขั้นที่ 4 กำหนดให้พืชใช้น้ำจากดินที่อุ้มไว้ได้ทั้งหมดเพียงครึ่งเดียว (ให้น้ำพร่องน้ำได้ 50% ของน้ำที่เป็น

+
+ ภาพประกอบ +
+

ยอมให้พืชเอาน้ำไปใช้ได้ = ขั้นที่ (3) ÷ 2

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขั้นที่ 5 หาอัตราการใช้น้ำเฉลี่ยสูงสุดของถั่วเหลือง จากตารางที่ 1 คือ 4 มม./วัน

+

ขั้นที่ 6 หาว่าถั่วเหลืองใช้น้ำได้กี่วันจึงพอดี ต้องให้ใหม่

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตอบ ฉะนั้น เพื่อความสะดวกในการให้น้ำ สำหรับถั่วเหลืองอาจจะให้น้ำทุก ๆ 7 วัน หรือสัปดาห์ละครั้งก็ได้

+

ดังนั้น ต้องให้น้ำครั้งต่อไปวันที่ 15 พฤษภาคม

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขั้นแรก จากตาราง ดินร่วนอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ 1.2 มม./ซม.

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขั้นที่ 3 สามารถอุ้มน้ำได้ทั้งหมด = ขั้นที่ (1) x ขั้นที่ (2)

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขั้นที่ 4 ยอมให้พืชเอาไปใช้ได้

+

= ขั้นที่ (3) ÷ 2

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขั้นที่ 5 จากตารางอัตราการใช้น้ำเฉลี่ยสูงสุดคือ 3 มม./วัน

+

ขั้นที่ 6 จำนวนวันที่ใช้น้ำได้

+

= ขั้นที่ (4) ÷ ขั้นที่ (5)

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตอบ ฉะนั้น เพื่อความสะดวกในการกำหนดการให้น้ำสำหรับฝ้าย อาจจะให้น้ำทุก ๆ 14 วัน หรือ

+

2 สัปดาห์ ให้น้ำครั้ง เป็นต้น ดังนั้น จะต้องให้น้ำครั้งต่อไปวันที่ 22 พฤษภาคม

+

ถ้าจะรู้ได้อย่างไรว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใด

+

เมื่อรู้ว่าถึงกำหนดเวลาให้น้ำแก่พืชแล้ว และอยากจะรู้ว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใดนั้นก็จะพิจารณาได้เป็น 2 แนวทางคือ

+

1. พิจารณาจากความสามารถอุ้มน้ำของดิน ว่าน้ำพร่องลงไปมากน้อยเพียงใด ปกติก่อนให้น้ำจะ

+

ยอมให้พร่องลงได้ประมาณ 50% ของความสามารถอุ้มน้ำได้เต็มที่ในเขตรากพืช ฉะนั้น เมื่อถึง

+

กำหนดการให้น้ำเราก็ให้น้ำเท่ากับจำนวนที่น้ำพร่องลงไป เช่น ดังตัวอย่างที่ 1 ที่ได้คำนวณแล้ว

+

ว่ายอมให้ถั่วเหลืองใช้น้ำจากดินได้ 50% เท่ากับ 30 มม. แต่การคิดปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้พืช

+

เราจะต้องเผื่อน้ำที่มีการสูญเสียไว้ด้วย เช่น ไหลซึมลงเกินเขตรากพืชและไหลออกไปจากแปลงไป

+

การสูญเสียทั้งสองอย่างนี้บางทีเราก็เรียกว่า ประสิทธิภาพการให้น้ำ เช่น มีการสูญเสียน้ำไปร้อย

+

ละ 35 ของน้ำที่จะต้องเติมให้ดิน หรือสูญเสีย 35% เพราะฉะนั้นประสิทธิภาพของการให้น้ำก็จะ

+

เป็น 100 – 35 = 65% เป็นต้น

+

ดังนั้น ปริมาณน้ำที่เราจะต้องให้จริง จะมีค่าดังนี้

+
+ ภาพประกอบ +
+

ปริมาณน้ำท ี่ยอมให้พืชใช้(มมม.

+

ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ =

+

x 100

+

ประสิทธิภาพของการให้น้ำ(%)

+
+ ภาพประกอบ +
+

หรือถ้าต้องการคิดเป็นปริมาตรว่า กี่ลูกบาศก์เมตรต่อพื้นที่ 1 ไร่ ก็สามารถคำนวณได้โดยคูณด้วย 1.6ดังนี้

+

ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ (มม.)

+
+ ภาพประกอบ +
+

2. พิจารณาจากปริมาณน้ำที่พืชใช้สูงสุดเฉลี่ยในช่วงนั้น แต่ถ้าเราไม่มั่นใจก็จะใช้จากการประเมิน

+

ค่าสูงสุดที่พืชใช้ เช่น พืชไร่ที่ปลูกฤดูแล้ง ใช้น้ำวันละ 5 มม. รวมการสูญเสียต่าง ๆ แล้วสำหรับ

+

พืชไร่ที่ปลูกฤดูฝนใช้น้ำวันละประมาณ 5 มม. รวมการสูญเสียต่าง ๆ แล้ว ถ้าเรากำหนดให้น้ำแก่

+

พืช 7 วัน ให้น้ำครั้ง เราก็สามารถคำนวณได้ว่าจะต้องให้น้ำครั้งละเท่าไร โดย

+

ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = อัตราการใช้น้ำของพืช (มม./วัน) x จำนวนวันที่ให้ครั้งหนึ่ง

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตอบ

+

ดังนั้น ปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้ = 6 x 7 = 42 มม.

+

หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ

+

ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 42 = 67.2 ม.3/ไร่

+
+ ภาพประกอบ +
+

สำหรับพืชไร่ที่ปลูกฤดูฝน

+

ตอบ

+

ปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้ = 5 x 7 = 35 มม.

+

หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ

+

ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 35 = 56 ม.3/ไร่

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

สำหรับข้าวปลูกในฤดูแล้ง ใช้น้ำเฉลี่ยวันละ 9 มม.

+

ตอบ

+

ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = 9 x 7 = 63 มม.

+

หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ

+

ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 63 = 100.8 ม.3/ไร่

+
+ ภาพประกอบ +
+

สำหรับข้าวปลูกในฤดูฝนข้าวใช้น้ำเฉลี่ยวันละ 7.5

+

ตอบ

+

ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = 7.5 x 7 = 52.5 มม.

+

หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ

+

ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 52.5 = 84 ม.3/ไร่

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch06.html b/intro-irre/chapters/ch06.html new file mode 100644 index 0000000..c4b140e --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch06.html @@ -0,0 +1,489 @@ + + + + + +บทที่ 6 วิธีการให้นํ้าชลประทาน (Irrigation Methods) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 6 วิธีการให้นํ้าชลประทาน (Irrigation Methods)

+

หน้า 230–265 ในหนังสือ · 2 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 230

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษาน. 230

+

วิธีการให้น้ำชลประทาน เป็นวิธีการควบคุมบังคับน้ำชลประทานที่แปลงปลูกพืชด้วยวิธีต่าง ๆ เพื่อให้ดินมีโอกาสดูดซับน้ำไว้ได้ในปริมาณความลึกของน้ำที่พืชต้องการ และปริมาณความลึกของน้ำที่ดินดูซับไว้ได้ดังนี้ จะต้องมีความสม่ำเสมอเท่าเทียมกันตลอดทั่วทั้งแปลง โดยมีการสูญเสียน้ำชลประทานน้อยที่สุด

+

การพิจารณาในเรื่องวิธีการให้น้ำชลประทานขึ้นอยู่กับเกณฑ์ที่สำคัญ 3 ประการ คือ

+

- ความพอเพียง (Adequacy) ของน้ำตามที่พืชต้องการ

+

- ความสม่ำเสมอ (Uniformity) ของการแผ่กระจายน้ำ

+

- ประสิทธิภาพ (Efficiency) ของการให้น้ำชลประทานนั้น

+

วิธีการให้น้ำชลประทานมีหลายรูปแบบ และนิยมแบ่งออกเป็น3 ประเภทใหญ่ คือ

+

1. วิธีการให้น้ำชลประทานแบบปล่อยท่วมบนผิวดิน

+

(Flooding surface irrigation method) เช่น แบบไหล

+
+ ภาพประกอบ +
+

ท่วมเป็นผืนยาว (Border irrigation), แบบขังท่วมเป็นอ่างกักน้ำ (Basin irrigation) 2. วิธีการให้น้ำชลประทานโดยให้ดินดูดซึมทางใต้ผิวดิน (Sub-surface irrigation method) เช่น แบบร่องคู (Furrow irrigation) 3. วิธีการให้น้ำชลประทานเหนือผิวดิน (Over-surface irrigation method) เช่น แบบฉีดฝอย (Sprinkler irrigation), แบบน้ำหยด (Trickle or Drip irrigation) เป็นต้น

+

วิธีการให้น้ำนั้นมักจะเรียกตามลักษณะอาการที่ให้น้ำแก่พืชชึ่งอาจแบ่งออกเป็น 4 แบบใหญ่ ๆ ด้วยกัน คือ

+

1. การให้น้ำทางผิวดิน (Surface irrigation) 2. การให้น้ำแบบฉีดฝอย (Sprinkler irrigation) 3. การให้น้ำแบบน้ำหยด (Trickle or Drip irrigation) 4. การให้น้ำแบบใต้ผิวดิน (Sub-surface irrigation)

+
+ ภาพประกอบ +
+

ข้อดีและข้อเสียของการให้น้ำทางผิวดิน (Surface irrigation)

+

การให้น้ำทางผิวดินนี้รู้จักกันมานานหลายศตวรรษแล้วปัจจุบันก็ยังเป็นที่นิยมใช้กันอยู่ทั่วไปเพราะการให้น้ำแบบนี้มีข้อดีหลายอย่าง ซึ่งพอสรุปได้ดังต่อไปนี้คือ

+

1 ) สามารถใช้ได้กับดินและพืชทุกชนิด2) มีความคล่องตัวสูง3) ค่าลงทุนถูกเมื่อเปรียบเทียบกับการให้น้ำแบบอื่น ๆ

+

เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้ให้น้ำไหลไปบนผิวดินโดยอาศัย

+

แรงดึงดูดของโลก4) ไว้วางใจได้5) เมื่อมีการออกแบบและให้น้ำที่เหมาะสม

+

สำหรับข้อเสียของการให้น้ำทางผิวดินก็มี

+

1 ) ต้องการการปรับพื้นที่ให้เรียบร้อยและมีความลาดเท

+

สม่ำเสมอ2) อาจเกิดการกัดเซาะ (Erosion) ขึ้นได้ในกรณีที่มีความลาด

+

เทของพื้นที่ชันมาก3) คันดินและคูส่งน้ำอาจเป็นสิ่งกีดขวางการทำงานของ

+

เครื่องจักรกลเกษตร4) อาจก่อให้เกิดปัญหาเรื่องการระบายน้ำขึ้นได้ง่าย

+
+ ภาพประกอบ +
+

5 ) ต้องการผู้ที่มีความรู้ในวิธีการให้น้ำดีพอสมควรจึงจะ

+

สามารถให้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพได้

+

6 ) ส่วนมากต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก

+

6.2.1 วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนยาว (Graded Border Method)

+

การให้น้ำโดยวิธีนี้ทำโดยเปิดให้น้ำเข้าไปท่วมผิวดินในแปลงโดยมีคันดินขนาดเล็กสองคันซึ่งมีแนวตรงและขนานกันคอยควบคุมให้น้ำท่วมอยู่ในพื้นที่ที่ต้องการให้น้ำ พื้นที่ระหว่างคันดินจะมีความลาดเทไปในแนวเดียวกับคันดิน และไม่มีหรือมีความลาดเทในแนวตั้งฉากกับคันดินน้อยมาก

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ รูปที่ 1Surface irrigation (Border irrigation) +
รูปที่ 1Surface irrigation (Border irrigation)
+
+

การเลือกใช้ การให้น้ำแบบนี้เหมาะสำหรับพืชที่ปลูกต้นชิดกันหรือพืชที่ปลูกโดยการหว่านเมล็ดยกเว้นพืชที่จะต้องมีน้ำขังอยู่ในแปลง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) การให้น้ำวิธีนี้จะให้ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง2) ต้องการแรงงานในการให้น้ำไม่มากนัก3) ความกว้างของแปลงอาจจะออกแบบให้มีขนาดพอเหมาะ

+

กับเครื่องจักรกลเกษตรได้4) ถ้าหากจำเป็นจะต้องมีการระบายน้ำออกจากแปลงก็จะ

+

สามารถระบายออกได้รวดเร็ว

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) พื้นที่จะต้องเรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอ2) ค่าปรับพื้นที่สำหรับพื้นที่บางแห่งอาจจะสูงมากจนไม่

+

สามารถที่จะให้น้ำวิธีนี้ได้3) อัตราการส่งน้ำที่ได้รับจากโครงการชลประทานจะต้องมาก

+

พอ4) พืชต้นเล็ก ๆ อาจจะได้รับความเสียหายในขณะที่ให้น้ำ5) ดินบางชนิดอาจเกิดการแตกระแหงหลังจากมีน้ำท่วมผิวดิน

+

แล้ว6) ไม่สามารถให้น้ำครั้งละน้อย ๆ (น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร) ได้

+

อย่างมีประสิทธิภาพ

+

6.2.2 วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ (Level Border Method)

+

การให้น้ำวิธีนี้จะให้น้ำท่วมแปลงเพาะปลูกซึ่งราบหรือค่อนข้างราบและมีคันดินล้อมรอบอยู่ อัตราการให้น้ำจะต้องสูงเพื่อให้น้ำแผ่ออกไปท่วมทั่วทั้งแปลงในระยะเวลาอันสั้น วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ(Level Border) นี้บางครั้งเรียกว่าท่วมเป็นอ่าง (Basin)

+

การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีอัตราการซึมขนาดปานกลางจนถึงขนาดต่ำ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) สามารถปลูกพืชได้หลายชนิดโดยไม่ต้องมีการเปลี่ยนแปลง

+

การออกแบบ วางผัง หรือวิธีการให้น้ำต่างไปจากเดิมมาก

+

นัก2) แปลงดังกล่าวสามารถใช้ชะล้างเกลือในดินโดยไม่ต้องมีการ

+

ก่อสร้างเพิ่มเติม หรือเปลี่ยนแปลงวิธีการให้น้ำแต่อย่างใด3) ไม่มีการสูญเสียน้ำเนื่องจากไหลออกจากพื้นที่เพาะปลูก

+

ทางด้านท้ายแปลง (Run off) 4) สามารถใช้ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกได้อย่างมี

+

ประสิทธิภาพ5) ไม่จำเป็นต้องใช้ผู้ที่มีความชำนาญก็สามารถให้น้ำอย่างมี

+

ประสิทธิภาพได้6) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ต้องการอัตราการให้น้ำสูงมาก สูงกว่าแบบให้น้ำท่วมเป็น

+

ผืนยาว2) จะต้องปรับพื้นที่ให้ราบและสม่ำเสมอกันตลอดทั้งแปลง3) คันดินที่ล้อมรอบต้องสูงพอที่จะไม่ให้น้ำล้นออกจากแปลง

+
+ ภาพประกอบ +
+

4 ) บนพื้นที่ที่มีความลาดเทมากจะต้องทำแปลงเป็นขั้นบันได

+

และอาจจำเป็นต้องมีอาคารชลประทานอื่นอีก5) ในเขตที่มีฝนตกชุกจะต้องมีการจัดระบบระบายน้ำฝนออก

+

จากแปลงให้ทันเวลาด้วย6) ในพื้นที่ที่มีลมพัดเร็วกว่า 25 ถึง 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง7) จะต้องคอยควบคุมระดับดินในแปลงให้อยู่ในแนวราบอยู่

+

เสมอ

+
+ รูปที่ 2 การให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ (Level Border) +
รูปที่ 2 การให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ (Level Border)
+
+

6.2.3 วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour

+

Levee Method)

+

การให้น้ำวิธีนี้ดัดแปลงมาจากแบบท่วมเป็นผืนราบ (Level Border) โดยการเปลี่ยนแนวคันดินให้มาอยู่.ในแนวเส้นขอบเนิน(Contour Lines) การให้น้ำแก่แปลงจะต้องให้ด้วยอัตราที่มากกว่าอัตราการซึมผ่านผิวดินโดยให้น้ำนั้นแผ่กระจายออกไปปกคลุมพื้นที่ในแปลงทั้งหมดในระยะเวลาอันสั้น และปล่อยให้น้ำซึมลงไปในดินจนกระทั้งได้ความลึกตามที่ต้องการ ถ้าหากเป็นพืชที่ไม่ใช่ข้าวก็จะระบายน้ำออกหลังจากที่ให้น้ำตามที่ต้องการแล้ว

+

การเลือกใช้ การที่จะเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้ให้ได้ผลดีนั้น พื้นที่ควรจะเป็นดินที่มีเนื้อดินขนาดปานกลางถึงดินที่มีเนื้อละเอียด และมีอัตราการซึมผ่านผิวดินเฉลี่ยไม่เกิน 12 มิลลิเมตรต่อชั่วโมงสำหรับข้าวซึ่งจะต้องมีน้ำขังอยู่ตลอดเวลาดินควรจะมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้ (Permeability) ไม่เกิน 4 มิลลิเมตรต่อวันหรือมีชั้นดินที่น้ำซึมผ่านได้ยากอยู่ใต้ระดับเขตราก พื้นที่ควรจะเรียบสม่ำเสมอและมีความลาดเทไม่เกิน 1 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าหากมีความลาดเทไม่เกิน 0.5 เปอร์เซ็นต์จะได้ขนาดแปลงที่ดีกว่า

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) สามารถให้น้ำได้อย่างสม่ำเสมอ ประสิทธิภาพในการให้น้ำ

+

สูง2) ถึงแม้ว่าจะต้องมีการระบายน้ำส่วนที่เกินออกจากแปลง แต่

+

ก็สามารถนำมาใช้ในแปลงถัดมาที่อยู่ต่ำกว่าได้3) สามารถจะใช้น้ำฝนที่ตกลงมาบนพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ

+

ซึ่งจะช่วยลดความต้องการน้ำชลประทานลงได้มาก4) สามารถติดตั้งระบบระบายน้ำผิวดินโดยไม่ต้องลงทุนเพิ่มขึ้น

+

อีกมาก เพราะอาจจะใช้คูส่งน้ำเป็นคูระบายน้ำได้ด้วย5) ต้องการแรงงานในการให้น้ำไม่มากนักเมื่อเปรียบเทียบกับ

+

การให้น้ำทางผิวดินวิธีอื่น ๆ6) การให้น้ำและควบคุมน้ำทำได้ไม่ยาก จึงไม่จำเป็นที่จะต้อง

+

ใช้ผู้ที่มีความชำนาญในการให้น้ำดี7) ถ้าหากว่ามีการปรับพื้นที่ไม่มากนัก ค่าลงทุนครั้งแรกจะต่ำ

+

เมื่อเปรียบเทียบกับแบบอื่น ๆ8) มีอาคารชลประทานน้อยพอ ๆ กับวิธีอื่น ๆ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) วิธีนี้ไม่เหมาะสำหรับดินที่มีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้

+

(Permeability) ขนาดปานกลางถึงดินที่มีความสามารถให้

+

น้ำซึมผ่านได้สูง2) ไม่สามารถให้น้ำครั้งละน้อย ๆ (น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร) ได้

+

อย่างมีประสิทธิภาพ3) ต้องการอัตราการให้น้ำสูง4) น้ำชลประทานจะต้องมีคุณภาพดี5) ต้องการการปรับพื้นที่บ้างเพื่อให้สามารถให้น้ำได้อย่าง

+

สม่ำเสมอ6) ไม่เหมาะสำหรับพืชที่จะเสียหายเมื่อมีน้ำท่วมราก7) ต้นพืชและคันดินอาจจะได้รับความเสียหายจากคลื่น8) การระบายน้ำที่เหลือจากแปลงหนึ่งไปเข้าอีกแปลงหนึ่งอาจ

+

ก่อให้เกิดการแพร่ขยายโรคพืช และวัชพืชบางชนิดได้ง่าย

+
+ รูปที่ 3 การให้น้ำท่วมเป็นผืนตามแนวเส้นขอบเนิน +
รูปที่ 3 การให้น้ำท่วมเป็นผืนตามแนวเส้นขอบเนิน
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

6.2.4 วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน(Contour Ditch

+

Method)

+

วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน เป็นการให้น้ำท่วมผิวดินแบบที่มีการควบคุมแบบหนึ่ง โดยการให้น้ำไหลล้นจากร่องน้ำเล็ก ๆ ซึ่งอยู่ในแนวขนานกับเส้นขอบเนิน

+

การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับพืชที่ปลูกต้นชิดกันทุกชนิด พืชที่ปลูกแล้วไม่ต้องมีการพรวนดินหรือยกร่องอีก ยกเว้นข้าวซึ่งจะต้องให้มีน้ำขังอยู่เกือบตลอดเวลา

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ค่าลงทุนต่ำ2) ต้องการการปรับพื้นที่บ้างเล็กน้อยในกรณีที่ผิวดินไม่เรียบ3) สำหรับพืชที่ปลูกตลอดปี คูให้น้ำเหล้านี้อาจจะกลบเสียก่อน

+

ทำการเก็บเกี่ยว การเก็บเกี่ยวก็จะสะดวกขึ้น

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) โดยทั่ว ๆ ไปแล้วประสิทธิภาพในการให้น้ำค่อนข้างต่ำ แต่

+

ถ้าให้น้ำอย่างระมัดระวังอาจจะให้ประสิทธิภาพสูง 50 ถึง

+

65 เปอร์เซ็นต์2) ถ้าหากอัตราการส่งน้ำที่ได้รับจากคูส่งน้ำน้อย การให้น้ำจะ

+

ทำได้ยากขึ้น3) ระยะระหว่างคูให้น้ำอาจจะแตกต่างกันได้มากในกรณีที่

+

ความลาดเทของพื้นที่ไม่สม่ำเสมอ4) ในกรณีที่คูเข้ามาชิดกันและแนวไม่ขนานกัน การใช้เครื่อง

+

เก็บเกี่ยวจะยากขึ้น5) พืชต้นเล็ก ๆ อาจจะได้รับความเสียหายถ้าดินนั้น

+

แตกระแหงหลังจากให้น้ำ

+
+ รูปที่ 4 วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour Ditch +
รูปที่ 4 วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour Ditch
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

6.2.5 วิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด (Graded Furrow Method)

+

การให้น้ำแบบร่องคูลาดนี้ จะให้น้ำแก่พืชทางร่องน้ำเล็ก ๆ ซึ่งมีความลาดเทสม่ำเสมอและมีแนวตรงโดยปลูกพืชเป็นแถวบนคันดินซึ่งมีร่องขนาบอยู่ทั้งสองข้าง ขนาดและรูปร่างของร่องคูขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของดิน พืชที่ปลูก เครื่องมือที่ใช้ในการยกร่อง และระยะระหว่างพืชที่ปลูก

+

การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้สามารถใช้กับพืชที่ปลูกเป็นแถวได้ทุกชนิดรวมทั้งพืชสวนด้วย และใช้ได้กับดินเกือบทุกชนิดรวมทั้งพืชสวนด้วย และใช้ได้กับดินเกือบทุกชนิดยกเว้นดินทรายที่มีอัตราการซึมสูงมาก

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) สามารถใช้ได้กับวิธีการส่งน้ำทุกแบบ โดยการจัดจำนวนร่อง

+

คูที่จะให้น้ำแต่ละครั้งให้พอเหมาะกับอัตราส่งน้ำที่ได้รับ2) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากมีการออกแบบและให้

+

น้ำอย่างถูกต้อง3) ในกรณีที่ต้องมีการระบายน้ำฝนออกจากพื้นที่เพาะปลูก ก็

+

สามารถจะระบายได้อย่างรวดเร็ว

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก2) จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงอัตราการให้น้ำที่ระยะเวลาต่าง ๆ

+

ขณะที่ให้น้ำ จึงจะทำให้พืชได้รับน้ำอย่างสม่ำเสมอตลอด

+

ความยาวของร่อง และมีการสูญเสียน้ำน้อย3) พื้นที่จะต้องมีความลาดเทสม่ำเสมอ4) ต้องมีการรวบรวมน้ำที่ไหลเลยท้ายร่องออกไป โดยนำมาใช้

+

อีกหรือระบายออกไปให้พ้นจากบริเวณนั้น5) วิธีนี้ไม่เหมาะกับการให้น้ำครั้งละน้อย ๆ เพื่อให้เมล็ดงอก

+

หรือพืชรากตื้นที่ปลูกบนดินมีอัตราการซึมสูง

+
+ รูปที่ 5 วิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด (Graded Furrow Method) +
รูปที่ 5 วิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด (Graded Furrow Method)
+
+

6.2.6 วิธีให้น้ำแบบร่องคูราบ (Level Furrow Method)

+

การให้น้ำแก่พืชโดยวิธีนี้ก็คล้ายคลึงกันกับวิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด กล่าวคือ เป็นการให้น้ำในร่องแล้วให้น้ำไหลซึมเข้าไปในดินทั้งทางราบและทางดิ่งไปสู่รากพืช แต่วิธีนี้ร่องที่ให้น้ำไหลนั้นไม่มีความลาดเท คืออยู่ในแนวราบ

+

การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีอัตราการซึมเฉลี่ยน้อยกว่า 50 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง และมีความสามารถเก็บน้ำไว้ได้ดี พื้นที่ควรจะเรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอพืชที่จะให้น้ำโดยวิธีนี้ควรจะเป็นพืชที่ปลูกเป็นแถว สำหรับพืชหว่านเมล็ดก็อาจจะให้น้ำโดยวิธีนี้ได้ ถ้าหากมีการยกร่องและให้น้ำเสียก่อน

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) สามารถใช้ได้กับวิธีการส่งน้ำทุกแบบ2) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากมีการออกแบบและให้น้ำอย่างถูกต้อง3) ไม่มีการสูญเสียน้ำโดยการไหลออกนอกแปลงที่ให้น้ำ4) ถ้าหากไม่มีลมแรงพอที่จะมีผลต่อการไหลของน้ำในร่องคูส่งน้ำและอาคารส่งน้ำอื่น ๆ อาจจะลดลงได้โดยจัดให้อยู่ในระยะทุก ๆ สองเท่าของความยาวของร่องคูที่ได้ออกแบบไว้เพราะว่าร่องคูได้ทั้งสองด้าน5) สามารถใช้ฝนที่ตกลงบนพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ6) ไม่จำเป็นต้องมีการจัดระบบระบายน้ำทางด้านท้ายร่องคูอีกเพราะน้ำจะเฉลี่ยซึมลงไปในดินจนหมดไม่มีการขังอยู่ที่จุดใดจุดหนึ่งโดยเฉพาะ7) การชะล้างเกลือออกจากดินจะทำได้ง่าย

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ถ้าหากลมในบริเวณนั้นมีความเร็วเกินกว่า 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในทิศทางตรงกันข้ามกับทิศทางการไหลของน้ำ จะทำให้น้ำไหลไปตลอดความยาวของร่องคูได้ยาก ถ้ามีปัญหาดังกล่าวนี้ควรจะให้ทิศทางของร่องคูนั้นตั้งฉากกับทิศทาง

+
+ ภาพประกอบ +
+

ของลมที่พัดเป็นประจำ และถ้าหากจำเป็นจะต้องให้ร่องคูขนานกับทิศทางการพัดของลม การให้น้ำควรจะทำจากทางด้านเหนือลม2) ขนาดของร่องคูจะต้องใหญ่พอ ขนาดดังกล่าวนี้ควรจะมีค่าประมาณครึ่งหนึ่งของปริมาตรของน้ำที่จะให้แก่พืชในร่องนั้น3) ถ้าจะให้การให้น้ำโดยวิธีนี้มีประสิทธิภาพดี จะต้องคอยควบคุมระดับดินและรูปทรงของร่องคูให้คงสภาพตามที่ออกแบบไว้อยู่เสมอ

+
+ รูปที่ 6 วิธีให้น้ำแบบร่องคูราบ (Level Furrow Method) +
รูปที่ 6 วิธีให้น้ำแบบร่องคูราบ (Level Furrow Method)
+
+

6.2.7 วิธีให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour

+

Furrow Method)

+

การให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนินนั้นคล้ายคลึงกับการให้น้ำทางร่องคูลาด (Graded Furrow) กล่าวคือเป็นการให้น้ำทางร่องที่มีความลาดเท แต่ร่องตามแนวเส้นขอบเนินนี้จะราบกว่าและทิศทางของร่องจะเกือบขนานไปกับเส้นขอบเนิน ความลาดเทของร่องคูนั้นจะไม่มากนัก คือมีเพียงเพื่อให้น้ำไหลไปยังปลายของร่องได้เท่านั้น คูส่งน้ำหรือท่อส่งน้ำจะอยู่ในแนวตั้งฉากกับร่องเพื่อจ่ายน้ำให้แต่ละร่อง รูปร่างลักษณะของร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน

+

การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้สามารถใช้ได้กับพื้นที่ที่มีความลาดเททั่ว ๆ ไป ยกเว้นพื้นที่ที่เป็นดินทรายหรือดินที่มีการแตกระแหงเมื่อแห้งเพราะว่าหลังร่องซึ่งใช้ปลูกพืชถ้าเป็นดินทรายอาจพังและมีน้ำล้นข้ามได้ง่ายซึ่งถ้าเกิดการพังต่อเนื่องกันไปตามความลาดเทและก่อให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงขึ้นได้ ดินที่แตกระแหงก็จะทำให้เกิดช่องซึ่งทำให้น้ำในร่องที่สูงกว่าไหลลงมารวมกับร่องที่อยู่ต่ำกว่า และอาจก่อให้เกิดความเสียหายเช่นเดียวกับดินทรายได้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ความลาดเทสม่ำเสมอทั้งสองด้านของพื้นที่ เพราะว่าจะสามารถให้ร่องยาวได้มากและลดจำนวนร่องสั้น ๆลง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ในกรณีที่พื้นที่มีความลาดเทชันมาก การให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนินจะเกิดการกัดเซาะน้อยกว่าการให้น้ำทางร่องคูลาด2) มีความสม่ำเสมอในการให้น้ำดี เพราะว่าสามารถใช้อัตราให้น้ำขนาดใหญ่กับร่องซึ่งเกือบจะอยู่ในแนวราบ ทำให้น้ำไหลไปถึงปลายร่องในเวลาอันรวดเร็ว3) มีประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากได้รับการวางผังและให้น้ำอย่างถูกต้อง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) จะต้องคอยตรวจตราอยู่เสมอว่าจะไม่มีน้ำล้นข้าม หรือไหลข้ามมาจากร่องที่อยู่สูงกว่าไปสู่ร่องที่ต่ำกว่าในขณะที่ให้น้ำ2) ในพื้นที่ที่มีฝนตกชุก น้ำฝนอาจก่อให้เกิดการไหลล้มข้ามร่องและเกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงได้3) ความยาวของร่องจะต้องไม่มากนักเพื่อที่จะได้ระบายน้ำที่เหลือออกไปโดยไม่เกิดอันตราย4) ต้องการร่องระบายน้ำที่มีการป้องกันอย่างดี เพื่อที่จะระบายน้ำที่เหลือออกไปได้โดยไม่เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงขึ้น

+
+ ภาพประกอบ +
+

5 ) สำหรับพืชบางชนิด การซ่อมแซมร่องจะต้องทำด้วยมือ

+

เพราะว่าเมื่อพืชโตแล้วจะไม่สามารถใช้เครื่องจักรกลได้อีก6) จะต้องมีการป้องกันการกัดเซาะในคูส่งน้ำด้วย เพราะคูส่ง

+

น้ำก็มีความลาดเทมาก7) ต้องใช้เวลาในการวางแนวร่องคูมาก นอกจากนั้น การปลูก

+

และการพรวนดินจะต้องทำด้วยความระมัดระวัง8) เครื่องมือที่ใช้ในการปลูก พรวนดิน และเก็บเกี่ยวจะต้อง

+

เลี้ยวบนพื้นที่เพาะปลูกตรงร่องที่ไปสิ้นสุดอยู่ตรงกลางของ

+

พื้นที่

+
+ รูปที่ 7วิธีให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour Furrow +
รูปที่ 7วิธีให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour Furrow
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

6.2.8 วิธีให้น้ำทางร่องคูเล็ก (Corrugation Method)

+

การให้น้ำทางร่องคูเล็กเป็นการให้น้ำแก่พืชโดยให้น้ำท่วมผิวดินเพียงบางส่วน โดยการให้น้ำไหลไปในร่องน้ำเล็ก ๆ และตื้น ซึ่งอยู่ห่างจากกันเป็นระยะทางเท่า ๆ กัน การให้น้ำวิธีนี้ต่างกับร่องคูแบบอื่น ๆ ตรงที่ว่าขนาดของร่องน้ำนั้นเล็กและตื้น ระยะระหว่างร่องน้ำต้องไม่มากเกินกว่าที่น้ำจากร่องน้ำทั้งสองจะไหลซึมมาพบกันได้เมื่อการให้น้ำได้สิ้นสุดลงแล้ว

+

การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีเหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทสม่ำเสมอระหว่าง 1 ถึง 8 เปอร์เซ็นต์และมีฝนตกไม่มากนัก สำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทไม่สม่ำเสมอก็อาจจะใช้ได้เหมือนกัน แต่ควรจะให้ร่องคูเล็กนี้มีความลาดเทเท่ากันตลอดและจะต้องไม่มีการไหลล้นข้ามร่องไม่ว่าจะเป็นน้ำฝนหรือน้ำชลประทานการใช้วิธีให้น้ำแบบนี้ในเขตที่มีฝนตกชุกมักจะก่อให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงได้เสมอ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) สามารถใช้ได้กับอัตราการส่งน้ำทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่

+

เพราะว่าสามารถจัดจำนวนร่องที่จะให้น้ำครั้งหนึ่ง ๆ ให้

+

พอเหมาะกับอัตราการส่งน้ำที่ได้รับได้

+

2 ) ไม่ต้องการการปรับพื้นที่มากนัก ดังนั้นเมื่อได้มีการเปิดพื้นที่

+

แล้วก็จะสามารถเพาะปลูกและให้น้ำได้อย่างรวดเร็ว

+
+ ภาพประกอบ +
+

3 ) ถ้าใช้กับพื้นที่ที่ได้รับการปรับให้เรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอแล้ว ก็จะให้ประสิทธิภาพสูงถ้าออกแบบและให้น้ำอย่างถูกต้อง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก เพราะว่าจะต้องมีการลดอัตราการให้น้ำที่ระยะเวลาต่าง ๆ เพื่อให้การให้น้ำนั้นสม่ำเสมอและมีการสูญเสียน้ำเนื่องจากไหลเลยท้ายร่องออกไปน้อยที่สุด2) เนื่องจากร่องคูมีขนาดเล็กและตื้น ดังนั้นจะต้องมีการตบแต่งทุกปี บางครั้งอาจจะต้องทำหลายครั้งตลอดปีซึ่งทำให้ต้องสิ้นเปลืองมากขึ้น3) วิธีนี้ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่ค่อนข้างราบ โดยปกติแล้วจะไม่ใช้กับพื้นที่ที่มีความลาดเทน้อยกว่า 1 เปอร์เซ็นต์4) ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่มีความลาดเทมากและอยู่ในเขตที่มีฝนตกชุก เพราะอาจทำให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงขึ้นได้

+
+ รูปที่ 8 การให้น้ำทางร่องคูเล็ก (Corrugation Method) +
รูปที่ 8 การให้น้ำทางร่องคูเล็ก (Corrugation Method)
+
+

6.2.9 การให้น้ำทางใต้ผิวดิน (Subsurface Irrigation)

+

การให้น้ำทางใต้ผิวดินเป็นการให้น้ำแก่พืชโดยการยกระดับน้ำใต้ดินขึ้นมาให้สูงพอที่น้ำจะไหลซึมขึ้นมาสู่ระดับเขตรากได้ วิธีเพิ่มระดับน้ำใต้ดินอาจจะทำได้สองแบบ คือโดยการให้น้ำในคู และโดยการให้น้ำไหลเข้าไปในท่อซึ่งฝังไว้ใต้ดิน ความลึกของระดับน้ำใต้ดินในขณะที่ให้น้ำนั้นจะอยู่ระหว่าง 30 ถึง 60 เซนติเมตรทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะของดินและความลึกของรากพืชที่ปลูก น้ำใต้ดินจะไหลไปสู่จุดต่าง ๆ ในเขตรากโดยการดูดซับ (Capillary Action)

+

การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีเนื้อดินสม่ำเสมอ และมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้มากพอที่จะให้น้ำไหลทั้งในแนวราบและในแนวดิ่งได้รวดเร็ว และจะต้องมีชั้นดินที่น้ำซึม

+

ผ่านได้ยากหรือมีระดับน้ำใต้ดินอยู่ใต้เขตราก ซึ่งจะทำให้สามารถควบคุมระดับน้ำใต้ดินได้โดยมีการสูญเสียน้ำไม่มากนัก พื้นที่ควรจะเรียบและเกือบอยู่ในแนวราบ พืชที่ให้น้ำโดยวิธีนี้ได้ก็มีพวกผัก พืชไร่ หญ้าเลี้ยงสัตว์ และไม้ดอกต่าง ๆ แต่ไม่เหมาะกับพืชสวนหรือพืชยืนต้นอื่น ๆ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) การให้น้ำแบบนี้สามารถใช้ได้กับดินที่มีอัตราการซึมของน้ำ

+

เข้าไปในดินสูง แต่มีความสามารถเก็บน้ำไว้ได้น้อย ซึ่งไม่

+

เหมาะกับการให้น้ำทางผิวดิน2) สามารถควบคุมน้ำใต้ดินให้อยู่ในระดับที่จะเป็นประโยชน์

+

ต่อพืชที่อายุต่าง ๆ ได้3) มีการสูญเสียน้ำเนื่องจากการระเหยน้อยมาก4) การแพร่กระจายของเมล็ดวัชพืชเนื่องจากถูกน้ำพัดพาไป

+

น้อย5) ระบบให้น้ำทางใต้ดินอาจใช้เป็นระบบระบายน้ำได้ด้วย6) ต้องการแรงงานในการให้น้ำน้อย7) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) เนื่องจากวิธีนี้ต้องการให้มีชั้นดินที่น้ำซึมผ่านได้ยากหรือมีระดับน้ำใต้ดินอยู่ใต้เขตราก และดินจะต้องมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้ดีพอสมควร ดังนั้นจึงใช้ได้กับพื้นที่เพียงบางแห่งเท่านั้น2) โดยปกติแล้วพื้นที่ที่อยู่ข้างเคียงจะต้องให้น้ำวิธีนี้เหมือนกันมิฉะนั้นอาจจะก่อให้เกิดปัญหาเรื่องการระบายน้ำขึ้นได้3) น้ำชลประทานจะต้องมีคุณภาพดี มิฉะนั้นจะเกิดปัญหาเรื่องการสะสมของเกลือบนผิวดินและในเขตรากขึ้นได้4) ในกรณีที่น้ำชลประทานมีเกลืออยู่บ้าง ก็จะต้องมีการชะล้างเกลือออกจากดินเป็นประจำ5) การงอกของเมล็ดอาจจะไม่สม่ำเสมอถ้าหากไม่สามารถควบคุมน้ำใต้ดินให้ไหลซึมขึ้นมาอย่างสม่ำเสมอได้6) สามารถใช้ได้กับพืชเพียงบางชนิด พวกพืชที่มีรากลึกเช่นพืชสวนและพืชยืนต้นไม่เหมาะที่จะให้น้ำโดย วิธีนี้7) ปุ๋ยที่ให้แก่พืชแผ่กระจายไปทั่วเขตรากได้ช้ากว่าแบบให้น้ำทางผิวดินหรือแบบฉีดฝอย

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

6.2.10 การให้น้ำแบบหยด (Drip or Trickle Irrigation)

+

การให้น้ำแบบหยดเป็นการให้น้ำแก่พืชที่จุดใดจุดหนึ่งหรือหลาย ๆ จุดบนผิวดินหรือในเขตรากพืช โดยอัตราที่ให้นั้นไม่มากพอที่จะทำให้ดินในเขตรากนั้นเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้าง แต่จะทำให้ดินมีแรงดึงความชื้นต่ำอยู่ตลอดเวลา โดยปกติแล้วผิวดินจะเปียกแต่ตรงจุดที่ให้น้ำเท่านั้น น้ำที่ให้แก่พืชอาจจะอยู่ในรูปของเมล็ดน้ำเล็กๆ ซึ่งฉีดจากหัวฉีดขนาดเล็กที่ต้องการแรงดันไม่มากนัก หรือเป็นหยดน้ำหรือสายน้ำเล็ก ๆ ที่ไหลจากท่อพลาสติกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายใน 1 ถึง 2 มิลลิเมตร หัวฉีดหรือท่อพลาสติกจะวางไว้ในบริเวณโคนต้นพืช โดยมีท่อพลาสติกหรือสายยางขนาดใหญ่ซึ่งนำน้ำจากท่อประธานเป็นท่อจ่ายน้ำให้อีกทีหนึ่ง จำนวนหัวฉีดหรือท่อพลาสติกจะขึ้นอยู่กับอายุและความต้องการน้ำของพืชเนื่องจากว่าท่อหรือหัวฉีดซึ่งทำหน้าที่จ่ายน้ำมีขนาดเล็กมาก น้ำที่ใช้จึงต้องปราศจากตะกอนขนาดที่จะมาอุดตันหัวฉีดหรือท่อพลาสติกได้ บางครั้งอาจจะต้องให้น้ำผ่านเครื่องกรองเสียก่อน

+

การเลือกใช้ การให้น้ำแบบนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับพื้นที่ที่น้ำสำหรับให้แก่พืชมีจำนวนจำกัดหรือมีราคาแพง สามารถใช้ได้ดีกับดินเกือบทุกชนิดแต่จะดีมากถ้าดินนั้นมีการไหลซึมทางด้านข้างดีพอสมควร เพราะจะได้รัศมีทางราบของปริมาตรดินที่เปียกชื้นกว้างกว่า ซึงเป็นผลให้สามารถลดจำนวนหัวจ่ายน้ำ (Emitter) ลงได้

+

เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้มีระยะเวลาในการให้น้ำยาวนานแต่ไม่ทำให้ดินเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้าง จึงเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับพืชที่มีรากตื้นและต้องการให้ดินมีความชื้นสูงอยู่ตลอดเวลา เช่น พวกพืชผักต่าง ๆ อย่างไรก็ตามการให้น้ำแบบนี้ใช้ได้ดีกับพืชยืนต้นเหมือนกัน แต่เนื่องจากว่าค่าลงทุนครั้งแรกค่อนข้างสูง ส่วนใหญ่จึงมักเลือกใช้กับพืชที่ให้ผลตอบแทนสูงเช่นกัน พวกไม้ผลต่าง ๆ เป็นต้น

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูงมาก เพราะว่าสามารถควบคุม

+

น้ำได้ทุกขั้นตอน และมีการสูญเสียโดยการระเหยน้อย

+

ดังนั้นผลผลิตต่อหนึ่งหน่วยปริมาตรของน้ำที่ใช้จึงมากกว่า

+

การให้น้ำแบบอื่น ๆ

+

2 ) ค่าใช้จ่ายในการให้น้ำน้อยเพราะไม่ต้องการแรงงานในการ

+

ให้น้ำมาก และไม่ต้องการแรงดันที่หัวจ่ายน้ำ (Emitter)

+

มากเหมือนแบบฉีดฝอย

+

3 ) สามารถใช้ระบบให้น้ำแบบนี้ให้ปุ๋ยและสารเคมีอื่น ๆ แก่พืช

+

พร้อม ๆ กับการให้น้ำได้ด้วย โดยการผสมปุ๋ยหรือสารเคมี

+

เข้ากับน้ำทางท่อดูดของเครื่องสูบน้ำ หรืออัดเข้าทางต้นท่อ

+

ของระบบ

+
+ ภาพประกอบ +
+

4 ) ไม่มีปัญหาโรคพืชหรือแมลงที่เกี่ยวเนื่องจากการเปียกชื้นของใบเหมือนในการให้น้ำแบบฉีดฝอย5) ลดปัญหาเรื่องการแพร่กระจายของพืชลงเนื่องจากว่าน้ำที่ให้แก่พืชจะเปียกผิวดินเป็นบริเวณแคบ ๆ เท่านั้น6) ไม่มีปัญหาเรื่องลมแรงเหมือนในการให้น้ำแบบฉีดฝอย7) เนื่องจากว่าอัตราการให้น้ำไม่มากพอที่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ดินและพืช ดังนั้นอาจทำการให้น้ำได้ตลอด24 ชั่วโมงโดยไม่ต้องคอยดูแล ระยะเวลาให้น้ำที่ยาวนานเช่นนี้จะมีผลให้ไม่ต้องใช้ระบบส่งน้ำขนาดใหญ่ หรือต้องการเครื่องสูบน้ำแรงม้าสูง8) เนื่องจากการให้ปุ๋ยและสารเคมีโดยการผสมไปกับน้ำจะมีประสิทธิภาพสูงเช่นเดียวกันกับการให้น้ำดังนั้น ค่าใช้จ่ายสำหรับปุ๋ยและสารเคมีก็จะลดลงด้วย9) ยกเว้นหัวจ่ายน้ำซึ่งมักจะมีปัญหาเรื่องอุดตันแล้ว ระบบชลประทานแบบนี้จะมีอายุการใช้งานยาวนานพอสมควร10) สามารถติดตั้งให้ทำการให้น้ำแบบอัตโนมัติได้ไม่ยาก เช่นให้น้ำตามกำหนดเวลาที่ตั้งไว้ หรือให้น้ำเมื่อความชื้นของดินในเขตรากลดลงถึงระดับหนึ่ง เป็นต้น

+
+ ภาพประกอบ +
+

11 ) ไม่มีปัญหาเรื่องอัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดิน เพราะอัตราการให้น้ำจะไม่มากพอที่จะทำให้ดินเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้างอยู่แล้ว12) เนื่องจากปริมาณน้ำที่ให้และที่สูญเสียไปโดยการระเหยน้อย ดังนั้นการสะสมของเกลือที่ติดมากับน้ำในเขตรากจึงไม่มากเหมือนแบบอื่น ๆ ที่ใช้น้ำจากแหล่งเดียวกัน

+
+ ภาพประกอบ +
+

1 ) มีปัญหาเรื่องการอุดตันที่หัวจ่ายน้ำมาก สำหรับการอุดตันที่เนื่องมาจากตะกอนทรายในน้ำชลประทานนั่นอาจแก้ไขได้โดยการกรองน้ำเสียก่อน สาเหตุอื่นอาจเนื่องมาจากการเจริญเติบโตของตะไคร่น้ำ หรือเนื่องมาจากการสะสมตัวของสารเคมีในน้ำ การอุดตันดังกล่าวนี้ถ้ามีระยะเวลายาวนานก่อนตรวจพบ พืชอาจได้รับความเสียหายได้2) เนื่องจากว่าบริเวณที่เปียกชื้นไม่กว้างขวางนัก ความเข้มข้นของเกลือซึ่งมักจะเกิดขึ้นในบริเวณรอบ ๆ นอกของส่วนที่เปียกชื้นจึงมักจะสูงและอาจเป็นอันตรายต่อพืชได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ามีฝนไม่มากพอที่จะชะล้างเกลือออกไปให้เลยเขตราก กรณีดังกล่าวนี้อาจป้องกันได้โดยการให้น้ำในระหว่างฤดูฝนด้วยเพื่อป้องกันมิให้สารละลายของ

+
+ ภาพประกอบ +
+

เกลือไหลย้อนมาหารากพืช หรืออาจจะต้องมีการชะล้างเกลือออกจากดินเป็นครั้งคราวด้วย3) เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้ดินจะเปียกชื้นแต่เพียงบางส่วนของเขตรากเท่านั้น การแผ่ขยายของรากส่วนใหญ่จึงถูกจำกัดอยู่แต่ในบริเวณนี้ ดังนั้น ถ้าหากหัวจ่ายน้ำเกิดการอุดตัน โอกาสที่พืชจะได้รับความเสียหายรุนแรงจึงมีมากกว่าการให้น้ำแบบอื่น4) ค่าลงทุนครั้งแรกค่อนข้างสูงเพราะต้องมีอุปกรณ์หลายอย่างโดยทั่ว ๆ ไปราคาจะพอ ๆ กับระบบชลประทานแบบฉีดฝอย แต่จะแพงกว่าแบบผิวดิน ยกเว้นในกรณีที่การให้น้ำทางผิวดินนั้นต้องการการปรับพื้นที่มาก

+
+ ภาพประกอบ +
+

ตัวอย่างระบบให้น้ำแบบหยดในส่วนผลไม้

+
+ รูปที่ 10 การให้น้ำแบบหยด (DRIP IRRIGATION) +
รูปที่ 10 การให้น้ำแบบหยด (DRIP IRRIGATION)
+
+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch07.html b/intro-irre/chapters/ch07.html new file mode 100644 index 0000000..7034b8e --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch07.html @@ -0,0 +1,320 @@ + + + + + +บทที่ 7 การส่งนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Delivery) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 7 การส่งนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Delivery)

+

หน้า 266–277 ในหนังสือ · 4 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 266

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”น. 266

+

หมายถึงการนำนํ้าจากแหล่งนํ้า ให้ไหลผ่านไปตามระบบส่งนํ้าซึ่งอาจจะเป็นคลองส่งนํ้า หรือท่อส่งนํ้าเพื่อให้ไปถึงยังพื้นที่เพาะปลูกหรือบริเวณที่ต้องการ

+

ส่วนคำว่า การจัดสรรนํ้าชลประทาน(Water Allocation) หมายถึง การดำเนินการเพื่อแบ่งปันนํ้าไปให้แก่ผู้ใช้นํ้า เพื่อให้ได้ปริมาณที่เหมาะสมสอดคล้องกับปริมาณนํ้าที่มีอยู่และปริมาณนํ้าที่ผู้ใช้นํ้าต้องการ

+

7.2 หลักของการส่งนํ้าชลประทาน การส่งนํ้าที่ถูกต้อง เหมาะสม ควรประกอบด้วยหลักการ ดังนี้

+

1. ส่งในปริมาณที่พอดีและเหมาะกับขีดความสามารถของระบบส่งนํ้า (คลองหรือท่อ)และอาคารควบคุมในคลองหรือระบบท่อ เช่น คลองหรือท่อมีความสามารถรับนํ้าได้ 1.0 ลบ.ม./วินาที ก็จะต้องส่งให้ไม่เกิน 1.0 ลบ.ม. ต่อ วินาทีหรือไม่ตํ่ากว่า 1.0 ลบ.ม.ต่อวินาที มากเกินไปจนระดับนํ้าในคลองไม่สามารถไหลออกจากคลองเข้าสู่พื้นที่ข้างคลองได้

+

2. ส่งนํ้าให้สอดคล้องกับเวลาที่ผู้ใช้นํ้ามีความต้องการ เช่น พื้นที่ของนาย ก. ต้องการนํ้าวันพฤหัสบดี ต้องส่งไปให้ถึง วัน พฤหัสบดี หรือ หากพื้นที่ นายก. ต้องการรับนํ้านาน 1 วัน ต้องส่งนํ้าให้อยู่ในคลองบริเวณที่นาย ก. จะนำนํ้าไปใช้ได้ เป็นเวลานาน 1 วัน

+

3.ส่งนํ้าให้ในปริมาณที่พอดีกับความต้องการของผู้ใช้

+

4. ส่งนํ้าด้วยวิธีที่เหมาะสมกับความรู้ ความเข้าใจ ความชำนาญของผู้ใช้นํ้า และผู้ส่งนํ้า

+

5. ส่งนํ้าให้เหมาะสมกับปริมาณนํ้าต้นทุน ที่มีอยู่ คำว่านํ้าต้นทุน ในที่นี้หมายถึงปริมาณนํ้าที่มีอยู่

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทานน. 266

+

ตามวิทยาการทางการชลประทาน ทั่วโลก มีวิธีการส่งนํ้าอยู่หลายวิธี ดังนี้

+
+ ภาพประกอบ +
+

-ส่งนํ้าแบบตลอดเวลา-ส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้-ส่งนํ้าแบบหมุนเวียนหรือเป็นรอบเวร-ส่งนํ้าตามความต้องการแบบมีอัตราจำกัด-ส่งนํ้าแบบจำกัดช่วงเวลารับนํ้า-ส่งนํ้าแบบสามารถปรับเปลี่ยนความถี่(รอบเวร)ระหว่างผู้รับนํ้ากับผู้ส่งนํ้า

+

ระยะเวลา(t) ในแต่ละวิธีการส่งนํ้า

+
+ ภาพที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่าง Q กับ เวลา สำหรับวิธีการส่งนํ้าแบบต่างๆ +
ภาพที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่าง Q กับ เวลา สำหรับวิธีการส่งนํ้าแบบต่างๆ
+
+

จากภาพที่ 1 มีวิธีการส่งนํ้าและลักษณะของอัตราการไหลในคลอง(Discharge Q) ความถี่หรือรอบเวร (Frequency f)และช่วงเวลาที่ได้รับนํ้า(Duration, d) ดังนี้คือ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1.หมุนเวียนแบบมีรอบเวรคงที่(Fixed Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ ระยะห่างของรอบเวรคงที่และช่วงเวลารับนํ้าคงที่

+

2.หมุนเวียนแบบรอบเวรไม่คงที่(Varied Frequency Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ระยะห่างของรอบเวรไม่คงที่แต่ช่วงเวลารับนํ้าคงที่

+

3.หมุนเวียนแบบปรับเปลี่ยนอัตราการไหล(Varied Rate Rotation) อัตราการไหลคงที่ ระยะห่างของรอบเวรคงที่แต่มีการปรับเปลี่ยนค่าอัตราการไหล

+

4.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาได้รับนํ้าไม่คงที่(Varied Duration Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ระยะห่างของรอบเวรคงที่ แต่ช่วงเวลาที่ได้นํ้าปรับเปลี่ยนไป ไม่คงที่

+

5.หมุนเวียนแบบรอบเวรไม่คงที่ อัตราการไหลไม่คงที่แต่ช่วงเวลาที่ได้นํ้าคงที่(Varied

+

Frequency and Rate Rotation)

+

6.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาที่ได้นํ้าและอัตราการไหลไม่คงที่แต่ระยะห่างของแต่ละรอบเวรคงที่

+

(Varied Duration and Rate Rotation)

+

7.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาที่ได้รับนํ้าและระยะห่างระหว่างรอบเวรไม่คงที่ แต่อัตราการไหลคงที่

+

(Varied Duration and Frequency Rotation)

+

8.หมุนเวียนแบบไม่คงที่ทั้งหมด (Intermittent) ช่วงเวลาที่ได้รับนํ้า ระยะห่างระหว่างรอบเวรและอัตราการไหลไม่คงที่

+

9.แบบตลอดเวลาและอัตราการไหลคงที่ ไม่มีการกำหนดรอบเวร มีช่วงเวลาที่ได้นํ้าตลอดเวลา

+

10.แบบตลอดเวลาแต่อัตราการไหลไม่คงที่สำหรับวิธีการส่งนํ้าชลประทาน ของประเทศไทยที่ปฏิบัติอยู่มี 3 วิธีคือ

+

-การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา

+

-การส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ (วิธีนี้ไม่ค่อยพบมากนักในระบบชลประทานของ

+

ประเทศไทย ยกเว้นการชลประทานที่ส่งนํ้าผ่านทางระบบท่อ)

+

-การส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือ เป็นรอบเวร

+

7.3.1 การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา (Continuous water delivery) หมายถึง การส่งนํ้า ผ่านเข้าสู่ระบบคลองหรือคูส่งนํ้าสายใดๆ อย่างต่อเนื่อง ตลอดเวลาที่มีการเพาะปลูก ดังภาพที่ 2

+
+ ภาพที่ 2 ลักษณะการไหลของนํ้าในคลองเมื่อส่งนํ้าแบบตลอดเวลา +
ภาพที่ 2 ลักษณะการไหลของนํ้าในคลองเมื่อส่งนํ้าแบบตลอดเวลา
+
+

ข้อดี - ข้อเสีย ของการส่งนํ้าแบบตลอดเวลาข้อดี1. เป็นวิธีที่เข้าใจง่าย ขั้นตอนไม่ยุ่งยาก ซับซ้อน2. ใช้แรงงานดูแล ควบคุมการส่งนํ้า น้อย3. ขนาดของคลองส่งนํ้า มีขนาดเล็กลงตามขนาดพื้นที่รับนํ้า จากต้นคลอง ไปยังปลายคลอง4. ค่าลงทุนก่อสร้างระบบส่งนํ้าน้อยกว่า5. สูญเสียที่ดินเพื่อใช้เป็นที่ก่อสร้างระบบส่งนํ้า น้อยลงข้อเสีย1. เกิดการสูญเสียนํ้าในระบบคลอง คูส่งนํ้ามาก เนื่องจากมีนํ้าขังอยู่ตลอดเวลา2. ไม่เหมาะสำหรับโครงการชลประทานที่มีนํ้าต้นทุน น้อย (มีนํ้าอยู่ในคลองตลอดเวลา เกิดการใช้นํ้าที่ฟุ่มเฟือย และสูญเสียนํ้าง่าย)

+
+ ภาพประกอบ +
+

ขนาดของคลองส่งนํ้า ที่ส่งแบบตลอดเวลา สามารถคำนวณด้วยสมการ ดังนี้

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ

+

Q = ปริมาณนํ้าที่จะต้องส่งให้ (ลบ.ม./วินาที)

+

A = พื้นที่ที่จะส่งนํ้าให้ (ไร่)

+

Dm = ค่าการใช้นํ้าของพืชสูงสุด (มม./วัน)

+

Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (ทศนิยม)

+

ตัวอย่าง การหาปริมาณนํ้าที่ต้องส่งผ่านคลองส่งนํ้า เมื่อส่งนํ้าแบบตลอดเวลามีพื้นที่เพาะปลูกอยู่ 300 ไร่ ทำการปลูกข้าว ซึ่งมีค่าการใช้นํ้าสูงสุดเท่ากับ 8 ม.ม./วัน ประสิทธิภาพการชลประทานของคลองส่งนํ้านี้เท่ากับ 80 % จงคำนวณว่าอัตราการไหล หรือปริมาณนํ้าที่จะต้องส่งผ่าน

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

7.3.2 การส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ (On Demand water delivery)หมายถึง การจัดการให้นํ้าผ่านไปตามคลองส่งนํ้า จนถึงแปลงเพาะปลูก โดยส่งให้ในช่วงเวลาและปริมาณ ซึ่ง เป็นไปตามที่ ผู้ใช้นํ้าขอมา

+

ข้อดี ข้อเสีย ของการส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ข้อดี1. ผู้ใช้นํ้าได้รับความสะดวกในการใช้นํ้า2. ประสิทธิภาพการใช้นํ้าจะสูง (ส่วนใหญ่วิธีนี้ผู้ใช้นํ้าจะต้องชำระค่านํ้า ทำให้เกิดการใช้นํ้าอย่างประหยัด)

+

ข้อเสีย1. ผู้ใช้นํ้าและผู้ส่งนํ้า จะต้องมีความรู้/ความเข้าใจวิธีการควบคุมการส่งนํ้าเป็นอย่างดี เช่นเปิดนํ้าเวลาไหน เปิด ปิด อย่างไร ด้วยปริมาณเท่าไรเป็นต้น

+

2. ต้องมีการออกแบบ ก่อสร้างระบบส่งนํ้าด้วยเทคโนโลยีที่ค่อนข้างสูง (สามารถควบคุมนํ้าได้เป็นอย่างดี)-ทำให้ต้นทุนสูง

+

3. ต้องมีนํ้าต้นทุนที่สมบูรณ์ พร้อมสนับสนุนให้ผู้ขอได้ตามต้องการ

+

7.3.3 การส่งนํ้าแบบรอบเวรหรือแบบหมุนเวียน (Rotational water delivery)

+

หมายถึงการส่งนํ้าผ่านไปตามคลองส่งนํ้า แต่ละสายไม่พร้อมกัน โดยต้องมีการกำหนดช่วงเวลาที่คลองแต่ละสายจะได้รับนํ้า รวมทั้งได้รับนํ้าเป็นเวลานานต่างกันไป ภาพที่ 3 (ก) และ (ข) แสดงลักษณะการไหลในคลอง ของการส่งนํ้าหมุนเวียน

+
+ ภาพประกอบ +
+

(ข)

+

ตัวอย่าง (ให้นิสิตฝึกทำด้วยตนเอง)

+

1 ) Calculate the volume of the following blocks, when given:

+

a. length = 75 cm, width = 3 m, height = 6 cm V = .....m3

+

b. length = 0.5 cm, width = 1 dm, height = 20 cm V = .....m3

+

c. length = 15 cm, width = 2 dm, height = 0.5 m V = .....litres 2) Calculate the volume of water (in m3) on a field, when given: the length= 150 m, the width = 56 m and the water layer = 70 mm.3) Calculate the minimum depth of a reservoir, which has: a length of 15 m and a width of 10 m and which has to provide 50 mm water for a field of 175 m long and 95 m wide.

+
+ ภาพประกอบ +
+

การส่งนํ้าแบบหมุนเวียนอาจแบ่งตามลักษณะการหมุนเวียนตามระบบคู คลองที่มีอยู่ ออกได้เป็น 3ประเภท

+

-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคลองส่งนํ้าสายใหญ่

+

-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคลองซอย

+

-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคูส่งนํ้า(ก) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่

+

การส่งนํ้าโดยวิธีนี้ นํ้าจะถูกส่งไปตามคลองสายใหญ่ทีละส่วนตามที่ได้กำหนดไว้ เมื่อส่งนํ้าเข้าไปในตอนใดของคลองสายใหญ่ คลองซอยและคูส่งนํ้าในส่วนนั้นจะได้รับนํ้าพร้อมกัน ภาพที่ 4 (ก) (ข) และ(ค)เป็นการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่

+
+ ภาพประกอบ +
+

(ข)

+

(ข) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย

+

วิธีนี้นํ้าจะถูกส่งเข้าคลองสายใหญ่ตลอดเวลาแต่คลองซองสายต่างๆ จะถูกแบ่งเป็นส่วนๆและแต่ละส่วนของคลองซอย และคูส่งนํ้าที่รับนํ้าจากคลองซอยจะได้รับนํ้าเป็นช่วงๆ ตาม ระยะเวลาที่กำหนดไว้ ภาพที่ 5(ก) และ (ข) แสดงการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย

+
+ ภาพที่ 5 การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย +
ภาพที่ 5 การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย
+
+

(ค) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคูส่งนํ้า

+

การหมุนเวียนโดยวิธีนี้ คูส่งนํ้าจะถูกแบ่งออกเป็นสาย แล้วจัดการส่งนํ้าให้แต่ละสายตามระยะเวลาที่กำหนดไว้โดยวิธีนี้จะมีนํ้าในคลองสายใหญ่และคลองซอยตลอดเวลา แสดงดังภาพที่ 6

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 6 การส่งนํ้าหมุนเวียนในคูส่งนํ้า +
ภาพที่ 6 การส่งนํ้าหมุนเวียนในคูส่งนํ้า
+
+

เปรียบเทียบลักษณะคลองส่งนํ้า กรณีส่งนํ้าหมุนเวียนแบบต่างๆ

+
+ ภาพประกอบ +
+

คลองสายใหญ่ เท่ากันตลอดสาย ลดลงตามส่วน ลดลงตามส่วน หมุนเวียน หมุนเวียน หมุนเวียน

+
+ ภาพประกอบ +
+

ข้อดีและข้อเสีย วิธีการส่งนํ้าแบบหมุนเวียนข้อดี1.มีประสิทธิภาพการส่งนํ้าสูง เนื่องจากมีนํ้าอยู่ในคู คลองเฉพาะส่วนของคู คลองที่ถึงรอบเวรการรับนํ้าลดปริมาณการสูญเสียนํ้าอันเนื่องจากการระเหยและรั่วซึม รวมทั้งผู้ใช้นํ้ามีความระมัดระวังในการใช้นํ้าเพิ่มมากขึ้น2.ลดปัญหาความขัดแย้งที่มีต่อการใช้นํ้าลงได้เนื่องจากการส่งนํ้าวิธีนี้จะมีการกำหนดเป็นกติกาไว้ล่วงหน้าชัดเจนว่าคลองส่วนไหนได้รับนํ้า3.การส่งนํ้าแบบรอบเวรช่วยเสริมสร้างให้ผู้ใช้นํ้าต้องร่วมมือกันเพื่อใช้นํ้าที่ส่งมาให้ตามรอบเวรของแต่ละคู คลอง4.การส่งนํ้าจะมีความทั่วถึง ถึงแม้นว่าปริมาณนํ้าต้นทุนจะมีปริมาณน้อยก็ตามเนื่องจากเป็นการแบ่งปันกันอย่างมีหลักเกณฑ์ไม่ต่างคนต่างแย่งกันใช้ข้อเสีย1.ต้องมีการดูแลเอาใจใส่ในขณะทำการส่งนํ้า เนื่องจากต้องส่งนํ้าไปให้ยังคูหรือคลองตามที่กำหนดไว้ดังนั้นจึงต้องมีการคอยดูแลควบคุมปิด เปิดอาคารในคลองส่งนํ้าเพื่อให้เป็นไปตามต้องการ2.ด้วยเหตุผลตามข้อ 1 อาคารชลประทานที่ทำหน้าที่ควบคุมนํ้าจะต้องมีการบำรุงรักษาให้อยู่ในสภาพที่ดีสามารถใช้งานได้ตามต้องการ3.เกษตรกรต้องมีความเข้าใจถึงหลักเกณฑ์และข้อบังคับต่างๆที่กำหนดไว้ในกติกาการส่งนํ้าแบบรอบเวรมิฉะนั้นจะทำให้การส่งนํ้าไม่เป็นไปตามที่กำหนด

+
+
+

7.4 แบบฝึกหัดน. 277

+

1.จากความเข้าใจตามที่ได้ศึกษามา ให้อธิบายความแตกต่างระหว่าง การส่งนํ้า และ การจัดสรรนํ้า

+

2.เพราะเหตุใดคลองส่งนํ้าที่ถูกออกแบบไว้ให้ส่งแบบตลอดเวลา จึงมีลักษณะของขนาดคลองจากขนาดใหญ่ไปหาคลองขนาดเล็ก บริเวณปลายคลองส่งนํ้า

+

3. จะพิจารณาส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือเป็นรอบเวร ก็ต่อเมื่อมีเหตุปัจจัยใดเข้ามาเกี่ยวข้อง

+

4. จงอธิบายความหมายของคำว่า ความถี่ของการส่งนํ้า ( Frequency)

+

5. จงอธิบายความหมายของคำว่า ระยะเวลาการส่งนํ้า (Duration)

+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch08.html b/intro-irre/chapters/ch08.html new file mode 100644 index 0000000..615940f --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch08.html @@ -0,0 +1,277 @@ + + + + + +บทที่ 8 การระบายนํ้า (Drainage) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 8 การระบายนํ้า (Drainage)

+

หน้า 278–285 ในหนังสือ · 4 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 278

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

8.1 ความหมายน. 278

+

หมายถึง การกำจัดนํ้าส่วนเกินที่ไม่ต้องการออกจากพื้นที่ เพื่อให้พื้นที่นั้นมีสภาพที่เหมาะต่อการใช้งานตามวัตถุประสงค์

+

ปริมาณนํ้าส่วนที่เกินความต้องการ ในพื้นที่ มีต้นเหตุมาจาก

+

1. จากนํ้าฝน

+

2. นํ้าจากแหล่งนํ้าอื่นๆไหลเข้าไปในพื้นที่

+

8.2 ประเภทของงานระบายนํ้า หากแบ่งตามพื้นที่การใช้ที่ดิน แบ่งได้เป็น 2 ประเภทคือ

+

1. งานระบายนํ้าในเมือง พื้นที่สาธารณะ รวมทั้ง การระบายนํ้าเสีย

+

2. งานระบายนํ้าจากพื้นที่การเกษตรอย่างไรก็ตาม เมื่อแบ่งตามตำแหน่งของนํ้าส่วนเกินที่ต้องการระบาย มีอยู่ 2 แบบ คือ

+

การระบายนํ้าบนผิวดิน

+

การระบายนํ้าใต้ผิวดิน

+

8.2.1 การระบายนํ้าบนผิวดิน(Surface drainage)

+

หมายถึง การระบายนํ้าที่เกินความต้องการ ซึ่งขังอยู่บนผิวดินให้ออกไปจากพื้นที่ โดยการสร้างทางนํ้าแบบทางนํ้าเปิด หรือปรับพื้นที่ให้ลาดเท เพื่อลำเลียงนํ้าออกไปจากผิวดิน

+

8.2.2 การระบายนํ้าใต้ผิวดิน (Subsurface drainage)

+

หมายถึง การระบายนํ้าใต้ผิวดินที่เกินความต้องการ ออกไปจากบริเวณรากพืช เพื่อควบคุมไม่ให้ระดับนํ้าใต้ดินขึ้นมาสูงหรืออยู่ใกล้ผิวดิน และเพื่อควบคุมการสะสมของเกลือบริเวณผิวดินและเขตรากพืช

+
+ ภาพที่ 7 แสดงระบบระบายนํ้าใต้ดินโดยท่อระบายนํ้า +
ภาพที่ 7 แสดงระบบระบายนํ้าใต้ดินโดยท่อระบายนํ้า
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

8.3 หลักการระบายนํ้าผิวดิน ทำได้ 2 ลักษณะคือ

+

1. ระบายนํ้าที่ขังอยู่ภายในพื้นที่ออกไปจากพื้นที่โดยการสร้างทางระบายนํ้าในพื้นที่เพื่อรวบรวมนํ้า แล้วระบายออกไปจากพื้นที่

+

2. ระบายนํ้าโดยผันนํ้าที่ไหลมาจากนอกพื้นที่ ไม่ให้เข้ามาในพื้นที่โดยสร้างทางระบายนํ้าสกัดกั้น แล้วผันออกนอกพื้นที่

+
+ ภาพที่ 8 การระบายนํ้าโดยระบายนํ้าออกนอกพื้นที่ +
ภาพที่ 8 การระบายนํ้าโดยระบายนํ้าออกนอกพื้นที่
+
+
+ ภาพที่ 9 การระบายนํ้าโดยการสกัดกั้นนํ้าจากนอกพื้นที่ +
ภาพที่ 9 การระบายนํ้าโดยการสกัดกั้นนํ้าจากนอกพื้นที่
+
+

8.4 ส่วนประกอบของระบบระบายนํ้าผิวดิน ระบบระบายนํ้าสำหรับประเภทของการระบยนํ้าผิวดินโดยทั่วไปประกอบด้วย 3 ส่วนประกอบย่อยคือ

+
+ ภาพประกอบ +
+

1. ส่วนรวบรวมนํ้า (Collector) อาจเป็นร่อง หรือ คูระบาย ทำหน้าที่เป็นทางระบายที่คอยเก็บรวบรวมนํ้าจากพื้นที่ที่ต้องการระบายนํ้าออก

+

2. ส่วนลำเลียง (Disposal) โดยทั่วไปจะเป็นคลองขนาดใหญ่ ทำหน้าที่ลำเลียงปริมาณนํ้าซึ่งรับมาจากทางรวบรวมนํ้า เพื่อนำไปทิ้ง

+

3. ที่ทิ้งนํ้า (Outlet) เป็นจุดสุดท้ายของระบบระบายนํ้า ที่ทิ้งนํ้ามักจะเป็นทางนํ้าธรรมชาติที่มีอยู่แล้ว

+
+
+

8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดินน. 281

+

ดังที่ทราบมาแล้วว่าหลักการระบายนํ้าใต้ดินก็เพื่อทำให้ระดับนํ้าใต้ดินบริเวณเขตรากพืชมีระดับอยู่ตำกว่าเขตรากพืชจนไม่เป็นอันตรายต่อการเจริญเติบโตของต้นพืช คำว่าระดับนํ้าใต้ดิน (Ground

+

Water Table) หมายถึง ผิวบนสุดของนํ้าที่อยู่ใต้ผิวดินลงไป (ภาพที่ 10) อย่างไรก็ตามต้องทบทวนความรู้ เรื่อง นํ้าในดิน (Soil Water)ที่ได้กล่าวไว้แล้วในบทเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าดิน นํ้า พืช ซึ่งประกอบด้วย

+

-นํ้าอิสระ (Free Water)

+

-นํ้าซับ (Capillary water)

+

-นํ้าเยื่อ (Hygroscopic water)

+

แหล่งที่มาของนํ้าส่วนเกินความต้องการคือ นํ้าฝน ประกอบกับนํ้าที่รั่วซึมมาจากคลองส่งนํ้าคลองระบายนํ้าข้างเคียงที่ผ่านพื้นที่นั้น รวมทั้งจากนํ้าบนผิวดินจากบริเวณที่มีระดับสูงกว่าไหลมารวม

+

8.6 ทางระบายนํ้าใต้ดิน หมายถึงทางนํ้าที่สร้างขึ้นภายในหน้าตัดของดิน โดยให้อยู่ตํ่ากว่าระดับนํ้าใต้ดินเพื่อให้นํ้าในดินไหลเข้าสู่ทางนํ้านั้น แล้วระบายออกไปยังที่ทิ้งนํ้า ต่อไป

+
+ ภาพที่ 10 ระดับนํ้าใต้ดิน +
ภาพที่ 10 ระดับนํ้าใต้ดิน
+
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 11 การเกิดนํ้าใต้ดิน +
ภาพที่ 11 การเกิดนํ้าใต้ดิน
+
+
+ ภาพที่ 12 ลักษณะการวางท่อระบายนํ้าใต้ดิน +
ภาพที่ 12 ลักษณะการวางท่อระบายนํ้าใต้ดิน
+
+
+ ภาพที่ 13 รูปแบบการวางท่อระบายนํ้าใต้ดิน +
ภาพที่ 13 รูปแบบการวางท่อระบายนํ้าใต้ดิน
+
+

8.7 การเลือกระบบระบายนํ้า ในการที่จะตัดสินใจว่าจะออกแบบ กำหนดใช้ระบบระบายนํ้าประเภทไหนนั้นจะต้องศึกษาจากปัจจัยต่างๆ ดังนี้

+

1. ลักษณะภูมิประเทศ ข้อมูลที่ต้องพิจารณาประกอบด้วย

+

-ที่ทิ้งนํ้า โดยดูว่าอยู่บริเวณไหน ใกล้ ไกลจากพื้นที่ที่ต้องการระบายนํ้าอย่างไร

+

-ลักษณะของพื้นที่ และระดับของพื้นที่เพื่อดูว่าการระบายนํ้าจะใช้แบบไหลเองด้วยแรงโน้มถ่วงหรือต้องใช้เครื่องสูบ หรือหากเป็นที่ลาดชัน จำเป็นต้องใช้ทางระบายนํ้าแบบสกัดกั้น

+
+ ภาพประกอบ +
+

2. ลักษณะดิน เช่น ชนิดดิน ความหนาของชั้นดิน ความต่อเนื่องของชั้นดิน ตำแหน่งของชั้นดินความพรุนของดิน (porosity) เพื่อนำมาใช้กำหนดความลึกการวางท่อ ขนาดท่อ (เนื้อดินต่างกันระบายนํ้าได้ต่างกัน) กรณีกำหนดระบบระบายนํ้าเป็นแบบท่อหรือกำหนดความลาดของตลิ่งทางนํ้ากรณีออกแบบเป็นคลองระบายนํ้า

+

3. ลักษณะของแหล่งนํ้า ที่เป็นต้นเหตุให้เกิดนํ้าส่วนเกินความต้องการ พิจารณาจากทิศทางนํ้าไหลเข้าพื้นที่ ปริมาณที่ไหล ตำแหน่งของแหล่งนํ้า ชนิดของแหล่งนํ้า เป็นต้น เพื่อนำมาใช้กำหนดขนาดของทางระบายนํ้าหรือขนาดเครื่องสูบนํ้าจนสามารถระบายนํ้าได้ทันกับปริมาณนํ้าที่ไหลเข้าสู่พื้นที่

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

8.8 แบบฝึกหัดน. 285

+

1.ให้บอกถึงผลเสียที่จะเกิดขึ้น หากขาดการระบายนํ้าออกจากพื้นที่2. จงอธิบายถึงปัจจัยที่มีผลทำให้เกิดภาวะนํ้าส่วนเกินความต้องการในพื้นที่ใด พื้นที่หนึ่งว่ามีอะไรบ้าง และวิธีป้องกัน

+

3. หลักของการระบายนํ้าใต้ผิวดินคืออะไร มีวิธีการอะไรบ้าง4. จงอธิบายความหมายของคำว่า water table 5. ในการออกแบบระบบระบายนํ้าแบบผิวดิน คิดว่าต้องรวบรวมข้อมูลที่ใช้ประกอบในการออกแบบ อะไรบ้าง

+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch09.html b/intro-irre/chapters/ch09.html new file mode 100644 index 0000000..5dd4a21 --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch09.html @@ -0,0 +1,256 @@ + + + + + +บทที่ 9 การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 9 การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control)

+

หน้า 286–291 ในหนังสือ · 3 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 286

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”น. 286

+

หมายถึงการดำเนินการเพื่อทำให้นํ้าชลประทานที่ไหลอยู่ในคลองส่งนํ้า มี อัตราการไหล และ

+

ระดับนํ้า เป็นไปตามที่ต้องการ คำว่า อัตราการไหล (Discharge, Q) คือ ปริมาณนํ้าที่ไหลผ่านหน้าตัดคลอง ณ จุดใดๆ ในหนึ่งหน่วยเวลา มีหน่วยเป็น ปริมาตร ต่อ เวลา เช่น ลบ.เมตร ต่อวินาที หรือลิตร ต่อ วินาที

+
+ ภาพที่ 1 รูปตัดคลองส่งนํ้า +
ภาพที่ 1 รูปตัดคลองส่งนํ้า
+
+

ตัวอย่าง จงแสดงการคำนวณหาอัตราการไหลผ่านหน้าตัดคลองส่งนํ้าดังรูป(ให้นิสิตฝึกทำด้วยตนเอง)

+
+ ภาพประกอบ +
+

สำหรับคำว่า ระดับนํ้า คือ ระดับของผิวนํ้าในคลองส่งนํ้า ทั้งนี้การควบคุมการส่งนํ้ามีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ อัตราการไหล และ ระดับนํ้า ตามต้องการ การควบคุมนํ้าจะอาศัยการใช้ อาคารชลประทาน

+

(Irrigation Structures or Hydraulic Structures) เป็นตัวควบคุม

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

ประตูระบายนํ้ากลางคลอง อาคารแบ่งนํ้า

+

9.2 ประเภทของการควบคุมการส่งนํ้า เมื่อแบ่งตามตำแหน่งของระดับของนํ้าที่ถูกควบคุมโดยอาคารที่

+
+ ภาพประกอบ +
+

-การควบคุมด้านเหนือนํ้า (Upstream Control)

+

-การควบคุมด้านท้ายนํ้า (Downstream Control)

+
+ ภาพประกอบ +
+

(ก) การควบคุมแบบสัดส่วน หมายถึง วิธีการควบคุมให้อัตราการไหลที่ไหลเข้ามา(Inflowing Discharge)ยังอาคารควบคุมจะถูกแบ่งแยกไปตามสัดส่วน (Proportion)ตามที่ได้มีการกำหนดไว้ล่วงหน้า ดังนั้นด้วยวิธีการควบคุมแบบนี้ระดับนํ้าของคลองในช่วงใดๆจะมีค่าไม่คงที่(ข) การควบคุมด้านเหนือนํ้า หมายถึง การควบคุมให้ ระดับนํ้า ทางด้านเหนือ(นํ้า) ของอาคารควบคุมนํ้า มีค่าคงที่ตามที่ต้องการ ปริมาณนํ้าที่ไหลผ่านอาคาร ออกไป ทางด้านท้ายของอาคารควบคุมจะมีการเปลี่ยนแปลงก็ต่อเมื่อมีการเปลี่ยนค่าอัตราการไหลที่ไหลผ่านเข้ามา เท่านั้น การส่งนํ้าแบบการไหลอาศัยแรงโน้ม

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 4 ลักษณะของระดับนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านเหนือ +
ภาพที่ 4 ลักษณะของระดับนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านเหนือ
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

(ค)การควบคุมด้านท้ายนํ้า หรือเรียกอีกอย่างว่า การควบคุมด้านท้ายนํ้าให้อยู่ระดับบนของคลอง

+

(Downstream Control on Level-Top Canal) หมายถึง การควบคุมให้ระดับนํ้าทางด้านท้ายของอาคาร

+

ควบคุมนํ้ามีระดับคงที่ตามที่ต้องการ การควบคุมในลักษณนี้จะมีการตอบสนองได้ดี(Responsive) สามารถควบคุมอาคารให้ปรับอัตราการไหลผ่านอาคารออกไปได้ทันทีตามที่ต้องการ เนื่องจากคลองด้านท้าย

+

อาคารมีปริมาณนํ้านอนคลองอยู่แล้ว ภาพที่ 5 แสดงลักษณะผิวนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านท้ายนํ้า

+
+ ภาพที่ 5 ลักษณะผิวนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านท้ายนํ้า +
ภาพที่ 5 ลักษณะผิวนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านท้ายนํ้า
+
+

(ง) การควบคุมแบบBIVAL เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า การควบคุมแบบปริมาตรคงที่ (Constant Volume

+

Control)เป็นการควบคุมให้ระดับนํ้ามีค่าคงที่ในบริเวณช่วงกลางๆของคลองด้านท้ายอาคารควบคุม ตามที่ต้องการ(จ)การควบคุมแบบELFLO เรียกอีกอย่างว่า การควบคุมแบบท้ายนํ้าสำหรับคลองที่มีความลาดเท(Downstream Control on Sloping Canal) โดยการทำให้ระดับนํ้ามีค่าคงที่ในบริเวณส่วนปลายอีกฝั่งหนึ่งของคลองด้านท้ายนํ้าตามที่ต้องการ วิธีนี้ต้องการการตรวจวัดระดับนํ้าจากทางไกลรวมทั้งอาคารแบบอัตโนมัติข้อดี ข้อเสีย ของการควบคุมนํ้าด้านเหนือนํ้า และด้านท้ายนํ้า

+
+ ภาพประกอบ +
+

ข้อดีของแบบ Upstream control 1.การควบคุมวิธีนี้เป็นที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย ทำให้สามารถเรียนรู้ปัญหา หรือแนวทางแก้ไขกรณีที่มีปัญหาเกิดขึ้นได้ง่ายจากระบบส่งนํ้าอื่น2.ใช้ค่าลงทุนก่อสร้างคลองและอาคารในคลอง เนื่องจากรูปแบบของคลองและอาคารที่ต้องการมีลักษณะอย่างง่าย มีกลไกการทำงานไม่ซับซ้อน รวมทั้งการใช้งานอาคารก็ไม่ยุ่งยาก

+

ข้อดีของแบบ Down Stream Control 1.อาคารที่ออกแบบให้สามารถควบคุมด้านท้ายนํ้ามักจะทำงานได้โดยอัตโนมัติ ทำให้ไม่มีความจำเป็นต้องใช้เจ้าหน้าที่จากส่วนกลางมาทำการควบคุมอาคารดังกล่าว2.อาคารที่ทำหน้าที่ควบคุมระดับนํ้าด้านท้ายนํ้ามีลักษณะที่เด่นอีกอย่างคือสามารถปรับให้ระดับนํ้าด้านท้ายเป็นไปตามที่ต้องการได้ง่าย เนื่องจากเป็นการควบคุมให้อัตราการไหลผ่านด้านท้ายเป็นไปตามที่ต้องการ ขนาดของคลองทางด้านท้ายจะเป็นตัวควบคุมให้ได้ระดับตามอัตราการไหลที่ปล่อยไปทางด้านท้ายนํ้าเอง3.มีการสูญเสียในระหว่างส่งนํ้าน้อยกว่าข้อเสียของการควบคุมนํ้าด้านเหนือนํ้า และด้านท้ายนํ้าข้อเสียของการควบคุมนํ้าด้านเหนือนํ้า1. ต้องการการจัดการจากส่วนกลางมาก เนื่องจากต้องมีการปรับบานประตูของอาคารจึงต้องมีเจ้าหน้าที่คอยไปดำเนินการจนกว่าระดับนํ้าทางด้านเหนือนํ้าจะเป็นไปตามที่ต้องการ2. มีการสูญเสียนํ้าในระหว่างส่งนํ้ามากเนื่องจากมีการเปลี่ยนอัตราการไหลบ่อยเพราะต้องทำการปรับบานเพื่อเปลี่ยนอัตราการไหลไปเรื่อยๆจนกว่าจะได้ตามที่ต้องการทำให้มีปริมาณนํ้าบางส่วนต้องถูกระบายไปทางด้านท้ายนํ้าในระหว่างการปรับบานอยู่นั้น3. ปรับระดับนํ้ายากเพราะช่วงเวลาที่ตอบสนองให้ได้ตามที่ต้องการนานข้อเสียของการควบคุมนํ้าด้านท้ายนํ้า1. ต้องลงทุนเกี่ยวกับระบบคลองและอาคารที่สูงกว่า เนื่องจากอาคารที่ใช้ควบคุมจะต้องมีลักษณะการทำงานที่พิเศษออกไปเช่นเป็นแบบอัตโนมัติ หรือต้องออกแบบให้มีอาคารควบคุมในคลองส่งนํ้าอย่างพอเพียง

+
+ ภาพประกอบ +
+
+
+

9.3 คำถามท้ายบทน. 291

+

1. จงให้เหตุผลว่าทำไมถึงต้องมีการควบคุมการส่งนํ้า?

+

2. การควบคุมการส่งนํ้าด้านเหนือนํ้า (Upstream Control) มีลักษณะอย่างไร ?

+

3. เมื่อทำการปิด เปิด บานประตูนํ้าของอาคารควบคุมนํ้าชนิดท้ายนํ้า (Downstream Control)ผลที่เกิดขึ้นตามมาคืออะไร?4. เพราะอะไร การควบคุมการส่งนํ้าแบบท้ายนํ้าจึงต้องมีการลงทุนเกี่ยวกับระบบคลองและอาคารที่มากกว่าแบบควบคุมด้านเหนือนํ้า ?

+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/chapters/ch10.html b/intro-irre/chapters/ch10.html new file mode 100644 index 0000000..409346e --- /dev/null +++ b/intro-irre/chapters/ch10.html @@ -0,0 +1,322 @@ + + + + + +บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+
+ +

บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal

+

หน้า 292–300 ในหนังสือ · 3 หัวข้อ

+
+

บทนำน. 292

+
+ ภาพประกอบ +
+

คำว่า ระบบชลประทาน มีความหมายครอบคลุมตั้งแต่หัวงาน (Headworks) เรื่อยไปตามระบบส่ง

+

นํ้า (conveyance system)ซึ่งจะประกอบด้วยคลองส่งนํ้าและอาคารต่างประกอบคลองส่งนํ้า แต่ในเบื้องต้นนี้จะได้กล่าวเฉพาะหลักการออกแบบเบื้องต้นตัวคลองส่งนํ้า เป็นลำดับแรกเนื่องจากการออกแบบคลอง จะอาศัยพื้นฐานความรู้ด้านกลศาสตร์ของไหลเกือบทั้งหมด มีการใช้ความรู้ด้านการออกแบบโครงสร้างเพียงเล็กน้อย ต่างจากการออกแบบอาคารชลประทานที่จำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานทั้งสองด้านอย่างเข้มข้น ซึ่งจะได้เรียนในปีการศึกษาลำดับถัดไป

+
+
+

10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้าน. 292

+

1.ค่าชลภาระ (Water Duty) หมายถึง อัตราการไหล ต่อ หนึ่งหน่วยพื้นที่ หน่วยที่ใช้คือ ลิตร ต่อ

+

วินาที ต่อ ไร่ หรือ ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ ไร่ เมื่อทราบค่าชลภาระ และพื้นที่ที่ต้องการส่งนํ้า จะหาค่า

+
+ ภาพประกอบ +
+

2 )จากค่า ET ที่เป็นความลึกต่อวัน คำนวณให้เป็นปริมาตรนํ้า(ลบ.ม)ต่อ วัน ในพื้นที่ 1 ไร่

+

3 )จากข้อ 2 เปลี่ยนหน่วยเป็น ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ 1ไร่ ค่าที่ได้คือค่า “ ชลภาระ”

+

4 )ค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3 เป็นค่าชลภาระที่ยังไม่ได้เผื่อการสูญเสียปริมาณนํ้าในระหว่างการให้นํ้าแก่พืชรวมทั้งระหว่างการส่งนํ้าไปตามระบบคู คลองต่างๆ ดังนั้นเมื่อต้องการนำค่าชลภาระไปใช้งานจะต้องนำค่าประสิทธิภาพการชลประทาน มาหารค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3

+

ตัวอย่างการคิดค่าชลภาระ พื้นที่เพาะปลูกข้าวจำนวน 1000 ไร่ ต้องการขุดคลองส่งนํ้าไปให้ อยากทราบว่าคลองต้องส่งนํ้าให้พื้นที่แบบตลอดเวลา ด้วยอัตราการไหลเท่าไร ถ้าข้าวมีอัตราการใช้นํ้าสูงสุด เท่ากับ

+

10 ม.ม. ต่อ วัน

+
+ ภาพประกอบ +
+

คำนวณว่าความลึก 0.01 ม. / วัน ในพื้นที่ 1 ไร่ คิดเป็นปริมาตร

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+

2.พื้นที่ชลประทาน (Irrigable Area) คำว่า พื้นที่ สำหรับงานด้านการชลประทาน มีอยู่ 2 คำ ที่สำคัญ

+

- พื้นที่ทั้งหมดของโครงการ (Project Total Area)หมายถึงพื้นที่ทั้งหมดภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆซึ่งจะนับรวมเอาพื้นที่ที่เป็นทั้งป่าไม้ ภูเขา ตลาด วัด โรงเรียน พื้นที่ดอน และพื้นที่อื่นๆทั้งที่ส่งนํ้าไปให้ได้และไม่ได้

+

- พื้นที่ชลประทาน หรือ พื้นที่ส่งนํ้า หรือ พื้นที่รับนํ้าชลประทาน หมายถึงพื้นที่ภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆโดยคิดเฉพาะพื้นที่ส่วนที่ส่งนํ้าชลประทานไปถึงได้เท่านั้นโดยทั่วไปในการคำนวณขนาดคลอง จะใช้วิธีคิดว่าพื้นที่ชลประทานมีค่าประมาณ 80-90 เปอร์เซนต์ของพื้นที่โครงการ พื้นที่ที่จะมาใช้คำนวณหาอัตราการไหลในคลอง คือ พื้นที่ชลประทาน

+

วิธีการหาขนาดพื้นที่ชลประทาน ได้มาจากการเริ่มต้นวางแนวคลองส่งนํ้าในแผนที่ภูมิประเทศจากนั้นพิจารณาขอบเขตที่สามารถส่งนํ้าจากคลองที่ตัดผ่านไปให้ได้ วัดพื้นที่โดยใช้เครื่องมือหรือจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้สำหรับการเขียนแบบก็ได้

+

3.อัตราการไหล (Discharge) ในงานด้านการออกแบบชลประทานจะหมายถึง ปริมาตรของนํ้าที่เคลื่อนที่ผ่านหน้าตัดใดๆของลำนํ้า ต่อหนึ่งหน่วยเวลา นิยมบอกหน่วยเป็น ลบ.ม.ต่อวินาที หรือ ลิตร ต่อ

+

วินาที สัญลักษณ์ของอัตราการไหลที่นิยมใช้คือ Q ในการออกแบบจะหาค่า Qได้จากสูตร

+
+ ภาพประกอบ +
+

เพื่อให้เข้าใจความหมายของอัตราการไหลมากยิ่งขึ้น ให้ดูภาพที่ 1 ประกอบ

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 1 ความหมายของอัตราการไหล +
ภาพที่ 1 ความหมายของอัตราการไหล
+
+

10.2 คลองส่งนํ้าชลประทาน หมายถึงทางนํ้าเปิดที่ถูกขุดขึ้นเพื่อใช้เป็นทางลำเลียงนํ้าชลประทานจาก

+

แหล่งนํ้าไปยังจุดต่างๆตามที่ต้องการ นิยมออกแบบคลองส่งนํ้าชลประทานให้มีรูปตัด 2 ลักษณะคือรูปตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า และรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู

+

เหตุผลสำคัญต่อการเลือกออกแบบเป็นหน้าตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า มักจะมาจากบริเวณดังกล่าวมี

+

ขอบเขตพื้นที่สำหรับขุดคลอง (Right of Way ) น้อยเกินไปไม่พอเพียงที่จะกำหนดให้ออกแบบตลิ่งคลองแบบมีความลาดเอียงได้

+

สำหรับหน้าตัดคลองที่มีรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมคางหมูนั้นเนื่องมาจากให้ลักษณะที่ใกล้เคียงกับหน้าตัดรูปครึ่งวงกลมมากที่สุดซึ่งจะส่งผลให้การไหลผ่านหน้าตัดรูปร่างครึ่งวงกลมนี้มีแรงเสียดทานน้อย

+

(ความยาวเส้นขอบเปียกมีระยะสั้น) ให้การไหลในลักษณะทางชลศาสตร์ที่ดี (Best Hydraulic Property)แต่การก่อสร้างด้วยหน้าตัดที่เป็นครึ่งวงกลมนั้นกระทำได้ยากในทางปฏิบัติ ดังนั้นจึงมีการปรับรูปร่างของหน้าตัดจากครึ่งวงกลมให้เหลือเพียงสี่เหลี่ยมคางหมู

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 2 คลองรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู +
ภาพที่ 2 คลองรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

ส่วนพื้นที่หน้าตัดการไหล ของคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า คำนวณจากสูตรกว้างก้นคลอง (b) x ความลึก

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 3 รูปตัดคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า +
ภาพที่ 3 รูปตัดคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า
+
+
+ ภาพประกอบ +
+

10.2.1 ความรู้เบื้องต้นในการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้า

+

สมการที่ใช้คือสมการ Manning สำหรับคำนวณความเร็วของการไหล หน่วยเมตริก รูปสมการคือ

+
+ ภาพประกอบ +
+

เมื่อ V = ความเร็วการไหลเฉลี่ย(Average Flow Velocity , m/s)

+
+ ภาพประกอบ +
+

R = ความยาวเส้นรัศมีชลศาสตร์(Hydraulic Radius , m)

+
+ ภาพประกอบ +
+

A = พื้นที่หน้าตัดการไหล (คิดเฉพาะส่วนที่เป็นนํ้าเท่านั้น)(Flow Cross Section Area , m2 )

+
+ ภาพประกอบ +
+

S = ความลาดตามยาวของก้นคลองส่งนํ้า (Slope of Canal Bed (Decimal))

+

ปกติตามสูตรแมนนิ่งนี้ ค่า S จะใช้ค่าความลาดของเส้นพลังงาน(Energy Grade line) แต่ในการ

+

ออกแบบคลองจะทำการออกแบบให้การไหลมีลักษณะเป็นแบบไหลสมํ่าเสมอ(Uniform Flow) กล่าวคือในช่วงระยะเวลาเดียวกันที่หน้าตัดใดๆก็ตามตลอดระยะทางการไหล ที่อัตราการไหลเดียวกันจะถือว่ามีความลึกเท่ากัน ดังนั้นจะถือว่าเส้นลาดพลังงานเท่ากับเส้นลาดของก้นคลอง ดังนั้นเมื่อนำมาสัมพันธ์กับ

+

สมการต่อเนื่อง Q = A x V ทำให้สมการที่ใช้ออกแบบคลอง จะเป็น

+
+ ภาพประกอบ +
+

10.2.2 ขั้นตอนการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้าเมื่อทราบถึงความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับคลองส่งนํ้าแล้ว ต่อไปจะเป็นการกล่าวถึงขั้นตอนโดยสรุปถึงการออกแบบขนาดคลองส่งนํ้า ซึ่งมีดังนี้

+

1. ทราบอัตราการไหล Q จากการนำค่าชลภาระ X พื้นที่ชลประทาน2. ตัดสินใจว่าจะเลือกออกแบบหน้าตัดเป็น สี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือ สี่เหลี่ยมคางหมู3. ทำการสมติค่าความกว้างก้นคลอง

+

4. แทนค่า Q และความกว้างก้นคลองลงในสมการ

+
+ ภาพประกอบ +
+

5. แก้สมการหาค่าความลึกนํ้า โดยการใช้วิธีที่เรียกว่า ลองผิด ถูก (Trial & Error)

+
+ ภาพที่ 4 แสดงสัดส่วนและองค์ประกอบของรูปตัดคลองส่งนํ้า +
ภาพที่ 4 แสดงสัดส่วนและองค์ประกอบของรูปตัดคลองส่งนํ้า
+
+

10.2.3 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้า

+

โดยการยืนมองหันหน้าไปทางท้ายนํ้า คลองสายหลักที่ขุดออกจากแม่นํ้าหรืออ่างเก็บนํ้าจะนิยม

+

เรียกว่า คลองสายใหญ่ ถ้าออกทางฝั่งซ้ายของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย(Left Main Canal,ตัวย่อ

+

คือ LMC) ถ้าออกทางฝั่งขวาของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งขวา(Right Main Canal,ตัวย่อคือ RMC)

+

และหากมีฝั่งละหลายสายให้ใส่ตัวเลขเรียงลำดับเป็น 1,2,3.. ไปทางด้านท้ายของแม่นํ้า

+

สำหรับคลองซอย (คลองที่แยกออกจากคลองสายใหญ่) คลองแยกซอย (คลองที่แยกออกจากคลองซอย) มีหลักการตั้งชื่อเรียกโดยใส่ชื่อเรียงไปตั้งแต่คลองสายปัจจุบัน-คลองสายถัดไปที่คลองนี้แยก

+

มา-คลองสายถัดไปที่คลองที่2 นี้แยกมา โดยการเรียกชื่อยังใช้หลักการเดิมคือหันหน้าไปทางท้ายนํ้าเสมอ

+

คลองที่แยกออกจากฝั่งซ้ายจะมีคำว่าซ้าย หรือใช้ตัวย่อ “ซ” หรือ L อยู่หลังหมายเลขลำดับคลองเช่น

+

คลอง 1ซ หมายถึง คลองหมายเลข 1 ออกจากคลองหลักหรือแม่นํ้าทางฝั่งซ้ายมือ

+

คลอง 1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 1 ขุดออกทางฝั่งซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย

+

คลอง 2R-1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 2 ที่ขุดออกทางฝั่งขวามือของคลองซอย 1Lซึ่งขุด

+

ออกทางฝั่งซ้ายซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย ภาพที่ 5 แสดงชื่อคลองต่างๆตามหลักการเรียกข้างต้น

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพที่ 5 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้าชลประทาน +
ภาพที่ 5 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้าชลประทาน
+
+
+
+

10.3 แบบฝึกหัดน. 298

+

1. จากการวางแนวคลองส่งนํ้าสายหนึ่ง มีความลาดตามยาวเท่ากับ 1 : 10000 คลองมีหน้าตัด

+

เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู ลาดด้านข้างคลอง 1: 2 นํ้าในคลองลึก 1.00 ม. ความกว้างก้นคลอง เท่ากับ

+

0.80 ม. คลองดาดด้วยคอนกรีต มีค่า n = 0.014 จงคำนวณว่าอัตราการไหลในคลองนี้มีค่าเท่าไร?

+

2. จงออกแบบคลองสายหนึ่งเพื่อให้มีขนาดอัตราการไหล 2.0 ลบ.ม. ต่อ วินาที กำหนดความ

+

ลาดตามยาวคลองเท่ากับ 1: 4000 ค่า n = 0.020 ความลึกนํ้าที่ออกแบบ ให้มีค่าไม่น้อยกว่า 1.00 ม.

+

ความลาดด้านข้างให้กำหนดเอง ตามความเหมาะสม (m = 1.5 หรือ 2)

+
+ ภาพประกอบ +
+
+ ภาพประกอบ +
+
+ +
+
+ +
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/css/docs.css b/intro-irre/css/docs.css new file mode 100644 index 0000000..e1d603b --- /dev/null +++ b/intro-irre/css/docs.css @@ -0,0 +1,467 @@ +/* ========================================================================== + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น — docs theme + Base: "Swiss Modernism 2.0" (ui-ux-pro-max) + knowledge-blue palette + Values are tokens below; nothing else in the file hardcodes a colour. + ========================================================================== */ + +@font-face { + font-family: "K2D"; + src: url("../fonts/k2d-400-thai.woff2") format("woff2"); + font-weight: 400; font-style: normal; font-display: swap; + unicode-range: U+0E01-0E5B, U+200C-200D, U+25CC; +} +@font-face { + font-family: "K2D"; + src: url("../fonts/k2d-400-latin.woff2") format("woff2"); + font-weight: 400; font-style: normal; font-display: swap; + unicode-range: U+0000-00FF, U+2000-206F; +} +@font-face { + font-family: "K2D"; + src: url("../fonts/k2d-500-thai.woff2") format("woff2"); + font-weight: 500; font-style: normal; font-display: swap; + unicode-range: U+0E01-0E5B, U+200C-200D, U+25CC; +} +@font-face { + font-family: "K2D"; + src: url("../fonts/k2d-500-latin.woff2") format("woff2"); + font-weight: 500; font-style: normal; font-display: swap; + unicode-range: U+0000-00FF, U+2000-206F; +} +@font-face { + font-family: "K2D"; + src: url("../fonts/k2d-700-thai.woff2") format("woff2"); + font-weight: 700; font-style: normal; font-display: swap; + unicode-range: U+0E01-0E5B, U+200C-200D, U+25CC; +} +@font-face { + font-family: "K2D"; + src: url("../fonts/k2d-700-latin.woff2") format("woff2"); + font-weight: 700; font-style: normal; font-display: swap; + unicode-range: U+0000-00FF, U+2000-206F; +} + +:root { + --brand: #1e3a8a; + --brand-2: #2563eb; + --brand-ink: #172554; + --soft: #eff6ff; + --soft-2: #e0ebff; + --bg: #f8fafc; + --surface: #ffffff; + --ink: #0f172a; + --muted: #475569; + --faint: #64748b; + --line: #e2e8f0; + --line-strong: #cbd5e1; + --ok: #166534; + --warn: #b45309; + --shadow: 0 1px 2px rgba(15, 23, 42, .06); + --topbar-h: 60px; + --side-w: 288px; + --toc-w: 232px; + --radius: 10px; + --font: "K2D", system-ui, -apple-system, "Segoe UI", sans-serif; +} + +[data-theme="dark"] { + --brand: #93b4ff; + --brand-2: #7ba2fb; + --brand-ink: #dbe6ff; + --soft: #12203a; + --soft-2: #17294a; + --bg: #0b1220; + --surface: #101a2c; + --ink: #e8eefb; + --muted: #a3b2c9; + --faint: #8595ad; + --line: #1e2b44; + --line-strong: #2a3a58; + --shadow: none; +} + +* { box-sizing: border-box; } + +[hidden] { display: none !important; } + +html { scroll-behavior: smooth; scroll-padding-top: calc(var(--topbar-h) + 16px); } + +body { + margin: 0; + font-family: var(--font); + font-size: 16px; + line-height: 1.7; + color: var(--ink); + background: var(--bg); + -webkit-font-smoothing: antialiased; +} + +a { color: var(--brand-2); text-decoration: none; } +a:hover { color: var(--brand); text-decoration: underline; text-underline-offset: 3px; } + +:focus-visible { + outline: 2px solid var(--brand-2); + outline-offset: 2px; + border-radius: 4px; +} + +.sr { + position: absolute; width: 1px; height: 1px; + padding: 0; margin: -1px; overflow: hidden; + clip: rect(0 0 0 0); white-space: nowrap; border: 0; +} + +.skip { + position: absolute; left: 12px; top: -60px; + padding: 10px 16px; background: var(--brand); color: #fff; + border-radius: 0 0 8px 8px; z-index: 200; transition: top .15s ease; +} +.skip:focus { top: 0; color: #fff; } + +/* ------------------------------------------------------------------ topbar */ +.topbar { + position: sticky; top: 0; z-index: 60; + height: var(--topbar-h); + display: flex; align-items: center; gap: 14px; + padding: 0 20px; + background: color-mix(in srgb, var(--surface) 88%, transparent); + backdrop-filter: saturate(140%) blur(10px); + border-bottom: 1px solid var(--line); +} + +.brand { display: flex; align-items: center; gap: 10px; color: var(--ink); min-width: 0; } +.brand:hover { text-decoration: none; color: var(--ink); } +.brand-mark { color: var(--brand-2); flex: none; } +.brand-text { display: flex; flex-direction: column; line-height: 1.15; min-width: 0; } +.brand-text strong { font-weight: 700; font-size: 15px; white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; } +.brand-text small { font-size: 11px; letter-spacing: .08em; color: var(--faint); } + +.topbar-actions { margin-left: auto; display: flex; align-items: center; gap: 8px; } + +.search-btn { + display: flex; align-items: center; gap: 8px; + height: 36px; padding: 0 10px 0 12px; + font: inherit; font-size: 13.5px; color: var(--muted); + background: var(--bg); border: 1px solid var(--line-strong); border-radius: 8px; + cursor: pointer; transition: border-color .15s ease, background .15s ease, color .15s ease; +} +.search-btn:hover { border-color: var(--brand-2); color: var(--ink); background: var(--soft); } +kbd { + font: inherit; font-size: 11px; line-height: 1; + padding: 3px 5px; border-radius: 4px; + background: var(--surface); border: 1px solid var(--line-strong); color: var(--faint); +} + +.icon-btn { + display: inline-flex; align-items: center; justify-content: center; + width: 36px; height: 36px; border-radius: 8px; + background: transparent; border: 1px solid transparent; color: var(--muted); + cursor: pointer; transition: background .15s ease, color .15s ease; +} +.icon-btn:hover { background: var(--soft); color: var(--brand); } + +.i-moon { display: none; } +[data-theme="dark"] .i-sun { display: none; } +[data-theme="dark"] .i-moon { display: block; } + +/* ------------------------------------------------------------------ layout */ +.layout { + display: grid; + grid-template-columns: var(--side-w) minmax(0, 1fr); + max-width: 1560px; + margin: 0 auto; +} +@media (min-width: 1240px) { + .layout { grid-template-columns: var(--side-w) minmax(0, 1fr) var(--toc-w); } +} + +/* ----------------------------------------------------------------- sidebar */ +.side { + border-right: 1px solid var(--line); + background: var(--surface); + padding: 18px 12px 48px; + max-height: calc(100vh - var(--topbar-h)); + overflow-y: auto; + position: sticky; top: var(--topbar-h); + scrollbar-width: thin; +} + +.side-nav { display: flex; flex-direction: column; gap: 2px; } + +.nav-group { border-radius: 8px; } +.nav-group > summary { + display: flex; align-items: baseline; gap: 8px; + padding: 9px 10px; border-radius: 8px; + cursor: pointer; list-style: none; + color: var(--ink); font-size: 14px; font-weight: 500; + transition: background .15s ease; +} +.nav-group > summary::-webkit-details-marker { display: none; } +.nav-group > summary:hover { background: var(--soft); } +.nav-num { font-size: 11.5px; font-weight: 700; color: var(--brand-2); letter-spacing: .02em; white-space: nowrap; } +.nav-title { color: var(--muted); font-weight: 500; } +.nav-group.is-active > summary { background: var(--soft); } +.nav-group.is-active .nav-title { color: var(--brand); font-weight: 700; } +.nav-group ul { list-style: none; margin: 2px 0 8px; padding: 0 0 0 10px; border-left: 1px solid var(--line); margin-left: 14px; } +.nav-group li { margin: 0; } +.nav-link { + display: block; padding: 5px 8px; border-radius: 6px; + font-size: 13px; color: var(--muted); line-height: 1.5; + transition: background .12s ease, color .12s ease; +} +.nav-link:hover { background: var(--soft); color: var(--brand); text-decoration: none; } + +/* -------------------------------------------------------------------- main */ +.main { min-width: 0; padding: 34px 40px 80px; } +@media (max-width: 720px) { .main { padding: 24px 20px 64px; } } + +.doc { max-width: 74ch; } + +.breadcrumb { + display: flex; gap: 8px; align-items: center; + font-size: 12.5px; color: var(--faint); margin: 0 0 10px; +} +.breadcrumb span { color: var(--line-strong); } + +.doc-title { + font-size: clamp(23px, 3.2vw, 30px); + line-height: 1.35; font-weight: 700; color: var(--brand-ink); + margin: 0 0 6px; letter-spacing: -.01em; +} +.doc-meta { margin: 0 0 30px; font-size: 13px; color: var(--faint); } + +.doc-section { margin: 0 0 40px; } +.doc-section > h2 { + margin: 6px 0 16px; + font-size: clamp(18px, 2vw, 21px); + font-weight: 700; line-height: 1.45; color: var(--brand); + padding-bottom: 8px; border-bottom: 1px solid var(--line); + display: flex; align-items: baseline; gap: 10px; flex-wrap: wrap; +} +.doc-section .anchor { color: inherit; } +.doc-section .anchor:hover { text-decoration: none; color: var(--brand-2); } +.page-ref { + margin-left: auto; + font-size: 11.5px; font-weight: 500; color: var(--faint); + background: var(--soft); border: 1px solid var(--line); + border-radius: 999px; padding: 1px 8px; white-space: nowrap; +} + +.doc h3 { + margin: 26px 0 10px; font-size: 16.5px; font-weight: 700; + color: var(--ink); line-height: 1.5; +} + +.doc p { + margin: 0 0 14px; + font-size: 17px; line-height: 1.95; color: var(--ink); + text-wrap: pretty; +} +.doc p .bullet { display: block; padding-left: 1em; text-indent: -1em; } + +figure { margin: 22px 0 26px; } +figure img { + display: block; max-width: 100%; height: auto; + background: #fff; border: 1px solid var(--line); + border-radius: var(--radius); padding: 6px; +} +figcaption { + margin-top: 8px; font-size: 13px; line-height: 1.6; + color: var(--faint); text-align: center; +} + +.pager { + display: grid; grid-template-columns: 1fr 1fr; gap: 14px; + margin: 48px 0 0; padding-top: 22px; border-top: 1px solid var(--line); +} +.pager-link { + display: flex; flex-direction: column; gap: 3px; + padding: 14px 16px; border: 1px solid var(--line); border-radius: var(--radius); + background: var(--surface); color: var(--ink); + transition: border-color .15s ease, background .15s ease; +} +.pager-link:hover { border-color: var(--brand-2); background: var(--soft); text-decoration: none; } +.pager-link span { font-size: 12px; color: var(--faint); } +.pager-link strong { font-size: 14px; font-weight: 500; } +.pager-link.next { text-align: right; } + +/* --------------------------------------------------------------- page toc */ +.page-toc { + position: sticky; top: var(--topbar-h); + align-self: start; + max-height: calc(100vh - var(--topbar-h)); + overflow-y: auto; + padding: 34px 20px 40px 4px; + font-size: 12.5px; +} +.page-toc-label { + margin: 0 0 10px; font-size: 11px; font-weight: 700; + letter-spacing: .1em; text-transform: uppercase; color: var(--faint); +} +.page-toc ul { list-style: none; margin: 0; padding: 0; border-left: 1px solid var(--line); } +.page-toc li { margin: 0; } +.page-toc li.sub { padding-left: 10px; } +.page-toc a { + display: block; padding: 4px 0 4px 12px; margin-left: -1px; + color: var(--muted); border-left: 2px solid transparent; line-height: 1.5; +} +.page-toc a:hover { color: var(--brand); text-decoration: none; border-left-color: var(--line-strong); } +.page-toc a.is-active { color: var(--brand); border-left-color: var(--brand-2); font-weight: 500; } + +/* -------------------------------------------------------------------- home */ +.home { max-width: 1180px; margin: 0 auto; padding: 48px 32px 72px; } +@media (max-width: 720px) { .home { padding: 32px 20px 56px; } } + +.hero { + display: grid; grid-template-columns: minmax(0, 1.35fr) minmax(0, .65fr); + gap: 48px; align-items: start; + padding-bottom: 46px; border-bottom: 1px solid var(--line); +} +@media (max-width: 900px) { .hero { grid-template-columns: 1fr; gap: 28px; } } + +.eyebrow { + margin: 0 0 12px; font-size: 12px; font-weight: 700; + letter-spacing: .12em; text-transform: uppercase; color: var(--brand-2); +} +.hero h1 { + margin: 0 0 8px; font-size: clamp(30px, 5vw, 46px); + line-height: 1.2; letter-spacing: -.02em; color: var(--brand-ink); +} +.hero-sub { margin: 0 0 16px; font-size: 16px; color: var(--faint); font-weight: 500; } +.hero-lead { margin: 0 0 24px; font-size: 16.5px; line-height: 1.85; color: var(--muted); max-width: 56ch; } + +.hero-actions { display: flex; gap: 10px; flex-wrap: wrap; margin-bottom: 28px; } +.btn { + display: inline-flex; align-items: center; justify-content: center; + min-height: 44px; padding: 0 20px; border-radius: 9px; + font: inherit; font-size: 14.5px; font-weight: 500; + border: 1px solid transparent; cursor: pointer; + transition: background .15s ease, border-color .15s ease, color .15s ease; +} +.btn.primary { background: var(--brand); color: #fff; } +.btn.primary:hover { background: var(--brand-ink); color: #fff; text-decoration: none; } +[data-theme="dark"] .btn.primary { background: #2f5bd0; color: #fff; } +.btn.ghost { background: var(--surface); color: var(--brand); border-color: var(--line-strong); } +.btn.ghost:hover { background: var(--soft); border-color: var(--brand-2); } + +.stats { display: flex; gap: 34px; margin: 0; } +.stats div { display: flex; flex-direction: column-reverse; } +.stats dt { font-size: 12px; color: var(--faint); } +.stats dd { margin: 0; font-size: 26px; font-weight: 700; color: var(--brand); line-height: 1.2; } + +.hero-cover { margin: 0; } +.hero-cover img { + display: block; width: 100%; height: auto; + border: 1px solid var(--line-strong); border-radius: 4px; background: #fff; +} +.hero-cover figcaption { text-align: left; font-size: 12px; } + +.chapters { margin: 48px 0 0; } +.chapters h2, .about h2 { + font-size: 20px; font-weight: 700; color: var(--brand-ink); + margin: 0 0 20px; padding-bottom: 10px; border-bottom: 1px solid var(--line); +} +.chapter-grid { + list-style: none; margin: 0; padding: 0; + display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fill, minmax(280px, 1fr)); gap: 14px; +} +.chapter-card a { + display: flex; flex-direction: column; gap: 6px; height: 100%; + padding: 18px 18px 16px; border-radius: var(--radius); + background: var(--surface); border: 1px solid var(--line); + color: var(--ink); transition: border-color .15s ease, background .15s ease; +} +.chapter-card a:hover { border-color: var(--brand-2); background: var(--soft); text-decoration: none; } +.card-num { font-size: 11.5px; font-weight: 700; letter-spacing: .06em; color: var(--brand-2); text-transform: uppercase; } +.card-title { font-size: 16.5px; font-weight: 700; line-height: 1.45; color: var(--brand-ink); } +.card-meta { font-size: 12.5px; color: var(--faint); } +.card-cta { + display: inline-flex; align-items: center; gap: 6px; + margin-top: auto; padding-top: 12px; font-size: 13px; font-weight: 500; color: var(--brand-2); +} + +.about { margin: 56px 0 0; } +.about-grid { display: grid; grid-template-columns: repeat(auto-fit, minmax(240px, 1fr)); gap: 26px; } +.about h3 { margin: 0 0 8px; font-size: 14.5px; font-weight: 700; color: var(--brand); } +.about p { margin: 0; font-size: 14.5px; line-height: 1.85; color: var(--muted); } + +.home-foot { + margin: 56px 0 0; padding-top: 20px; border-top: 1px solid var(--line); + display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 6px 24px; +} +.home-foot p { margin: 0; font-size: 12.5px; color: var(--faint); } + +/* ------------------------------------------------------------------ search */ +.scrim { + position: fixed; inset: 0; z-index: 90; + background: rgba(15, 23, 42, .45); backdrop-filter: blur(2px); +} +.search-modal { + position: fixed; z-index: 91; + left: 50%; top: 12vh; transform: translateX(-50%); + width: min(760px, calc(100vw - 32px)); + max-height: 70vh; + display: flex; flex-direction: column; + background: var(--surface); border: 1px solid var(--line-strong); + border-radius: 14px; overflow: hidden; + box-shadow: 0 24px 60px rgba(15, 23, 42, .28); +} +.search-head { + display: flex; align-items: center; gap: 10px; + padding: 12px 12px 12px 16px; border-bottom: 1px solid var(--line); + color: var(--faint); +} +.search-head input { + flex: 1; min-width: 0; border: 0; background: transparent; + font: inherit; font-size: 16px; color: var(--ink); padding: 8px 0; +} +.search-head input:focus { outline: none; } +.search-head input::placeholder { color: var(--faint); } + +.search-results { overflow-y: auto; padding: 8px; } +.search-hint { margin: 18px 12px 22px; font-size: 13.5px; color: var(--faint); } +.result { + display: block; padding: 10px 12px; border-radius: 8px; color: var(--ink); + border: 1px solid transparent; +} +.result:hover, .result:focus-visible { background: var(--soft); border-color: var(--line); text-decoration: none; } +.result .r-crumb { font-size: 11.5px; color: var(--brand-2); font-weight: 500; } +.result .r-title { font-size: 14px; font-weight: 700; color: var(--brand-ink); margin: 1px 0 3px; } +.result .r-text { font-size: 13px; line-height: 1.65; color: var(--muted); } +.result mark { background: var(--soft-2); color: var(--brand); padding: 0 2px; border-radius: 3px; } + +/* ------------------------------------------------------------------ mobile */ +.only-mobile { display: none; } +@media (max-width: 900px) { + .only-mobile { display: inline-flex; } + .layout { grid-template-columns: minmax(0, 1fr); } + .side { + position: fixed; z-index: 95; top: var(--topbar-h); left: 0; bottom: 0; + width: min(320px, 86vw); max-height: none; + transform: translateX(-102%); transition: transform .2s ease; + border-right: 1px solid var(--line-strong); + } + .side.is-open { transform: none; } + .topbar-actions .search-btn span { display: none; } + .topbar-actions .search-btn kbd { display: none; } + .pager { grid-template-columns: 1fr; } + .doc p { font-size: 16.5px; } +} +@media (max-width: 1239px) { .page-toc { display: none; } } + +@media (prefers-reduced-motion: reduce) { + * { animation-duration: .001ms !important; transition-duration: .001ms !important; } + html { scroll-behavior: auto; } +} + +@media print { + .topbar, .side, .page-toc, .pager, .skip, .scrim, .search-modal { display: none !important; } + .layout { grid-template-columns: 1fr; } + .main { padding: 0; } + .doc { max-width: none; } + figure img { border: 0; } +} + +/* native search clear button duplicates our close control */ +input[type="search"]::-webkit-search-cancel-button, +input[type="search"]::-webkit-search-decoration { -webkit-appearance: none; appearance: none; } diff --git a/intro-irre/data/nav.json b/intro-irre/data/nav.json new file mode 100644 index 0000000..381196f --- /dev/null +++ b/intro-irre/data/nav.json @@ -0,0 +1,332 @@ +[ + { + "n": 1, + "t": "บทที่ 1 บทนำ (Introduction)", + "u": "chapters/ch01.html", + "s": [ + { + "t": "1.1 คำนำ (Introduction)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-1" + }, + { + "t": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-2" + }, + { + "t": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-3" + }, + { + "t": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-4" + }, + { + "t": "1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-5" + }, + { + "t": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-6" + }, + { + "t": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", + "u": "chapters/ch01.html#s1-7" + }, + { + "t": "1.8 เอกสารอ้างอิง", + "u": "chapters/ch01.html#s1-8" + }, + { + "t": "1.9 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch01.html#s1-9" + } + ] + }, + { + "n": 2, + "t": "บทที่ 2 ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช (Soil-Water-Plant Relationships)", + "u": "chapters/ch02.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch02.html#sec-1" + }, + { + "t": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", + "u": "chapters/ch02.html#s2-1" + }, + { + "t": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", + "u": "chapters/ch02.html#s2-2" + }, + { + "t": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", + "u": "chapters/ch02.html#s2-3" + }, + { + "t": "2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน", + "u": "chapters/ch02.html#s2-4" + }, + { + "t": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", + "u": "chapters/ch02.html#s2-5" + }, + { + "t": "2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน", + "u": "chapters/ch02.html#s2-6" + }, + { + "t": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", + "u": "chapters/ch02.html#s2-7" + }, + { + "t": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", + "u": "chapters/ch02.html#s2-8" + }, + { + "t": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", + "u": "chapters/ch02.html#s2-9" + }, + { + "t": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", + "u": "chapters/ch02.html#s2-10" + }, + { + "t": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", + "u": "chapters/ch02.html#s2-11" + }, + { + "t": "2.12 เอกสารอ้างอิง", + "u": "chapters/ch02.html#s2-12" + }, + { + "t": "2.13 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch02.html#s2-13" + } + ] + }, + { + "n": 3, + "t": "บทที่ 3 ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)", + "u": "chapters/ch03.html", + "s": [ + { + "t": "3.1 คำนำ", + "u": "chapters/ch03.html#s3-1" + }, + { + "t": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", + "u": "chapters/ch03.html#s3-2" + }, + { + "t": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", + "u": "chapters/ch03.html#s3-3" + }, + { + "t": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", + "u": "chapters/ch03.html#s3-4" + }, + { + "t": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", + "u": "chapters/ch03.html#s3-4" + }, + { + "t": "3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)", + "u": "chapters/ch03.html#s3-5" + }, + { + "t": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", + "u": "chapters/ch03.html#s3-6" + }, + { + "t": "3.7 เอกสารอ้างอิง", + "u": "chapters/ch03.html#s3-7" + }, + { + "t": "3.8 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch03.html#s3-8" + }, + { + "t": "3.9 ภาคผนวก", + "u": "chapters/ch03.html#s3-9" + } + ] + }, + { + "n": 4, + "t": "บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)", + "u": "chapters/ch04.html", + "s": [ + { + "t": "4.1 คำนำ", + "u": "chapters/ch04.html#s4-1" + }, + { + "t": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", + "u": "chapters/ch04.html#s4-2" + }, + { + "t": "4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)", + "u": "chapters/ch04.html#s4-3" + }, + { + "t": "4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)", + "u": "chapters/ch04.html#s4-4" + }, + { + "t": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", + "u": "chapters/ch04.html#s4-5" + }, + { + "t": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", + "u": "chapters/ch04.html#s4-6" + }, + { + "t": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", + "u": "chapters/ch04.html#s4-7" + }, + { + "t": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", + "u": "chapters/ch04.html#s4-8" + }, + { + "t": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", + "u": "chapters/ch04.html#s4-9" + }, + { + "t": "4.10 เอกสารอ้างอิง", + "u": "chapters/ch04.html#s4-10" + }, + { + "t": "4.11 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch04.html#s4-11" + } + ] + }, + { + "n": 5, + "t": "บทที่ 5 การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling)", + "u": "chapters/ch05.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch05.html#sec-1" + }, + { + "t": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", + "u": "chapters/ch05.html#s5-1" + }, + { + "t": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", + "u": "chapters/ch05.html#s5-3" + }, + { + "t": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", + "u": "chapters/ch05.html#s5-4" + }, + { + "t": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", + "u": "chapters/ch05.html#s5-5" + } + ] + }, + { + "n": 6, + "t": "บทที่ 6 วิธีการให้นํ้าชลประทาน (Irrigation Methods)", + "u": "chapters/ch06.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch06.html#sec-1" + }, + { + "t": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", + "u": "chapters/ch06.html#s6-1" + } + ] + }, + { + "n": 7, + "t": "บทที่ 7 การส่งนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Delivery)", + "u": "chapters/ch07.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch07.html#sec-1" + }, + { + "t": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", + "u": "chapters/ch07.html#s7-1" + }, + { + "t": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", + "u": "chapters/ch07.html#s7-3" + }, + { + "t": "7.4 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch07.html#s7-4" + } + ] + }, + { + "n": 8, + "t": "บทที่ 8 การระบายนํ้า (Drainage)", + "u": "chapters/ch08.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch08.html#sec-1" + }, + { + "t": "8.1 ความหมาย", + "u": "chapters/ch08.html#s8-1" + }, + { + "t": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", + "u": "chapters/ch08.html#s8-5" + }, + { + "t": "8.8 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch08.html#s8-8" + } + ] + }, + { + "n": 9, + "t": "บทที่ 9 การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control)", + "u": "chapters/ch09.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch09.html#sec-1" + }, + { + "t": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", + "u": "chapters/ch09.html#s9-1" + }, + { + "t": "9.3 คำถามท้ายบท", + "u": "chapters/ch09.html#s9-3" + } + ] + }, + { + "n": 10, + "t": "บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal", + "u": "chapters/ch10.html", + "s": [ + { + "t": "บทนำ", + "u": "chapters/ch10.html#sec-1" + }, + { + "t": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", + "u": "chapters/ch10.html#s10-1" + }, + { + "t": "10.3 แบบฝึกหัด", + "u": "chapters/ch10.html#s10-3" + } + ] + } +] \ No newline at end of file diff --git a/intro-irre/data/search.json b/intro-irre/data/search.json new file mode 100644 index 0000000..82a3540 --- /dev/null +++ b/intro-irre/data/search.json @@ -0,0 +1 @@ +[{"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "การชลประทาน ถือเป็นศาสตร์เก่าแก่โบราณ เทียบเท่ากับอารยะธรรมของโลก (Irrigation is an old art as old as civilization) อารยะธรรมของโลกถือกำเนิด เปลี่ยนแปลงและเสื่อมสลายไปตามการพัฒนาการชลประทาน (Hansen, et. al., 1980)การชลประทานโดยนิยามทั่วไปหมายถึง การให้นํ้าแก่พ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การให้นํ้าแก่พืช"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การควบคุมสภาพบรรยากาศรอบๆ ต้นพืช"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การระบายนํ้าในดิน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การระบายนํ้าผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การป้องกันนํ้าท่วมพื้นที่เกษตรกรรม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การพัฒนาแหล่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การส่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การจัดสรรนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การอนุรักษ์นํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การจัดการคุณภาพนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- การพัฒนาพื้นที่เกษตรชลประทานซึ่งจะเห็นได้ว่าการชลประทานมีขอบเขตงานที่กว้างขวาง มีความเกี่ยวข้องกับ คน ดิน นํ้า พืชภูมิอากาศ ภูมิประเทศ และสิ่งต่างๆ มากมาย ดั้งนั้น วิศวกรชลประทาน ซึ่งมีหน้าที่ในการวางแผนออกแบบ ก่อสร้าง และบริหารโครงการชลประทาน จึงจำเป็นที่จะ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- วิศวกรรมทรัพยากรนํ้า ซึ่งเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์สภาพนํ้าฝน-นํ้าท่า การพัฒนาแหล่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "ทั้งผิวดินและใต้ดิน การวางแผนและการจัดการนํ้าในระดับลุ่มนํ้าทั้งปริมาณและคุณภาพ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "และการอนุรักษ์นํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- วิศวกรรมโยธา ด้านวิศวกรรมสำรวจ วิศวกรรมโครงสร้าง วิศวกรรมชลศาสตร์ วิศวกรรม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "ฐานราก วิศวกรรมก่อสร้าง ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการวางแผน สำรวจ ออกแบบ และการก่อสร้าง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "เขื่อน และอาคารชลประทานขนาดใหญ่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- วิศวกรรมชลประทาน ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการวางแผน สำรวจ ออกแบบ และก่อสร้าง ระบบ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "ส่งนํ้า ระบบให้นํ้า ระบบระบายนํ้า ถนนและทางลำเลียงในไร่นา แหล่งเก็บนํ้าในไร่นา การ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "จัดรูปที่ดิน การส่งนํ้าและบำรุงรักษาโครงการชลประทาน และการจัดการนํ้าชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "- ศาสตร์อื่นๆ ได้แก่ ด้านสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านการจัดการ และด้านเศรษฐศาสตร์ทาง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "วิศวกรรม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "จากความหมายของคำว่า “การชลประทาน” ตามที่กล่าวมาแล้ว จึงสามารถให้นิยามคำว่า“วิศวกรรมชลประทาน” เพื่อความชัดเจนได้ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "วิศวกรรมชลประทานคือวิชาที่เกี่ยวกับการพัฒนาแหล่งนํ้า การจัดสรรนํ้าจากแหล่งนํ้า การส่งนํ้าและการระบายนํ้า การให้นํ้าแก่พืช และรวมถึงการควบคุมคุณภาพนํ้า ดังนั้นผู้เรียนจึงจำเป็นต้องมีความรู้ศาสตร์ในสาขาต่างๆ เช่น วิศวกรรมทรัพยากรนํ้า วิศวกรรมชลศาสตร์ วิศวกรรมสำร"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-1", "c": "บทที่ 1", "s": "1.1 คำนำ (Introduction)", "p": 7, "x": "ประโยชน์ของระบบชลประทาน คือการนำเอาทรัพยากรนํ้า ดินและมนุษย์ มาใช้เพื่อการพัฒนาการเกษตร โดยมีเป้าหมายอันดับแรกเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและรายได้ของเกษตรกร และเป้าหมายระดับประเทศเพื่อการแก้ปัญหาความยากจน เพิ่มคุณภาพชีวิต และ พัฒนาสังคม ดังแสดงในรูปที่ 1.1"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-2", "c": "บทที่ 1", "s": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", "p": 9, "x": "วิศวกรรมชลประทานมีขอบเขตงานที่กว้างขวาง ระบบชลประทานจะสามารถทำงานได้ตามวัตถุประสงค์และเกิดประโยชน์ตามที่ได้กล่าวมาแล้ว ขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานในแต่ละส่วน หรือแต่ละขั้นตอน ดังนั้นวิศวกรชลประทานจึงจำเป็นต้องมีความรู้หลากหลายในวิชาต่างๆ ดังแสดงในตารางที่1.1 เพื"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-2", "c": "บทที่ 1", "s": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", "p": 9, "x": "ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทานพื้นฐานความรู้ที่ต้องการการวางแผนอุทกวิทยาทางวิศวกรรมเกษตรชลประทานเศรษฐศาสตร์-สังคมสิ่งแวดล้อมการวางโครงการการสำรวจวิศวกรรมสำรวจปฐพีกลศาสตร์ปฐพีวิทยาการออกแบบวิศวกรรมชลประทานวิศวกรรมชลศาสตร์วิศวกรรมโครงสร้างวิศวกรรมฐานราก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-2", "c": "บทที่ 1", "s": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", "p": 9, "x": "การก่อสร้างการบริหารงานก่อสร้าง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-2", "c": "บทที่ 1", "s": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", "p": 9, "x": "การบริหารโครงการการจัดการนํ้าการพัฒนาพื้นที่ไร่นาชลประทานและการจัดรูปที่ดิน การออกแบบระบบชลประทานในไร่นาวิศวกรรมการระบายนํ้าการออกแบบระบบให้นํ้าและระบบระบายนํ้าในไร่นา การให้นํ้าทางผิวดินการให้นํ้าแบบฉีดฝอยและนํ้าหยดวิศวกรรมการระบายนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-2", "c": "บทที่ 1", "s": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", "p": 9, "x": "การอนุรักษ์นํ้าวิศวกรรมการอนุรักษ์ดินและนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-2", "c": "บทที่ 1", "s": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", "p": 9, "x": "การจัดการคุณภาพนํ้าสิ่งแวดล้อม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ พบว่าประเทศไทยรู้จักพัฒนาการชลประทานเป็นเวลานานเท่ากับประวัติศาสตร์ของประเทศ เช่น คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือรู้จักการสร้างอ่างเก็บนํ้าเป็นเวลานับพันปี คนในภาคเหนือรู้จักการสร้างเหมืองฝายนํ้าเพื่อนำนํ้ามาใช้ในการเพาะปลูกกว่า 700 ปีมาแล"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "(1) ยุคล้านนา"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "คนไทยล้านนาสามารถสร้างเหมืองฝายด้วยวัสดุธรรมชาติ พระเจ้าเม็งรายมหาราช ได้ทรงตรากฎหมายว่าด้วยการทดนํ้า ตลอดจนการดูแลและจัดสรรนํ้าเพื่อการเกษตร ให้เกิดความยุติธรรมและเสมอภาคในการใช้นํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "(2) สมัยกรุงศรีอยุธยา"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมนา หนึ่งในจตุสดมภ์ขึ้นรับผิดชอบเกี่ยวกับการเกษตรกรรมและการชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "(3) สมัยรัตนโกสินทร์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.5) มีพระบรมราชานุญาติให้เอกชนตั้ง บริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม (Siam Canals, Lands and Irrigation Company) ในปี พ.ศ. 2431 บริษัทได้รับสัมปทานให้ขุดคลองในทุ่งหลวงหรือทุ่งรังสิต เป็นระยะเวลา 25 ปี โดยได้รับผลตอบแทนจากรัฐบาลในรู"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ในช่วงปี พ.ศ. 2445-2452 ได้ว่าจ้าง นายเจ โฮมัน วัน เดอร์ ไฮเด (Mr. J. Homan van der Heide)วิศวกรชาวฮอลันดา มาเป็นเจ้ากรมคลอง รับเงินเดือน 2,000 บาทต่อเดือน ในช่วงเวลานี้ซึ่งได้มีการศึกษาเกี่ยวกับการชลประทานและการระบายนํ้าในเขตลุ่มนํ้าเจ้าพระยาตอนล่าง และเสนอแน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ปี พ.ศ. 2456 ได้ว่าจ้าง เซอร์ธอมมัส วอร์ด (Sir Thomas Ward) ผู้เชี่ยวชาญ ชาวอังกฤษ มาช่วยพัฒนาการชลประทาน ในช่วงนี้มีการก่อสร้างโครงการขนาดย่อม 5 โครงการ ได้แก่ โครงการแม่นํ้าสุพรรณ โครงการเพชรบุรีฝั่งตะวันออก โครงการป่าสักใต้ โครงการชลประทานบริเวณจังหวัดลำปาง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.6) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมทดนํ้าในปี พ.ศ. 2547 เพื่อทำหน้าที่พิจารณาและจัดสร้างงานพัฒนาแหล่งนํ้าเพื่อการเพาะปลูก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.7) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้เปลี่ยนชื่อกรมทดนํ้าเป็น กรมชลประทาน ในปี พ.ศ. 2470 และได้ขยายงานพัฒนาแหล่งนํ้าและการชลประทานที่สำคัญ ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการชลประทานแม่แฝก จ.เชียงใหม่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการชลประทานแม่ปิงเก่า จ.เชียงใหม่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการชลประทานแม่วัง จ.ลำปาง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการชลประทานลุ่มนํ้าลำตะคอง จ.นครราชสีมา"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการชลประทานห้วยเสนง จ.สุรินทร์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการบรรเทาอุทกภัยทุ่งแซงบาดาล จ.ร้อยเอ็ด"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการบรรเทาอุทกภัยบ้านตูม-บ้านติ้ว จ.มหาสารคาม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการชลประทานนครนายก จ.นครนายก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการสามชุก จ.สุพรรณบุรี"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "o โครงการมะขามเฒ่า จ.ชัยนาท"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "(4) ยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ถือเป็นยุคเริ่มต้นของการพัฒนาการชลประทานสมัยใหม่ และมีการพัฒนาต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ปี พ.ศ. 2493 เริ่มก่อสร้างเขื่อนเจ้าพระยาที่ จ.ชัยนาท เพื่อทดนํ้าเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูกสองฝั่งแม่นํ้าเจ้าพระยา ตามแนวคิดของนายเจ โฮมัน วัน เดอร์ ไฮเด โดยใช้เงินกู้ธนาคารโลก 18 ล้านเหรียญสหรัฐ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ปี พ.ศ. 2500 เริ่มก่อสร้างเขื่อนภูมิพล เขื่อนเก็บกักนํ้าเอนกประสงค์แห่งประเทศไทย โดยใช้เงินกู้จากธนาคารโลก 66 ล้านเหรียญสหรัฐ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "หลังจากนั้นมีโครงการพัฒนาการชลประทานโดยการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่สำคัญเกิดขึ้นดังตารางที่ 1.2 ผู้อ่านสามารถดูรายละเอียด เขื่อนทดนํ้า และเขื่อนเก็บกักนํ้าที่สำคัญของประเทศ ได้จากเว็บไซด์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่ http://irre.ku.ac."}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "โครงการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ประเภท"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "จังหวัดที่ตั้ง ปีที่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ขนาดความจุ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "สร้างเสร็จ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "(ล้าน ลบ.ม.)เขื่อนภูมิพล"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนคอนกรีตโค้ง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ตาก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "2507 13,462เขื่อนสิริกิติ์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนดินเขื่อนศรีนครินทร์ เขื่อนหินทิ้งแบบมีแกนดิน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เหนียว"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนเขื่อนวชิราลงกรณ์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนหินทิ้งแบบมีแผ่น"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนจุฬาภรณ์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนหินทิ้ง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ชัยภูมิ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "2515 188เขื่อนอุบลรัตน์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "เขื่อนหินทิ้ง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ขอนแก่น 2509 2,263 (แหล่งข้อมูล : http://irre.ku.ac.th/TDAMS.htm)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ปัจจุบันได้มีการพัฒนาโครงการชลประทานต่างๆมากมาย ทั้งโครงการขนาดใหญ่ ขนาดกลางและขนาดเล็ก ซึ่งอาจจำแนกออกได้เป็น โครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า โครงการทดนํ้า โครงการสูบนํ้าสามารถส่งนํ้าช่วยเหลือการเพาะปลูก ได้มากกว่า 25 ล้านไร่ ซึ่งส่วนใหญ่นำนํ้าไปใช้ในการปลูกข้าว"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-3", "c": "บทที่ 1", "s": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", "p": 11, "x": "ระบบชลประทานในประเทศไทย มีประสิทธิภาพประมาณ 43 % ถือว่าอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ยทั่วไป(วราวุธ. 2548) การส่งนํ้าส่วนใหญ่ยังเป็นระบบใช้คน ปิด-เปิด ประตูระบายนํ้าด้วยมือ มีความพยายามที่จะเอาประตูนํ้าอัตโนมัติแบบลูกลอย ซึ่งเป็นเทคโนโลยีของประเทศฝรั่งเศสมาทดลองใช้ เช่นที่โ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "องค์ประกอบของระบบชลประทาน อาจแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน คือ (1) ฮาร์ทแวร์ (2) ซอฟท์แวร์และ (3) ฮิวแมนแวร์ ส่วนที่เป็นฮาร์ทแวร์ของระบบชลประทาน คือ แหล่งนํ้า อาคารชลประทานต่างๆ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "และเครื่องมือและอุปกรณ์สำหรับการให้นํ้าแก่พืช ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.4.1-1.4.2 ส่วนซอฟท์แวร์และฮิวแมนแวร์ คือ ส่วนของบริหารจัดการซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.4.5"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "แหล่งนํ้าของระบบชลประทาน อ่างเป็น32แหล่งนํ้าขนาดใหญ่เช่นเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า32 หรือแหล่งนํ้าขนาดเล็กเช่นแหล่งนํ้าใต้ดิน และสระเก็บนํ้าฝน เขื่อนและอ่างเก็บนํ้าจะทำหน้าที่เก็บกักนํ้าในช่วงฤดูฝนหรือช่วงนํ้ามาก ไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้งหรือช่วงนํ้าน้อย เช่นอ่างเก็บนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "หัวงาน หมายถึงจุดที่ควบคุมการส่งนํ้าเข้าสู่ระบบชลประทาน ตามปกติหัวงานของโครงการชลประทานทุกแห่งประกอบด้วยอาคาร 3 ชนิด ดังแสดงในรูปที่ 1.2 และ 1.3 คือ (คณาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2546)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "1 ) อาคารทดนํ้า (Diversion Structures) ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ฝาย (Diversion Weir) หรือ เขื่อนระบายนํ้า (Barrage หรือ Diversion Dam)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "2 ) อาคารประกอบ (Appurtenant Structures)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "เป็นอาคารที่สร้างประกอบกับฝายหรือเขื่อนระบายนํ้า เพื่อให้หัวงานทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• อาคารประกอบฝาย ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ประตูระบายทราย (Sand Sluice หรือ Scouring Sluice)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ร่องระบายทราย (Sluiceway Channel)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- กำแพงแบ่งร่องนํ้า (Division Wall)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- บันไดปลา (Fish Ladder)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ทางซุง (Logway)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- สะพาน (Bridge)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- คันกั้นนํ้า (Flood Protective Dikes)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(ก) แปลนหัวงานประเภทเขื่อนระบายนํ้า(ค) ประตูระบายเขื่อน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• อาคารประกอบเขื่อนระบายนํ้า ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- บันไดปลา (Fish Ladder)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ประตูเรือสัญจร (Navigation Lock)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- สะพาน (Bridge)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ทำนบดินปิดแม่นํ้าเดิม (Closure Dam)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- คันกั้นนํ้า (Flood Protective Dikes)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "3 ) อาคารที่ปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่ ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ประตูระบายปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่ (Headgate of Main Canal)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ที่ดักทราย (Sand Trap)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "หัวงานของโครงการชลประทานหลายแห่งในประเทศไทย มีอาคารทดนํ้าเป็นฝายหรือเขื่อนระบายนํ้า สำหรับอาคารประกอบและอาคารที่ปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่นั้นแต่ละหัวงานอาจจะมีไม่เหมือนกัน และไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอย่างตามที่กล่าวไว้ข้างต้น"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "ระบบส่งนํ้า โดยทั่วไปหมายถึงคลองและอาคารในคลองส่งนํ้า(Irrigation Canal) หรือบางโครงการอาจเป็นระบบท่อส่งนํ้า ซึ่งทำหน้าที่ส่งหรือลำเลียงนํ้าจากหัวงานเข้าสู่ระบบไร่นา คลองส่งนํ้าอาจเป็นคลองดิน(Unlined Canal) หรือคลองดาดด้วยคอนกรีต(Concrete Lined Canal) และอาจแบ่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "ในระบบชลประทาน ปกติจะต้องมีระบบระบายนํ้าเพื่อระบายนํ้าส่วนเกินออกจากพื้นที่โดยทั่วไประบบระบายนํ้าของโครงการจะเป็นระบบเปิด มีคูระบายนํ้าเพื่อระบายนํ้าจากแปลงออกสู่คลองระบายนํ้า และระบายออกสู่แม่นํ้าต่อไป รายละเอียดเกี่ยวกับการระบายนํ้าจะได้กล่าวถึงในบทที่ 9"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "หลังจากที่ส่งนํ้าผ่านระบบกระจายนํ้าในไร่นา เข้าสู่แปลงเพาะปลูก เกษตรกรเจ้าของแปลงจะเป็นผู้นำนํ้าไปให้กับพืช วิธีการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Methods) ที่ใช้กันโดยทั่ว ๆ ไปมี 4 วิธี (วราวุธ.2545) คือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(1) วิธีการให้นํ้าทางผิวดิน (Surface Irrigation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(2) วิธีการให้นํ้าแบบฉีดฝอย (Sprinkler Irrigation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(3) วิธีการให้นํ้าแบบจุลภาค (Micro Irrigation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(4) วิธีการให้นํ้าทางใต้ผิวดิน (Sub-Surface Irrigation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "แต่ละวิธีมีข้อดีข้อเสียต่างกันออกไป การเลือกใช้วิธีการให้นํ้าที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสภาพภูมิประเทศ สภาพดิน ชนิดพืชที่ปลูก วิธีการเพาะปลูก ค่าลงทุน และปริมาณนํ้าต้นทุนที่มีอยู่ ฯลฯรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการให้นํ้าแบบต่างๆ จะกล่าวถึงในบทที่ 6"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "ระบบบริหารจัดการนํ้า คือ ส่วนที่จะขับเคลื่อนให้ระบบชลประทานสามารถทำหน้าที่ส่งนํ้า และให้นํ้าแก่พืชได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อาจแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ (1) กฎ ระเบียบหลักเกณฑ์ และวิธีการในการบริหารจัดการนํ้า หรือส่วนที่เรียกว่า ซอฟท์แวร์(Softwares) แ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "การบริหารจัดการนํ้าอาจแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ (วราวุธ. 2538) คือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(1) การบริหารจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(2) การบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(3) การบริหารจัดการนํ้าระดับไร่นา"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "การบริหารจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า มีความหมายครอบคลุมถึงการบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าร่วมกับทรัพยากรอื่นๆ ในลุ่มนํ้าเพื่อให้การใช้นํ้าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ ได้ให้นิยามคำว่า การบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า(R"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "การบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า หมายถึงการที่จะดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกันเกี่ยวกับทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า เพื่อให้มีการจัดหานํ้า (พัฒนาแหล่งนํ้า) ตลอดจนการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "แก้ปัญหาเกี่ยวกับทรัพยากรนํ้าในทุกพื้นที่ของแต่ละลุ่มนํ้า โดยมีเป้ามายเพื่อประโยชน์ในการดำรงชีวิตของทุกๆ สิ่งในสังคม ทั้งคน สัตว์ และพืช ฯลฯ อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด และให้มีการใช้นํ้าอย่างยั่งยืนการจัดการทรัพยากรนํ้าในแต่ละลุ่มนํ้า จึงประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ท"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• การพัฒนาแหล่งนํ้า (จัดหานํ้า) เพื่อประโยชน์ด้านต่างๆ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• การจัดสรรและใช้ทรัพยากรนํ้าอย่างมีประสิทธิภาพ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• การอนุรักษ์แหล่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• การแก้ปัญหานํ้าท่วม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "• การแก้ปัญหาด้านคุณภาพนํ้าในปัจจุบันแนวคิดของการบริหารจัดการทรัพยากรนํ้า จะมีลักษณะเป็นการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน ซึ่ง Global Water Partnership (GWP) (1996) ได้นิยามว่า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "การบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน (Integrated Water Resources Management, IWRM) คือกระบวนการในการส่งเสริมการประสานการพัฒนาและจัดการนํ้า ดิน และทรัพยากรอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาซึ่งประโยชน์สูงสุดทางเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ที่ดีของสังคมอย่างทัดเทียมกัน โดยไม่ส่งผล"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "การผสมผสานสามารถพิจารณาแยกออกเป็น 2 ระบบ คือ ระบบทางธรรมชาติ และระบบของมนุษย์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "(1) การผสมผสานระบบทางธรรมชาติ (Natural System Integration)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การผสมผสานระหว่างการบริหารจัดการนํ้าจืดและชายฝั่งทะเล"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การผสมผสานการบริหารจัดการดินและนํ้า (นํ้าสีเขียว vs. นํ้าสีนํ้าเงิน นํ้าสีเขียว คือนํ้าที่ใช้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "โดยตรงสำหรับการผลิตมวลชีวภาพ และที่ระเหย นํ้าสีนํ้าเงิน คือนํ้าที่ไหลในแม่นํ้า ลำธารและที่อยู่ใต้ดิน)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การผสมผสานการบริหารจัดการนํ้าผิวดินและนํ้าใต้ดิน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การผสมผสานการบริหารจัดการปริมาณและคุณภาพของทรัพยากรนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การผสมผสานผลประโยชน์ของผู้ใช้นํ้าที่อยู่ต้นนํ้าและท้ายนํ้า(2) การผสมผสานระบบของมนุษย์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ความเชื่อมโยงของทรัพยากรนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การกำหนดนโยบายของประเทศโดยพิจารณาถึงภาคการพัฒนาอื่นๆ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- ผลกระทบของการพัฒนาแหล่งนํ้าต่อเศรษฐกิจมหภาค"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- หลักการพื้นฐานสำหรับการกำหนดนโยบายแบบผสมผสาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การโน้มน้าวการตัดสินใจทางเศรษฐกิจ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย มีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผนและการตัดสินใจ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "- การประสานการจัดการนํ้าและนํ้าเสีย"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "แนวคิดของการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสานสามารถ แสดงในรูปของหวีที่เรียกว่า “GWP Comb” ดังรูปที่ 1.4 ซึ่งแสดงถึงการผสมผสานภาคการใช้นํ้าต่างๆ และ 3 องค์ประกอบที่สำคัญต่อการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-4", "c": "บทที่ 1", "s": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", "p": 13, "x": "ส่วนการบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการ และการบริหารจัดการนํ้าระดับไร่นา จะเป็นที่การจัดการนํ้าชลประทานเป็นหลัก ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.7"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-5", "c": "บทที่ 1", "s": "1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)", "p": 20, "x": "สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน หมายรวมถึง ทั้งสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต ที่อยู่ในบริเวณของระบบชลประทาน การพัฒนาระบบชลประทานอาจก่อให้เกิดทั้งผลประโยชน์และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ เช่น การสร้างเขื่อน และอ่างเก็บนํ้า จะทำให้สูญเสียพื้นที่ป่าส่วนหนึ่ง ซึ่งส่งผลก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ธนาคารโลก(World Bank หรือ IBRD) ได้สรุปวงจรโครงการ เพื่อเป็นแนวคิดสำหรับการวางโครงการ โดยกำหนดว่าวงจรโครงการประกอบด้วย 5 ส่วนที่สัมพันธ์กันดังรูปที่ 1.5 (Baum,W.C and S.M.Tolbert. 1985) ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(1) การกำหนดโครงการ (Project Identification)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "เริ่มจากการกำหนดวัตถุประสงค์โครงการ การรวบรวมแนวความคิดหรือความรู้ การคัดเลือกแนวความคิดที่เหมาะสม การแสวงหาแหล่งเงินทุนและความช่วยเหลือต่างๆ เลือกวิธีการกำหนดโครงการ การศึกษาความเหมาะสมและเป็นไปได้ในเบื้องต้น การจัดทำรายงานสรุปย่อการกำหนดโครงการ(Project Ident"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(2) การจัดเตรียมโครงการ (Project Preparation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ประกอบด้วยการออกแบบโครงการในรายละเอียด และจัดทำรายงานการศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Report)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(3) การประเมินค่าโครงการ (Project Appraisal)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ เช่น กรมชลประทาน กระทรวงฯ คณะรัฐมนตรี หรือสถาบันการเงินจะทำการประเมินค่าโครงการ โดยการนำเอาผลการวิเคราะห์โครงการในรายงานการศึกษาความเหมาะสมมาใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจ การตัดสินใจว่าจะอนุมัติโครงการหรือไม่ จะพิจารณาจากการวิเคราะห์ความเ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(4) การปฏิบัติตามโครงการ (Project Implementation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "เริ่มจากการแบ่งองค์ประกอบของโครงการออกเป็นส่วนย่อยๆ ได้แก่ กิจกรรมและงาน จัดตั้งองค์กรและคณะทำงานเพื่อรับผิดชอบการปฎิบัติงาน มอบหมายงานและกิจกรรมของโครงการให้กับผู้รับผิดชอบ ตลอดจนจัดสรรทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับกิจกรรมต่างๆ ของโครงการ ประสานงานติดตามผล และควบคุม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(5) การประเมินผลโครงการ (Project Evaluation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "เป็นขั้นตอนสุดท้ายของวงจรโครงการ กระบวนการประเมินผลโครงการ แบ่งออกได้เป็น 3 ช่วงย่อย คือ การประเมินผลก่อนการดำเนินงาน (Ex Ante หรือ Pre-evaluation) การประเมินผลระหว่างการดำเนินงาน (On-going or Concurrent Evaluation) และ การประเมินผลหลังการดำเนินงาน (Ex-post Ev"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "การวางโครงการ อาจแบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(1) การกำหนดกรอบการพัฒนา(Framework) ซึ่งถือเป็นการศึกษาหรือวางโครงการในเบื้องต้นเพื่อนำไปใช้ตัดสินใจว่าควรมีการศึกษาในรายละเอียดต่อหรือไม่ การศึกษาวางโครงการในระดับนี้ มีชื่อเรียกต่างๆ ดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o การศึกษาเบื้องต้น (Reconnaissance Study หรือ Preliminary Investigation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o การศึกษาความเหมาะสมเบื้องต้น (Pre-Feasibility Study)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o การศึกษาเพื่อวางแผนหลัก (Master Plan Study)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(2) การศึกษาความเหมาะสม (Feasibility Study)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(3) กรออกแบบในรายละเอียด (Detail Design)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "American Society of Civil Engineers(1982) เสนอขั้นตอนในการศึกษาโครงการชลประทานและระบายนํ้า ไว้ 6 ขั้นตอน ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(1) การกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ (Object & Target) เช่น"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o เพื่อการพัฒนาสภาพความเป็นอยู่ (Improve Living Conditions) โดยการเพิ่มการจ้างงาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "เพิ่มรายได้ และการพัฒนาสภาพสังคมให้ดีขึ้นo เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ (Improve National Economic Efficiency) o เพื่อการเพิ่มดุลการแลกเปลี่ยนกับต่างประเทศ (Improve Foreign Exchange Balance) o เพื่อการปรับปรุงการกระจายประชากร (Improve Distribution of Population) o เพ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o ความต้องการผลผลิตจากโครงการo ความต้องการนํ้าo การเปลี่ยนสภาพพื้นที่ไร่นาเป็นเมือง (Land Conversion) o ความสามารถในการจ่ายค่านํ้าของเกษตรกรo ขีดความสามารถในการจ่ายบำรุงรักษาและค่าลงทุน(Payment Capacity Analysis) o การบรรเทานํ้าท่วมo การผลิตกระแสไฟฟ้าo ความต้อ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o ทรัพยากรทางกายภาพ (Physical) เช่น นํ้า ดิน ภูมิอากาศ เป็นต้นo ทรัพยากรทางการเงิน (Financial) o ทรัพยากรมนุษย์และสถาบัน (Human & Institution) (4) การสร้างทางเลือก (Alternative Plans) ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o ต้องการมีส่วนร่วมของประชาชน(Public Participation) o จำเป็นต้องมีการสร้างสรรค์และการคิดสิ่งใหม่(Creativity and Innovation) o ควรใช้ข้อมูลการวิเคราะห์หลังการดำเนินงาน(Post Analysis) o การกำหนดส่วนประกอบของทางเลือก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o วิเคราะห์ผลประโยชน์และค่าลงทุนo แบ่งการดำเนินการเป็นช่วงๆ (Phasing, Staging and Timing ) o การระบุข้อจำกัดในการดำเนินการ (Identify Constraints) o การพัฒนาทางเลือกขั้นต้น (Develop Initial Alternatives) o การสร้าง(Formulate) แผนการปฏิบัติงานและบำรุงรักษาo การเ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• เศรษฐศาสตร์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• การเงิน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• สังคม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• สิ่งแวดล้อมo วิธีการตัดสินใจ (Decision Making Process)สามารถใช้กระบวนการตัดสินใจแบบหลายเกณฑ์ (Multicriteria Decision Making Process)เช่น Analytic Hierachical Process (AHP) และการหาค่าที่ดีที่สุด (Optimazation) ในการประเมินทางเลือก(6) การเลือกทางเลือก (Select"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "EIA)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "เขื่อนและอ่างเก็บนํ้าถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบชลประทาน การก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้ามีประโยชน์หลายด้าน เช่น การชลประทาน การผลิตกระแสไฟฟ้า การอุปโภค-บริโภคและอุตสาหกรรม การป้องกันนํ้าท่วม และอื่นๆ แต่เขื่อนก็อาจมีผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม "}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ด้านนิเวศวิทยา ให้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมทั้งในพื้นที่ลุ่มนํ้านั้น และพื้นที่ท้ายนํ้า ไปจนกระทั่งถึงปากแม่นํ้า ดังนั้นการวางแผนดำเนินโครงการเหล่านี้จะต้องพิจารณาครอบคลุมถึงผลกระทบที่อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ เช่น สัตว์ป่าที่อาศัยทั้งบนบก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "จากการศึกษาผลกระทบจากการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่ผ่านมา พบว่าหากมีการวางแผนป้องกันความเสียหายต่อทรัพยากร และสภาพสิ่งแวดล้อมไว้อย่างรอบคอบแล้ว โครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้านั้น จะสามารถบรรลุเป้าหมายในการพัฒนาแหล่งนํ้า ตลอดจนการพัฒนาสภาพแวดล้อมใหม่ของโครงการใ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(1) ประเภทและขนาดโครงการที่ต้องจัดทำรายงาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ประเภทและขนาดโครงการที่ต้องจัดรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตามประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม เรื่องการกำหนดประเภทและขนาดของโครงการที่ต้องมีรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม มีดังนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o เขื่อนเก็บกักนํ้าหรืออ่างเก็บนํ้า ที่มีปริมาตรเก็บกักนํ้าตั้งแต่ 100 ล้านลูกบาศก์เมตรขึ้น"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ไป หรือมีพื้นที่เก็บกักนํ้าตั้งแต่ 15 ตร.กม. ขึ้นไป"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o การชลประทานที่มีพื้นที่ชลประทานตั้งแต่ 80,000 ไร่ขึ้นไป"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o นอกจากนี้ โครงการพัฒนาแหล่งนํ้าบางโครงการที่อยู่ในพื้นที่ที่คณะรัฐมนตรีกำหนด"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ไว้เป็นพิเศษ ก็ต้องจัดทำรายงานด้วย คือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• โครงการพัฒนาแหล่งนํ้าที่อยู่ในพื้นที่ลุ่มนํ้าชั้น 1B ตามมติคณะรัฐมนตรีเรื่องการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "กำหนดชั้นคุณภาพลุ่มนํ้าและข้อเสนอแนะมาตรการการใช้ที่ดินในเขตลุ่มนํ้า"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• โครงการพัฒนาแหล่งนํ้า เพื่อการอุตสาหกรรมในพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกตาม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2524 เรื่อง การพัฒนาอุตสาหกรรมหลักและ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ท่าเรือนํ้าลึกบริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(2) ส่วนประกอบของรายงาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ส่วนประกอบและการจัดรูปแบบของรายงานฯ นั้น ให้เป็นไปตามที่กำหนดในเอกสาร แนวทางทั่วไปในการจัดทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการหรือกิจการทุกประเภท และ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "รูปแบบของรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยมีรายละเอียดของส่วนประกอบเฉพาะโครงการดังนี้"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o รายละเอียดของโครงการo ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากโครงการo มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม และการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นo การพิจารณาทบทวนทางเลือกของโครงการ ซึ่งอาจจำแนกตามขนาดและวัตถุประสงค์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ของโครงการo การสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "นอกจากนี้ ในรายงานฯ จะต้องมีบทสรุปและความเห็นต่าง ๆ เกี่ยวกับการศึกษาและมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมทั้งหนังสืออ้างอิงสำหรับวิธีการศึกษาและประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงแหล่งข้อมูลต่าง ๆ พร้อมทั้งภาคผนวกเกี่ยวกับความเห็นและข้อเสนอแนะของสำนักง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(3) ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยรายละเอียดสิ่งแวดล้อมปัจจุบันของโครงการเป็นข้อมูลพื้นฐานในแต่ละประเด็น จะต้องกระทำในเชิงปริมาณให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ทั้งในช่วงเวลาระหว่างการก่อสร้างและหลังการก่อ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• ปริมาณนํ้าผิวดิน คุณภาพนํ้าผิวดิน นํ้าใต้ดิน ดิน ธรณีวิทยาและแผ่นดินไหว"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ตะกอนและการสึกกร่อน ภูมิอากาศo ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางด้านชีวภาพ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• ทรัพยากรประมง นิเวศวิทยาในนํ้า สัตว์ป่า(สัตว์บก) ป่าไม้ นิเวศวิทยาใน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "อ่างเก็บนํ้าo คุณค่าการใช้ประโยชน์ของมนุษย์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• นํ้าใช้ การเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้า การคมนาคม การควบคุมนํ้าท่วม การพัฒนาแหล่ง"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "แร่ การใช้ที่ดินo คุณค่าคุณภาพของชีวิต"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "• สังคม – เศรษฐกิจ การตั้งถิ่นฐานใหม่ การสาธารณสุข การพักผ่อนหย่อนใจ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "และสุนทรียภาพ โบราณคดีและสิ่งมีค่าทางประวัติศาสตร์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(4) มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมและการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไข หรือบรรเทาความรุนแรงของผลกระทบให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ ดังนั้นจะต้องกล่าวถึงมาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่จะเกิดขึ้นตามที่ได้ประเมินไว้ รวมทั้งการชดเชยความเสียหายที่เกิ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o แผนงานส่งเสริมการเพาะพันธุ์ปลา การผสมเทียม และการเพาะเลี้ยงพันธุ์ปลาo มาตรการรักษาป่าไม้ไว้เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์ดินและนํ้าo แผนการปรับปรุงคมนาคมทางนํ้า รวมทั้งสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ในการเดินเรือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "การขนถ่ายสินค้า เป็นต้นo มาตรการในการควบคุมดูแลประชากรผู้ถูกย้ายถิ่น เพื่อให้สามารถปรับตัวเข้ากับวิธีการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "ทำการเกษตรแบบใหม่ ๆ ได้ โดยให้มีการส่งเสริมการเกษตร และมีการดำเนินการด้านสถาบัน ได้แก่ การส่งเสริมให้มีสินเชื่อจากสหกรณ์การเกษตร เป็นต้นo แผนงานป้องกันการแพร่โรค และการส่งเสริมให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกทางด้านสุขาภิบาลต่าง ๆ ที่จำเป็นอย่างเพียงพอ สำหรับชุมชนที่ตั"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "โดยจะต้องครอบคลุมถึงมาตรการอนุรักษ์สถานที่ ซึ่งอาจถูกทำลายระหว่างก่อสร้างโครงการพร้อมกับการส่งเสริมคุณค่าทางสุนทรียภาพ เช่น การปลูกต้นไม้เสริมแนวที่ถูกขุด ตัดหรือรบกวน เพื่อมิให้เกิดรอยตำหนิหรือเกิดความเสียหายต่อความงดงามของภูมิประเทศo แผนงานโยกย้ายและเก็บรักษ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(5) การพิจารณาทบทวนขนาดและวัตถุประสงค์ของโครงการการพิจารณาทางเลือกของโครงการทำได้โดยการเปรียบเทียบผลดี ผลเสียต่าง ๆ โดยต้องเลือกทางเลือกที่ก่อให้เกิดผลกระทบน้อยที่สุด หรืออยู่ในระดับที่สามารถยอมรับได้ ตลอดจนความเป็นไปได้ทางวิศวกรรม และเศรษฐศาสตร์ ทางเลือกที่เป"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o ขนาดความสูงที่เหมาะสมของเขื่อน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o ทางเลือกในการใช้นํ้าที่เก็บกักไว้o ทางเลือกที่ตั้งของโครงการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "(6) การสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมจะต้องกล่าวถึงแผนงานที่เหมาะสมในการสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบของโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่มีต่อคุณค่าและทรัพยากรสิ่งแวดต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นภายหลังโดยกล่าวถึงวิธีการระยะเวลา ความถี่ของการติดตามตรวจสอบประเด็น"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "o สภาพภูมิอากาศo อุทกวิทยาของนํ้าผิวดินและนํ้าใต้ดินo คุณภาพนํ้าผิวดินในบริเวณอ่างเก็บนํ้าและลำนํ้าท้ายเขื่อน ตลอดจนการรุกตัวของ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "นํ้าเค็มบริเวณปากแม่นํ้าo การประมงและการเพาะเลี้ยง ตลอดจนวัชพืชนํ้าในบริเวณอ่างเก็บนํ้าและลำนํ้าท้าย"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-6", "c": "บทที่ 1", "s": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", "p": 21, "x": "เขื่อนo การเปลี่ยนแปลงสภาพป่าไม้บริเวณอ่างเก็บนํ้าและทางต้นนํ้าo การกัดเซาะ พังทลายของตลิ่งและขอบอ่างเก็บนํ้า ตลอดจนการตกตะกอนo การใช้นํ้าของประชากรเพื่อการเกษตร รวมทั้งเพื่อการผลิตกระแสไฟฟ้าo ด้านการสาธารณสุข สุขาภิบาลและโภชนาการo สภาพการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเศ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "วัตถุประสงค์หลักของการจัดการนํ้าชลประทาน คือ การส่งนํ้าในปริมาณที่เหมาะสม ส่งนํ้าให้กับพื้นที่หรือบุคคลที่เหมาะสม และส่งในช่วงเวลาที่เหมาะสม ดังคำภาษาอังกฤษที่ว่า “To Deliver the right amount of water to the right person at the right time” การที่จะบรรลุวัตถุปร"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "งานทั้ง 3 เป็นกิจกรรมที่ต่อเนื่องกันซึ่งสามารถนำมาเขียนอธิบายให้เข้าใจได้ง่ายดังรูปที่ 1.6"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "หัวใจสำคัญของการวางแผนการจัดสรรนํ้าคือ ข้อมูล ถ้าข้อมูลถูกต้องเชื่อถือได้ แผนการจัดสรรนํ้าก็จะถูกต้องตรงตามต้องการของเกษตรกร อย่างไรก็ตาม ในการวางแผนจัดสรรนํ้ามีตัวแปรที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น ฝน การเพาะปลูกพืชจริงของเกษตรกร ฯลฯ ทางโครงการจึงควรมีแผนเผือเลือก"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "หลังจากการที่มีแผนการจัดสรรนํ้าที่ดีแล้ว ลำดับถัดไปก็คือการควบคุมการส่งนํ้าให้ถึงมือเกษตรกรตามแผนที่วางไว้ ซึ่งหัวใจสำคัญของการควบคุมการส่งนํ้าคือคน (ทั้งเจ้าหน้าที่สนามและเกษตรกร) และความสมบูรณ์ของระบบควบคุมนํ้าชลประทานคือ ปตร. และอาคารอัดนํ้า ซึ่งจะต้องมีการ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "การติดตามผลการส่งนํ้ามีวัตถุประสงค์เพื่อการตรวจสอบว่าการส่งนํ้าจริงเป็นไปตามแผน หรือเป้าหมายที่วางไว้หรือไม่ ถ้าไม่ อะไรคือสาเหตุที่ทำให้การส่งนํ้าจริงไม่เป็นไปตามแผน เพื่อจะได้ดำเนินการแก้ไขให้ถูกจุดในการส่งนํ้าครั้งต่อๆ ไป ตลอดจนเพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพการใ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "(Factors Affecting The Success of Water Management)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "การบริหารจัดการนํ้าชลประทานจะประสบความสำเร็จหรือไม่ สามารถวัดได้โดยใช้ตัวชี้วัดที่สำคัญ 3 ตัวคือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "1. ประสิทธิภาพการชลประทาน (Efficiency)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "2. ความน่าเชื่อถือได้ของระบบ (Reliability)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "3. ความทั่วถึงและยุติธรรมในการใช้นํ้า (Equity)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ประสิทธิภาพ คือดรรชนีที่แสดงให้เห็นว่านํ้าที่ส่งเข้าระบบชลประทาน สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูกได้มากน้อยเพียงใด"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ความน่าเชื่อถือได้ คือดรรชนีที่แสดงให้ผู้ใช้นํ้ามั่นใจว่าจะได้รับนํ้าในปริมาณและเวลาที่ต้องการไม่ว่าสถานการณ์นํ้าของระบบจะเป็นเช่นใด"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ความทั่วถึงและยุติธรรม คือดรรชนีที่แสดงให้เห็นว่าที่ส่งเข้าระบบชลประทานถูกแบ่งให้ผู้ใช้นํ้าอย่างทั่วถึงและยุติธรรมมากน้อยเพียงใด"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ระบบชลประทานที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพมีความน่าเชื่อถือได้สูง และสามารถส่งนํ้าได้อย่างทั่วถึงและยุติธรรมเป็นระบบที่ทุกคนปรารถนา ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้าชลประทานของโครงการ สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ฮาร์ทแวร์ (Hardwares)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ซอฟท์แวร์ (Softwares)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ฮิวแมนแวร์ (Humanwares)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ฮาร์ทแวร์ของระบบชลประทานได้แก่ ระบบคลองส่งนํ้าอาคารควบคุมนํ้าต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังพื้นที่เพาะปลูก ถ้าได้รับการออกแบบและก่อสร้างอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ และได้รับการบำรุงรักษาและซ่อมแซมอยู่เสมอ พร้อมจะทำหน้าที่ตามที่ได้รับการออ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ซอฟท์แวร์ ได้แก่ กฎระเบียบ วิธีปฏิบัติ วิธีการบริหารงาน คู่มือต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่กำกับการทำงานของฮาร์ทแวร์ ถึงแม้ว่าฮาร์ดแวร์จะพร้อมใช้งาน ถ้าซอฟท์แวร์ไม่เหมาะสมระบบชลประทานก็อาจยังไม่ทำหน้าที่ตามที่ต้องการ ระบบชลประทานอาจได้รับการออกแบบให้ทำงานในรูปแบบต่าง ๆ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ทำงานแบบควบคุมเหนือนํ้า(Upstream Control)หรือแบบควบคุมท้ายนํ้า (Downstream"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ทำงานโดยใช้คนเป็นหลักในการควบคุม(Manual Operation) หรือทำงานแบบอัตโนมัติ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "(Automatic Operation)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ส่งนํ้าแบบตลอดเวลา หรือแบบเป็นรอบเวร แต่ละแบบจะมีวิธีการบริหารจัดการที่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "แตกต่างกัน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "สุดท้ายคือ ฮิวแมนแวร์ ซึ่งก็คือคน คนที่เกี่ยวข้องกับระบบชลประทานมี 2 กลุ่ม กลุ่มแรกคือเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่ในการบริหาร ควบคุมการทำงาน และดูแลบำรุงรักษาของระบบชลประทานหลัก(Main System) กลุ่มที่สองคือ เกษตรกรซึ่งทำหน้าที่และบำรุงระบบชลประทานในไร่นา และเป็นผู้ใ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "ฮิวแมนแวร์ ถือเป็นปัจจัยที่มีความสำคัญอย่างสูงต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้าชลประทานคุณสมบัติที่สำคัญของฮิวแมนแวร์ทั้งผู้บริหารและผู้ใช้นํ้าคือ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o ต้องเป็นผู้ที่มีความรู้และความเข้าใจในการจัดการนํ้าชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o มีความตั้งใจที่จะทำงาน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "o มีความเข้าใจในปัญหาต่าง ๆ ปัญหาของการจัดการนํ้าชลประทานเป็นปัญหาเฉพาะ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "พื้นที่ จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยปัญหาของแต่ละระบบชลประทานโดยเฉพาะ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "สิ่งสำคัญคือ กลุ่มคนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการนํ้าชลประทานต้องมีความเข้าใจและยอมรับความจริงที่ว่า “นํ้าคือทรัพยากรที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ จึงต้องใช้อย่างประหยัด ไม่ว่าจะต้องมีการเสียค่านํ้าหรือไม่” และความสำคัญในการบริหารจัดการนํ้าชลประทานจะส่งผลสภาพเศรษฐกิจและส"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "Water Management)"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "เพื่อให้การบริหารจัดการนํ้าชลประทานประสบผลสำเร็จบรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้ คือ การส่งนํ้าในปริมาณที่เหมาะสม ส่งนํ้าให้กับพื้นที่หรือบุคคลที่เหมาะสม และส่งในช่วงเวลาที่เหมาะสม ตามที่กล่าวมาแล้ว จำเป็นต้องมีเครื่องมือช่วยในการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน ซึ่งพอจะกล่"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "(1) เครื่องมือช่วยในการวางแผนการส่งนํ้า เช่นโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อการจัดสรรนํ้าและติดตามผลการส่งนํ้า หรือ WASAM(Water Allocation Scheduling and Monitoring ) (วราวุธและวัชระ.2538; วราวุธและลำจวน. 2539; ภราดาและวราวุธ. 2542) และโปรแกรม NAGA (Molle and Pongput.1"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "WASAM ยังสามารถใช้ในการติดตามผลการส่งนํ้าว่ามีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามเป้าหมายมากน้อยเท่าใด ส่วนโปรแกรม NAGA เป็นโปรแกรมที่ใช้แสดงผลการส่งนํ้าว่าแต่ละคลองได้รันนํ้าเพียงพอหรือไม่ โดยแสดงในรูปของ GIS เพื่อให้ผู้บริหารโครงการใช้เป็นแนวทางการตัดสินใจ ในการปรับแผน"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-7", "c": "บทที่ 1", "s": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", "p": 28, "x": "(2) เครื่องมือช่วยในการควบคุมการส่งนํ้าและติดตามผลการส่งนํ้า ได้แก่ ระบบโทรมาตร(Telemetering System) ระบบตรวจวัดและควบคุมระยะไกล หรือ SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition System) หรือ ระบบคลองอัตโนมัติ (Canal Automation) (วราวุธและวิชญ์. 2548; วิชญ์"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "1. กรมชลประทาน (2529). 84 ปี ชลประทาน. โรงพิมพ์สารมวลชน จำกัด. กรุงเทพฯ. 496 น.2. คณาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2546. การวางแผนและออกแบบระบบส่งนํ้าชลประทาน."}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 250 น.3. ภราดา มีอำพล และ วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2542. การพัฒนาโปรกรม WASAM 3.01. หนังสือวันชูชาติ."}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "สมาคมศิษย์เก่าวิศวกรรมชลประทาน ในพระบรมราชูปถัมภ์. น.77-95.4. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2538. เอกสารประกอบการสอนวิชาการจัดการเรื่องนํ้าขั้นสูง. ภาควิชาวิศวกรรม"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "ชลประทาน คณะวิศวกรรมศาสตร์ กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์."}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "น. 1-9.5. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ วัชระ เสือดี. 2538. การพัฒนาโปรแกรม WASAM Version 2. วิศวกรรมสาร"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "มก, 25: 98-115.6. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2539. แนวความคิดในการจัดการนํ้าระดับโครงการ. ดงตาลสัมพันธ์. สมาคมนิสิต"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "เก่าวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. น. 30-41.7. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ ลำจวน เขียวแก่. 2539. การพัฒนา WASAM 2.2 สำหรับโครงการส่งนํ้าและ"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "บำรุงรักษามูลบน. วิศวกรรมสาร มก, 28: 59-72."}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-8", "c": "บทที่ 1", "s": "1.8 เอกสารอ้างอิง", "p": 33, "x": "8. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2545. การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 300 น.9. วิชญ์ ศรีวงษาและวราวุธ วุฒิวณิชย์. 2546. การพัฒนาระบบวัดระดับนํ้าและควบคุมการปิด-เปิดประตูระบายนํ้าระยะไกล. การประชุมวิชาการสมาคมวิศวกรรมเกษตรแห่งประเทศไทย ครั"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-9", "c": "บทที่ 1", "s": "1.9 แบบฝึกหัด", "p": 35, "x": "(1) จงบอกประเด็นสำคัญของการบริการจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า(2) แนวคิดในการบริการจัดการนํ้าแบบผสมผสานเหมาะที่จะนำมาใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากร"}, {"u": "chapters/ch01.html#s1-9", "c": "บทที่ 1", "s": "1.9 แบบฝึกหัด", "p": 35, "x": "นํ้าในประเทศไทยหรือไม่ จงให้เหตุผล(3) Global Water Partnership Comb คืออะไร มีประโยชน์อย่างไร(4) จงระบุองค์ประกอบที่สำคัญของระบบชลประทานมาพอเป็นสังเขป(5) จงอธิบายขั้นตอนในการวางโครงการชลประทาน โดยละเอียด(6) จงระบุประเด็นสำคัญในการศึกษาความเหมาะสม (Feasibility "}, {"u": "chapters/ch02.html#sec-1", "c": "บทที่ 2", "s": "บทนำ", "p": 36, "x": "ในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช นี้ จะได้อธิบายถึงคุณสมบัติทางกายภาพของดินและพืชที่มีผลต่อการเคลื่อนที่ของนํ้าในดิน สามารถอุ้มนํ้าตลอดจนการที่พืชดูดนํ้าจากดิน ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์เหล่านี้ จะเป็นพื้นฐานเบื้องต้นในการพิจารณาวางแผนออกแบบ และบริ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "เป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า องค์ประกอบสำคัญของการเพาะปลูกมีอยู่ 4 อย่างด้วยกัน คือ ดิน นํ้า พืชและพลังงานแสงแดด การที่พืชจะเจริญเติบโตงออกงามได้จะต้องปลูกอยู่ในดินที่ มีแร่ธาตุอาหารสมบูรณ์ มีความชุ่มชื้นพอเหมาะ มีอากาศและแสงแดดมาเป็นพลังงานในการเปลี่ยนแปลงแร่ธาตุใ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "องค์ประกอบทั้ง 4 นี้ นอกจากพันธุ์พืชแล้วล้วนแต่ขึ้นอยู่กับธรรมชาติทั้งนั้นซึ่งหมายความว่าเรามิอาจจะบังคับหรือเปลี่ยนแปลงสภาพได้ตามความพอใจ เราสามารถทำได้อย่างมากก็เป็นการปรับปรุงหรือเพิ่มเติมเสริมให้มีสภาพดีขึ้นเท่านั้น ตัวอย่างเช่น ดิน คุณสมบัติทางฟิสิกส์และเ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "นอกจากนี้ถ้าหากไม่มีการชลประทานแล้วชาวนาก็จะไม่สามารถปลูกพืชนอกฤดูฝนได้ การชลประทานจึงนับว่าเป็นสิ่งจำเป็นเพราะผลผลิตจะเพิ่มขึ้น คุณภาพจะดีและทำให้ผลผลิตคงที่ ก็เมื่อมีการชลประทานช่วย กล่าวคือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "(1) การชลประทานเป็นหลักประกันได้ว่าพืชจะมีนํ้าพอเพียงกับความต้องการอยู่ตลอดเวลา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "(2) การชลประทานช่วยให้สามารถเพิ่มจำนวนต้นพืชต่อไร่ได้มากขึ้น"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "(3) การชลประทานช่วยให้สามารถใช้ปุ๋ยได้อย่างมีประสิทธิภาพ(4) ทำให้สามารถปลูกพืชพันธ์ใหม่ ๆ ที่ได้รับการปรับปรุงเพื่อให้คุณภาพของผลผลิตดีขึ้น(5) ทำให้สามารถปลูกพืชให้ผลกำไรตอบแทนสูง(6) ทำให้การเพาะปลูก เช่น การตกกล้า การปักดำ และการเก็บเกี่ยวได้เสร็จตามแผนการผลิ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "ความต้องการของตลาด(7) ทำให้สามารถปลูกพืชหมุนเวียนกันได้ทุกฤดูกาลหรือตลอดทั้งปี(8) ทำให้สามารถขยายพื้นที่เพาะปลูกให้ได้ประโยชน์มากขึ้น(9) สามารถป้องกันวัชพืช(10) ช่วยชำระล้างความเค็มของดินหรือถ้าจะแยกความแตกต่างระหว่างการเพาะปลูกที่อาศัยการชลประทานกับการเพาะปลู"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "การชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "อย่างไรก็ตามต้องขอกล่าวเน้นไว้ที่นี้ว่า การจัดหานํ้ามาเพื่อวัตถุประสงค์นี้ ควรทำต่อเมื่อผลประโยชน์ที่จะได้รับเพิ่มขึ้นคุ้มกับค่าลงทุนเท่านั้น ดังนั้นก่อนตัดสินใจลงทุนจัดหานํ้ามาเพื่อการชลประทานควรจะได้พิจารณาจากหัวข้อดังต่อไปนี้เสียก่อน คือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "(1) เมื่อมีการชลประทานแล้ว ปริมาณและคุณภาพของผลผลิตจะเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงใด(2) จะต้องมีวิธีการอื่นใดอีกที่จะช่วยให้การชลประทานนั้นเกิดประโยชน์อย่างแท้จริง เช่น จะต้อง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "ใช้ปุ๋ยมากขึ้นเพื่อจะได้ปลูกพืชต่อไร่มากขึ้น และจะต้องใช้เงินเพื่อการนี้เท่าไร(3) จะต้องการนํ้ามาทำการชลประทานในระยะเวลาต่าง ๆ เท่าไร และจะหานํ้านั้นได้จากไหน(4) จะเลือกใช้การชลประทานแบบใด และจะต้องเสียค่าลงทุนเท่าใด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-1", "c": "บทที่ 2", "s": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", "p": 36, "x": "เมื่อเปรียบเทียบค่าลงทุนทั้งหมดกับผลประโยชน์ที่จะได้รับเพิ่มขึ้นจากการมีชลประทาน ถ้าหากไม่คุ้มก็ไม่ควรมีการชลประทาน และการชลประทานก็เป็นเพียงส่วนประกอบหนึ่งที่ช่วยให้การเพาะปลูกมีผลดีทั้งในทางปริมาณและคุณภาพอย่างสมํ่าเสมอตลอดไป"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินมีคุณสมบัติที่สำคัญหลายประการ ซึ่งมีผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของพืช โดยเฉพาะคุณสมบัติทางกายภาพซึ่งค่อนข้างจะคงที่ และสามารถสังเกตตรวจสอบได้จากภายนอกโดยไม่จำเป็นต้องคำนึงส่วนประกอบทางเคมี ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะคุณสมบัติที่สำคัญเกี่ยวข้องกับการให้นํ้าชลประทา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "คุณสมบัติต่าง ๆ ทางกายภาพของดินมีความเกี่ยวพันกับการเติบโตของพืช ซึ่งดินที่มีความอุดมด้วยแร่ธาตุอาหารพืชนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นดินที่ให้ผลผลิตสูงแก่พืชผลที่ปลูกเสมอไป นอกจากว่าดินนั้น ๆ จะมีคุณสมบัติต่าง ๆ ทางกายภาพเหมาะสมกับความต้องการของพืชควบคู่กันไปกับความอ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "เนื้อดิน(Soil Texture) เป็นคุณลักษณะของดินที่บ่งถึงความหมาย หรือความละเอียดของดิน เนื้อดินจะหยาบหรือละเอียดนั้น เราใช้ช่วงขนาดของอนุภาคปฐมภูมิของดินเป็นตัวกำหนด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินส่วนใหญ่ประกอบด้วยส่วนผสมระหว่างอนุภาคปฐมภูมิหลัก 3 ชนิด อันได้แก่ อนุภาคของทราย(Sand) ซึ่งมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.05 มม. ตะกอนทราย (Silt) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.002-0.05 มม.และดินเหนียว (Clay) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.002 มม. สำหรับดินที่มีอนุภาคของทรายเ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "นอกจากนี้ยังนิยมจำแนกประเภทของเนื้อดินโดยละเอียดตามมาตรฐานสากลอีก ทำได้โดยนำดินที่ต้องการจะทราบไปวิเคราะห์แยกหาส่วนประกอบของอนุภาคปฐมภูมิอันได้แก่ อนุภาคทราย ตะกอนทรายและดินเหนียวว่ามีอย่างละกี่เปอร์เซ็นต์ โดยนํ้าหนัก ซึ่งผลรวมจะต้องเท่ากับ 100 เปอร์เซ็นต์เสมอ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ในทางปฏิบัติ การจำแนกเนื้อดินอย่างหยาบ ๆ อาจจะทำได้โดยการพิจารณาจากลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน ซึ่งถ้าหากผู้สังเกตมีประสบการณ์พอสมควร ก็สามารถบอกชื่อดินกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ถูกต้อง ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินกลุ่มที่สำคัญ ๆ มีดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินทราย(Sand) เป็นดินที่ประกอบด้วยทรายมากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์ จึงมีลักษณะหลวมตัวและแยกกันเป็นเม็ด ๆ ทรายแต่ละเม็ดสามารถมองเห็นและสัมผัสได้โดยง่ายเมื่อใช้มือบีบขณะแห้งแล้วคลายออก ทรายจะร่วนหล่นแยกออกจากกัน ถ้าบีบกดเมื่อเปียกชื้นทรายจะจับเป็นก้อนแต่จะแตกออกเมื่อจ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินร่วนปนทราย(Sandy Loam) เป็นดินที่ประกอบด้วยทรายมากกว่า 50 % แต่มีตะกอนทรายและดินเหนียวปนอยู่ พอที่จะทำให้จับตัวกันเป็นก้อนได้บ้าง ทรายแต่ละเม็ดจะสามารถมองเห็นและสัมผัสได้ ถ้าบีบไว้ในมือเมื่อชื้นจะจับตัวเป็นก้อนแข็งและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินร่วน (Loam)เป็นดินที่มีส่วนผสมของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียว ในอัตราส่วนอย่างละพอ ๆ กัน มีลักษณะอ่อนนิ่มเมื่อจับ แต่พอจะสังเกตได้ว่ามีความหยาบกระด้างของทรายอยู่บ้าง เมื่อเปียกจะเหนียวเล็กน้อย ถ้าทำให้แน่นในเมื่อขณะที่แห้งจะเป็นก้อนและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินร่วนปนตะกอนทราย(Silt Loam) เป็นดินที่ประกอบด้วยตะกอนทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ มีทรายละเอียดปนอยู่เป็นจำนวนปานกลาง และมีดินเหนียวปนอยู่จำนวนเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นก้อน แต่ก้อนดินเหล่านี้สามารถจะทำให้แตกได้ง่าย เมื่อบดขยี้จะรู้สึกอ่อนนุ่มเห"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินร่วนปนดินเหนียว(Clay Loam) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเป็นก้อนหรือแผ่น ซึ่งมักจะแข็งเมื่อแห้งเมื่อใช้นิ้วจี้ดูจะเป็นแผ่นบาง ๆ ซึ่งแตกได้ง่าย เนื้อดินเปียกจะจับตัวเป็นก้อนซึ่งจะต้องถือเบา ๆ เมื่อคลึงจะไม่แตกเป็นผง และจะกลายเป็นก้อนที่อัดตัวแน่น"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินเหนียว(Clay) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียด ซึ่งส่วนมากเมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นแผ่นหรือก้อนแข็ง เมื่อทำให้เปียกจะปั้นเป็นก้อนได้ และมักจะมีลักษณะเหนียว เมื่อใช้นิ้วจี้ดูจะเป็นแผ่นยืดหยุ่น"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "เช่น สมมติว่าการจากการวิเคราะห์ดินก้อนหนึ่ง มีอนุภาคทราย 50 % ตะกอนทราย 30 % ดินเหนียว20 % จากรูปที่ 2.1 ก็จะบอกได้ว่าดินก้อนนั้นเป็นดินร่วน (Loam)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินเนื้อละเอียดโดยปกติเมื่อแห้งจะจับกันเป็นก้อนที่แข็งแกร่งและเมื่อเปียกจะเหนียวเหนอะหนะต้องใช้แรงงานมากในการไถ คราด หรือพรวนดิน จึงนิยมเรียกดินจำพวกนี้อีกอย่างว่า Heavy Soil ในทางตรงกันข้าม ดินเนื้อหยาบโดยปกติเป็นดินที่ไถ คราด หรือพรวนง่าย เพราะไม่จับกันเป็นก"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "อย่างไรก็ตามควรจะต้องทราบลักษณะของเนื้อดินชั้นต่าง ๆ ในเขตรากพืช เพราะลักษณะเนื้อดินมีอิทธิพลอย่างมากต่อปริมาณนํ้าที่จะอุ้มเอาไว้สำหรับให้พืชใช้ และอัตราการไหลซึมของนํ้าลงในดิน เป็นต้นดินที่ประกอบด้วยเม็ดดินขนาดใหญ่หรือดินเนื้อหยาบ เช่น ดินทรายจะมีคุณสมบัติให้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "หนึ่งว่าดินที่มีเนื้อขนาดปานกลางจะเหมาะสำหรับการปลูกพืชมากกว่าดินเนื้อละเอียด ถึงแม้ว่าดินเนื้อละเอียดจะเก็บนํ้าไว้ได้ดีกว่าก็ตาม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "โครงสร้างของดิน(Soil Structure) หมายถึงคุณสมบัติของดินที่เกี่ยวข้องกับการจัดเรียงตัว และเกาะกันระหว่างเม็ดดินเป็นก้อนดิน โครงสร้างของดินกำหนดจากรูปร่าง ขนาด และความคงทนต่อการแตกแยกของเม็ดดิน โครงสร้างของดินมีอิทธิพลต่อการชลประทาน และการกสิกรรมอย่างยิ่ง เพราะโค"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ประเภทของโครงสร้างของดิน ดูรูปที่ 2.3 เมื่อพิจารณาตามลักษณะรูปร่างของเม็ดดิน หรือหน่วยโครงสร้างของดิน อาจจำแนกโครงสร้างออกได้เป็น 4 ประเภท คือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "(1) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นก้อนเหลี่ยม มีความกว้าง ความยาว และความหนา ไล่เลี่ยกัน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "โครงสร้างแบบนี้นํ้าซึมได้ด้วยอัตราปานกลาง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "(2) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแผ่นในแนวราบ มีความยาว และความกว้างเป็นหลายเท่าของความ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "หนา โครงสร้างแบบนี้นํ้าซึมได้ช้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "(3) โครงสร้างมีลักษณะเป็นเม็ดคล้ายทรงกลม เป็นโครงสร้างที่เหมาะสมกับการเพาะปลูกมากกว่า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "โครงสร้างแบบอื่น ๆ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "(4) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแห่งตั้งในแนวดิ่ง คือมีความหนา เป็นหลายเท่าของความกว้าง และ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ความยาว นํ้าซึมได้เร็ว"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (Apparent specific Gravity, As) เป็นคุณสมบัติของดินที่สำคัญมากอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องการจะหาปริมาณนํ้าที่จะให้แก่พืชเพราะเป็นเครื่องแสดงถึงความสามารถของดินที่สามารถอุ้มนํ้าชลประทานไว้ได้มากหรือน้อยอย่างหนึ่ง ค่าความถ่วงจำเพาะป"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "Ws = นํ้าหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน ซึ่งเท่ากับปริมาตรของอากาศ (Va)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "(Va) + ปริมาตรนํ้า (Vw) + ปริมาตรของเม็ดดิน (Vs)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "γW = ความหนาแน่นของนํ้าซึ่งมีค่าเท่ากับ 1 กรัมต่อลูกบาศก์"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "เซนติเมตร หรือ 62.4 ปอนด์ต่อลูกบาศก์ฟุต"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏนี้ บางครั้งก็ใช้เป็นค่าความหนาแน่นรวมของดิน (Bulk Density, DB) โดยที่ค่าความหนาแน่นรวมของดิน หมายถึง อัตราส่วนระหว่างนํ้าหนักของดินแห้ง ต่อปริมาตรของดินทั้งก้อน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "จากสมการจะเห็นว่าเมื่อใช้หน่วยในระบบเมตริก คือนํ้าหนักเป็นกรัม ปริมาตรเป็นลุกบาศก์เซนติเมตร และความหนาแน่นของนํ้าเท่ากับ 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ค่าตัวเลขของความถ่วงจำเพาะปรากฏกับค่าความหนาแน่นรวม จะเป็นตัวเลขเดียวกัน ต่างกันที่ค่าความถ่วงจำเพาะไม่มีหน่วยแต"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "การหาค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินหรือความหนาแน่นของดินจะหาได้โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Soil Core Sampler ดังแสดงในรูปที่ 2.5 เครื่องมือนี้ใช้เก็บตัวอย่างดินแบบไม่ให้กระทบกระเทือนต่อโครงสร้างของดิน ส่วนปลายที่ใช้ตัดดิน (Cutting Tips) มี 2 แบบ คือ แบบใบมีด (หม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ในขั้นแรกก่อนที่จะลงมือเก็บตัวอย่างดินจะต้องทำการวัดปริมาตรและชั่งนํ้าหนัก วงแหวน(หมายเลข 11) ที่ใช้ในการเก็บตัวอย่างดินเสียก่อน แล้วจึงนำเครื่องมือดังกล่าวไปตอกลงในดิน โดยใช้ค้อน(หมายเลข 13) ตรงบริเวณและความลึกที่ต้องการจุดที่จะเก็บตัวอย่างดินควรจะมีลักษณะเป็"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ตัวอย่างที่ 2.1 ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินมีข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ขนาดวงแหวน : เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตรนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 45 กรัมนํ้าหนักดินแห้งหลังอบรวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 250 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินในพื้นที่เพาะปลูกทั่ว ๆ ไปจะมีค่าน้อยที่สุดที่ผิวดินเนื่องจากดินโปร่งและมีอินทรียวัตถุมาก ค่าดังกล่าวนี้จะเพิ่มขึ้นเมื่อตํ่าจากผิวดินมากขึ้น และจะมีค่าค่อนข้างคงที่เมื่อตํ่ากว่าผิวดินประมาณ40 เซนติเมตร ถึงแม้ค่านี้จะแปรเปลี่ยนไปตามช"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ความพรุนของดิน(Porosity, n) เป็นอัตราส่วนที่คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินต่อปริมาตรของก้อนดิน คือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "Vv ×"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "n ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "(2.3)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "n = ความพรุนของดิน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "Vv = ปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินซึ่งเท่ากับปริมาตรของ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "อากาศ (Va) + ปริมาตรของนํ้า (Vw) ที่แทรกอยู่ระหว่างเม็ดดิน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "ดินเนื้อละเอียดจะมีความพรุนมากกว่าดินเนื้อหยาบ ดังนั้นค่าความถ่วงจำเพาะหรือความหนาแน่นของดินเนื้อละเอียดจึงตํ่ากว่าของดินเนื้อหยาบ ดินชนิดต่าง ๆ มีความพรุนแตกต่างกัน เพราะลักษณะการจัดเรียงและการเชื่อมยึดกันระหว่างเม็ดดินแตกต่างกัน ซึ่งเป็นคุณสมบัติเฉพาะตัวของด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-2", "c": "บทที่ 2", "s": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", "p": 38, "x": "นั้นไปละลายนํ้าที่รู้ปริมาตร คนจนเข้าเป็นเนื้อเดียวกัน แล้วจึงวัดปริมาตรรวมทั้งหมด ปริมาตรรวมทั้งหมดนี้เมื่อหักลบกับปริมาตรของนํ้าเดิมก็จะทราบปริมาตรของดินส่วนที่เป็นของแข็ง (Vs) เราก็สามารถหาค่า Vvซึ่งเท่ากับ V-Vs ได้ แล้วจึงคำนวณหาค่าความพรุนของดินตามสูตรที่"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า การเรียงตัวของเม็ดดินทำให้เกิดช่องว่างที่มีขนาดและรูปทรงต่าง ๆ ขึ้นในดิน เมื่อฝนตกหรือให้นํ้าแก่พืช นํ้าก็จะแทรกเข้าไปอยู่ในช่องว่างเหล่านี้ และเกาะติดอยู่กับเม็ดดินด้วย แรงดึงดูดของโมเลกุลชนิดเดียวกัน (Adhesive Force) และแรงดึงดูดของโม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "นํ้าก็จะไหลลงสู่ที่ลึกกว่านํ้าในดินที่ไหลด้วยสาเหตุดังกล่าวนี้เรียกว่านํ้าอิสระ(Gravitational Water หรือ Free Water) ดังเช่น เมื่อฝนหยุดตกหรือหยุดให้นํ้าแก่พืช นํ้าที่อยู่ในช่องว่างขนาดใหญ่จะระบายออกภายในเวลา 2-3 วัน ในดินที่มีการระบายนํ้าได้ดี Free Water จะถู"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ออกด้วยแรงดึงดูดของโลก อาจจะยังคงมีการเคลื่อนที่อยู่ด้วยแรงดูดซับนํ้าซึ่งอยู่ในช่องว่างที่มีขนาดเล็กดังกล่าวนี้เรียกว่า นํ้าดูดซับ (Capillary Water) ซึ่งมีการเคลื่อนที่ช้ามาก ช้ากว่านํ้าอิสระ (Free Water) และจะมีทิศทางใดก็ได้ โดยเคลื่อนที่ไปสู่จุดที่มีแรงดึงดู"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "และจากการสูญเสียนํ้าโดยการระเหยจากผิวดิน และจากที่พืชดูดเอาไปใช้จะทำให้ปริมาณความชื้นในดินลดลงจนกระทั่งถึงจุดหนึ่งที่นํ้าในดินไม่มีการเคลื่อนที่อีก ทั้งนี้เพราะว่าแรงที่นํ้าหรือความชื้นจับยึดติดแน่นเป็นแผ่นบาง ๆ รอบเม็ดดิน จะมากจนกระทั่งพืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "สรุปแล้ว เราสามารถจัดแบ่งนํ้าในดินออกได้เป็น 3 ชนิด ดังกล่าวคือ ดูรูปที่ 2.6 ประกอบ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "(1) นํ้าอิสระ (Free Water or Gravitational Water)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "(2) นํ้าดูดซับ (Capillary Water)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "(3) นํ้าเยื่อ (Hygroscopic Water)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ในบรรดานํ้าทั้งสามชนิดนี้นํ้าดูดซับ (Capillary Water) นับว่ามีความสำคัญต่อพืชมากที่สุด นํ้าส่วน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "นํ้าอิสระ(Free Water) เป็นนํ้าส่วนเกินซึ่งพืชจะได้รับประโยชน์จากนํ้าส่วนนี้บ้างเพียงเล็กน้อยก่อนที่นํ้าส่วนนี้จะถูกระบายออกจากดินในเขตราก ในทางปฏิบัตินํ้าส่วนนี้ถือว่าสูญเสีย"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "นํ้าเยื่อ(Hygroscopic Water) เป็นส่วนที่พืชดูดไปใช้ไม่ได้จึงนับว่าไม่มีความสำคัญต่อพืช"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "หลังจากที่นํ้าอิสระได้ถูกระบายออกจากช่องว่างขนาดใหญ่หมดแล้ว ความชื้นในดินก็จะมีการเปลี่ยนแปลงน้อยลง เพราะนํ้าที่เหลืออยู่มีการเคลื่อนที่ช้ามาก ปริมาณความชื้นในดินหลังจากนํ้าอิสระถูกระบายออกไปหมดแล้วนี้ เรียกว่า เป็นความชื้นชลประทาน (Field Capacity) ปริมาณความช"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ความชื้นในดินเมื่อพืชไม่สามารถมาใช้ทดแทนการคายนํ้า และพืชเริ่มมีการเหี่ยวเฉาอย่างถาวรเรียกว่า ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "อาการเหี่ยวเฉาของพืชอาจเกิดขึ้นได้หลายกรณีก่อนที่จะถึงจุดที่พืชเหี่ยวเฉาอย่างถาวร เช่น ในตอนกลางวันของวันที่มีอากาศร้อนจัด ความชื้นของอากาศตํ่า ลมแรง และพืชมีใบกว้าง ลักษณะของอากาศและพืชเช่นที่กล่าวนี้จะทำให้พืชมีการสูญเสียนํ้าโดยการควยออกทางใบมาก และเมื่ออัตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "นํ้าในรูปของความชื้นในดินที่พืชดูดไปใช้สำหรับการเจริญเติบโตก็คือนํ้าดูดซับ (Capillary Water)ซึ่งอยู่ระหว่างความชื้นชลประทาน (Field Capacity)กับความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point) ดังนั้นผลต่างระหว่างความชื้นในดินสองค่านี้ก็คือ ค่าความชื้นที่พ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้นี้มีหน่วยการวัดได้หลายอย่าง เช่น วัดเป็นเปอร์เซ็นต์ โดยนํ้าหนักของดินแห้ง (Pw) เปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (Pv) ความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน ซึ่งแบบหลังนี้เป็นหน่วยที่สะดวกและนิยมใช้กันมาก เช่น ดินร่วนมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ 2 มม. ต่อควา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ขนาดของเม็ดดินหรือเนื้อดินจะมีผลต่อปริมาณนํ้าที่พืชนำไปใช้ได้มาก กล่าวคือ ในดินที่มีเนื้อละเอียดจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้มากกว่าดินที่มีเนื้อหยาบ อย่างไรก็ตามดินทรายบางชนิดอาจมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้มากว่าดินเหนียว ทั้งนี้เพราะดินที่มีเนื้อละเอียดมาก ๆ จะ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-3", "c": "บทที่ 2", "s": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", "p": 48, "x": "ในดินทรายที่มีการระบายนํ้าได้ดีมักจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้ไม่มากนัก ทั้งนี้เพราะว่าที่ความชื้นชลประทาน (Field Capacity) นํ้าที่แทรกอยู่ในช่องว่างระหว่างเม็ดดิน ซึ่งส่วนมากมีขนาดใหญ่จะถูกระบายออกไปจนหมด มีความชื้นที่เก็บไว้ได้น้อย ดินที่มีมีความชื้นที่พืชสา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-4", "c": "บทที่ 2", "s": "2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน", "p": 51, "x": "ดินเปรียบเสมือนถังนํ้าหรือเป็นที่เก็บนํ้าโดยธรรมชาติให้แก่พืช ซึ่งรากพืชจะดูดเอาความชื้นในดินไปใช้อีกทอดหนึ่ง และในการให้นํ้าชลประทานเราพยายามให้นํ้าไม่มากไปกว่าที่ความสามารถของดินในระยะเขตรากพืชจะอุ้มไว้ได้ ดินแต่ละชนิดมีความสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้มากน้อยต่างกัน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-4", "c": "บทที่ 2", "s": "2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน", "p": 51, "x": "สำหรับในแง่ของการชลประทาน ดังได้กล่าวมาแล้วว่า ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (ยกเว้นนาข้าว)คือความชื้นในดินช่วงระหว่างความชื้นชลประทานถึงความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรเท่านั้น ดังนั้นในที่นี้ก็จะกล่าวเฉพาะแต่ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินในช่วงนี้เท่านั้นเช่นกัน และเพ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-4", "c": "บทที่ 2", "s": "2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน", "p": 51, "x": "เครื่องมือดังกล่าว อาจจะพิจารณาเลือกใช้ค่าต่าง ๆ ได้จากตารางที่ 2.4 และความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินหรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งว่าความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ของดินชนิดต่าง ๆ จะแสดงไว้ในตารางที่ 2.5"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-5", "c": "บทที่ 2", "s": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", "p": 53, "x": "ในการให้นํ้าแก่พืชที่ไม่ใช้ข้าวตามหลักการชลประทานที่ถูกต้องนั้น คือ การให้นํ้าเพื่อควบคุมความชื้นในดินในเขตรากพืชให้อยู่ในช่วงระหว่างจุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point) กับความชื้นชลประทาน (Field Capacity) หรือพูดง่าย ๆ ว่าอยู่ในช่วงความชื้นที่พืชดูดเอา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-5", "c": "บทที่ 2", "s": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", "p": 53, "x": "จากรูปที่ 2.7 พอจะสรุปได้ว่า การให้นํ้าแก่พืชจะต้องเริ่มทำเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤตและปริมาณนํ้าที่ให้จะต้องมากพอที่จะเพิ่มความชื้นในดินให้ถึงความชื้นชลประทานซึ่งถ้าหากทำการให้นํ้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-5", "c": "บทที่ 2", "s": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", "p": 53, "x": "ไม่ทันจนทำให้ความชื้นในดินลดตํ่าลงกว่าความชื้นที่จุดวิกฤตจะมีผลกระทบกระเทือนต่อผลผลิตของพืชทำให้ผลผลิตน้อยลง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-5", "c": "บทที่ 2", "s": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", "p": 53, "x": "แต่การที่จะรู้ว่าความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤตหรือยังจะต้องมีการตรวจวัดความชื้นในดินในเขตรากพืชซึ่งมีทางทำได้ 3 วิธี คือการตรวจความชื้นโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนักและวิธีสุดท้ายคือการวัดความชื้นในดินโดยใช้เครื่องมือทางวิท"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-6", "c": "บทที่ 2", "s": "2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน", "p": 54, "x": "การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินที่เจาะได้ที่ระดับความลึกต่าง ๆ ในเขตรากและที่จุดต่าง ๆในพื้นที่จะทำให้ทราบความชุ่มชื้นของดินได้โดยประมาณเนื่องจากวิธีนี้ต้องการเครื่องมือเจาะดูตัวอย่างดินเพียงอย่างเดียว ดังนั้นจึงมีประโยชน์มากเมื่อไม่มีเครื่องมือกำหนดการให"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "การตรวจวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนักเป็นวิธีหนึ่งที่จะทราบว่าความชื้นในดินขณะนั้นลดลงถึงจุดที่ต้องให้นํ้าได้หรือยัง โดยการเก็บตัวอย่างดินที่ระดับความลึกต่าง ๆ ในเขตรากพืชและที่จุดต่างๆ ในแปลงเพาะปลูก (ตัวอย่างดินที่เก็บจากแต่ละจุดไม่ควรน้อยกว่า 100 กรัม)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "การที่จะบอกว่าดินมีความชื้นเท่าใด สามารถบอกได้ 3 แบบ คือ เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักของดินแห้งเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร และความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "Ww = นํ้าหนักของนํ้าในดินWs = นํ้าหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "เมื่อ Pv = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "Vw = ปริมาตรของนํ้าในดิน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "(3) ความชื้นในดินในรูปของความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "วิธีนี้ก็คล้าย ๆ กับวิธีการที่หาความชื้นโดยปริมาตร โดยการเก็บตัวอย่าง ทำโดยใช้กระบอกเก็บตัวอย่างตัวอย่างซึ่งมีพื้นที่หน้าตัดสมํ่าเสมอเท่ากับ A ดังนั้น ปริมาตรของนํ้าในดินจะเท่ากับ d.A. และปริมาตรก้อนดินเท่ากับ A.D. ในเมื่อ d และ D เป็นความลึกของนํ้าที่อยู่ในดิ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": ".A.d"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "Pv ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ในกรณีที่ทราบความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) หรือความหนาแน่นรวม (DB) ของดินแล้วการหาจำนวนความชื้นของดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตรจะง่ายขึ้น โดยทำการหาความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนัก ซึ่งสะดวกกว่าเสียก่อน แล้วใช้สูตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ในเมื่อ d เป็นความลึกของนํ้าที่อยู่ในดิน หรือที่จะต้องเพิ่มให้แก่ดิน D เป็นความลึกของดินที่พิจารณาส่งนํ้าได้แก่ความลึกในเขตรากพืชนั่นเอง สำหรับค่าความลึกทั้งสองในสมการ (2.9) จะมีหน่วยอย่างเดียวกัน คือ ถ้า D เป็นเซนติเมตร d ก็จะเป็นเซนติเมตรด้วยถ้าเปลี่ยนเป็นหน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ในการคำนวณปริมาณนํ้าชลประทานที่จะส่งนั้น จำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้มักจะนิยมคำนวณจากหน่วยเป็นความลึกของนํ้าต่อความลึกของดินดังตารางที่ 2.4 เมื่อต้องการจะทราบว่าจะต้องให้นํ้าแก่พืชคิดเป็นความลึกเท่าไรก็เอาความลึกของเขตรากคูณกับค่าจำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ตัวอย่างที่ 2.2 ในการหาความชื้นในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่ง ซึ่งเนื้อดินเป็นดินร่วน โดยต้องการทราบ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ความชื้นทั้ง 3 แบบ คือ (ก) เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้ง (ข) เปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร และ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "(ค) ความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน ผลจากการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดินปรากฏว่ามี"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "นํ้าหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง = 17 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "นํ้าหนักดินเปียกรวมนํ้าหนักกระป๋อง = 128 กรัมนํ้าหนักดินแห้งรวมนํ้าหนักกระป๋อง = 105 กรัมวิธีทำ นํ้าหนักดินแห้ง (Ws)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "= 105 – 107 = 88 กรัมนํ้าหนักของนํ้าในดิน (Ww)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "= 138 – 105 = 23 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "23 ×ความชื้นในดิน ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "100 = 26.1 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "ดังนั้น ก) ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักแห้ง(Pw) = 26.1 %จากตารางที่ 1 ความถ่วงจำเพาะ (As) ของดินร่วน = 1.40ข)ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (Pv)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "= Pw x As"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "= 26.1 x 1.40"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-7", "c": "บทที่ 2", "s": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", "p": 55, "x": "หมายความว่าในดินลึก 1 เซนติเมตร จะมีความชื้น = 0.365 เซนติเมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "ตัวอย่างที่ 2.3 จงหาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นชลประทาน (Field Capacity)ความชื้นของดินก่อนการให้นํ้า = 8.5 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้งความชื้นที่ความชื้นชลประทาน = 21.5 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้งความลึกของเขตราก"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "= 0.90 เมตรความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน = 1.25วิธีทำความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ความชื้นชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "= 21.5 – 8.5 = 13.0 % โดยนํ้าหนักดินแห้งดังนั้น Pw = 13.0 %"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "D = 0.90 เมตร หรือ 90 เซนติเมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "As = 1.25"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "Pw.AsD.จากสมการ (2.9) d ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "13 ×.125×90ความลึกของนํ้าที่ต้องให้ ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "= 14.6 เซนติเมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "ดังนั้นจะต้องให้นํ้าแก่ดินเป็นปริมาณนํ้าสุทธิ 14.6 เซนติเมตร ดินจึงจะมีความชื้นที่ความชื้นชลประทานตลอดความลึกของเขตราก 0.90 เมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-8", "c": "บทที่ 2", "s": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", "p": 57, "x": "สำหรับกรณีที่ดินในเขตรากมีเนื้อดินไม่สมํ่าเสมอกันตลอด กล่าวคือ มีความถ่วงจำเพาะปรากฏต่างกัน การคำนวณหาปริมาณความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินก็ต้องทำเป็นชั้น ๆ แล้วจึงนำเอาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินในแต่ละชั้นมารวมกันก็จะได้ความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินทั้งห"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ตัวอย่างที่ 2.4 ถ้าจากการพิจารณาพบว่าดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลางมีความสามารถในการอุ้มนํ้าหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะรากพืชลึกประมาณ 80ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (SMD) = 60%"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่จะยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ตลอดเขตรากคิดเป็นความลึกของนํ้าเท่าไรวิธีทำ หาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก = 2 x 80 = 160 มม."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "60 ∴ความชื้นที่ยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ได้ ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "160 ×"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "คิดเป็นความลึกของนํ้า = 96 มม.ตัวอย่างที่ 2.5 ถ้าผลจากการทดสอบในห้องปฏิบัติการพบว่าดินในแปลงเพาะปลูกเป็นดิน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ร่วนและมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ความชื้นชลประทาน (FC) = 25 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ความชื้นจุดเหี่ยวเฉาถาวร (PWP) = 10 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) = 1.4"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ก) ให้คำนวณหาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture) ของดินในแปลงดังกล่าว"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ในหน่วยความลึกของนํ้า (มม.) ต่อความลึกของดิน (ซม.)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ข) ถ้าพื้นที่ดังกล่าวกำลังปลูกอ้อย ซึ่งมีระยะรากลึกประมาณ 80 เซนติเมตร และจะให้นํ้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "เมื่อความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ลดลง 60 % (SMD = 60 %)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ให้คำนวณหาความชื้นในดินที่ยอมให้อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก ก่อนการให้นํ้า หรือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อยนี้ (เป็นความลึกของนํ้า)วิธีทำ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ก) หาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ = ความชื้นชลประทาน – ความชื้นจุดเหี่ยวเฉาถาวร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "= 25 – 10 = 15 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "Pw.AsD."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "จากสมการ (2.9) d ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ข) อ้อยรากลึก 80 เซนติเมตร∴ ความชื้นที่อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "= 2.1 x 80 = 168 มม.กำหนดให้ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ = 60 %"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "60 ∴ ความชื้นที่ยอมให้อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "= 168 x 100"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "= 100.8 มม.หรือปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อย"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "= 100.8 มม.สำหรับการหาความถี่ในการให้นํ้าหรือเมื่อให้นํ้าเต็มที่แล้วพืชจะใช้ได้สูงสุดกี่วัน โดยไม่ทำให้กระทบกระเทือนต่อผลผลิต อาจจะใช้วิธีการคำนวณหาได้ เมื่อทราบอัตราการใช้นํ้าสูงสุดของพืชต่อวัน ซึ่งก็พอจะคำนวณหาได้แต่จะไม่กล่าวในที่นี้ และปริมาณนํ้าที่ยอมให้พ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ความถี่ในการให้นํ้า(วัน) = ปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องให้แก่พืช(มม. )"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืช(มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ตัวอย่างที่ 2.6 สมมติตามตัวอย่างที่ 2.5 ถ้าอัตราการใช้นํ้าในช่วงที่อ้อยมีรากลึก 80 เซนติเมตร นั้นมีค่า 8มม./วัน ให้หาความถี่ในการให้นํ้าวิธีทำ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ปริมาณนํ้าที่ที่จะทำให้ดินในเขตรากพืชอิ่มตัว"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุนของดินในแปลงความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า และระยะ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "n = เปอร์เซ็นต์ความพรุนของดินPv = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตรD = ความลึกของเขตรากโดยทั่ว ๆ ไปจะมีค่าประมาณ 30 เซนติเมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "ตัวอย่างที่ 2.7 ในแปลงปลูกข้าวซึ่งมีลักษณะเนื้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้นํ้ามีความชื้น10 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง ต้องการทราบปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร(สำหรับค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏและค่าความพรุนของดินให้ใช้ค่าเฉลี่ยจากต"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "n( −PvD)จากสมการ (2.10) Ds ="}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "จากตารางที่ 2.3"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "n(ความพรุน) = 49 %Pv(ความชื้นโดยปริมาตร) = Pw.As Pw (ความชื้นโดยนํ้าหนักดินแห้ง) = 10 %จากตารางที่ 2.2 As (ความถ่วงจำเพาะปรากฏ) = 1.35 D (ความลึกของดิน)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-9", "c": "บทที่ 2", "s": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", "p": 58, "x": "= 30 เซนติเมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "การดูดซึมนํ้าของดินหรือเรียกอีกอย่างหนึ่งได้ว่าการซึมของนํ้าลดลงไปในดิน (infiltration)หมายถึงการที่นํ้าซึ่งขังอยู่เหนือผิวดินค่อย ๆ ซึมลงไปในดินตามช่องว่างระหว่างเม็ดดินตามรอยแตกระแหงหรือรูโพรงต่าง ๆ ส่วนปริมาณนํ้าที่ไหลซึมลงไปในดินหนึ่งในหน่วยเวลาเรียกอัตรากา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "อัตราการดูดซึมนํ้าของดินเป็นองค์ประกอบสำคัญในการกำหนดระยะเวลาที่จะต้องให้นํ้าแก่พืชตลอดจนอัตราการให้นํ้าแก่แปลงเพาะปลูกและการกำหนดขนาดของแปลงเพาะปลูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการชลประทานแบบผิวดินเพื่อให้เกิดความสมํ่าเสมอในการให้นํ้า อัตราการดูดนํ้าของดินจะมากน้อ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(1) ความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดิน ความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินจะก่อให้เกิดแรงดันให้นํ้าไหลซึมลงไปในดิน ถ้านํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินมากจะก่อให้เกิดรงดันมาก นํ้าจะไหลซึมลงไปในดินได้อย่างรวดเร็ว ถ้าความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินน้อยแรงดันก็จะน้อย นํ้าจะซึมล"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "รวดเร็ว ส่วนดินเนื้อละเอียดเช่นดินเหนียวนํ้าจะไหลผ่านได้อย่างช้า ๆ(3) ลักษณะโครงสร้างของดิน จากที่ได้กล่าวมาแล้วเกี่ยวกับโครงสร้างของดิน เช่น โครงสร้างแบบ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "เม็ดจะยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้อย่างรวดเร็ว แต่โครงสร้างบางอย่างจะยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้ปานกลาง เช่น โครงสร้างแบบก้อนและแบบแท่ง และโครงสร้างบางชนิดยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้อย่างช้ามาก เช่น โครงสร้างแบบแผ่น(4) ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า ถ้าดินแห้งมากหรือมีความชื้นน้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ความชื้นสูง นํ้าจะถูกดูดซึมเข้าไปในดินได้อย่างรวดเร็ว แต่ถ้าดินมีความชื้นอยู่มากก่อนการให้นํ้า แรงดึงความชื้นของดินจะตํ่า อัตราการไหลซึมของนํ้าเข้าไปในดินจะลดน้อยลง(5) การปิดผิวดิน เกิดเนื่องจากเม็ดฝนหรือเม็ดนํ้าที่ให้ด้วยวิธีการชลประทานแบบฉีดฝอย ตกลงมา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "กระแทกผิวดินทำให้ผิวดินแน่น ซึ่งจะมีผลทำให้ค่าอัตราการดูดซึมลดลงอย่างรวดเร็วหรืออาจจะเกิดขึ้นเนื่องจากตะกอนที่ถูกพัดมากับนํ้าในขณะที่ทำการให้นํ้าหรือนํ้าท่วม พวกตะกอนละเอียดจะเข้าไปอุดตามช่องว่างรอบเม็ดดินเม็ดใหญ่กว่าในลักษณะปิดเคลือบแน่นนํ้าซึมผ่านไม่ได้ทำให้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "เหนียว เมื่อส่งนํ้าไปบนผิวดินเป็นครั้งแรกนํ้าจะซึมผ่านรอยแตกอย่างรวดเร็ว แต่เมื่อดินนี้เปียกก็จะขยายตัวออกปิดรอยแตก นํ้าจะซึมผ่านได้ยากมาก แต่ถ้ารอยแตกระแหงมีมาก และมีขนาดใหญ่จะทำให้ค่าอัตราการดูดซึมของดินสูงตลอดเวลา(7) การไถพรวนดิน การไถพรวนดินจะช่วยทำให้นํ้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "จะช่วยทำให้ดินร่วนขึ้น การไถพรวนจะช่วยแก้การปิดผิวดินได้ แต่ต้องไม่ทำการไถในระหว่างที่ดินเปียก เพราะจะทำให้เกิดดินอัดแน่นใต้ชั้นดินที่ทำการไถไว้(8) การปลูกพืชหมุนเวียน จะช่วยทำให้ค่าอัตราการดูดซึมของดินเปลี่ยนแปลงได้ เพราะรากพืชจะ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ช่วยทำให้ดินร่วน ดังนั้น ถ้ามีการจัดระบบการปลูกพืชหมุนเวียนให้ดี เช่น ทำการปลูกพืชรากลึกบ้าง ตื้นบ้าง สลับกันจะช่วยทำให้ดินร่วนขึ้น ดินจะสามารถรับนํ้าได้มากขึ้น"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(9) ปริมาณเกลือในดินและนํ้า ปัญหาเรื่องเกลือในดินจะมีผลต่อสภาพของดิน ถ้าในดินมีเกลือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ประเภทแคลเซียมและแมกนีเซียม จะช่วยทำให้ดินดีขึ้น มีลักษณะร่วนซุยขึ้น แต่ถ้าหากว่าใน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ดินมีเกลือประเภทโซเดียมคลอไรด์ และโซเดียมซัลเฟต จะทำให้เกิดความเสียหายแก่ดินและจะ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ทำให้ดินมีลักษณะแน่นทึบนํ้าซึมผ่านยาก อาจจะแก้ไขได้โดยสารเคมีพวกแคลเซียมซัลเฟต"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "หรือยิบซัม จะช่วยปรับปรุงดินและถ่ายเทอากาศทำให้รากพืชเจริญเติบโตได้ดีขึ้น"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ลักษณะการดูดซึมนํ้าของดิน อัตราการดูดซึมนํ้าของดินจะมีค่าสูงมากในตอนแรกที่เริ่มทำการให้นํ้าและจะมีค่าน้อยลงเรื่อย ๆ หลังจากที่ให้นํ้าไปแล้วช่วงเวลาหนึ่งค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินจะมีค่าเกือบคงที่ซึ่งอัตราการดูดซึมในช่วงนี้เรียกว่าอัตราการดูดซึมพื้นฐาน (Basic "}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "2.10.1 การหาค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน วิธีการวัดหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินแตกต่างกันไปตามลักษณะของการให้นํ้าชลประทาน เช่น ถ้าคาดว่าจะทำการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ซึ่งลักษณะการดูดซึมนํ้าจะเป็นแบบการดูดซึมในแนวดิ่งแต่เพียงอย่างเดียวควรจะใช้วิธีการวัดแบบใ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ก. การวัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดินในถังกลมอุปกรณ์ในการวัดประกอบด้วยถังกลมแผ่นรองตอก เครื่องตอก และตะขอวัดระดับนํ้าดังแสดงในรูปที่ 2.9 ถังกลมมีลักษณะเป็นถังเปิดหัวและเปิดท้ายทั้งสองด้าน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางไม่ตํ่ากว่า 25 เซนติเมตรและสูงไม่น้อยกว่า 30เซนติเมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ขณะที่นํ้าซึมลงไปถึงปลายถังด้านล่าง มันจะพยายามไหลซึมออกทางด้านข้างซึ่งจะมีผลทำให้อัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่วัดได้มีค่าสูงกว่าที่เกิดขึ้นจริง ๆ การไหลซึมของนํ้าทางด้านนี้จะสามารถป้องกันได้โดยใช้ถังอีกใบหนึ่งซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าตอกครอบลงไป โดยให้ถังใบเล็กที่ใช้ว"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ความลึกของนํ้าเหนือผิวดินมีอิทธิพลต่ออัตราการดูดซึมนํ้าของดินเพื่อที่จะให้ข้อมูลที่วัดได้สามารถใช้กำหนดระยะเวลาการให้นํ้าได้ด้วย ความลึกของนํ้าในถังจึงควรมีขนาดเดียวกันกับที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจริง ๆในขณะให้นํ้าแก่พืช และขณะที่บันทึกอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน จะต้อ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "คอยเติมนํ้าในถังให้อยู่ที่ระดับเริ่มแรกเสมอ การเติมนํ้าควรจะทำเมื่อนํ้าในถังหายไปประมาณ 2 – 5เซนติเมตร การจดบันทึกจะต้องทำจนกระทั่งค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินมีค่าเกือบคงที่ จึงหยุดและนำเอาข้อมูลที่ได้ไปวิเคราะห์หาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินต่อไป"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ถ้านำเอาความลึกของนํ้าสะสม (Accumulated Depth) และเวลานับจากเริ่มต้นให้นํ้าท่วมผิวดินมาเขียนลงในกระดาษกราฟ เราจะได้ความสัมพันธ์กันในรูปของสมการยกกำลัง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "D = AtB"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(2.11)เมื่อ D = ความลึกของนํ้าสะสมที่ซึมลงไปในดิน (มิลลิเมตร)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที) A และ B = เป็นค่าคงที่ของสมการถ้านำเอาค่า D และ t ไปเขียนลงในกระดาษกราฟ log-log จะได้ความสัมพันธ์อยู่ในรูปของสมการเส้นตรง ซึ่งจะสามารถหาค่า A และ B ได้จากคุณสมบัติของกราฟเส้นตรงดังนี้สมการ (2.11) นี้อาจเขียนใหม่ได้เ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "Log D = B log t + log A"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(2.12)ซึ่งอยู่ในรูปของสมการเส้นตรง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "Y = mX + c"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(2.13)ในสมการ (2.13) ความลาดชันของเส้นมีค่าเท่ากับ ∆y / ∆x และcเป็นค่าคงที่ซึ่งเท่ากับระยะทางจากจุดกำเนิด (Origin) ถึงจุดตัดระหว่างเส้นตรงกับแกน ดูรูปที่ 2.10"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "จากคุณสมบัติดังกล่าวนี้ ถ้าเราให้ D เป็นค่าทางแกนตั้ง และ t เป็นค่าทางแกนราบ เราอาจคำนวณหาค่าของ A และ B ได้จากกราฟที่เขียนบนกระดาษ log-log โดยB = ความลาดเทของเส้นและมีค่าเท่ากับระยะทาง (linear scale) ในแนวตั้งหารด้วยระยะทางในแนวราบระหว่างจุดสองจุดบนเส้น โดยปก"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "= A.BtB-1"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(2.14)เมื่อ I = อัตราการดูดซึมนํ้า (มิลลิเมตร/นาที)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที)ตามปกติแล้วมักจะใช้ค่า I มีหน่วยเป็นมิลลิเมตรต่อชั่วโมง จึงอาจเขียน (2.14) ใหม่ให้อยู่ในรูปง่ายๆ ได้ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "I = ktn"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "(2.15)เมื่อ I = อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน (มม./ชั่วโมง) t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที) k = เป็นระยะจากจุดกำเนิดถึงจุดที่กราฟตัดแกนตั้ง ซึ่งจะมีค่าเท่ากับ60 A.B.n = ความลาดเทของกราฟ ซึ่งจะมีค่าเท่ากับ B – 1ตัวอย่างที่ 2.8 จากสมการทดลองหาอัตราการดูด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ก. ถ้าต้องการจะให้นํ้าแก่พืช 80 มม. จะต้องให้นํ้านานเท่าใดข. จงหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน หลังจากให้นํ้าแล้ว 20 นาที และ 2 ชั่วโมงข้อมูลอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่วัดจากถังลมดิน : ดินร่วนปนทราย"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "เวลา.... น. เวลาต่าง เวลาเหมะสม ความลึก ความลึกต่าง ความลึกสะสม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "จากกราฟการดูดซึมสะสมระยะทางจากจุดกำเนิดถึงจุดตัดที่แกนตั้งเท่ากับ 3.7 และ slope ของเส้นเท่ากับ 0.56 ดังนั้นสมการของการดูดซึม (Accumulated Depth) คือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "D = 3.7 t 0.56โดย D มีหน่วยเป็นมิลลิเมตร และ t มีหน่วยเป็นนาที จากสมการนี้เราสามารถหาสมการอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่เวลาใดหลังจากให้นํ้าได้ดังนี้k = 60.A.B"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "= 60 x 3.7 x 0.56 = 124.3 n = B – 1"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "= 0.56 – 1 = -0.44 I = 124.3t-0.44"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "มม./ซม.นำเอาค่าความลึกสะสม (D) และเวลาสะสม (t) ไปพล็อตลงในกระดาน log-log จะได้กราฟดูดซึม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "เพื่อความสะดวกในการหาค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่ระยะเวลาต่าง ๆ ควรจะเขียนกราฟของสมการข้างบนลงในกระดาษ log-log โดยเริ่มจากจุดที่ที่แกนตั้ง (I) มีค่าเท่ากับ 124.3 จากนั้นเขียนเส้นตรงซึ่ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "มีความลาดเทเท่ากับ -0.44 ซึ่งทำได้ โดยลากเส้นในแนวราบให้ยาว 10 หน่วย แล้วลากเส้นในแนวดิ่งจากปลายของเส้นเดิมแต่อยู่ตํ่ากว่า 4.4 หน่วย เมื่อลากเส้นต่อระหว่างจุดปลายของเส้นนี้กับจุดบนแกนตั้งที่มีค่า124.3 ก็จะได้กราฟอัตราการดูดซึมนํ้าของดินตามต้องการ ดังแสดงในรูปท"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ก. ต้องการหาว่าจะต้องให้นํ้าแก่พืชนานเท่าใด อาจทำได้ 2 วิธีคือ (1) โดยการอ่านกราฟ ถ้าต้องการ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ให้นํ้าแก่พืช 80 มม. จะต้องให้นํ้าขังอยู่บนผิวดินนาน 245 นาที (2) โดยการคำนวณจากสมการ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "D = 3.7 t 0.56"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ข. ค่าอัตราการซึมของนํ้าผ่านผิวดินหลังจากให้นํ้าแล้ว 20 นาที และ 2 ชม. เมื่ออ่านจากกราฟจะได้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "I20 = 34 มม./ซม."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "I120 = 15 มม./ซม."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ค่าเหล่านี้อาจจะคำนวณจากสมการที่หาได้ คือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "I = 124.3t-0.44"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "I20 = 124.3(20)-0.44"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "= 33.33 มม./ซม."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "และ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "I120 = 124.3(120)-0.44"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "= 15.1 มม./ซม."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "วิธีการวัดการดูดซึมของดินที่กล่าวมาข้างต้นเป็นวิธีที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย เพราะใช้เครื่องมือง่าย ๆ และวิธีการก็ง่าย แต่ยังมีวิธีการวัดอีกสองแบบซึ่งยังนิยมใช้กันอยู่ละสมควรจะทราบ คือ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "ข. การวัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดินโดยการวัดปริมาณนํ้าที่ไหลเข้าและไหลออก (Inflow –Outflow)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "วิธีการดังกล่าวข้างต้นเป็นการวัดเมื่อทิศทางการไหลซึมของนํ้าอยู่ในแนวดิ่ง ซึ่งเป็นลักษณะของการให้นํ้าแบบท่วมผิวดิน แต่ในการให้นํ้าทางร่องคู (Furrow Irrigation) ลักษณะการดูดซึมจะแตกต่างออกไป กล่าวคือ ทิศทางที่นํ้าไหลซึมเข้าไปในร่องคูจะมีทั้งในแนวดิ่งและในแนวราบ "}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "วิธีวัดทำได้โดยติดตั้งอาคารวัดนํ้าขนาดเล็กไว้ที่หัวร่อง และที่จุดซึ่งอยู่ระห่างออกไปทางท้ายร่องประมาณ 25 – 30 เมตร เริ่มวัดอัตราที่นํ้าไหลเข้าเมื่อนํ้าไหลมาถึงจุดกึ่งกลางระหว่างอาคารวัดนํ้าทั้งสองและ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "วัดครั้งต่อไปเมื่อนํ้าไหลผ่านอาคารวัดนํ้าอันหลังออกไปเล็กน้อย จากนั้นก็วัดต่อ ๆ ไปทุก 3-5 นาที หรือมากกว่าจนได้ข้อมูลมากพอ การวัดทุกครั้งจะต้องวัดพร้อมกันทั้งสองแห่ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-10", "c": "บทที่ 2", "s": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", "p": 60, "x": "เนื่องจากว่าอัตราการที่นํ้าไหลผ่านนิยมบอกเป็นปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลา อัตราการซึมในร่องคูที่วัดได้จึงบอกเป็นปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลาต่อความยาวของร่องระหว่างอาคารวัดนํ้า เช่น ลิตร/วินาที/25เมตร หรือแกลลอน/นาที/100 ฟุต เป็นต้น หน่วยดังกล่าวนี้สามารถแปลงให้เป็น ม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "การรั่วซึมในแปลงนาจะเกิดมีได้เป็นสองลักษณะคือ การรั่วซึมทางลึก (percolation) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการไหลซึมเลยเขตรากลงสู่ดินชั้นล่าง และการรั่วซึมทางด้านข้าง (seepage) การรั่วซึมทั้งสองลักษณะจะเกิดขึ้นเมื่อดินอิ่มนํ้า (Saturation) หรือภายหลั"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อการรั่วซึมนํ้าของดินคือเนื้อดิน โครงสร้างของดิน ระดับนํ้าใต้ดินความสามารถให้นํ้าซึมผ่านได้ของดิน (Permeability) ความหนาแน่นของดิน ความลาดเทของชลศาสตร์ของนํ้าใต้ดิน ความแตกต่างของระดับพื้นดิน ความลึกของชั้นดินทึบนํ้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "สำหรับในแปลงนาที่มีนํ้าขังอยู่ตลอดเวลาจะถือว่าการรั่วซึมทางด้านข้างนั้น แปลงนาที่อยู่ใกล้เคียงสามารถนำออกไปใช้ได้ ส่วนการรั่วซึมทางลึกเป็นการสูญเสียนํ้าที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ จึงจำเป็นต้องมีการตรวจวัดเพื่อประโยชน์ในการคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานในแปลงนาซึ่งจะทำก"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "หลักการของบรรทัดเอียงก็เพียงแต่ว่าในแปลงนาข้าวจะมีปริมาณนํ้าที่เกี่ยวข้องอยู่ 5 ชนิด คือ นํ้าชลประทาน (IR) การใช้นํ้าของข้าว (ET) นํ้าฝน (RN) นํ้าที่ระบายออก (DR) และนํ้าที่สูญเสียโดยการรั่วซึม(S&P) ดังนั้น ถ้าไม่มีนํ้าไหลเข้าออกแปลงนานั้นแล้ว นํ้าในแปลงนาก็จะ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "เนื่องจากระดับนํ้าในแปลงนาที่ลดลงในแต่ละวันมีค่าเฉลี่ยน้อยกว่า 1 เซนติเมตร ดังนั้นเพื่อให้การวัดระดับนํ้าทำได้ละเอียดขึ้น ไม้บรรทัดที่ใช้ติดตั้งต้องเอียง 1 ต่อ 5 เพื่อที่จะได้ขยายการวัดให้มีช่วงกว้างขึ้นโดยสามารถคำนวณหา S&P จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "= ระดับนํ้าที่วัดได้จากบรรทัดเอียง มม."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "= วันที่ทำการวัด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "ถ้าวันไหนมีฝนตกจะต้องบวกอัตราการรั่วซึมด้วยปริมาณนํ้าฝนที่วัดได้ แต่มีข้อแม้ว่า การที่ฝนตกต้องไม่ทำให้เกิดนํ้าล้นแปลงนา"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "จากที่มีผู้เคยทำการประเมินไว้ว่า สำหรับดินเหนียวและมีระดับนํ้าใต้ดินตื้น จะมีการสูญเสียประมาณวันละ 1-2 มิลลิเมตร แต่ถ้าเป็นสภาพดินทรายและมีระดับนํ้าใต้ดินอยู่ลึก อาจจะมีการสูญเสียของนํ้ามากถึงวันละ 7-10 มม. ซึ่งวิธีที่จะลดปริมาณการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-11", "c": "บทที่ 2", "s": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", "p": 70, "x": "ในกรณีที่มีนํ้าต้นทุนอย่างจำกัด ข้อเสนอแนะในการปลูกพืชตามลักษณะของการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดินมีดังตารางที่ 2.6"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-12", "c": "บทที่ 2", "s": "2.12 เอกสารอ้างอิง", "p": 73, "x": "1. สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเซีย. 2524. การชลประทานระดับไร่นา. ปทุมธานี. 300 น.2. ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2529. เอกสารประกอบการอบรมหลักสูตร การใช้นํ้าชลประทาน."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-12", "c": "บทที่ 2", "s": "2.12 เอกสารอ้างอิง", "p": 73, "x": "มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. 451 น.3. วิบูลย์ บุญยธโรกุล. 2526. หลักการชลประทาน. ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-12", "c": "บทที่ 2", "s": "2.12 เอกสารอ้างอิง", "p": 73, "x": "มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. 274 น.4. Israelsen, O.W. and V.E. Hansen, 1962, Irrigation Principles and Practices, 3rd Edition Wiley"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-12", "c": "บทที่ 2", "s": "2.12 เอกสารอ้างอิง", "p": 73, "x": "Toppan, 447p."}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(1) เก็บตัวอย่างดินในโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง จากพื้นที่ที่มีสภาพแตกต่างกัน 3 ตัวอย่าง ผลการวิเคราะห์ ส่วนประกอบของดินได้ผลดังตาราง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "จงใช้รูปที่ 2.1 จำแนกประเภทเนื้อดิน (Soil Texture) ของดินทั้ง 3 ตัวอย่าง พร้อมประมาณค่าคุณสมบัติของดินดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- ค่าความพรุน (Porosity)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- ค่าความชื้นที่ Field Capacity"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- ค่าความชื้นที่ Permanent Wilting Point"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- ค่าความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ (Available Moisture)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(2) ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาค่าความหนาแน่นรวม(Bulk Density) และค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ (Apparent Specific Gravity) ของดินด้วย Soil Core Sampler ได้ข้อมูลดังนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "-ขนาดวงแหวน : เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตรนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 50 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- นํ้าหนักดินก่อนอบรวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 285 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "- นํ้าหนักดินแห้งหลังอบที่ 105 °c เป็นเวลา 24 ชั่วโมง รวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 250 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(3) ในการหาความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งซึ่งเป็นดินร่วน โดยการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดิน ได้ข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) ของดินร่วน"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 1.40"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "นํ้าหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 17.0 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "นํ้าหนักดินเปียกรวมนํ้าหนักกระป๋อง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 128.0 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "นํ้าหนักดินแห้งรวมนํ้าหนักกระป๋อง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 105.0 กรัม"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "จงคำนวณหาความชื้นในดินเป็นร้อยละโดยนํ้าหนักดินแห้ง และโดยปริมาตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(4) จงหาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ Field Capacity"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "ความชื้นของดินก่อนการให้นํ้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 8.5 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "ความชื้นที่ Field Capacity"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 21.5 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "ความลึกของเขตราก(D)"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "= 0.90 เมตร"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน(As) = 1.25"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(5) ดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลาง มีความสามารถในการอุ้มนํ้าหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 80 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 60 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้ข้าวโพดดูด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(6) ดินในพื้นที่เพาะปลูกแห่งหนึ่งเป็นดินร่วน (Loam) ถ้าพืชที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 100 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 55 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ตลอดเขตรากซึ่งมีหน่วยเป็นความลึกของนํ้ามีค่าเท่าใด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(7) จากข้อ 5 ถ้ากำหนดว่าจะให้นํ้าแก่ข้าวโพกเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤต (Critical Point)และในการให้นํ้าแค่ละครั้งจะให้จนดินมีความชื้นที่ Field Capacity ถ้าประสิทธิภาพการใช้นํ้าในแปลงข้าวโพดดังกล่าวเท่ากับ 85% จงคำนวณหาปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้แต่ละครั้ง"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "ถ้าแปลงข้าวโพดดังกล่าวมีพื้นที่ 20 ไร่ นํ้าที่ให้ได้จากการสูบนํ้าจากแหล่งนํ้าในพื้นที่กำหนดว่าการให้นํ้าแต่ละครั้งจะใช้เวลาในการสูบไม่เกิน 8 ชม. จงคำนวณหาขนาดเครื่องสูบนํ้าที่ต้องการ"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(8) ในแปลงข้าวซึ่งเนี้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้นํ้ามีความชื้น 10%โดยนํ้าหนักดินแห้ง จงคำนวณหาปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร ถ้าค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ เท่ากับ 1.35 และค่าความพรุนของดินเท่ากับ 49%"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(9) ในการวัดอัตราการซึมนํ้าของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งด้วย Double Ring Infiltrometerได้ข้อมูลดังตาราง จงหาสมการการซึมสะสม (Cumulative Infiltration) และสมการอัตราการซึมนํ้า"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(Infiltration Rate) ของดินในแปลงดังกล่าวพร้อมคำนวณหาว่าถ้าต้องการให้นํ้าทางผิวดินเป็นปริมาณ 50 มม. จะต้องให้นํ้าขังบนผิวดินเป็นเวลานานเท่าใด"}, {"u": "chapters/ch02.html#s2-13", "c": "บทที่ 2", "s": "2.13 แบบฝึกหัด", "p": 74, "x": "(10) จงตอบคำถามต่อไปนี้(10.1) โครงการชลประทานแห่งหนึ่งมีพื้นที่เพาะปลูก 300,000 ไร่ ปริมาณการใช้นํ้าของพืชเท่ากับ5 มม./วัน พืชมีอายุ 120 วัน จงคำนวณหาว่าโครงการจะต้องเตรียมนํ้าไว้สำหรับเพาะปลูกเท่าใดประสิทธิภาพการชลประทาน เท่ากับ 60%(10.2) ถ้าปริมาณนํ้าชลประทา"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช(Crop Water Requirement) หรือปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspirationหรือ Crop Consumptive Use) เป็นข้อมูลสำคัญที่วิศวกรชลประทานจำเป็นจะต้องทราบเพราะปริมาณความต้องการนํ้าของพืชจะเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้นํ้า(ปริมาณและความถี่"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "Crop Evapotranspiration = Crop Transpiration + Soil Evaporation"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "(3.1)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "จากสมการที่ 3.1 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชของพืช จึงประกอบด้วย"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "• ปริมาณการคายนํ้าของพืช(Crop Transpiration) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่พืชดูดไปจากดินเพื่อ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "นำไปใช้สร้างเซลล์และเนื้อเยื่อและคายออกทางใบสู่บรรยากาศในกระบวนการคายนํ้าถือเป็นนํ้าที่พืชใช้ในการเจริญเติบโต ถ้าดินมีความชื้นไม่เพียงพอ พืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress) และอาจมีผลทำให้พืชปิดปากใบพืชลดการคายนํ้าซึ่งจะมีผลต่อการสังเคราะห์แส"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "• ปริมาณการระเหยนํ้าจากผิวดิน(Soil Evaporation) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่ระเหยจากผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "บริเวณรอบ ๆ ต้นพืชและจากผิวนํ้าในขณะให้นํ้าหรือขณะที่มีนํ้าขังอยู่ รวมถึงนํ้าที่เกาะอยู่ตามใบเนื่องจากฝนหรือการชลประทานเป็นการสูญเสียนํ้าจากแปลงเพาะปลูกที่หลีกเลี่ยงไม่ได้แต่สามารถลดการปริมาณการระเหยนํ้าจากพื้นที่เพาะปลูกได้โดยการหาวัสดุที่เหมาะสมมาคลุมดิน (Mu"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-1", "c": "บทที่ 3", "s": "3.1 คำนำ", "p": 77, "x": "บ่อยมากขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้ความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤต (Critical Point) และพืชเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าตามที่กล่าวมาแล้ว"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "การคายนํ้าของพืชและการระเหยนํ้าจากผิวดินในแปลงจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัยหลัก คือ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "• ภูมิอากาศซึ่งได้แก่ รังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ ความเร็วลมและความชื้นสัมพัทธ์การคายนํ้าและการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "ระเหยจะแปรผันโดยตรงกับค่ารังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ และความเร็วลมและจะแปรผันผกผันกับ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "ค่าความชื้นสัมพัทธ์"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "• ชนิดและอายุพืชพืชบางชนิดเช่นข้าว อ้อยต้องการนํ้าในการคายนํ้าและการระเหยสูง ขณะที่พืช"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "บางชนิดต้องการนํ้าน้อยกว่าเช่นข้าวโพด ข้าวฟ่าง ขณะที่พืชยังเล็กเช่นช่วงเริ่มปลูก พืชจะใช้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "นํ้าในการคายนํ้าน้อยแต่ผิวดินที่มีพืชปกคลุมน้อยจะมีการระเหยของนํ้าสูง"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "• ความชื้นในดินถ้าดินมีความชื้นสูงพืชจะใช้นํ้าในการคายนํ้าและการระเหยได้เต็มที่ตาม"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "ศักยภาพของพืชและสภาวะของภูมิอากาศ แต่ถ้าดินมีความชื้นน้อยการคายนํ้าและการระเหยจะ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "ลดลง"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "ปริมาณการคายนํ้าและการระเหยในสมการที่ 3.1 จะมีเปลี่ยนแปลงตลอดช่วงอายุการเจริญเติบโตของพืช ช่วงเริ่มปลูก (Sowing) พืชยังเล็กมาก เปอร์เซนต์การปกคลุมพื้นที่น้อย ปริมาณการคายนํ้าจะน้อยแต่ปริมาณการระเหยจะมาก ครั้นเมื่อพืชเจริญเติบโตเต็มที่ สัดส่วนพื้นที่ใบที่ปกคลุม"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "การคายนํ้าคือขบวนการที่นํ้าซึ่งพืชดูดไปจากดินไหลผ่านลำต้นไปสู่ใบ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "และสูญเสียไปในบรรยากาศในรูปของไอนํ้าทางรูใบถ้าพิจารณาดูเซลล์ที่ใบของพืชจะเห็นว่า เซลล์บางเซลล์จะติดอยู่กับใบซึ่งเป็นท่อนำนํ้ามาสู่ใบ เมื่อมีการสูญเสียนํ้าจากใบ เซลล์ของใบก็จะเหี่ยวซึ่งเป็นผลให้มีแรงดูดนํ้าจากเส้นใบมากขึ้น นํ้าก็ต้องไหลจากลำต้นไปสู่ใบเพิ่มขึ้น "}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "พืชเกือบทุกชนิดจะมีการคายนํ้าส่วนใหญ่ในระยะเวลาที่มีแสงแดดในตอนกลางวัน (พืชบางชนิดเช่น สับปะรด มีการคายนํ้าในตอนกลางคืน) และอีกประมาณ 5 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์จะเกิดขึ้นในตอนกลางคืนอัตราการคายนํ้าจะมีค่าน้อยที่สุดตอนก่อนพระอาทิตย์ขึ้น และมีค่าสูงสุดตอนก่อนเที่ยงเล็"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-2", "c": "บทที่ 3", "s": "3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", "p": 78, "x": "ถึงแม้ว่าการคายนํ้าของพืชที่มากเกินไปจนกระทั่งทำให้เกิดการเหี่ยวเฉาขึ้นนั้นเป็นอันตรายต่อพืชและทำให้ผลผลิตลดลง แต่เนื่องจากว่า อัตราการคายนํ้าของพืชขึ้นอยู่กับพลังงานที่ได้รับจากดวงอาทิตย์เช่น อุณหภูมิ แสงแดด และองค์ประกอบอื่น ๆ เช่น ความเร็วของลม และความชื้นข"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืชในกระบวนการระเหยและคายนํ้าซึ่งต่อไปจะเรียกสั้นๆว่าค่า ETCสามารถหาได้หลายวิธี ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "1. การคำนวณจากสมดุลนํ้าในแปลง (Soil Water Balance) 2. การวัดปริมาณการระเหยและการคายนํ้าโดยตรงโดยใช้ถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter) 3. การคำนวณจากข้อมูลภูมิอากาศ (Meteorological Data) 4. การคำนวณจากถาดวัดการระเหย (Pan Evaporation)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "การศึกษาสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกจะทำให้ทราบว่าแต่ละวันแปลงเพาะปลูกได้รับนํ้าเป็นจำนวนเท่าใด และมีการสูญเสียนํ้าในกระบวนการต่างๆ เป็นจำนวนเท่าใด ซึ่งสามารถนำมาวิเคราะห์หาว่าแต่วันแปลงเพาะปลูกต้องสูญเสียนํ้าในกระบวนการระเหยและคายนํ้าเท่าใดซึ่งจะทำให้ทราบว่าค่า"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ETCโดยประมาณ องค์ประกอบของสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกแสดงอยู่ในรูปที่ 3.3"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "จากรูปที่ 3.3 สามารถเขียนสมการเพื่อหา ETCจากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกได้ดังนี้ETC = I+R – RO – DP+ ∆SW+ ∆SF"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(3.2)เมื่อETCคือปริมาณการใช้นํ้าของพืชในช่วง t วันI คือปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในช่วง t วันR คือปริมาณฝนที่ตกลงในแปลงในช่วง t วันRO คือปริมาณการสูญเสียนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลงเพาะปลูก (Runoff) ในช่วง t วันDP คือปริมาณการสูญเสียนํ้าที่ไหลเลยเขตราก (Deep Percolatio"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "∆SW คือผลต่างของความชื้นของดินในเขตราก (Soil Moisture) ในช่วง t วัน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "∆SFคือผลต่างของความชื้นจากแปลงข้างเคียงที่เคลื่อนเข้าสู่เขตรากและความชื้นขากเขตรากที่"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "เคลื่อนออกไปสู่แปลงข้างเคียง (Subsurface Flow) ในช่วง t วัน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถ้าทราบค่าทางขวามือของสมการจะสามารถคำนวณหา ETCในช่วง t วันใดๆได้ จากสมาการค่า I,R, RO, ∆SW สามารถวัดได้ แต่ไม่สามารถวัดค่า DP และ ∆SFในแปลงเพาะปลูกได้ ในสภาพแปลงเพาะปลูกตามปกติและในช่วงระยะยาว ∆SF เช่น 7-10 วัน ∆SF จะมีค่าน้อยมากจนตัดทิ้งได้ จึงเหลือเฉพาะDP ที"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ETC = ∆SW"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(3.3)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ดังนั้น เพื่อแก้ปัญหาความยุ่งยากในการหาค่า ETC จากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกตามที่กล่าวมาแล้ว จึงนิยมสร้างถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter) เพื่อใช้หาค่า ETC แทน ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อถัดไป"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถังวัดการใช้นํ้าของพืชคือเครื่องมือสำหรับการวัดค่า ETCโดยตรง แต่วิธีนี้ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายสูง ปกติจะใช้เฉพาะงานวิจัยเท่านั้น ถังวัดการใช้นํ้าสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทคือ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ประเภทไม่วัดนํ้าหนัก(Non-weighing Lysimeters)ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบนํ้าใต้ดินคงที่ (Constant Water Table Type)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ถังวัดการใช้นํ้าของข้าว (Rice Lysimeter)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ประเภทวัดนํ้าหนัก (Weighing Lysimeters)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบทุ่นลอย (Float Lysimeter)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)ดังแสดงในรูปที่ 3.4 เป็นแบบที่นิยมใช้กันมากเนื่องจากสามารถสร้างได้ง่าย ราคาถูก ไม่มีขีดจำกัดเรื่องขนาด สามารถวัดค่า ETCเป็นรายวันหรือมากกว่าถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้ทำให้สามารถวัดค่า DP ได้ และสามารถตัดค่า ∆SF ออกจาก"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถังวัดการใช้นํ้าของข้าว (Rice Lysimeter)ประกอบด้วยถัง 4 ถัง ขนาด 0.75ม. X 0.75ม. สูง 1.00 ม.เป็นถังก้นปิด 2 ถัง ก้นเปิด 2 ถัง นำไปติดตั้งในแปลงข้าว โดยปลุกข้าวในถังก้นปิด A และถังก้นเปิด C ส่วนถัง B (ก้นปิด) และ D (ก้นเปิด) ไม่ปลูกข้าว วัดระดับนํ้าในถังที่หายไ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "จากรูปที่ 3.5เมื่อนำปริมาณนํ้าที่หายจากถังต่างๆมาหักลบกันจะทราบค่า E, T และ P กรณีต่างๆได้ดังตารางที่ 3.1"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)ถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้จะติดตั้งอยู่บน Laod Cells ซึ่งสามารถบอกนํ้าหนักของนํ้าที่หายไปในช่วงเวลาต่างๆได้ มี Data Logger บันทึกข้อมูลแบบอัตโนมัติ ดังรูปที่ 3.6 เป็นแบบที่มีความละเอียดถูกต้องในการวั"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)ถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้วัดนํ้าหนักของนํ้าในถังที่หายโดยดูจากแรงดันของของเหลวในหมอนยางที่วางไว้ใต้ถัง เมื่อมีการสูญเสียนํ้าจากถังนํ้าหนักถังจะลดลง มีผลทำให้แรงที่กระทำกับหมอนยางจะลดลง และแรงดันของของเหลวใ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "การคำนวณหา ETC จากข้อมูลภูมิอากาศ หรือข้อมูลอุตุนิยมวิทยา (Meteorological Data) เป็นวิธีการที่นิยมใช้กันมานานร่วม100 ปี บุคคลที่มีส่วนสำคัญในการหาวิธีการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศคือ H.L.Penman, Blaney, H.F. and W.D. Criddleและ C.W. Thornw"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "สมมติฐานจากนิยามนี้ทำให้ค่า ETP ไม่ขึ้นกับพืช และความชื้นในดิน ทำให้ค่า ETPขึ้นอยู่กับข้อมูลภูมิอากาศเพียงอย่างเดียวอย่างไรก็ตามมีพืชหลายชนิดมีลักษณะตรงกับข้อความที่ว่า Short Green Cropนักวิทยาศาสตร์จึงตั้งคำถามว่าคำถามว่าควรเลือกพืชอะไรเป็นมาตรฐานเพื่อเป็นตัว"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืชอ้างอิง (ETO)คือ“อัตราการระเหยและคายนํ้าของพืชสมมติซึ่งมีความสูง0.12 เมตร มีค่าความต้านทานต่อเคลื่อนของไอนํ้า (Water Vapor Flow) ในช่วงความสูงของพืชคงที่ที่ 70วินาทีต่อเมตร และค่าสัมประสิทธิ์การสะท้อนแสงของพืชเท่ากับ 0.23 และพืชสมมตินี้ไม"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "LAIactive= Active(Sunlit) Leaf Area Index [m2 od Leaf Area/m2 of Soil Surface]"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "= 0.5LAI = 0.5*24*Crop Height[m]"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "rs = 100/(0.5*24*0.12)= 70 sec/m"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "FAO ได้สรุปค่า ETOเฉลี่ยสำหรับสภาพภูมิอากาศที่แตกต่างกันไว้ในตารางที่ 3.2 เพื่อแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของภูมิอากาศต่อค่า ETO"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "FAO แนะนำว่าควรใช้สูตร Penman-Monteith ในการคำนวณหาค่า ETOจากข้อมูลภูมิอากาศ และเมื่อทราบค่า ETOจะสามารถคำนวณหา ETCและ ETCadjustedหรือ ETaได้ดังรูปที่ 3.9"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืชภายใต้สภาพที่ไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าคือ ETCแต่ถ้ามีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าคือ ETC adjustedหรือ ETa (Actual Crop Evapotranspiration) สามารถคำนวณได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ETC = KC.ETO"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(3.5) ETCadjusted = ETa = KS.ETC"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(3.6)เมื่อETC= Crop Evapotranspiration (mm/day) ETO = Reference Crop Evapotranspiration (mm/day) ETC adjusted = ETa = Actual Crop Evapotranspiration (mm/day) KC = สัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficient)ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดและอายุการเจริญเติบโตของพืชKS = สัมประสิทธิ์"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "FAO ได้เสนอสูตรการคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-Monteithซึ่งได้นำสมการดั่งเดิมของ Penman Monteithมาผสมกับแนวคิดของพืชอ้างอิงสมมติ (Hypothetical Reference Crop) ในรูปที่ 3.8 ซึ่งเกี่ยวข้องกับAerodynamic Resistance (ra) และ (Bulk) Surface Resistance (rs) และเรียกสูตรน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "No. 56 (FAO, 1988) ซึ่งสามารถ Download หนังสือเล่มนี้ได้จากเวปไซด์ FAO Water (http://www.fao.org/nr/water/infores_pubs.html)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "∆ = Slope of saturation vapor pressure curve at air temperature (kPa/°C)γ = Psychrometric constant"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(kPa/°C) Rn = Net radiation at crop surface"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(MJ/m2/day) G = Soil heat flux"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(MJ/m2/day) Tmax = Maximum air temperature"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(°C) Tmin = Minimum air temperature"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(°C) T = Average air temperature =0.5(Tmax+Tmin)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(°C) U2 = Windspeed measured at 2 m height"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(m/s) eS = Saturated vapor pressure at air temperature"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(kPa) ea = Actual vapor pressure at air temperature"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(kPa)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ในการคำนวณ ETO โดยสมการ (3.7) ต้องทราบข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- ภูมิอากาศ (อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ ความเร็วลม และรังสีอาทิตย์)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- สถานที่ต้องการคำนวณ (ละติจูด และระดับความสูงของพื้นที่)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- เดือนที่ต้องการคำนวณ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ค่าความดันไออิ่มตัว (Saturation Vapor Pressure, es) มีความสัมพันธ์กับอุณหภูมิอากาศดังรูปที่(3.10)ซึ่งสามารถเขียนเป็นสมการได้ดังสมการ (3.8)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• Actual Vapor Pressure and Vapor Pressure Deficit"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ความดันไอนํ้าจริงของอากาศ (Actual Vapor Preesure, ea) จะสามารถคำนวณได้หลายวิธี ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- คำนวณจากความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย(RHmean)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- คำนวณจากความชื้นสัมพัทธ์สูงสุด(RHmax)และตํ่าสุด (RHmin)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- คำนวณจากอุณหภูมิที่จุดนํ้าค้าง (Tdew)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "- คำนวณจากPsychrometric Data (Dry and Wet Bulb Temperature, Tdry, Twet)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "awetdrywetเมื่อ γ = Psychrometeric Constant ซึ่งจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไปes-ea = Vapor Pressure Deficit, kPa"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• ค่าพารามิเตอร์เกี่ยวกับบรรยากาศ (Atmospheric Parameters)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ค่าพารามิเตอร์เกี่ยวกับบรรยากาศที่สำคัญคือ Psychrometric Constant (γ) ซึ่งมีความสัมพันธ์"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ความเร็วลมที่ใช้ในสมการ Penman Monteithคือความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร เหนือผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(u2) ถ้าความเร็วลมที่วัดด้วย Anemomterที่มีความสูงต่างจาก 2 เมตร ต้องแปลงให้เป็นความเร็วลมที่ความ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "u2=ความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตรเหนือผิวดิน , m/s"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "uz’=ความเร็วลมที่ความสูง z’ เมตรเหนือผิวดิน , m/s"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "z’=ความสูงของเครื่องวัดความเร็วลมเหนือผิวดินม, m"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "เมตร"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• การแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างอากาศกับดิน (Soil Heat Flux)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "การแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างอากาศกับดินในแปลงเพาะปลูกมีค่าน้อยมากเมื่อเทียบกับ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "รังสีอาทิตย์สุทธิ (Rn) ที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่เพาะปลูกมีพืชปกคลุม ดังนั้นค่า"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "Soil Heat Flux(G) จะถูกนำมาใช้เมื่อช่วงเวลาการคำนวณมากกว่า 24 ชั่วโมงดังสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "Ti, Ti-1 =อุณหภูมิอากาศในวันที่ i และ i-1 ตามลำดับม°C"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ค่ารังสีสุทธิคือผลต่างของรังสีทั้งคลื่นสั้น (Shortwave) และคลื่นยาว (Longwave) ที่พื้นโลก"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ได้รับ (Incoming) และสูญเสียไปจากโลก (Outgoing) ดังสมการที่ 3.22 ซึ่งรังสีสุทธิจะแปรผันไปตาม"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ช่วงเวลาของปี ละติจูดและความสูงของพื้นที่ รูปที่ 3.12 แสดงองค์ประกอบต่างของรังสีที่พื้นโลกได้รับ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "Rns= รังสีคลื่นสั้นสุทธิ (Net Shortwave Radiation) หรือรังสีอาทิตย์สุทธิ (Net Solar"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• รังสีคลื่นสั้นสุทธิหรือรังสีอาทิตย์สุทธิ (Net Solar Radiation)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "รังสีอาทิตย์สุทธิคือผลต่างระหว่างรังสีอาทิตย์ซึ่งเป็นรังสีแบบคลื่นสั้นที่พื้นโลกได้รับและรังสี"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "อาทิตย์ที่สะท้อนจากพื้นโลก ซึ่งมีค่าตามสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "n=จำนวนชั่วโมงที่ได้รับแสงอาทิตย์จริง (Actual Sunshine Hours)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "เมื่อ ωS= Sunset Hour Angel ซึ่งจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "Ra=รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับ (Extraterrestrial Radiation), MJ/m2/day, ซึ่งจะ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "กล่าวถึงในหัวข้อถัดไป"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับ (Extraterrestrial Radiation)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับในแต่ละวันจะสามารถคำนวณได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "dr = Inverse Relative Distance between Earth and Sun ซึ่งเปลี่ยนแปลงในแต่ละวัน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "กรณีคำนวณ ETO รายเดือน J คือวันที่ 15 ของเดือน ซึ่งจะคำนวณได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "δ = มุมที่แสงอาทิตย์ตกกระทบพื้นผิวโลก (Solar Declination Angel) ซึ่งจะเปลี่ยนไปในแต่"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ละวัน สามารถคำนวณได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "• รังสีคลื่นยาวสุทธิ (Net Longwave Radiation)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ข้อมูลพารามิเตอร์ภูมิอากาศสำหรับคำนวณ ETOซึ่งค่า P, γ, eº(T), ∆, J, Ra, N,σTk4และตัวแปลงค่าความเร็วลม แสดงอยู่ในตารางภาคผนวกที่ 3.1 - 3.9"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "การคำนวณ ETOโดยวิธี FAO Penman Monteithตามสามการ 3.7 ต้องใช้ข้อมูลและสมการเพื่อหาค่าพารามิเตอร์ของสมการ 3.7 มากถึง 23 สมการ (สมการที่ 3.8-3.34) จึงจำเหมาะที่จำใช้ Speadsheetเช่นEXCEL ช่วยในการคำนวณ โดยจัดทำแบบฟอร์มคำนวณ ETOดังตารางที่ 3.3"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "สภาพภูมิอากาศ เช่น รังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ และความเร็วลม มีอิทธิพลต่อการระเหยจากผิวนํ้าโดยตรงเช่นเดียวกับการระเหยและการคายนํ้าของพืชจากแปลงเพาะปลูก แต่ถึงแม้ว่าสภาพภูมิอากาศเหมือนกันอัตราการระเหยจากผิวนํ้าจะแตกต่างจากอัตราการระเหยและการคายนํ้าขอ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ETO = KP.Epan"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "(3.35)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "Kp = สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศ ชนิด และการติดตั้งถาดวัดการระเหย"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "Epan = อัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ถาดวัดการระเหยที่นิยมใช้มี 2 แบบ คือ ถาดวัดการระเหยแบบ เอ (Class A Pan) และถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด (Colorado Sunken Pan) ดังรูปที่ 3.13 และ 3.14 ถาดวัดการระเหยแบบ เอ เป็นถาดวงกลมติดตั้งอยู่เหนือผิวดินบนโครงไม้ ขณะที่ถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโดเป็นถาดสี่เหลี่ยม"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "การติดตั้งถาดวัดการระเหยทำได้ 2 แบบคือ แบบ เอ และ แบบ บี ดังรูปที่ 3.15 การติดตั้งแบบ เอ จะมีหญ้าอยู่ด้านเหนือลมของถาดซึ่งเรียกว่า Green Crop Fetch และถัดไปเป็นพื้นที่โล่ง (Dry Surface) เป็นระยะทางประมาณ 50 เมตรหรือมากกว่า ส่วนการติดตั้งถาดแบบ บี ด้านเหนือลมขอ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-3", "c": "บทที่ 3", "s": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", "p": 79, "x": "ค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ และ แบบโคโลราโด กรณีสภาพภูมิอากาศต่างๆ และการติดตั้งถาดวัดการระเหยทั้งแบบเอ (Green Crop Fetch) และ แบบบี (Dry Surface Fetch) แสดงอยู่ในตารางที่"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "ถาดวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 120.7 ซม.สูง 25 ซม. ทำด้วยเหล็กอาบสังกะสีหนา 0.8มม. ติดตั้งบนโครงไม้สูง 15 ซม. เติมนํ้าจนถึงระยะ 5-7.5 ซม. จากขอบบน."}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "ถาดรูปทรงสี่เหลี่ยม กว้าง 92 ซม x ยาว92 ซม. สูง46 ซม.ทำด้วยเหล็กหนา 3 มม. ฝังดินให้ขอบโผล่เหนือดิน 5 ซม. ทาสีดำด้าน เติมนํ้าจนถึงระดับ 5-7.5 ซม.จากขอบบน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "หมายเหตุ: สำหรับพื้นที่โล่งไม่มีพืช ให้ลดค่า KP 20% สำหรับกรณีอากาศร้อนและลมพัดแรง และลดค่าKP5-10% สำหรับกรณีลม อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ปานกลาง"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "เมื่อนำ ค่า KPจากตารางที่ 3.4 และ 3.5 มาหาความสัมพันธ์กับความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร (u2)ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย (RHmean) และระยะ Fetch(FET) จะได้ความสัมพันธ์สำหรับกรณีต่างๆ ดังสมการ3.35-3.38"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "(1) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "KP = 0.108 -0.0286u2 + 0.0422ln(FET) + 0.1434ln(RHmean) – 0.000631 [ln(FET)2ln(RHmean)]"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "(3.35) (2) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบบี (Dry Fetch)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "KP = 0.61+ 0.00341 RHmean–0.000162 u2RHmean – 0.00000959 u2 FET + 0.00327 u2ln(FET)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "– 0.00289 u2ln(86.4 u2) – 0.0106 ln(86.4 u2) ln(FET) + 0.00063 [ln(FET)2ln(86.4 u2)]"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "(3.36) (3) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "KP = 0.87 + 0.119ln(FET) – 0.0157 [ln(86.4 u2)]2– 0.0019 [ln(FET)]2ln(86.4 u2)+ 0.013 ln(86.4 u2)ln(RHmean) – 0.000053ln(86.4 u2)ln(FET) RHmean (3.37) (4) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "KP = สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (Pan Coefficient)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "u2 = ความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-8 ม./วินาที"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "RHmean = ความชื้นสัมพัทธ์ประจำวันเฉลี่ย (%) หรือ 0.5(RHmax + RHmin) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 30-"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "84 %"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "FET = ระยะ FETCH ในการติดตั้งถาดวัดการระเหยอาจเป็นแบบเอ (Green Crop Fetch)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "หรือ อาจเป็นแบบบี (Dry Surface Fetch) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-1,000 เมตร"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", "p": 98, "x": "ตัวอย่างที่ 3.1จงคำนวณหาค่า KPโดยใช้สมการ 3.35-3.38 กำหนดให้ Fetch = 1,000 ม. , u2 = 1.9 ม./วินาทีและ RHmean = 73% และถ้า Epan = 7.9 มม./วัน จงคำนวณหา ETO"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "FAO เสนอวิธีการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) ภายใต้สภาพมาตรฐาน (Standard Conditions) จากค่า ETO ที่กล่าวถึงในหัวข้อ 3.3 และค่าสัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficients, KC) และได้ให้นิยามคำว่า \"สภาพมาตรฐาน\" ว่าหมายถึงการปลูกพืชเป็นแปลงใหญ่ มีสภาพแวดล้อมของแปลงเ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ETC = KC.ETO"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "(3.39)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "KC = ค่าสัมประสิทธิ์พืชซึ่งจะแปรผันตามชนิดและอายุการเจริญเติบโตของพืชดังรูปที่ 3.16-3.18"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ค่าสัมประสิทธิ์พืช KCคือวิธีการคำนวณหา ETCแบบใช้ค่าสัมประสิทธิ์พืชตัวเดียวหรือที่เรียกว่าSingle Corp Coefficient Approach ซึ่งเหมาะสำหรับใช้วางแผนและออกแบบระบบชลประทาน การจัดการนํ้า และการกำหนดการให้นํ้าแก่พืช และสามารถคำนวณ ETC รายวัน ราย 10 วันและรายเดือนได้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "KC = Kcb+Ke"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "(3.40)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "วิธีการคำนวณโดยใช้สัมประสิทธิ์พืช 2 ตัว จะใช้เฉพาะการคำนวณหา ETCรายวัน และปกติจะใช้กับงานวิจัย ซึ่งจะไม่กล่าวถึงในที่นี้ ผู้สนใจดูรายละเอียดได้ที่หนังสือ FAO(56)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "กรณีที่สภาพแวดล้อมในการปลูกพืช ไม่ใช่สภาพมาตรฐานเช่นความชื้นในดินตํ่ากว่าค่าความชื้นวิกฤตพืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress) หรือกรณีมีปัญหาดินเค็ม หรือศัตรูพืชรบกวนพืชจะเกิดความเครียด และมีผลทำให้พืชลดการใช้นํ้าและผลผลิตลดลง ปริมาณการใช้นํ้า"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ETa = ETC adjusted = KS.ETC"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "(3.41)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ETa = ปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ขาดนํ้า (Actual Crop Evapotranspiration) หรือ ETC adjusted(มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "KS = สัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress Coefficient) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 0-1 ค่า KSแปรผันเชิงเส้นกับความชื้นในดิน (θ) และจะมีค่ามากกว่า 0 เมื่อความชื้นในดินลดตํ่ากว่าค่าความชื้นวิกฤต และมีค่า 1 เมื่อความชื้นในดินเท่ากับค่าความชื้นที่จุดเห"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "KS = Water Stress Coefficient มีค่า 0-1 และจะมีค่ามากว่า 0 เมื่อความชื้นในดิน (θ) ลดตํ่ากว่าค่า"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ความชื้นวิกฤต"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "TAW = ปริมาณนํ้าที่พืชเอาไปใช้ได้ในเขตราก (Total Available Water in Root Zone) (mm.)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "Dr = ปริมาณความชื้นในดินที่ลดลง (Soil Moisture Depletion) (mm.)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "RAW = ปริมาณนํ้าที่ยอมให้พืชเอาไปใช้ได้ (Readily Available Water) (mm)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ในการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืช FAO ได้แบ่งการเจริญเติบโตของพืชออกเป็น 4 ช่วง คือช่วงเริ่มปลูก (Initial Stage) ช่วงการเจริญเติบโตทางลำต้น (Development Stage) ช่วงกลางฤดูหรือช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่ (Mid Season) และช่วงปลายฤดูหรือช่วงที่พืชแก่เต็มที่(Late "}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ค่าสัมประสิทธิ์พืช KCจะแตกต่างกันไปตามชนิดพืช และช่วงอายุการเจริญเติบโต FAO ได้รวบรวมค่า KCที่ช่วงการเจริญเติบโตต่างๆ คือ ช่วงเริ่มปลูก (KCini) ชาวงกลางฤดู (KCmid) และช่วงปลายฤดู (KCend)ดังแสดงในตารางที่ 3.7(1) – 3.7(5)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ดังนั้นเมื่อต้องการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชชนิดใด ก็สามารถอ่านค่าช่วงเวลาการเจริญเติบโตและค่า KCของพืชนั้น เพื่อนำมาสร้าง กราฟ KC (KC Curve) แล้วจึงอ่านค่า KCที่ช่วงเวลาต่างๆที่ต้องการเช่น KCราย 10 วัน หรือ KCรายเดือนได้จากกราฟ KCที่สร้างขึ้น เช่น ต้องการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ค่า KCในตารางที่ 3.7 เป็นค่าโดยประมาณเท่านั้น วิธีการหาค่า KCที่ถูกต้องแม่นยำกว่าจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "• การหาค่า KC iniจากความชื้นในดินและอัตราการระเหยและคายนํ้า"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ค่า KC iniจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกและอิทธิพลของภูมิอากาศที่"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "มีต่อการระเหยนํ้าจากผิวดิน ดังนั้น ค่า KC iniจริงอาจแตกต่างจากค่า KC iniที่อ่านจากตารางที่ 3.7 ได้มาก"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "เนื่องจากอิทธิของปัจจัยหลัก 4 ประการคือ (1) ความถี่ที่ดินได้รับนํ้า (2) อิทธิพลของภูมิอากาศที่มีผลต่อการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ระเหย (3) ความลึกที่นํ้าซึมลงไปในดิน และ (4) สัดส่วนของผิวดินที่เปียกนํ้า ดังนั้นถ้าทราบข้อมูลเกี่ยว"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ความชื้นในดินและอัตราการระเหยและคายนํ้า จะสามารถประมาณค่า KC iniที่ถูกต้องแม่นยำกว่าโดยใช้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "สมการที่ 3.43 และข้อมูลจากรูปที่ 3.20 และ 3.21ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "เมื่อ KC ini(Fig.3.17) และ KC ini(Fig.3.18) คือ KC iniจากกราฟรูปที่ 3.20 และ 3.21 ตามลำดับI คือความลึกนํ้าที่ซึมลงไปในดินเฉลี่ยของพื้นที่แปลงทั้งหมด กรณีที่ให้นํ้าแก่พื้นแปลงเพียงบางส่วน ดังรูปที่ 3.23 กรณีนี้สามารถคำนวณหาค่า I ได้จากสมการ 3.44"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "I = Iw.fw"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "(3.44)เมื่อIw = ความลึกของนํ้าชลประทานที่ให้ (มม.) fw = สัดส่วนพื้นที่แปลงที่ได้รับนํ้าเช่นถ้า Iw = 60 มม. และ fw = 50% I=60*0.5=30 มม."}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ถ้ากำหนดในการเพาะปลูกถั่วฤดูแล้ง ETOช่วงเริ่มปลูกเท่ากับ 5.3 มม./วัน ให้นํ้าหรือฝนตกประมาณ 14 วัน/ครั้ง ปริมาณนํ้าที่ซึมลงดินเฉลี่ยประมาณ 10 มม.หรือน้อยกว่า (I=10) ดังนั้น จากสมการที่3.43"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "KC ini=KC ini(Fig.3.17) =0.15"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "• การปรับค่า KC midและ KC end"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "จะต้องปรับแก้ค่า KC mid จากตารางที่ 3.7 ด้วยสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "• การสร้างกราฟ KC"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ภายใต้สภาพที่พืชไม่ขาดนํ้า (Standard Conditions) จะสมารถหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) ได้จากสมการ 3.39(ETC=KC.ETO) ดังนั้น เมื่อนำ KCคูณด้วย ETOของช่วงเวลาเดียวกันจะได้ค่า ETCราย 10 วันของถั่วฤดูแล้ง ดังแสดงในรูปที่ 3.23"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "เมื่อความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤติ หรือความชื้นในดินลดลงมากกว่า RAW ค่า KS จะตํ่ากว่า1.00 พืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า และมีผลทำให้ปริมาณการใช้นํ้าของพืชลดลง ตามค่าสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากเกิดการขาดนํ้า (KS)ที่ลดลง ดังสมการ 3.41 (ETa=ETC "}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-4", "c": "บทที่ 3", "s": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", "p": 103, "x": "ตัวอย่างการคำนวณหา ETa เมื่อความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤติแสดงอยู่ในตารางที่ 3.10"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-5", "c": "บทที่ 3", "s": "3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)", "p": 122, "x": "เมื่อความชื้นในดินลดตํ่ากว่าจุดวิกฤติ (Critical Point) พืชจะเกิดความเครียด ปริมาณการใช้นํ้าจริง"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-5", "c": "บทที่ 3", "s": "3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)", "p": 122, "x": "Ya = Actual Yield (ton/rai) Ym=Maximum Yield (ton/rai) KY= Yield Response Factorดูตารางที่ 3.9 ETa=Actual Crop Evapotranspiration (mm/day) ETC=Crop Evapotranspiration (mm/day)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "ดินเค็มจะมีผลโดยตรงต่อสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า ทำให้ค่า KSลดลง ถึงแม้ว่าความชื้นในดินยังสูงกว่าจุดวิกฤติ ดังรูปที่ 3.24 และที่ระดับความชื้นในดินเท่ากัน ดินเค็มจะมีค่า KSตํ่ากว่ากรณีดินที่ไม่เค็ม ถ้าความเค็มเพิ่ม จะมีผลต่อค่า KSเพิ่มขึ้น"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "ECe = Mean Electrical Conductivity of Saturation Extract for Root Zone (dS/m) ECe threshold = Threshold ECe when Crop Yield first Reduces below Ym (dS/m) b=Reduction in Yield per Increase in ECe (%/dS/m)ค่า ECe thresholdและ b แสดงอยู่ในตารางที่ 3.12"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "Water Stress Relationship)"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "จากสมการ 3.48, 3.50 และสมการ 3.41(ETa=KS.ETC) จะสามารถหาความสัมพันธ์ระหว่างค่าความเค็มและสัมประสิทธิ์ความเครียด ได้ดังสมการ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "ในการปลูกถั่วบนดินร่วนปนตะกอนทราย ทำการให้นํ้าในช่วงกลางฤดู (Mid Season) โดยใช้นํ้าชลประทานซึ่งมีความเค็ม (ECw) เท่ากับ 1 dS/m กำหนดให้มีการชะล้างเกลือโดยใช้ Leaching Fraction (LF)เท่ากับ 15% จากตารางที่ 3.12(1) ค่า ECe thresholdและ b สำหรับถั่ว เท่ากับ 1 dS/m"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "จงคำนวณเปรียบเทียบค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืช เมื่อความชื้นในดินอยู่ที่ระดับต่างๆ ทั้งกรณีมี"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-6", "c": "บทที่ 3", "s": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", "p": 123, "x": "ผลการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืชกรณีมีปัญหาดินเค็มและไม่มีปัญหาดินเค็ม แสดงอยู่ใน"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-7", "c": "บทที่ 3", "s": "3.7 เอกสารอ้างอิง", "p": 129, "x": "Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D., and M.Smith(2000), Crop Evapotranspiration-Guidelines for"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-7", "c": "บทที่ 3", "s": "3.7 เอกสารอ้างอิง", "p": 129, "x": "Computing Crop Water Requirem,ents, FAO Irrigation and Drainage Paper No. 56, 300p."}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-8", "c": "บทที่ 3", "s": "3.8 แบบฝึกหัด", "p": 130, "x": "(1) จงคำนวณหา Reference Crop Evapotranspiration (ETO) โดยวิธี Penman-Monteith จากข้อมูลสมมติโดยให้นิสิตแต่ละคนทำการสุ่มข้อมูลภูมิอากาศสำหรับการคำนวณโดยใช้ตัวเลขสุ่ม (Random Number) ตามวิธีดังรูปที่ 1 ช่วงพิสัยข้อมูลภูมิอากาศสำหรับการสุ่มค่าเพื่อการคำนวณ ETO แส"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-8", "c": "บทที่ 3", "s": "3.8 แบบฝึกหัด", "p": 130, "x": "(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 2-6 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-8", "c": "บทที่ 3", "s": "3.8 แบบฝึกหัด", "p": 130, "x": "(3) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและการชลประทานดังตารางที่ 7 จงคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนของโครงการชลประทานดังกล่าว ในหน่วย มม."}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-8", "c": "บทที่ 3", "s": "3.8 แบบฝึกหัด", "p": 130, "x": "หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ"}, {"u": "chapters/ch03.html#s3-8", "c": "บทที่ 3", "s": "3.8 แบบฝึกหัด", "p": 130, "x": "2. สมมติว่าไม่มีฝนตก"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "ในการศึกษาเรื่อง “ความต้องการนํ้าชลประทาน” ขั้นแรกขอให้สมมติว่าตัวเองเป็น “ผู้ดูแลพืช”หน้าที่คือ จะต้องดูแลต้นพืช ตั้งแต่การตระเตรียมดิน การหว่านเมล็ดพันธุ์ พืชงอก เจริญเติบโต จนกระทั่งออกดอก-ออกผล และเก็บเกี่ยว โดยสมมติว่าสิ่งที่พืชต้องการคือนํ้า เรื่องปุ๋ยจะ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "อย่างไรก็ตามถ้าเพียงแต่รู้ว่า “เมื่อไหร่จึงควรให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใด” ยังไม่พอ ขั้นต่อไปที่จะต้องรู้คือ “จะไปเอานํ้าจากที่ไหนมาให้พืชได้ทันเวลาและความต้องการของพืช”ในขั้นนี้จะต้องมีการศึกษาและวางแผนล่วงหน้า เช่น ถ้าต้องการปลูกข้าวโพดในพื้นที่ 1,000 ไ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "• ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements, CWR หรือ ETC)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "• ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "• ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลง (Land Preparation"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "Requirements) การชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "• ปริมาณฝนการใช้ (Effective Rainfall, Re) และ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "• ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency, Ei)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-1", "c": "บทที่ 4", "s": "4.1 คำนำ", "p": 147, "x": "เมื่อทราบข้อมูลความต้องการนํ้าของพืชและข้อมูลอื่นๆตามที่กล่าวมานี้ จะสามารถคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานได้ ดังจะได้กล่าวถึงในหัวข้อต่อไป"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "Water Requirements)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน(Irrigation Water Requirements) จะสามารถคำนวณได้ดังสมการ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "P = ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (มม./วัน) ซึ่งจะนำมาพิจารณาเฉพาะการคำนวณ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "ความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับข้าวเท่านั้น"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "LR = ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก (Leaching Requirements)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (%)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "นอกจากนี้ ในช่วงเตรียมแปลง จะมีความต้องการนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง ซึ่งสามารถคำนวณแยกจากปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานปกติ แล้วนำมารวมกับ IWR ที่คำนวณได้จากสมการ 4.1 เพื่อหาปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "เมื่อทราบปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของ มม./วัน จะสามารถแปลงเป็นปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของลูกบาศก์เมตร หรือคำนวณหาอัตราการส่งนํ้าชลประทานให้พื้นที่เพาะปลูก ขนาดความจุคลองส่งนํ้า หรือขนาดเครื่องสูบนํ้า ในหน่วยของลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ได้ เ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "IWRV = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (ม.3)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "IF = ความถี่ในการให้นํ้าชลประทาน (วัน)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "Q = อัตราการส่งนํ้าชลประทาน (ม.3/วินาที)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-2", "c": "บทที่ 4", "s": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", "p": 148, "x": "T = จำนวนชั่วโมงในการส่งนํ้า (Irrigation Period) ต่อรอบความถี่การชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-3", "c": "บทที่ 4", "s": "4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)", "p": 149, "x": "ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน หรือ ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC)หมายถึง ปริมาณนํ้าที่พืชใช้ในกระบวนการคายนํ้า และรวมทั้งปริมาณนํ้าที่ระเหยไปจากผิวดินหรือผิวนํ้ารอบ ๆ ต้นพืช ค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืชจะแตกต่างกันไปตามชนิดของพืชที่ปลูก ระยะการเจริญเติบโต และสภาพภู"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-4", "c": "บทที่ 4", "s": "4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)", "p": 149, "x": "ในการปลูกข้าวแบบให้นํ้าท่วมขัง จะมีการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาซึ่งเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ปริมาณการรั่วซึมจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับดินในแปลงนาและวิธีการเตรียมแปลง ดินเหนียวจะมีอัตราการรั่วซึมตํ่ากว่าดินร่วนและดินทราย เนื่องจากดินทรายมีอัตร"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ ได้แก่ ปริมาณนํ้าเพื่อการตกกล้า ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง และปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "สำหรับการปลูกข้าว การเตรียมแปลงถือว่าเป็นกิจกรรมที่ต้องใช้นํ้าเป็นจำนวนมาก บางกรณีปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในการเตรียมแปลงจะมีปริมาณมากกว่าปริมาณทั้งหมดที่จะต้องส่งให้ข้าวหลังการหว่านหรือปักดำ ดังนั้น ปริมาณนํ้าส่วนนี้จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากต่อการจัดส่งนํ้าเ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• เพื่อกำจัดวัชพืช"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• เพื่อทำให้ดินนิ่ม สะดวกแก่การปักดำ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• เพื่อให้สามารถผสมอินทรียวัตถุ เช่น ซังข้าว หญ้า หรือวัชพืชอื่น ๆ ลงไปในดิน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• เพื่อลดการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• เพื่อให้สามารถปรับพื้นที่ให้ราบเรียบ สะดวกแก่การส่งนํ้าและระบายนํ้าปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลง จะประกอบไปด้วย4 ส่วนด้วยกัน คือ(1)ปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินอิ่มตัวปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุน(Porosity, n) ของดินในแปลง ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า(θ)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "DS=ความลึกของนํ้าที่ทำให้ดินอิ่มตัว(Soaking Requirement)(มม.) n=% ความพรุนของดิน (Porosity) ดังแสดงในตารางที่ 2.3 บทที่ 2θ = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเป็น % โดยปริมาตรD= ระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(มม.) (2)ปริมาณนํ้าที่ต้องการให้ท่วมขังในแปล"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "ค่าประมาณ 3-5 ซม.(3) ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) ในแปลงนาที่มีนํ้าท่วมขัง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "(4)ปริมาณนํ้าที่รั่วซึมในแปลงนา (P) ในระหว่างที่นํ้าขังดังนั้น ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงจะคำนวณได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "LP = Ds + Dst +E + P"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "(4.5)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่จะต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงที่ได้จากสมการ 4.5 นั้นเป็นปริมาณนํ้าที่ต้องการสำหรับพื้นที่เตรียมแปลง เพื่อทำให้ดินอิ่มตัวพร้อมกันหรือในวันเดียวกัน ถ้าพื้นที่ที่จะเตรียมแปลงมีมาก จะไม่สามารถส่งนํ้าเพื่อทำให้ดินอิ่มตัวทั่วถึงกันหมดภายในวันเดียวไ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "LP = DS + Dst + 0.5(E + P)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "(4.6)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "ตัวอย่างที่ 4.1 จงหาปริมาณนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งเพื่อการเตรียมแปลงของพื้นที่ปลูกข้าวโดยดินในแปลงนาเป็นดินเหนียวและมีความต้องการที่จะให้ดินอิ่มตัวจนถึงระยะความลึก 120 ซม และมีข้อมูลอื่นๆดังนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 0-30 ซม. เท่ากับ 17% โดย นน. ดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 30-120 ซม.เท่ากับ 35% โดย นน. ดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) เท่ากับ 1.25"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ความพรุนของดิน (n) เท่ากับ 53%"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ปริมาณนํ้าที่ท่วมขังในแปลงนา (Dst) 5ซม."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) เท่ากับ4 มม./วัน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ปริมาณการรั่วซึมของนํ้าในแปลงนา (P) เท่ากับ2 มม./วัน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "• ช่วงระยะเวลาการเตรียมแปลง 42 วัน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "ในการปลูกข้าวนาดำจะต้องมีการตกกล้าเตรียมไว้เพื่อการปักดำหลังจากเตรียมแปลงเสร็จ ช่วงระยะเวลาในการเพาะกล้าจะอยู่ประมาณ 20-40 วัน ก่อนการปักดำ ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของต้นกล้าจะประกอบไปด้วย ปริมาณนํ้าที่ต้นกล้าใช้ในการระเหยและการคายนํ้า รวมปริมาณการรั่วซึม"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก คือปริมาณนํ้าที่ให้เพิ่มเติมจากความต้องการนํ้าของพืชเพื่อควบคุมความเค็มของเกลือในเขตรากไม่ให้เป็นอันตรายต่อพืช"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "แหล่งเกลือที่เป็นสาเหตุของความเค็มอาจมาจากเกลือที่อยู่ในดิน หรือเกลือที่อยู่ในนํ้าชลประทานพืชแต่ละชนิดมีความสามารถทนความเค็มต่างกัน ดังนั้นในการควบคุมความเค็มให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับพืช จะต้องคำนวณหาปริมาณนํ้าที่ต้องใช้ในการชะล้างเกลือออกจากเขตราก และต้องมี"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "เมื่อLF = สัดส่วนปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือต่อปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(Leaching Fraction) Dd = ปริมาณนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (มม.) Di = ปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(มม.) ECd = ค่า EC ของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (dS/m) ECi = ค่า EC ของนํ้าชลประทานที่ให้(dS/m) D"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "(4.8)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "LR= ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ(Leaching Requirement) (มม.) ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม.)ค่า LF จะคำนวณได้จากสมการ 4.ปปเมื่อทราบค่า ECiและค่า ECdจากสมการECd = 5ECe threshold – ECi"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-5", "c": "บทที่ 4", "s": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", "p": 150, "x": "(4.10)เมื่อECe threshold = ค่า ECeตํ่าสุดที่เริ่มมีผลกระทบต่อผลผลิตพืช ดังแสดงในตารางที่ 3.10 บทที่ 3"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "ฝนใช้การหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ตกลงพื้นที่เพาะปลูกที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หรือหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ทดแทนความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูก ซึ่งจะต้องให้แก่พืชในวันที่มีฝนตกนั้นตามความหมายนี้ ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกอาจไม่ได้เป็นประโยชน์ต่อพืชทั้ง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "ก่อนฝนตก อัตราและปริมาณของฝนที่ตก อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน ความสามารถเก็บนํ้าของดินในเขตรากลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่เพาะปลูก ชนิดและอัตราการใช้นํ้าของพืช เป็นต้นวิธีการคำนวณฝนใช้การมีหลายวิธี ในหัวข้อนี้จะกล่าวถึงวิธีการคำนวณฝนใช้การที่ FAO ได้เสนอแนะไว้ในโปร"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "โปรแกรม CROPWAT ได้กล่าวถึงวิธีการคำนวณหาฝนใช้การ 4 วิธี คือ Fixed Percentage,Dependable Rainfall, Empirical Formula และUSDA-SCS ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(1) วิธีกำหนดฝนใช้การเป็น % ของฝนที่ตก (Fixed Percentage)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = a.R"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.11)เมื่อR = ปริมาณฝนที่ตก (มม.) Re = ปริมาณฝนใช้การ (มม.) a = %ฝนที่เป็นฝนใช้การ ปกติจะพิจารณาว่าฝนที่ตกจะมีการสูญเสียประมาณ 10-30%"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "ดังนั้น a จะมีค่าประมาณ 0.7-0.9 (2) วิธี Dependable Rainfall ของ FAO/AGLW"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "วิธีนี้เหมาะกับภูมิอากาศแบบแห้งแล้งละกึ่งชุ่มชื้น โดยปริมาณฝนที่ใช้ในการคำนวณฝนใช้การจะเป็นฝนที่ความน่าจะเป็นแบบมากกว่า(Exceedence Probability) เท่ากับ 80%หรือP(Rain > R) = 80%"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.12)สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายเดือนRe = 0.6Rmonth - 10"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rmonth< 70 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.13) Re = 0.8Rmonth - 24"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rmonth> 70 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.14)เมื่อ Rmonthคือฝนรายเดือนเป็น มม.สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายสิบวันRe = 0.6Rdec - 10/3"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rdec< 70/3 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.15) Re = 0.8Rdec - 24/3"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rdec> 70/3 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.16)เมื่อ Rdecคือฝนรายสิบวันเป็น มม."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = aRmonth - b"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rmonth< z mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.17)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = aRmonth - b"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rmonth> z mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.18)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "กรณีฝนรายสิบวัน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = aRdec - b/3"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rdec< z/3 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.19)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = aRdec - b/3"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rdec> z/3 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.20)ค่าสัมประสิทธิ์ a, b, c, d และ z จะแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ สามารถหาได้โดยวิธีทดลองเชิงEmpirical"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4) วิธีของ US. Department of Agriculture, Soil Conservation Service (USDA-SCS)กรณีฝนรายเดือน (Rmonth) Re= Rmonth(125 - 0.2Rmonth)/125"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rmonth< 250 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.21) Re = 125 + 0.1Rmonth"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rmonth> 250 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.22)กรณีฝนรายสิบวัน (Rdec) Re = Rdec(125 - 0.6dec)/125"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rdec< 250/3 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.23) Re = 125/3 + 0.1Rdec"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ Rdec> 250/3 mm."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.24)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "การคำนวณฝนใช้การตามวิธี USDA-SCS ยังได้พิจารณาว่าฝนใช้การรายเดือนจะต้องมีค่าไม่เกินค่าETC และความสามารถอุ้มนํ้าของดินในเขตรากยังมีผลต่อค่าฝนใช้การ ดังนั้นเมื่อนำค่า ETCและความสามารถอุ้มนํ้าของดินมาร่วมพิจารณา จะสามารถหาค่าฝนใช้การได้จากตารางที่ 4.2"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เขตราก (มม.) 20 30 40 50 60 75 100 125 150 175ตัวคูณปรับแก้ 0.74 0.82 0.88 0.93 0.96 1.00 1.02 1.04 1.06 1.07หมายเหตุ ฝนใช้การเฉลี่ยประจำเดือนต้องไม่มากกว่าปริมาณฝนเฉลี่ยหรืออัตราการใช้นํ้าของพืชในเดือนเดียวกัน ในกรณีที่ฝนเฉลี่ยรายเดือนน้อยกว่าค่าตํ่าสุดของฝนใ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "ตัวอย่างที่ 4.2ในการปลูกพืชไร่ในฤดูแล้งในเขตโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง ถ้ามีถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) เท่ากับ 125 มม./เดือนจงคำนวณหาฝนใช้การถ้าดินในเขตรากสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ (ก) 75 มม. (ข) 50 มม. (ค) 100 มม.วิธีทำ(ก) จากตารางที่ 4.2ถ้าฝนต"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(ค) เมื่อดินในเขตรากอุ้มเก็บนํ้าไว้ได้ 100 มม. ตัวคูณปรับแก้จากตารางที่ 4.2 จะเท่ากับ 1.02ดังนั้นฝนใช้การ = 1.02x43 = 44 มม."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "หมายเหตุการหาปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชไร่ตามวิถีของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา(USDA)เป็นค่าโดยประมาณสำหรับพืชไร่ทั่วไปเท่านั้นในกรณีที่ทราบรายละเอียดพื้นที่เพาะปลูก ดินและพืชอาจพิจารณาเลือกใช้ค่าอื่นนอกเหนือจากค่าในตารางก็ได้ เช่น สมมติว่าในตัวอย่างที่4.2 ดินในแปลง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "สำหรับประเทศไทย ได้มีการศึกษาวิจัยเพื่อหาฝนใช้การสำหรับข้าวและพืชไร่ในเชิง Empirical ในทำนองเดียวกับที่ FAO เสนอแนะ สำหรับโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีโดยมีรูปแบบสมการดังนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = R เมื่อ RR*"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "(4.26)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "R = ปริมาณฝนรายเดือน (มม.)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "Re = ปริมาณฝนใช้การรายเดือน (มม.)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "ค่าสัมประสิทธิ์ A, B และ R*แสดงอยู่ในตารางที่ 4.3"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "เนื่องจากว่าวิธีการให้นํ้าและการใช้นํ้าของข้าวนั้นแตกต่างจากพืชอื่น เช่นพืชไร่ ผัก และพืชสวนมาก เพราะแปลงนาข้าวส่วนใหญ่มีคันดินล้อมรอบ ฝนที่ตกลงในนาถ้ามีปริมาณไม่มากจนเกินไป ก็จะถูกกักเก็บไว้ได้ทั้งหมด นอกจากนั้นข้าวยังมีความต้องการนํ้าชลประทานสูงเพราะ จะต้องเ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "สำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย บริษัทวิศวกรที่ปรึกษา (Engineering Consultants, Inc.) ได้แนะนำการคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับข้าวเป็น % ของฝนที่ตก ดังรูปที่ 4.1ข้อแนะนำดังกล่าวถือว่าฝนที่ตกไม่เกิน 200 มม./เดือน ถือเป็นฝนใช้การ 100%ฝนที่เกิน 200 มม. %ฝนใช้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "หมายเหตุฝนใช้การสำหรับนาข้าวอาจมีค่ามากกว่าความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงนาได้ ทั้งนี้ เพราะคันนาทำให้สามารถเก็บกักฝนที่ตกลงในแปลงไว้ใช้ในเดือนถัดไปได้ ซึ่งต่างจากพืชไร่ที่พิจารณาว่าฝนส่วนที่เกินความต้องการนํ้าของพืช จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืช"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "ตัวอย่างที่ 4.3 จงคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีฝนตกในเดือนกรกฎคมสิงหาคม และกันยายน เท่ากับ 172.6 , 222.6 , และ 391.0มม. ตามลำดับวิธีทำ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "สำหรับภาคกลางของประเทศไทย บริษัท Acres International Ltd. ได้เสนอแนะการคำนวณปริมาณฝนใช้การไว้ ดังแสดงในตารางที่ 4.5"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "กรณีที่ 2 ได้แก่สภาพการทำนาในปัจจุบันแต่ปริมาณนํ้าฝนที่เก็บไว้ในแปลงนามีความสำคัญต่อการ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-6", "c": "บทที่ 4", "s": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", "p": 153, "x": "กรณีที่ 3 ในอนาคตถ้ามีการปรับปรุงสภาพแปลงนาให้สามารถเก็บนํ้าฝนไว้ให้พืชใช้ได้มากขึ้น"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึง ความมีประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(Conveyance) แจกจ่ายนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก(Distribution) และการให้นํ้ากับพืช(Application)ในด้านการจัดการนํ้า ประสิทธิภาพการชลประทานเป็นดัชนีที่ชี้ให้เห็นว่าควรทำการปรับปรุงวิธีการส่งนํ้าให้พืช ตลอดจน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ตัดสินใจเลือกค่าประสิทธิภาพชองการชลประทานที่เหมาะสมในการออกแบบระบบใหม่ หรือช่วยในการพิจารณาแก้ไขปรับปรุงระบบชลประทานที่มีอยู่แล้วให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "การสูญเสียนํ้าชลประทานเกิดขึ้นได้ 2 ทาง คือ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(1) การสูญเสียนํ้าในระบบส่งนํ้าและระบบแจกจ่ายนํ้าในระหว่างการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก เนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และการรั่วไหลออกตามจุดอ่อนของระบบ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(2)การสูญเสียนํ้าในแปลงเพาะปลูกขณะเกษตรกรให้นํ้าแก่พืชในลักษณะของการรั่วซึมเลยเขตรากพืช(Deep Percolation, DP) และการไหลเลยท้ายแปลง(Runoff, RO)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "นํ้าชลประทานที่สูญเสียไปในขบวนการต่างๆ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่หนึ่งเป็นการสูญเสียนํ้าซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น กระระเหย การรั่วซึม ในระบบส่งนํ้าและระบบกระจายนํ้า แต่อย่างไรก็ตามการสูญเสียในส่วนนี้สามารถทำให้ลดน้อยลงได้ถ้าได้รับการออกแบบก่อสร้าง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ประสิทธิภาพของการชลประทานจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับสิ่งต่างๆ ดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(1) คุณสมบัติของดินโดยทั่วๆ ไปดินเนื้อหยาบซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าสูง เมื่อให้นํ้าชลประทานแบบผิวดิน ย่อมจะเกิดการสูญเสียนํ้าโดยการไหลซึมเลยเขตราก(DP) มาก ในทางกลับกันดินเนื้อละเอียดซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าตํ่าเมื่อให้นํ้าแบบเดียวกันจะเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจา"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(2) สภาพภูมิประเทศ การส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ราบเรียบย่อมทำได้ง่ายสะดวก และมีประสิทธิภาพมากกว่าการส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ลาดชันหรือเป็นคลื่น เพราะสภาพภูมิประเทศแบบหลังจะทำให้ต้องวางแนวคลองหรือคูนํ้ายาวออกไปตามสภาพพื้นที่ ซึ่งการระเหยและรั่วซึมย่อมจะมากขึ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ตามไปด้วย นอกจากนี้การใช้นํ้าในแปลงเพาะปลูกที่ไม่ราบเรียบหรือมีความลาดชันสูง ย่อมจะสิ้นเปลืองนํ้ามากกว่าถ้าต้องการให้ทุกจุดในแปลงได้รับนํ้าตามที่ต้องการ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(3) สภาพลมฟ้าอากาศสภาพลมฟ้าอากาศจะมีผลต่อการสูญเสียนํ้าในรูปของการระเหยในคลอง คูส่งนํ้า และในแปลงเพาะปลูก ซึ่งย่อมจะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานด้วย แต่ก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(4)ปริมาณนํ้าชลประทานที่จะให้กับพืชสำหรับวิธีการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ก็มีผลกระทบต่อประสิทธิภาพของการชลประทานเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะถ้าความลึกของนํ้าที่ให้น้อยจะทำให้นํ้าไม่แผ่กระจายไปทั่วแปลง หัวแปลงจะได้รับนํ้ามากเกินไป และเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากกา"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(5) วิธีการให้นํ้าชลประทานโดยทั่วไปแล้วการให้นํ้าชลประทานทุกวิธีจะมีประสิทธิภาพสูงในสภาพดิน ภูมิประเทศและลมฟ้าอากาศเหมาะสม อย่างไปก็ตามในสภาพบางอย่างวิธีการให้นํ้าชลประทานบางแบบ อาจมีประสิทธิภาพสูงกว่าวิธีอื่น เช่นในที่ราบลมแรงและปลูกพืชต้นชิด การให้นํ้าชลประท"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(6) ความสมบูรณ์ของการออกแบบและก่อสร้างระบบส่งนํ้านอกจากวิธีการให้นํ้าชลประทานแล้วประสิทธิภาพยังขึ้นอยู่กับระบบส่งนํ้าว่าได้รับการออกแบบและก่อสร้างไว้อย่างถูกต้องมีอาคารและเครื่องมือควบคุมนํ้าสมบูรณ์เพียงใด อย่างไรก็ตามจะทราบว่าระบบส่งนํ้าที่ออกแบบและก่อสร้างไว"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(7) ความชำนาญของผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าการใช้นํ้าอย่างประหยัดและถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากต่อประสิทธิภาพของระบบชลประทาน ถึงแม้ว่าองค์ประกอบต่างๆ ดังกล่าวแล้วจะดีและเหมาะสมเพียงใดก็ตาม ถ้าผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าไม่ได้ทำตามแผนที่วางไว้ใช้นํ้าอย่างไม่ประหยัดและถูกต้อ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ประสิทธิภาพของการชลประทานคือตัวชี้วัดความสามารถในการทำงานของระบบส่งนํ้า ระบบแจกจ่ายนํ้าตลอดจนการใช้นํ้าของโครงการ เพื่อนำมาใช้ปรับปรุงข้อบกพร่องต่างๆ ให้ดีขึ้น ดังนั้นการ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ควบคุมการส่งนํ้าในทุกส่วนของระบบให้ได้ผลดี จำเป็นจะต้องมีการวัดประสิทธิภาพของการชลประทานในส่วนต่าง ๆ ตั้งแต่แหล่งนํ้าจนแปลงเพาะปลูก แล้วนำผลการตรวจวัดค่าประสิทธิภาพของการชลประทานไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนและออกแบบชลประทานอื่น ๆ ต่อไป หรือนำมาใช้ในการคำนวณหาปริมา"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "โดยทั่วไปประสิทธิภาพของการชลประทาน หมายถึง อัตราส่วนที่เกิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องการต่อปริมาณนํ้าที่ส่งให้ทั้งหมด ณ ตำแหน่งที่พิจารณา ซึ่งสามารถคิดแยกเป็น 3 ส่วนคือ ประสิทธิภาพการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูก ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของระบบคูส่งน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(1) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Water Application Efficiency, Ea)ประสิทธิภาพในการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูกหมายถึงอัตราส่วนคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าที่เก็บกักอยู่ในเขตรากพืชในขณะทำการใช้นํ้า(สำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว) ต่อปริมาณนํ้าที่แปลงเพาะปลูกได้รับ ซึ่งค่าป"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "เมื่อEa= ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(%) Wn= ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่พืช(Net Irrigation Water Requirement) ซึ่งเท่ากับปริมาณนํ้า"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ที่เก็บกักอยู่ในเขตรากในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว หรือปริมาณนํ้า"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "ที่เก็บกักอยู่ในแปลงในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับข้าวWp=ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ(Irrigation Water Supply to Plot) (2)ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของคูส่งนํ้า (Farm Ditch Distribution Efficiency, Eb)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกมีขนาดใหญ่ จะต้องมีระบบคูส่ง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "เมื่อEb= ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(%) Wp= ปริมาณที่แปลงเพาะปลูกได้รับWf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้า (Irrigation Water Supply to Farm Ditch)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับนํ้าจากคลองโดยตรงจะถือว่า Wp = Wf"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(3)ประสิทธิภาพในการส่งนํ้าของระบบคลอง(Conveyance Efficiency, Ec)เนื่องจากปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ส่งจากแหล่งนํ้าไปตามระบบคลองและคูส่งนํ้าไปสู่แปลงเพาะปลูกจะมีการสูญเสียเนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และถูกพืชที่ขึ้นอยู่ตามริมคลองใช้ การจะบอกว่าคลองส่งนํ้าทำ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "Ec= ประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(%) Wf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้าWr= ปริมาณที่ผันไปจากแหล่งนํ้า (Irrigation Water Supply from Water Resources)เมื่อทราบประสิทธิภาพของแต่ละส่วน กล่าวคือ ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า (Eb) และประสิทธิภาพในการส"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "(4.30)เมื่อEi= ประสิทธิภาพการชลประทานของโครงการ(%)ค่าประสิทธิภาพการชลประทานของส่วนต่างๆของระบบชลประทาน แสดงอยู่ในตารางที่ 4.6"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-7", "c": "บทที่ 4", "s": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", "p": 160, "x": "วราวุธ(2548) ได้จัดทำตารางสรุปค่าประสิทธิภาพการชลประทานในเกณฑ์สูง เกณฑ์ตํ่า และเกณฑ์เฉลี่ย ไว้ในตารางที่ 4.7 และรวบรวมค่าประสิทธิภาพการชลประทานที่มีผู้ประเมินไว้ ดังแสดงในรูปที่ 4.3ซึ่งจะเห็นได้ว่าค่าประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทยที่มีการประเมินไว้ ส่วนใหญ่"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าสำหรับการวางแผนการส่งนํ้า จะต้องทราบข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับสภาพดิน ภูมิอากาศ พืชที่ปลูก วิธีการให้นํ้า วิธีการส่งนํ้าและสมรรถนะของระบบส่งนํ้าของโครงการ แล้วนำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยใช้สูตรที่กล่าวถ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "ความถูกต้องแม่นยำในการคำนวณ ขึ้นอยู่กับความถูกต้องของข้อมูล ดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(1)รูปแบบการปลูกพืช(Cropping Pattern) ซึ่งแสดงถึงชนิดของพืชที่ปลูก ช่วงที่ปลูก ตลอดจนพื้นที่ที่ปลูกพืชแต่ละชนิด"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(2) คุณสมบัติของพืช เช่น ความลึกของเขตราก จุดวิกฤต(Critical Point) ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชรายวันเดือนหรือฤดูกาล หรือปริมาณความต้องการนํ้าสูงสุด"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(3) สภาพภูมิอากาศ เช่น อุณหภูมิ การระเหย รังสีอาทิตย์ ความเร็วลม และความชื้นสัมพัทธ์ เพื่อใช้ในการประเมินความต้องการนํ้าของพืชและการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการระเหยในระบบส่งนํ้าและปริมาณฝนใช้การที่จะนำมาหักลบหาความต้องการนํ้าชลประทาน(4) คุณสมบัติดิน ได้แก่ความชื้น"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "เนื่องจากปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการใช้นํ้า การสูญเสียนํ้า และปริมาณฝนใช้การในแปลงเพาะปลูกพืชข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวต่างกันออกไป ดังรูปที่ 4.4ดังนั้น การหาความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับการปลูกข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวจึงมักพิจารณาแยกออกจากกัน และนำมารวมกันเป็นความต้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "Wp + Re + Gc = ETC +P + RO + ∆Sw"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(4.31)เมื่อWp= ปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ให้กับแปลงเพาะปลูกRe= ปริมาณฝนใช้การGC= ปริมาณนํ้าใต้ดินที่ซึมเข้าสู่เขตรากพืชETC= ปริมาณการใช้นํ้าของพืชP= ปริมาณนํ้าที่ไหลซึมเลยเขตรากRO.=ปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง∆Sw= ปริมาณการเปลี่ยนแปลงความชื้นในดิน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานของแปลงพืชที่ไม่ใช่ข้าวตามวิธีในสมการที่ 4.31 เป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องแน่นอนแต่ในทางปฏิบัติการคำนวณค่าความต้องการนํ้าชลประทานเพื่อการวางแผนการส่งนํ้าจะใช้วิธีการคำนวณเป็นช่วงๆ เช่น รายสัปดาห์ หรือรายเดือน ดังนั้น จะถือว่าค่า ∆S"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "Wn= Wp – P – RO= ETC – Re"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(4.32)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "Wn= ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "จากรูปที่ 4.4(ข)จะสามารถเขียนสมการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกข้าว ได้ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "Wn + Re = ETC + P + S"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(4.33)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "S = การรั่วซึมทางด้านข้าง(Seepage)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "ปกติ S มีค่าไม่มากนัก จึงมักรวมเทอม P และ S เข้าด้วยกัน เป็น PS และรวมเรียกว่าการรั่วซึมในแปลงนา ดังนั้นสมการ 4.33 สามารถเขียนในรูป Wnได้ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "Wn = ETC + PS - Re"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "(4.34)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "ตัวอย่างที่ 4.4 จงคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูกและที่คูส่งนํ้า จากข้อมูลที่กำหนดให้ดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 250 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• พืชที่ปลูกคือไร่ มีค่า ETC = 125 มม./เดือน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• ปริมาณฝนใช้การ(Re) = 43 มม./เดือน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) = 55%"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• และประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "คำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ จากสมการที่ 4.27"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "Wn = ETC-Re = 125 -43 = 82 มม./เดือน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "= (6.21/54) x 250 = 29 ลิตร/วินาที"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "ในกรณีที่มีการปลูกพืชหลายอย่างในพื้นที่เพาะปลูก จะต้องคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของพืชแต่ละอย่างในแต่ละช่วงเวลา และเมื่อรวมปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่ต้องส่งไปให้พืชแต่ละชนิดเข้าด้วยกัน จะได้ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานทั้งหมดที่จะต้องส่งให้พื้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "ตัวอย่างที่ 4.5 จงหาปริมาณนํ้าความต้องการนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งให้คูส่งนํ้าสายหนึ่ง จากข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 300 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• พืชที่ปลูกคือข้าว มีค่า ETC = 170มม./เดือน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• ปริมาณฝน(R) ที่ตกในพื้นที่เพาะปลูก = 100 มม./เดือน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• ปริมาณการรั่วซึมในแปลงนา(PS) =2 มม./วัน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• ประสิทธิภาพการให้นํ้า(Ea) =55%"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-8", "c": "บทที่ 4", "s": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", "p": 167, "x": "• ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำจากตารางที่ 4.5 สมมติให้สภาพแปลงนาเป็นในกรณีที่ 1 และไม่ใช่เดือนตุลาคมเมื่อ R = 100 มม./เดือน จะได้ Re = 80 มม./เดือนคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ(Wn)จากสมการที่ 4.34 Wn = ETC + PS – Re = 170 + 2 x 30 – 80 ="}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "โปรมแกรม CROPWAT 8.0 ประกอบด้วย 8 เมนูหลัก มี 5 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu) และ 3 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu) ดังแสดงในรูปที่ 4.5"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล ได้แก่"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(1) Climate/EToสำหรับป้อนข้อมูล ETOหรือข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(2) Rainสำหรับป้อนข้อมูลฝน และคำนวณฝนใช้การ โดยวิธีที่กล่าวถึงในหัวข้อ 4.6.1"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(3) Cropสำหรับป้อนข้อมูลพืช เช่นช่วงเวลาการเจริญเติบโต KCและวันที่ปลูกพืช"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(4) Soilสำหรับป้อนข้อมูลดิน เช่น Field Capacity, Permanent Wilting Point, Depletion"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "Fraction(p) สำหรับใช้คำนวณเพื่อกำหนดการให้นํ้าแก่พืช(Irrigation Scheduling)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(5) Crop patternสำหรับป้อนข้อมูลรูปแบบการปลูกพืช เพื่อใช้ในการคำนวณปริมาณความ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "ต้องการนํ้าชลประทานของโครงการ (Scheme Water Supply)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(6) CWRสำหรับการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชตามสมการ ETC = KC.ETO"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(7) Schedulesสำหรับการคำนวณตารางการให้นํ้าชลประทาน(Irrigation Schedule) ตามเกณฑ์ที่"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "กำหนดไว้ในโปรแกรม ซึ่งผู้ใช้สามารถเลือกทางเลือกในการกำหนดการให้นํ้าได้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "(8) Schemeสำหรับการคำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการจากรูปแบบการ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "ปลูกพืชที่กำหนดไว้ในเมนูที่ 5 (Crop pattern)"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "คำแนะนำในการใช้โปรแกรม CROPWAT 8.0 เบื้องต้น คือ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "• เมื่อเปิดโปรแกรมให้เข้า Setup เพื่อจัดการ Folder เก็บข้อมูลและรูปแบบข้อมูลที่จะใช้"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "• Click ที่ Icon (เมนู) ด้านซ้ายมือเช่น Climate/ETo, Rain, Crop, Soil จะปรากฏตารางสำหรับ"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "การกรอกข้อมูลใหม่ดังรูปที่ 4.6 แต่ถ้ามีไฟล์ข้อมูลอยู่แล้วให้เลือกไฟล์ข้อมูลโดยเข้า File +"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-9", "c": "บทที่ 4", "s": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", "p": 171, "x": "Open Data Files ข้อมูลจะถูก Load เข้าตารางพร้อมแสดงผลการคำนวณ ดังรูปที่ 4.7 -4.12"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-10", "c": "บทที่ 4", "s": "4.10 เอกสารอ้างอิง", "p": 181, "x": "ฉลอง เกิดพิทักษ์(2526). การจัดการนํ้าในลุ่มนํ้าของประเทศไทย. ฟิสิกส์เซ็นเตอร์ การพิมพ์.กทม.วราวุธ วุฒิวณิชย์(2525).การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.วราวุธ วุฒิวณิชย์ (2548). ประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย. การประชุมวิชาการ เรื่"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-10", "c": "บทที่ 4", "s": "4.10 เอกสารอ้างอิง", "p": 181, "x": "ประเทศไทยครั้งที่ 1. 22 เมย. 2548วัชระ เสือดี (2537). การพัฒนาโปรแกรมติดตามผลและประเมินผลการใช้นํ้าโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษา"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-10", "c": "บทที่ 4", "s": "4.10 เอกสารอ้างอิง", "p": 181, "x": "สองพี่น้อง. วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท . บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์. 445น.วิบูลย์ บุญยธโรกุล(2526). หลักการชลประทาน.โรงพิมพ์เอเชีย กทม."}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-11", "c": "บทที่ 4", "s": "4.11 แบบฝึกหัด", "p": 182, "x": "(1) ให้แต่ละกลุ่มคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนโดยใช้ Program CROPWAT 8.0 จากข้อมูลภูมิอากาศใน ข้อ 1 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และระบบการปลูกพืชในข้อ 2 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และข้อมูลฝนในตารางที่ 1"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-11", "c": "บทที่ 4", "s": "4.11 แบบฝึกหัด", "p": 182, "x": "(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 1-5 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1ตาราง ข้อมูลเกี่ยวกับ Kc ให้ดูจากตารางค่า Kc ของ FAO"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-11", "c": "บทที่ 4", "s": "4.11 แบบฝึกหัด", "p": 182, "x": "(2) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทานดัง"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-11", "c": "บทที่ 4", "s": "4.11 แบบฝึกหัด", "p": 182, "x": "มม./เดือน และลูกบาศก์เมตร/เดือน"}, {"u": "chapters/ch04.html#s4-11", "c": "บทที่ 4", "s": "4.11 แบบฝึกหัด", "p": 182, "x": "หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "(Permanent Wilting Point)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "5.2. คุณสมบัติของดินเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้น้ำแก่พืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "5.2.1 เนื้อดิน (Soil Texture)เนื้อดินหมายถึงคุณสมบัติของดินที่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "เกี่ยวกับเม็ดดินซึ่งดินในการเกษตรประกอบไปด้วยเม็ดดิน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "3 ชนิด คือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "1 ) เม็ดทราย (Sand) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "2 ) เม็ดตะกอนทราย (Silt) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "3 ) เม็ดดินเหนียว (Clay) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่า"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "การแยกเม็ดดินทั้ง 3 ชนิด ออกจากกันทำได้โดยใช้วิธีที่เรียกว่าHydrometer Method"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ทราย เม็ดตะกอนทราย และเม็ดดินเหนียว ตามมาตรฐาน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินกลุ่มที่สำคัญ มีดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "1 ) ดินทราย (Sand) ประกอบด้วยทรายมากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "จึงมีลักษณะหลวงตัวและแยกกันเป็นเม็ด ๆ ทรายแต่ละเม็ด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "สามารถมองเห็นและสัมผัสได้โดยง่าย เมื่อใช้มือบีบขณะแห้งแล้วคลายออก ทรายจะร่วงหล่นแยกออกจากกัน ถ้าบีบกดเมื่อเปียกชื้น ทรายจะจับเป็นก้อน แต่จะแตกเมื่อจับต้อง2) ดินร่วนปนทราย (Sandy Loam)ประกอบด้วยทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ แต่มีตะกอนและดินเหนียวปนอยู่พอที่จะทำให้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "แป้ง ไม่ว่าจะแห้งหรือเปียก ดินมักจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งหยิบจับได้โดยไม่แตกหัก5) ดินร่วนปนดินเหนียว (Clay Loam) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเป็นก้อนหรือแผ่น ซึ่งมักจะแข็งเมื่อแห้ง เมื่อใช้นิ้วบี้ดูจะเป็นแผ่นบาง ๆ ซึ่งแตกได้ง่าย เนื้อดินเปียกจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งจะต้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "gravity)ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (AS) คืออัตราส่วนระหว่างน้ำหนักของดินแห้งต่อน้ำหนักของน้ำที่มีปริมาตรเท่าดินทั้งก้อนซึ่งรวมถึงช่องว่างระหว่างเม็ดดินด้วย"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ปริมาตรอากาศในช่องว่างระหว่าง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน ซึ่งเท่ากับ ปริมาตรของอากาศ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "(Va) + ปริมาตรน้ำ (Vw) + ปริมาตรของเม็ดดิน (Vs)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "γ = ความหนาแน่นของน้ำซึ่งมีค่าเท่ากับ 1 กรัม ต่อ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ลูกบาศก์เซนติเมตร หรือ 62.4 ปอนด์ ต่อ ลูกบาศก์ฟุต"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ความชื้นชลประทานหมายถึง ความชื้นที่เหลือยู่ในดินเมื่อแรงดึงความชื้นภายในดินมีค่าอยู่ระหว่าง 1/10 ถึง 1/3 บรรยากาศ(1/10 บรรยากาศสำหรับดินทราย และ 1/3 บรรยากาศสำหรับดินเหนียว)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร คือความชื้นที่เหลืออยู่ในดิน เมื่อดินมีแรงดึงความชื้นเท่ากับ 15 บรรยากาศ จากนิยามดังกล่าวจะสามารถหาค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉา ได้โดยใช้เครื่องแยกความชื้นออกจากดิน (Soil Moisture Extractor)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "วิธีการหาค่าความชื้นชลประทาน และความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร จะทำได้ง่าย ๆ โดยการนำตัวอย่างดินในแปลงมาทำให้อิ่มตัวด้วยน้ำ แล้วจึงนำไปไว้ในหม้อความดัน (Extractor Chamber)ปรับความดันให้เท่ากับ 1/10 หรือ 1/3 หรือ 15 บรรยากาศ รอจนแรงดึงความชื้นของดินกับความดันภายใน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "ต้องการรู้ความสามารถอุ้มน้ำของดินที่แรงดึงความชื้นอื่น ๆนอกจาก 1/10 หรือ 1/3 หรือ 15 บรรยากาศ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "จุดวิกฤต หมายถึงจำนวนความชื้นที่พืชนำเอาไปใช้ได้ที่ยังเหลืออยู่ในดินในระดับที่เริ่มจะกระทบกระเทือนต่อผลผลิต"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "-ในเขตแห้งแล้งและกึ่งแห้งแล้งที่พืชได้รับส่วนใหญ่เป็นน้ำชลประทาน จากการศึกษาพบว่าควรจะให้น้ำเมื่อความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้ลดลงประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง ถ้าหากหลังการให้น้ำทุกครั้งมีความชื้นที่ Field capacity ดินจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้อยู่ร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-1", "c": "บทที่ 5", "s": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", "p": 189, "x": "- ในเขตชุ่มชื้นที่มีน้ำที่พืชใช้ส่วนใหญ่อาจมาจากฝน ดังนั้นการให้น้ำจึงทำกันเฉพาะในช่วงที่ขาดฝน และถ้าหากต้องการจะใช้น้ำฝนให้มากที่สุดเพื่อเป็นการประหยัดน้ำชลประทานแล้วก็จะต้องจัดที่ไว้สำหรับเก็บน้ำฝนให้มากที่สุด นั่นก็คือ ยอมให้ความชื้นในดินลดลงมาใกล้ขีดเหี่ยว"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "มีช่วงเวลาหนึ่งในช่วงการเจริญเติบโตของพืชซึ่งเรียกว่าช่วงวิกฤต (Critical Period) ซึ่งเมื่อเกิดการขาดน้ำแล้วจะทำให้ปริมาณผลผลิตลดลงมากที่สุด หรือทำให้คุณภาพผลผลิตลดลง หรือทั้งปริมาณและคุณภาพของผลผลิตลดลง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "การขาดน้ำในช่วงวิกฤตจะมีผลต่อข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และธัญพืชต่าง ๆ ด้วยเหมือนกัน ถ้าพืชได้รับน้ำอย่างเพียงพอในระยะเริ่มต้นของการเจริญเติบโต ช่วงวิกฤตของข้าวสาลีคือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "1 ) เมื่อพืชงอกอย่างสมบูรณ์แล้วและเริ่มขยายตัวโตขึ้น การ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "ขาดน้ำในช่วงนี้จะลดจำนวนรวงและจำนวน เมล็ดต่อรวง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "2 ) ช่วงที่เริ่มออกดอก การขาดน้ำจะลดจำนวนเมล็ดต่อรวง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "3 ) ในช่วงเริ่มต้นออกเมล็ด การขาดน้ำประกอบกับลมที่ร้อน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-3", "c": "บทที่ 5", "s": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", "p": 200, "x": "และแห้งแล้งจะทำให้การให้เมล็ดไม่ดีหรือเมล็ดลีบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "เมื่อพิจารณาองค์ประกอบทุกอย่างแล้วอาจแบ่งการกำหนดการให้น้ำเป็น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "1 ) ต้องการการให้น้ำบ่อยครั้ง จึงจะให้ผลผลิตสูง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "2 ) ไม่จำเป็นต้องให้น้ำบ่อยครั้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "1 ) กลุ่มที่ต้องการให้น้ำบ่อยครั้ง มีสภาวะของพืช ดิน ภูมิอากาศและการจัดการเพาะปลูกดังนี้คือ(ก) พืช1. มีรากตื้น ไม่หนาแน่น และอัตราการแผ่ขยายต่ำ2. การเจริญเติบโตส่วนใหญ่อยู่ในช่วงที่ไม่มีฝน หรือช่วงที่มีการระเหยและคายน้ำมาก3. ผลผลิตที่ต้องการเป็น ลำต้น ใบ ดอก ห"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "1. มีลักษณะที่ทำให้อัตราการระเหยและการคายน้ำสูง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "1. ปลูกพืชตอนต้นฤดูแล้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "2. ต้องการผลผลิตสูง ถึงแม้ว่าจะทำให้การเก็บเกี่ยวล่าช้าไปบ้างก็ยอม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "3. ราคาของผลผลิตขึ้นอยู่กับน้ำหนักสด หรือขนาดของส่วนที่เก็บเกี่ยว"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "2 ) กลุ่มที่ไม่จำเป็นต้องให้น้ำบ่อยครั้งนัก มีสภาวะของพืช ดินภูมิอากาศ และการจัดเพาะปลูกดังนี้คือ(ก) พืช1. มีรากลึก แผ่กระจายอย่างหนาแน่น และมีอัตราการแผ่ขยายของรากสูง2. พืชมีความต้านทานต่อการขาดน้ำสูง3. การเจริญเติบโตส่วนใหญ่อยู่ในฤดูฝน หรือในช่วงที่มีการระเห"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-4", "c": "บทที่ 5", "s": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", "p": 200, "x": "(ข) ดิน1. ชั้นดินลึก โครงสร้างดี2. อัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดินพอเหมาะ การระบายน้ำและการถ่ายเทอากาศในดินดี3. ดินระบายน้ำออกมาให้พืชได้มากเมื่อใช้แรงดึงความชื้นต่ำ4. ดินและน้ำชลประทานมีเกลืออยู่น้อย5. มีปุ๋ยอยู่ในดินไม่มากนักและแผ่กระจายอยู่ตลอดความลึกของชั้นดิ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "การกำหนดการให้น้ำอาจพิจารณาได้จากลักษณะอาการของพืชที่ปลูก คุณสมบัติที่เกี่ยวข้องกับจำนวนความชื้นของดิน การคำนวณจากการใช้น้ำของพืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "5.5.1 การกำหนดให้น้ำแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งน้ำหนัก (Gravimetric Sampling)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(1) ความชื้นในดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง จะหาได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เมื่อ PW = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(2) ความชื้นในดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร จะหาได้จากสมการ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เมื่อ PV = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(3) ความชื้นในดินในรูปของความลึกของน้ำต่อความลึกของดิน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ถ้าทำการเก็บตัวอย่างดินในแปลงเป็นรูปทรงกระบอกเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร สูง 1 เมตร จากนั้นทำการแยกน้ำออกจากดินให้หมด แล้วนำไปเทลงในหลอดแก้วรูปทรงกระบอกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 15 เซนติเมตรเท่านั้น ถ้าได้น้ำในหลอดแก้วเท่ากับ 15 เซนติเมตร จะบอกได้ว่าดินมีความชื้น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความลึกของน้ำที่แยกออกจากดิน = d เมตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "π(X)2"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "d∴ ปริมาตรของน้ำที่แยกออกจากดิน (VW) =×"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ลบ.ม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความสูงของแท่งตัวอย่างดิน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= D เมตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "π(X)2"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "×D∴ ปริมาตรของแท่งดินตัวอย่าง (v)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ลบ.ม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความลึกของดินกับเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ในการชลประทานระดับแปลงนา"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ประสิทธิภาพของการชลประทานบนแปลงเพาะปลูกเป็นเปอร์เซ็นต์"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำส ุทธิจะต้องให้แก่พืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= 100 x"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำท ั้งหมดที่จะต้องให้แก ่พืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "การวัดจำนวนความชื้นของดินโดยการชั่งน้ำหนักเป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องดี แต่ก็มีข้อเสียที่ทำให้ไม่สามารถใช้ได้ทั่ว ๆ ไปอยู่หลายอย่าง คือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(1) ต้องใช้เวลาและแรงงานมาก กล่าวคือ ต้องออกไปเก็บ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างดินนำมาเข้าเตาอบ และคอยจนดินแห้งซึ่งจะต้องใช้เวลาอย่างน้อย 24 ชั่วโมง จึงจะได้คำตอบที่ต้องการ(2) ต้องการเครื่องมือหลายชิ้น เช่น สว่านเจาะเก็บตัวอย่าง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ดิน กระป๋องเก็บตัวอย่าง เครื่องชั่งน้ำหนักและเตาอบเครื่องมือเหล่านี้บางชิ้นมีใช้เฉพาะในห้องทดลองเท่านั้น(3) ความละเอียดถูกต้องขึ้นอยู่กับกรรมวิธีในการเก็บ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่าง จำนวนตัวอย่าง ความสม่ำเสมอของเนื้อดินในพื้นที่เพาะปลูก และความชำนาญของผู้เก็บตัวอย่าง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "5.5.2 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน (Feel and Appearance)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "5.5.3 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่นิยมใช้กันทั่ว ๆ ไปได้แก่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "- Tensiometer"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "- Electrical Resistance Instrument"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "- Neutron Moisture Mater 1) Tensiometer เป็นเครื่องมือที่ใช้วัดแรงดึงความชื้นของดินที่อยู่ในสภาวะสมดุลย์กับน้ำในกระเปาะพรุน เมื่อรู้ความสัมพันธ์ระหว่างแรงดึงความชื้นของดินและจำนวนความชื้นในดินตงบริเวณจุดที่ตั้งTensiometer ก็จะทราบค่าจำนวนความชื้นในดิน ณ จุดนั้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "สูงสุด สำหรับพืชที่ปลูกในดินที่ลึกและมีการระบายน้ำดี"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "สูงสุด สำหรับพืชที่ปลูกในดินที่ลึกและมีการระบายน้ำดี(ต่อ)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "* ใช้ค่าน้อยเมื่อสภาพอากาศก่อให้เกิดการระเหยและการคายน้ำมาก และใช้ค่ามากเมื่อสภาพอากาศก่อให้เกิดการระเหยและการคายน้ำน้อย"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "มิ.ย."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ส.ค."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ก.ย."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ที่ระยะ 30 ซม. และ 60 ซม.เมื่อดินที่ 30 ซม. ซึ่งมีรากอยู่หนาแน่นแห้ง แต่ที่ระดับ 60 ซม. ยังเปียกอยู่ก็ให้น้ำแต่น้อย (3-4 ชั่วโมง) เมื่อทั้งระดับ 30 ซม. และ 60 ซม. แห้งก็เพิ่มเวลาให้น้ำให้มากขึ้น (7 ชั่วโมง) เพื่อให้ดินเปียกตลอดความลึก"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "2 ) Electrical Resistance Instrument เป็นเครื่องมือวัดความชื้นในดินแบบวัดแรงต้านไฟฟ้าของวัสดุพรุนซึ่งมีส่วนประกอบที่สำคัญคือ เครื่องวัดความต้านทานไฟฟ้าซึ่งสามารถแปลงค่าความต้านทานเป็นความชื้นในดินเรียกว่าSoil Moisture Meter และก้อนความต้านทาน (Resistance Block"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "3 ) Neutron Moisture Meter เครื่องวัดความชื้นแบบวัดการแผ่กระจายของนิวตรอน Neutron Moisture Meter เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการกำหนดการใช้น้ำที่มีประสิทธิภาพยิ่งเพราะสามารถวัดความชื้นในดินได้สะดวกรวดเร็ว มีความคล่องตัวและแม่นยำสูงเครื่องมือชนิดนี้ประกอบด้วยส่วนสำคั"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "5.5.4 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยพิจารณาจากการให้น้ำของพืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "การคำนวณเพื่อต้องการทราบว่าเมื่อไรต้องให้น้ำแก่พืช หรือการกำหนดเวลาการให้น้ำแก่พืชได้นั้น จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่สำคัญดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(1) ความสามารถอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ของดิน(2) ความลึกของรากพืช(3) อัตราการใช้น้ำของพืช1) ความสามารถอุ้มน้ำของดิน ดังได้กล่าวมาแล้วว่าดินเปรียบเสมือนถังน้ำ หรือที่เก็บน้ำโดยธรรมชาติให้แก่รากพืชดินแต่ละชนิดก็มีความสามารถอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้แตกต่างกันพอจะกล่าวแยกเป็น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "2 ) ความลึกของรากพืช เป็นสิ่งสำคัญในการกำหนดความลึกของดินที่จะให้น้ำ และใช้คำนวณหาปริมาณน้ำทั้งหมดที่ดินจะเก็บไว้ให้พืชใช้ได้สูงสุด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "3 ) อัตราการใช้น้ำของพืช พืชแต่ละชนิดมีความต้องการใช้น้ำไม่เท่ากันทุกระยะของการเจริญเติบโตในระยะเริ่มแรกของการเจริญ พืชจะใช้น้ำเป็นปริมาณน้อยและใช้มากที่สุดเมื่อถึงระยะออกดอก การเกิดเป็นเมล็ดหรือติดผล และต้องการน้ำน้อยที่สุด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "จะรู้ได้อย่างไรว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เมื่อรู้ว่าถึงกำหนดเวลาให้น้ำแก่พืชแล้ว และอยากจะรู้ว่า ควรให้น้ำครั้งละเท่าใดนั้นก็จะพิจารณาได้เป็น 2 แนวทางคือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "1 ) พิจารณาจากความสามารถอุ้มน้ำของดิน ว่าน้ำพร่องลงไปมากน้อยเพียงใด ปกติก่อนให้น้ำจะยอมให้พร่องลงได้ประมาณ50% ของความสามารถอุ้มน้ำได้เต็มที่ในเขตรากพืชดังนั้น ปริมาณน้ำที่เราจะต้องให้จริง จะมีค่าดังนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำท ี่ยอมให้พืชใช้(มมม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ ="}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "x 100"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ประสิทธิภาพของการให้น้ำ(%)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างการกำหนดการให้น้ำ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่าง1 ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินมีข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขนาดวงแหวน เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตร น้ำหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 40 กรัม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "น้ำหนักดินแห้งหลังอบรวมน้ำหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 240 กรัม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างที่ 2 ในการหาความในดินในแปลงเพาะปลูกแปลงหนึ่งซึ่งเนื้อดินเป็นดินร่วน โดยใช้สว่านเจาะเก็บ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างดิน ปรากฏว่ามีข้อมูลดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "น้ำหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง = 17 กรัม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "น้ำหนักดินเปียกรวมน้ำหนักกระป๋อง = 125 กรัม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "น้ำหนักดินแห้งรวมน้ำหนักกระป๋อง = 105 กรัม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื่นในดิน = 20 x 100 = 18.5 โดยน้ำหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (PV)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างที่ 3 จงหาความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ความชื้นชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื้นของดินก่อนการให้น้ำ = 8.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื้นที่ Field Capacity = 21.0 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน = 1.20"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "วิธีทำ ความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ชลประทาน (Field Capacity)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= 21.0 – 8.5 = 11.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ดังนั้น จะต้องให้น้ำแก่ดิน 12.42 เซนติเมตร ดินจึงมีความชื้นที่ความชื้นชลประทานตลอดความลึกของเขตราก0.90 เมตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างที่ 4 จากการตรวจสอบความชื้นในเขตรากพืชของแปลงปลูกอ้อย ซึ่งมีเนื้อที่ 100 ไร่ พบว่ามีความชื้น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "อยู่เพียง 14 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง และจากการวิเคราะห์ดินในแปลงพบว่าเนื้อดินเป็น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "แบบดินร่วน ซึ่งมีค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏเท่ากับ 1.45 ค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เหี่ยวเฉาถาวร เท่ากับ 20 และ 10 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้งตามลำดับกำหนดว่ารากต้นอ้อย"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "60 เซนติเมตร ความชื้นที่จุดวิกฤตมีค่าเท่ากับ 40 เปอร์เซ็นต์ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ ถามว่า"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำแก่พืชได้หรือยัง ถ้าถึงเวลาที่ต้องให้น้ำได้แล้ว ถามว่า จะต้องสูบน้ำจากแม่น้ำ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เพื่อส่งให้กับแปลงปลูกอ้อยทั้ง 100 ไร่ เป็นเวลานานเท่าใดถ้าประสิทธิภาพในการชลประทานบน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "แปลงเพาะปลูกเท่ากับ 70% และประสิทธิภาพในการส่งน้ำเท่ากับ 60% และปั๓มมีอัตราการสูบน้ำได้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(1) ตรวจสอบดูว่าถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำได้หรือยังโดยพิจารณาดูว่าความชื้นในดินซึ่งเท่ากับ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "14 เปอร์เซ็นต์ โดยน้ำหนักของดินแห้งลดลงถึงจุดวิกฤตหรือยัง ถ้าถึงจุดวิกฤตก็แสดงว่าควรให้น้ำได้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ = 20 – 10 = 10% โดยน้ำหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื้นที่จุดวิกฤต"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= 40% ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "หรือ ความชื้นที่จุดวิกฤต = 10 + 0.4 (10)% โดยน้ำหนักของดินแห้ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ ถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำได้แล้วเพราะความชื้นในแปลงปลูกอ้อยลดลงถึงจุดวิกฤตพอดี"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "(2) หาจำนวนน้ำที่จะต้องสูบขึ้นจากแม่น้ำเพื่อส่งให้กับแปลงปลูกอ้อย"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความชื้นที่จะต้องให้แก่ต้นอ้อย = ความชื้นชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "6 ความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่อ้อย ="}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ซม. ×.145×60"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": ".522ปริมาณน้ำสุทธิที่จะต้องหามาให้แก่ข้าวโพด = ×100×1600ลบ.เมตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "8352 ปริมาณน้ำที่จะต้องสูบจากแม่น้ำ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= 19885.7 ลบ.เมตร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "6.0 ×7.0"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ จะต้องสูบน้ำจากแม่น้ำเป็นเวลา 100 ชั่วโมง จึงจะพอกับความต้องการของอ้อยในพื้นที่ 100 ไร่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตัวอย่างที่ 5 การคำนวณหาว่าเมื่อไรควรให้น้ำแก่พืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "บ่อสูบ D21 พื้นที่ดินมีลักษณะส่วนใหญ่เป็นดินร่วน คือ เนื้อปานกลาง พื้นที่ปลูกเป็นถั่วเหลือง และ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ฝ้ายถั่วเหลืองปลูกได้ 4 สัปดาห์แล้ว สำหรับฝ้ายปลูกได้ 6 สัปดาห์ อยากทราบว่าเมื่อให้ถั่วเหลืองและ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ฝ้ายเต็มที่แล้ว เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม จะต้องให้น้ำครั้งต่อไปเมื่อไร"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "วิธีการคำนวณ สำหรับถั่วเหลืองการดำเนินการตามขั้นตอนดังต่อไปนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นแรก พิจารณาลักษณะเนื้อดินเพื่อหาข้อมูลความสามารถในการอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ สำหรับในพื้นที่ที่บ่อสูบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "D 21 เนื้อดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "จากตาราง ดินร่วนอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ 1.2 มม. ต่อรากลึก 1 ซม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 2 พิจารณาความลึกของรากถั่วเหลือง สัปดาห์ 4 มีรากลึกประมาณ 50 ซม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 3 คำนวณความสามารถอุ้มน้ำของดินในเขตรากของถั่วเหลือง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ความสามารถอุ้มน้ำได้ทั้งหมด = จากขั้นที่ (1) x ขั้นที่ (2)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 4 กำหนดให้พืชใช้น้ำจากดินที่อุ้มไว้ได้ทั้งหมดเพียงครึ่งเดียว (ให้น้ำพร่องน้ำได้ 50% ของน้ำที่เป็น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ยอมให้พืชเอาน้ำไปใช้ได้ = ขั้นที่ (3) ÷ 2"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 5 หาอัตราการใช้น้ำเฉลี่ยสูงสุดของถั่วเหลือง จากตารางที่ 1 คือ 4 มม./วัน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 6 หาว่าถั่วเหลืองใช้น้ำได้กี่วันจึงพอดี ต้องให้ใหม่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ ฉะนั้น เพื่อความสะดวกในการให้น้ำ สำหรับถั่วเหลืองอาจจะให้น้ำทุก ๆ 7 วัน หรือสัปดาห์ละครั้งก็ได้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ดังนั้น ต้องให้น้ำครั้งต่อไปวันที่ 15 พฤษภาคม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นแรก จากตาราง ดินร่วนอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ 1.2 มม./ซม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 3 สามารถอุ้มน้ำได้ทั้งหมด = ขั้นที่ (1) x ขั้นที่ (2)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 4 ยอมให้พืชเอาไปใช้ได้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= ขั้นที่ (3) ÷ 2"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 5 จากตารางอัตราการใช้น้ำเฉลี่ยสูงสุดคือ 3 มม./วัน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ขั้นที่ 6 จำนวนวันที่ใช้น้ำได้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "= ขั้นที่ (4) ÷ ขั้นที่ (5)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ ฉะนั้น เพื่อความสะดวกในการกำหนดการให้น้ำสำหรับฝ้าย อาจจะให้น้ำทุก ๆ 14 วัน หรือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "2 สัปดาห์ ให้น้ำครั้ง เป็นต้น ดังนั้น จะต้องให้น้ำครั้งต่อไปวันที่ 22 พฤษภาคม"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ถ้าจะรู้ได้อย่างไรว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใด"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เมื่อรู้ว่าถึงกำหนดเวลาให้น้ำแก่พืชแล้ว และอยากจะรู้ว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใดนั้นก็จะพิจารณาได้เป็น 2 แนวทางคือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "1. พิจารณาจากความสามารถอุ้มน้ำของดิน ว่าน้ำพร่องลงไปมากน้อยเพียงใด ปกติก่อนให้น้ำจะ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ยอมให้พร่องลงได้ประมาณ 50% ของความสามารถอุ้มน้ำได้เต็มที่ในเขตรากพืช ฉะนั้น เมื่อถึง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "กำหนดการให้น้ำเราก็ให้น้ำเท่ากับจำนวนที่น้ำพร่องลงไป เช่น ดังตัวอย่างที่ 1 ที่ได้คำนวณแล้ว"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ว่ายอมให้ถั่วเหลืองใช้น้ำจากดินได้ 50% เท่ากับ 30 มม. แต่การคิดปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้พืช"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เราจะต้องเผื่อน้ำที่มีการสูญเสียไว้ด้วย เช่น ไหลซึมลงเกินเขตรากพืชและไหลออกไปจากแปลงไป"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "การสูญเสียทั้งสองอย่างนี้บางทีเราก็เรียกว่า ประสิทธิภาพการให้น้ำ เช่น มีการสูญเสียน้ำไปร้อย"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ละ 35 ของน้ำที่จะต้องเติมให้ดิน หรือสูญเสีย 35% เพราะฉะนั้นประสิทธิภาพของการให้น้ำก็จะ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "เป็น 100 – 35 = 65% เป็นต้น"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ดังนั้น ปริมาณน้ำที่เราจะต้องให้จริง จะมีค่าดังนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำท ี่ยอมให้พืชใช้(มมม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ ="}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "x 100"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ประสิทธิภาพของการให้น้ำ(%)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "หรือถ้าต้องการคิดเป็นปริมาตรว่า กี่ลูกบาศก์เมตรต่อพื้นที่ 1 ไร่ ก็สามารถคำนวณได้โดยคูณด้วย 1.6ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ (มม.)"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "2. พิจารณาจากปริมาณน้ำที่พืชใช้สูงสุดเฉลี่ยในช่วงนั้น แต่ถ้าเราไม่มั่นใจก็จะใช้จากการประเมิน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ค่าสูงสุดที่พืชใช้ เช่น พืชไร่ที่ปลูกฤดูแล้ง ใช้น้ำวันละ 5 มม. รวมการสูญเสียต่าง ๆ แล้วสำหรับ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "พืชไร่ที่ปลูกฤดูฝนใช้น้ำวันละประมาณ 5 มม. รวมการสูญเสียต่าง ๆ แล้ว ถ้าเรากำหนดให้น้ำแก่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "พืช 7 วัน ให้น้ำครั้ง เราก็สามารถคำนวณได้ว่าจะต้องให้น้ำครั้งละเท่าไร โดย"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = อัตราการใช้น้ำของพืช (มม./วัน) x จำนวนวันที่ให้ครั้งหนึ่ง"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ดังนั้น ปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้ = 6 x 7 = 42 มม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 42 = 67.2 ม.3/ไร่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "สำหรับพืชไร่ที่ปลูกฤดูฝน"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้ = 5 x 7 = 35 มม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 35 = 56 ม.3/ไร่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "สำหรับข้าวปลูกในฤดูแล้ง ใช้น้ำเฉลี่ยวันละ 9 มม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = 9 x 7 = 63 มม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 63 = 100.8 ม.3/ไร่"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "สำหรับข้าวปลูกในฤดูฝนข้าวใช้น้ำเฉลี่ยวันละ 7.5"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ตอบ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = 7.5 x 7 = 52.5 มม."}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ"}, {"u": "chapters/ch05.html#s5-5", "c": "บทที่ 5", "s": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", "p": 204, "x": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 52.5 = 84 ม.3/ไร่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "วิธีการให้น้ำชลประทาน เป็นวิธีการควบคุมบังคับน้ำชลประทานที่แปลงปลูกพืชด้วยวิธีต่าง ๆ เพื่อให้ดินมีโอกาสดูดซับน้ำไว้ได้ในปริมาณความลึกของน้ำที่พืชต้องการ และปริมาณความลึกของน้ำที่ดินดูซับไว้ได้ดังนี้ จะต้องมีความสม่ำเสมอเท่าเทียมกันตลอดทั่วทั้งแปลง โดยมีการสูญเ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การพิจารณาในเรื่องวิธีการให้น้ำชลประทานขึ้นอยู่กับเกณฑ์ที่สำคัญ 3 ประการ คือ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "- ความพอเพียง (Adequacy) ของน้ำตามที่พืชต้องการ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "- ความสม่ำเสมอ (Uniformity) ของการแผ่กระจายน้ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "- ประสิทธิภาพ (Efficiency) ของการให้น้ำชลประทานนั้น"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "วิธีการให้น้ำชลประทานมีหลายรูปแบบ และนิยมแบ่งออกเป็น3 ประเภทใหญ่ คือ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1. วิธีการให้น้ำชลประทานแบบปล่อยท่วมบนผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "(Flooding surface irrigation method) เช่น แบบไหล"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ท่วมเป็นผืนยาว (Border irrigation), แบบขังท่วมเป็นอ่างกักน้ำ (Basin irrigation) 2. วิธีการให้น้ำชลประทานโดยให้ดินดูดซึมทางใต้ผิวดิน (Sub-surface irrigation method) เช่น แบบร่องคู (Furrow irrigation) 3. วิธีการให้น้ำชลประทานเหนือผิวดิน (Over-surface irrigation "}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "วิธีการให้น้ำนั้นมักจะเรียกตามลักษณะอาการที่ให้น้ำแก่พืชชึ่งอาจแบ่งออกเป็น 4 แบบใหญ่ ๆ ด้วยกัน คือ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1. การให้น้ำทางผิวดิน (Surface irrigation) 2. การให้น้ำแบบฉีดฝอย (Sprinkler irrigation) 3. การให้น้ำแบบน้ำหยด (Trickle or Drip irrigation) 4. การให้น้ำแบบใต้ผิวดิน (Sub-surface irrigation)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ข้อดีและข้อเสียของการให้น้ำทางผิวดิน (Surface irrigation)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำทางผิวดินนี้รู้จักกันมานานหลายศตวรรษแล้วปัจจุบันก็ยังเป็นที่นิยมใช้กันอยู่ทั่วไปเพราะการให้น้ำแบบนี้มีข้อดีหลายอย่าง ซึ่งพอสรุปได้ดังต่อไปนี้คือ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) สามารถใช้ได้กับดินและพืชทุกชนิด2) มีความคล่องตัวสูง3) ค่าลงทุนถูกเมื่อเปรียบเทียบกับการให้น้ำแบบอื่น ๆ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้ให้น้ำไหลไปบนผิวดินโดยอาศัย"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "แรงดึงดูดของโลก4) ไว้วางใจได้5) เมื่อมีการออกแบบและให้น้ำที่เหมาะสม"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สำหรับข้อเสียของการให้น้ำทางผิวดินก็มี"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ต้องการการปรับพื้นที่ให้เรียบร้อยและมีความลาดเท"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สม่ำเสมอ2) อาจเกิดการกัดเซาะ (Erosion) ขึ้นได้ในกรณีที่มีความลาด"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เทของพื้นที่ชันมาก3) คันดินและคูส่งน้ำอาจเป็นสิ่งกีดขวางการทำงานของ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เครื่องจักรกลเกษตร4) อาจก่อให้เกิดปัญหาเรื่องการระบายน้ำขึ้นได้ง่าย"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "5 ) ต้องการผู้ที่มีความรู้ในวิธีการให้น้ำดีพอสมควรจึงจะ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สามารถให้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพได้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "6 ) ส่วนมากต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำโดยวิธีนี้ทำโดยเปิดให้น้ำเข้าไปท่วมผิวดินในแปลงโดยมีคันดินขนาดเล็กสองคันซึ่งมีแนวตรงและขนานกันคอยควบคุมให้น้ำท่วมอยู่ในพื้นที่ที่ต้องการให้น้ำ พื้นที่ระหว่างคันดินจะมีความลาดเทไปในแนวเดียวกับคันดิน และไม่มีหรือมีความลาดเทในแนวตั้งฉากกับคันดินน้อยมาก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การให้น้ำแบบนี้เหมาะสำหรับพืชที่ปลูกต้นชิดกันหรือพืชที่ปลูกโดยการหว่านเมล็ดยกเว้นพืชที่จะต้องมีน้ำขังอยู่ในแปลง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) การให้น้ำวิธีนี้จะให้ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง2) ต้องการแรงงานในการให้น้ำไม่มากนัก3) ความกว้างของแปลงอาจจะออกแบบให้มีขนาดพอเหมาะ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "กับเครื่องจักรกลเกษตรได้4) ถ้าหากจำเป็นจะต้องมีการระบายน้ำออกจากแปลงก็จะ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สามารถระบายออกได้รวดเร็ว"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) พื้นที่จะต้องเรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอ2) ค่าปรับพื้นที่สำหรับพื้นที่บางแห่งอาจจะสูงมากจนไม่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สามารถที่จะให้น้ำวิธีนี้ได้3) อัตราการส่งน้ำที่ได้รับจากโครงการชลประทานจะต้องมาก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "พอ4) พืชต้นเล็ก ๆ อาจจะได้รับความเสียหายในขณะที่ให้น้ำ5) ดินบางชนิดอาจเกิดการแตกระแหงหลังจากมีน้ำท่วมผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "แล้ว6) ไม่สามารถให้น้ำครั้งละน้อย ๆ (น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร) ได้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "อย่างมีประสิทธิภาพ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำวิธีนี้จะให้น้ำท่วมแปลงเพาะปลูกซึ่งราบหรือค่อนข้างราบและมีคันดินล้อมรอบอยู่ อัตราการให้น้ำจะต้องสูงเพื่อให้น้ำแผ่ออกไปท่วมทั่วทั้งแปลงในระยะเวลาอันสั้น วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ(Level Border) นี้บางครั้งเรียกว่าท่วมเป็นอ่าง (Basin)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีอัตราการซึมขนาดปานกลางจนถึงขนาดต่ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) สามารถปลูกพืชได้หลายชนิดโดยไม่ต้องมีการเปลี่ยนแปลง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การออกแบบ วางผัง หรือวิธีการให้น้ำต่างไปจากเดิมมาก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "นัก2) แปลงดังกล่าวสามารถใช้ชะล้างเกลือในดินโดยไม่ต้องมีการ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ก่อสร้างเพิ่มเติม หรือเปลี่ยนแปลงวิธีการให้น้ำแต่อย่างใด3) ไม่มีการสูญเสียน้ำเนื่องจากไหลออกจากพื้นที่เพาะปลูก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ทางด้านท้ายแปลง (Run off) 4) สามารถใช้ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกได้อย่างมี"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ประสิทธิภาพ5) ไม่จำเป็นต้องใช้ผู้ที่มีความชำนาญก็สามารถให้น้ำอย่างมี"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ประสิทธิภาพได้6) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ต้องการอัตราการให้น้ำสูงมาก สูงกว่าแบบให้น้ำท่วมเป็น"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ผืนยาว2) จะต้องปรับพื้นที่ให้ราบและสม่ำเสมอกันตลอดทั้งแปลง3) คันดินที่ล้อมรอบต้องสูงพอที่จะไม่ให้น้ำล้นออกจากแปลง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "4 ) บนพื้นที่ที่มีความลาดเทมากจะต้องทำแปลงเป็นขั้นบันได"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "และอาจจำเป็นต้องมีอาคารชลประทานอื่นอีก5) ในเขตที่มีฝนตกชุกจะต้องมีการจัดระบบระบายน้ำฝนออก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "จากแปลงให้ทันเวลาด้วย6) ในพื้นที่ที่มีลมพัดเร็วกว่า 25 ถึง 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง7) จะต้องคอยควบคุมระดับดินในแปลงให้อยู่ในแนวราบอยู่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เสมอ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "Levee Method)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำวิธีนี้ดัดแปลงมาจากแบบท่วมเป็นผืนราบ (Level Border) โดยการเปลี่ยนแนวคันดินให้มาอยู่.ในแนวเส้นขอบเนิน(Contour Lines) การให้น้ำแก่แปลงจะต้องให้ด้วยอัตราที่มากกว่าอัตราการซึมผ่านผิวดินโดยให้น้ำนั้นแผ่กระจายออกไปปกคลุมพื้นที่ในแปลงทั้งหมดในระยะเวลาอันสั้น"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การที่จะเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้ให้ได้ผลดีนั้น พื้นที่ควรจะเป็นดินที่มีเนื้อดินขนาดปานกลางถึงดินที่มีเนื้อละเอียด และมีอัตราการซึมผ่านผิวดินเฉลี่ยไม่เกิน 12 มิลลิเมตรต่อชั่วโมงสำหรับข้าวซึ่งจะต้องมีน้ำขังอยู่ตลอดเวลาดินควรจะมีความสามารถให้น้ำซึมผ่า"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) สามารถให้น้ำได้อย่างสม่ำเสมอ ประสิทธิภาพในการให้น้ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สูง2) ถึงแม้ว่าจะต้องมีการระบายน้ำส่วนที่เกินออกจากแปลง แต่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ก็สามารถนำมาใช้ในแปลงถัดมาที่อยู่ต่ำกว่าได้3) สามารถจะใช้น้ำฝนที่ตกลงมาบนพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ซึ่งจะช่วยลดความต้องการน้ำชลประทานลงได้มาก4) สามารถติดตั้งระบบระบายน้ำผิวดินโดยไม่ต้องลงทุนเพิ่มขึ้น"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "อีกมาก เพราะอาจจะใช้คูส่งน้ำเป็นคูระบายน้ำได้ด้วย5) ต้องการแรงงานในการให้น้ำไม่มากนักเมื่อเปรียบเทียบกับ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำทางผิวดินวิธีอื่น ๆ6) การให้น้ำและควบคุมน้ำทำได้ไม่ยาก จึงไม่จำเป็นที่จะต้อง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ใช้ผู้ที่มีความชำนาญในการให้น้ำดี7) ถ้าหากว่ามีการปรับพื้นที่ไม่มากนัก ค่าลงทุนครั้งแรกจะต่ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เมื่อเปรียบเทียบกับแบบอื่น ๆ8) มีอาคารชลประทานน้อยพอ ๆ กับวิธีอื่น ๆ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) วิธีนี้ไม่เหมาะสำหรับดินที่มีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "(Permeability) ขนาดปานกลางถึงดินที่มีความสามารถให้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "น้ำซึมผ่านได้สูง2) ไม่สามารถให้น้ำครั้งละน้อย ๆ (น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร) ได้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "อย่างมีประสิทธิภาพ3) ต้องการอัตราการให้น้ำสูง4) น้ำชลประทานจะต้องมีคุณภาพดี5) ต้องการการปรับพื้นที่บ้างเพื่อให้สามารถให้น้ำได้อย่าง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สม่ำเสมอ6) ไม่เหมาะสำหรับพืชที่จะเสียหายเมื่อมีน้ำท่วมราก7) ต้นพืชและคันดินอาจจะได้รับความเสียหายจากคลื่น8) การระบายน้ำที่เหลือจากแปลงหนึ่งไปเข้าอีกแปลงหนึ่งอาจ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ก่อให้เกิดการแพร่ขยายโรคพืช และวัชพืชบางชนิดได้ง่าย"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "Method)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน เป็นการให้น้ำท่วมผิวดินแบบที่มีการควบคุมแบบหนึ่ง โดยการให้น้ำไหลล้นจากร่องน้ำเล็ก ๆ ซึ่งอยู่ในแนวขนานกับเส้นขอบเนิน"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับพืชที่ปลูกต้นชิดกันทุกชนิด พืชที่ปลูกแล้วไม่ต้องมีการพรวนดินหรือยกร่องอีก ยกเว้นข้าวซึ่งจะต้องให้มีน้ำขังอยู่เกือบตลอดเวลา"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ค่าลงทุนต่ำ2) ต้องการการปรับพื้นที่บ้างเล็กน้อยในกรณีที่ผิวดินไม่เรียบ3) สำหรับพืชที่ปลูกตลอดปี คูให้น้ำเหล้านี้อาจจะกลบเสียก่อน"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ทำการเก็บเกี่ยว การเก็บเกี่ยวก็จะสะดวกขึ้น"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) โดยทั่ว ๆ ไปแล้วประสิทธิภาพในการให้น้ำค่อนข้างต่ำ แต่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ถ้าให้น้ำอย่างระมัดระวังอาจจะให้ประสิทธิภาพสูง 50 ถึง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "65 เปอร์เซ็นต์2) ถ้าหากอัตราการส่งน้ำที่ได้รับจากคูส่งน้ำน้อย การให้น้ำจะ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ทำได้ยากขึ้น3) ระยะระหว่างคูให้น้ำอาจจะแตกต่างกันได้มากในกรณีที่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ความลาดเทของพื้นที่ไม่สม่ำเสมอ4) ในกรณีที่คูเข้ามาชิดกันและแนวไม่ขนานกัน การใช้เครื่อง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เก็บเกี่ยวจะยากขึ้น5) พืชต้นเล็ก ๆ อาจจะได้รับความเสียหายถ้าดินนั้น"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "แตกระแหงหลังจากให้น้ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำแบบร่องคูลาดนี้ จะให้น้ำแก่พืชทางร่องน้ำเล็ก ๆ ซึ่งมีความลาดเทสม่ำเสมอและมีแนวตรงโดยปลูกพืชเป็นแถวบนคันดินซึ่งมีร่องขนาบอยู่ทั้งสองข้าง ขนาดและรูปร่างของร่องคูขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของดิน พืชที่ปลูก เครื่องมือที่ใช้ในการยกร่อง และระยะระหว่างพืชที่ปลูก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้สามารถใช้กับพืชที่ปลูกเป็นแถวได้ทุกชนิดรวมทั้งพืชสวนด้วย และใช้ได้กับดินเกือบทุกชนิดรวมทั้งพืชสวนด้วย และใช้ได้กับดินเกือบทุกชนิดยกเว้นดินทรายที่มีอัตราการซึมสูงมาก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) สามารถใช้ได้กับวิธีการส่งน้ำทุกแบบ โดยการจัดจำนวนร่อง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "คูที่จะให้น้ำแต่ละครั้งให้พอเหมาะกับอัตราส่งน้ำที่ได้รับ2) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากมีการออกแบบและให้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "น้ำอย่างถูกต้อง3) ในกรณีที่ต้องมีการระบายน้ำฝนออกจากพื้นที่เพาะปลูก ก็"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "สามารถจะระบายได้อย่างรวดเร็ว"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก2) จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงอัตราการให้น้ำที่ระยะเวลาต่าง ๆ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ขณะที่ให้น้ำ จึงจะทำให้พืชได้รับน้ำอย่างสม่ำเสมอตลอด"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ความยาวของร่อง และมีการสูญเสียน้ำน้อย3) พื้นที่จะต้องมีความลาดเทสม่ำเสมอ4) ต้องมีการรวบรวมน้ำที่ไหลเลยท้ายร่องออกไป โดยนำมาใช้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "อีกหรือระบายออกไปให้พ้นจากบริเวณนั้น5) วิธีนี้ไม่เหมาะกับการให้น้ำครั้งละน้อย ๆ เพื่อให้เมล็ดงอก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "หรือพืชรากตื้นที่ปลูกบนดินมีอัตราการซึมสูง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำแก่พืชโดยวิธีนี้ก็คล้ายคลึงกันกับวิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด กล่าวคือ เป็นการให้น้ำในร่องแล้วให้น้ำไหลซึมเข้าไปในดินทั้งทางราบและทางดิ่งไปสู่รากพืช แต่วิธีนี้ร่องที่ให้น้ำไหลนั้นไม่มีความลาดเท คืออยู่ในแนวราบ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีอัตราการซึมเฉลี่ยน้อยกว่า 50 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง และมีความสามารถเก็บน้ำไว้ได้ดี พื้นที่ควรจะเรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอพืชที่จะให้น้ำโดยวิธีนี้ควรจะเป็นพืชที่ปลูกเป็นแถว สำหรับพืชหว่านเมล็ดก็อาจจะให้น้ำโดยวิธีนี้ไ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) สามารถใช้ได้กับวิธีการส่งน้ำทุกแบบ2) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากมีการออกแบบและให้น้ำอย่างถูกต้อง3) ไม่มีการสูญเสียน้ำโดยการไหลออกนอกแปลงที่ให้น้ำ4) ถ้าหากไม่มีลมแรงพอที่จะมีผลต่อการไหลของน้ำในร่องคูส่งน้ำและอาคารส่งน้ำอื่น ๆ อาจจะลดลงได้โดยจัดให้อยู่ใ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ถ้าหากลมในบริเวณนั้นมีความเร็วเกินกว่า 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในทิศทางตรงกันข้ามกับทิศทางการไหลของน้ำ จะทำให้น้ำไหลไปตลอดความยาวของร่องคูได้ยาก ถ้ามีปัญหาดังกล่าวนี้ควรจะให้ทิศทางของร่องคูนั้นตั้งฉากกับทิศทาง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ของลมที่พัดเป็นประจำ และถ้าหากจำเป็นจะต้องให้ร่องคูขนานกับทิศทางการพัดของลม การให้น้ำควรจะทำจากทางด้านเหนือลม2) ขนาดของร่องคูจะต้องใหญ่พอ ขนาดดังกล่าวนี้ควรจะมีค่าประมาณครึ่งหนึ่งของปริมาตรของน้ำที่จะให้แก่พืชในร่องนั้น3) ถ้าจะให้การให้น้ำโดยวิธีนี้มีประสิทธิภ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "Furrow Method)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนินนั้นคล้ายคลึงกับการให้น้ำทางร่องคูลาด (Graded Furrow) กล่าวคือเป็นการให้น้ำทางร่องที่มีความลาดเท แต่ร่องตามแนวเส้นขอบเนินนี้จะราบกว่าและทิศทางของร่องจะเกือบขนานไปกับเส้นขอบเนิน ความลาดเทของร่องคูนั้นจะไม่มากนัก คือมีเพียงเพื่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้สามารถใช้ได้กับพื้นที่ที่มีความลาดเททั่ว ๆ ไป ยกเว้นพื้นที่ที่เป็นดินทรายหรือดินที่มีการแตกระแหงเมื่อแห้งเพราะว่าหลังร่องซึ่งใช้ปลูกพืชถ้าเป็นดินทรายอาจพังและมีน้ำล้นข้ามได้ง่ายซึ่งถ้าเกิดการพังต่อเนื่องกันไปตามความลาดเทและก่อให้เกิด"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ในกรณีที่พื้นที่มีความลาดเทชันมาก การให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนินจะเกิดการกัดเซาะน้อยกว่าการให้น้ำทางร่องคูลาด2) มีความสม่ำเสมอในการให้น้ำดี เพราะว่าสามารถใช้อัตราให้น้ำขนาดใหญ่กับร่องซึ่งเกือบจะอยู่ในแนวราบ ทำให้น้ำไหลไปถึงปลายร่องในเวลาอันรวดเร็ว3) ม"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) จะต้องคอยตรวจตราอยู่เสมอว่าจะไม่มีน้ำล้นข้าม หรือไหลข้ามมาจากร่องที่อยู่สูงกว่าไปสู่ร่องที่ต่ำกว่าในขณะที่ให้น้ำ2) ในพื้นที่ที่มีฝนตกชุก น้ำฝนอาจก่อให้เกิดการไหลล้มข้ามร่องและเกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงได้3) ความยาวของร่องจะต้องไม่มากนักเพื่อที่จะได้ระบายน้ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "5 ) สำหรับพืชบางชนิด การซ่อมแซมร่องจะต้องทำด้วยมือ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เพราะว่าเมื่อพืชโตแล้วจะไม่สามารถใช้เครื่องจักรกลได้อีก6) จะต้องมีการป้องกันการกัดเซาะในคูส่งน้ำด้วย เพราะคูส่ง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "น้ำก็มีความลาดเทมาก7) ต้องใช้เวลาในการวางแนวร่องคูมาก นอกจากนั้น การปลูก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "และการพรวนดินจะต้องทำด้วยความระมัดระวัง8) เครื่องมือที่ใช้ในการปลูก พรวนดิน และเก็บเกี่ยวจะต้อง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เลี้ยวบนพื้นที่เพาะปลูกตรงร่องที่ไปสิ้นสุดอยู่ตรงกลางของ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "พื้นที่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำทางร่องคูเล็กเป็นการให้น้ำแก่พืชโดยให้น้ำท่วมผิวดินเพียงบางส่วน โดยการให้น้ำไหลไปในร่องน้ำเล็ก ๆ และตื้น ซึ่งอยู่ห่างจากกันเป็นระยะทางเท่า ๆ กัน การให้น้ำวิธีนี้ต่างกับร่องคูแบบอื่น ๆ ตรงที่ว่าขนาดของร่องน้ำนั้นเล็กและตื้น ระยะระหว่างร่องน้ำต้องไม่มาก"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีเหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทสม่ำเสมอระหว่าง 1 ถึง 8 เปอร์เซ็นต์และมีฝนตกไม่มากนัก สำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทไม่สม่ำเสมอก็อาจจะใช้ได้เหมือนกัน แต่ควรจะให้ร่องคูเล็กนี้มีความลาดเทเท่ากันตลอดและจะต้องไม่มีการไหลล้นข้ามร่องไม่ว่าจะเป็"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) สามารถใช้ได้กับอัตราการส่งน้ำทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เพราะว่าสามารถจัดจำนวนร่องที่จะให้น้ำครั้งหนึ่ง ๆ ให้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "พอเหมาะกับอัตราการส่งน้ำที่ได้รับได้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "2 ) ไม่ต้องการการปรับพื้นที่มากนัก ดังนั้นเมื่อได้มีการเปิดพื้นที่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "แล้วก็จะสามารถเพาะปลูกและให้น้ำได้อย่างรวดเร็ว"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "3 ) ถ้าใช้กับพื้นที่ที่ได้รับการปรับให้เรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอแล้ว ก็จะให้ประสิทธิภาพสูงถ้าออกแบบและให้น้ำอย่างถูกต้อง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก เพราะว่าจะต้องมีการลดอัตราการให้น้ำที่ระยะเวลาต่าง ๆ เพื่อให้การให้น้ำนั้นสม่ำเสมอและมีการสูญเสียน้ำเนื่องจากไหลเลยท้ายร่องออกไปน้อยที่สุด2) เนื่องจากร่องคูมีขนาดเล็กและตื้น ดังนั้นจะต้องมีการตบแต่งทุกปี บางครั้งอาจจะต้องทำหลายค"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำทางใต้ผิวดินเป็นการให้น้ำแก่พืชโดยการยกระดับน้ำใต้ดินขึ้นมาให้สูงพอที่น้ำจะไหลซึมขึ้นมาสู่ระดับเขตรากได้ วิธีเพิ่มระดับน้ำใต้ดินอาจจะทำได้สองแบบ คือโดยการให้น้ำในคู และโดยการให้น้ำไหลเข้าไปในท่อซึ่งฝังไว้ใต้ดิน ความลึกของระดับน้ำใต้ดินในขณะที่ให้น้ำนั"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีเนื้อดินสม่ำเสมอ และมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้มากพอที่จะให้น้ำไหลทั้งในแนวราบและในแนวดิ่งได้รวดเร็ว และจะต้องมีชั้นดินที่น้ำซึม"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ผ่านได้ยากหรือมีระดับน้ำใต้ดินอยู่ใต้เขตราก ซึ่งจะทำให้สามารถควบคุมระดับน้ำใต้ดินได้โดยมีการสูญเสียน้ำไม่มากนัก พื้นที่ควรจะเรียบและเกือบอยู่ในแนวราบ พืชที่ให้น้ำโดยวิธีนี้ได้ก็มีพวกผัก พืชไร่ หญ้าเลี้ยงสัตว์ และไม้ดอกต่าง ๆ แต่ไม่เหมาะกับพืชสวนหรือพืชยืนต้นอื"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) การให้น้ำแบบนี้สามารถใช้ได้กับดินที่มีอัตราการซึมของน้ำ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เข้าไปในดินสูง แต่มีความสามารถเก็บน้ำไว้ได้น้อย ซึ่งไม่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เหมาะกับการให้น้ำทางผิวดิน2) สามารถควบคุมน้ำใต้ดินให้อยู่ในระดับที่จะเป็นประโยชน์"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ต่อพืชที่อายุต่าง ๆ ได้3) มีการสูญเสียน้ำเนื่องจากการระเหยน้อยมาก4) การแพร่กระจายของเมล็ดวัชพืชเนื่องจากถูกน้ำพัดพาไป"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "น้อย5) ระบบให้น้ำทางใต้ดินอาจใช้เป็นระบบระบายน้ำได้ด้วย6) ต้องการแรงงานในการให้น้ำน้อย7) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) เนื่องจากวิธีนี้ต้องการให้มีชั้นดินที่น้ำซึมผ่านได้ยากหรือมีระดับน้ำใต้ดินอยู่ใต้เขตราก และดินจะต้องมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้ดีพอสมควร ดังนั้นจึงใช้ได้กับพื้นที่เพียงบางแห่งเท่านั้น2) โดยปกติแล้วพื้นที่ที่อยู่ข้างเคียงจะต้องให้น้ำวิธีนี้เหมือนกันมิฉะนั้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำแบบหยดเป็นการให้น้ำแก่พืชที่จุดใดจุดหนึ่งหรือหลาย ๆ จุดบนผิวดินหรือในเขตรากพืช โดยอัตราที่ให้นั้นไม่มากพอที่จะทำให้ดินในเขตรากนั้นเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้าง แต่จะทำให้ดินมีแรงดึงความชื้นต่ำอยู่ตลอดเวลา โดยปกติแล้วผิวดินจะเปียกแต่ตรงจุดที่ให้น้ำเท่านั้น "}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การเลือกใช้ การให้น้ำแบบนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับพื้นที่ที่น้ำสำหรับให้แก่พืชมีจำนวนจำกัดหรือมีราคาแพง สามารถใช้ได้ดีกับดินเกือบทุกชนิดแต่จะดีมากถ้าดินนั้นมีการไหลซึมทางด้านข้างดีพอสมควร เพราะจะได้รัศมีทางราบของปริมาตรดินที่เปียกชื้นกว้างกว่า ซึงเป็นผลให้สามารถล"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้มีระยะเวลาในการให้น้ำยาวนานแต่ไม่ทำให้ดินเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้าง จึงเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับพืชที่มีรากตื้นและต้องการให้ดินมีความชื้นสูงอยู่ตลอดเวลา เช่น พวกพืชผักต่าง ๆ อย่างไรก็ตามการให้น้ำแบบนี้ใช้ได้ดีกับพืชยืนต้นเหมือนกัน แต่เนื่"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูงมาก เพราะว่าสามารถควบคุม"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "น้ำได้ทุกขั้นตอน และมีการสูญเสียโดยการระเหยน้อย"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ดังนั้นผลผลิตต่อหนึ่งหน่วยปริมาตรของน้ำที่ใช้จึงมากกว่า"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "การให้น้ำแบบอื่น ๆ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "2 ) ค่าใช้จ่ายในการให้น้ำน้อยเพราะไม่ต้องการแรงงานในการ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ให้น้ำมาก และไม่ต้องการแรงดันที่หัวจ่ายน้ำ (Emitter)"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "มากเหมือนแบบฉีดฝอย"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "3 ) สามารถใช้ระบบให้น้ำแบบนี้ให้ปุ๋ยและสารเคมีอื่น ๆ แก่พืช"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "พร้อม ๆ กับการให้น้ำได้ด้วย โดยการผสมปุ๋ยหรือสารเคมี"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เข้ากับน้ำทางท่อดูดของเครื่องสูบน้ำ หรืออัดเข้าทางต้นท่อ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ของระบบ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "4 ) ไม่มีปัญหาโรคพืชหรือแมลงที่เกี่ยวเนื่องจากการเปียกชื้นของใบเหมือนในการให้น้ำแบบฉีดฝอย5) ลดปัญหาเรื่องการแพร่กระจายของพืชลงเนื่องจากว่าน้ำที่ให้แก่พืชจะเปียกผิวดินเป็นบริเวณแคบ ๆ เท่านั้น6) ไม่มีปัญหาเรื่องลมแรงเหมือนในการให้น้ำแบบฉีดฝอย7) เนื่องจากว่าอัตรา"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "11 ) ไม่มีปัญหาเรื่องอัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดิน เพราะอัตราการให้น้ำจะไม่มากพอที่จะทำให้ดินเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้างอยู่แล้ว12) เนื่องจากปริมาณน้ำที่ให้และที่สูญเสียไปโดยการระเหยน้อย ดังนั้นการสะสมของเกลือที่ติดมากับน้ำในเขตรากจึงไม่มากเหมือนแบบอื่น ๆ ที่ใช้น้"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "1 ) มีปัญหาเรื่องการอุดตันที่หัวจ่ายน้ำมาก สำหรับการอุดตันที่เนื่องมาจากตะกอนทรายในน้ำชลประทานนั่นอาจแก้ไขได้โดยการกรองน้ำเสียก่อน สาเหตุอื่นอาจเนื่องมาจากการเจริญเติบโตของตะไคร่น้ำ หรือเนื่องมาจากการสะสมตัวของสารเคมีในน้ำ การอุดตันดังกล่าวนี้ถ้ามีระยะเวลายาวน"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "เกลือไหลย้อนมาหารากพืช หรืออาจจะต้องมีการชะล้างเกลือออกจากดินเป็นครั้งคราวด้วย3) เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้ดินจะเปียกชื้นแต่เพียงบางส่วนของเขตรากเท่านั้น การแผ่ขยายของรากส่วนใหญ่จึงถูกจำกัดอยู่แต่ในบริเวณนี้ ดังนั้น ถ้าหากหัวจ่ายน้ำเกิดการอุดตัน โอกาสที่พืชจะ"}, {"u": "chapters/ch06.html#s6-1", "c": "บทที่ 6", "s": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", "p": 230, "x": "ตัวอย่างระบบให้น้ำแบบหยดในส่วนผลไม้"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "หมายถึงการนำนํ้าจากแหล่งนํ้า ให้ไหลผ่านไปตามระบบส่งนํ้าซึ่งอาจจะเป็นคลองส่งนํ้า หรือท่อส่งนํ้าเพื่อให้ไปถึงยังพื้นที่เพาะปลูกหรือบริเวณที่ต้องการ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "ส่วนคำว่า การจัดสรรนํ้าชลประทาน(Water Allocation) หมายถึง การดำเนินการเพื่อแบ่งปันนํ้าไปให้แก่ผู้ใช้นํ้า เพื่อให้ได้ปริมาณที่เหมาะสมสอดคล้องกับปริมาณนํ้าที่มีอยู่และปริมาณนํ้าที่ผู้ใช้นํ้าต้องการ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "7.2 หลักของการส่งนํ้าชลประทาน การส่งนํ้าที่ถูกต้อง เหมาะสม ควรประกอบด้วยหลักการ ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "1. ส่งในปริมาณที่พอดีและเหมาะกับขีดความสามารถของระบบส่งนํ้า (คลองหรือท่อ)และอาคารควบคุมในคลองหรือระบบท่อ เช่น คลองหรือท่อมีความสามารถรับนํ้าได้ 1.0 ลบ.ม./วินาที ก็จะต้องส่งให้ไม่เกิน 1.0 ลบ.ม. ต่อ วินาทีหรือไม่ตํ่ากว่า 1.0 ลบ.ม.ต่อวินาที มากเกินไปจนระดับนํ้าใน"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "2. ส่งนํ้าให้สอดคล้องกับเวลาที่ผู้ใช้นํ้ามีความต้องการ เช่น พื้นที่ของนาย ก. ต้องการนํ้าวันพฤหัสบดี ต้องส่งไปให้ถึง วัน พฤหัสบดี หรือ หากพื้นที่ นายก. ต้องการรับนํ้านาน 1 วัน ต้องส่งนํ้าให้อยู่ในคลองบริเวณที่นาย ก. จะนำนํ้าไปใช้ได้ เป็นเวลานาน 1 วัน"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "3.ส่งนํ้าให้ในปริมาณที่พอดีกับความต้องการของผู้ใช้"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "4. ส่งนํ้าด้วยวิธีที่เหมาะสมกับความรู้ ความเข้าใจ ความชำนาญของผู้ใช้นํ้า และผู้ส่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-1", "c": "บทที่ 7", "s": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", "p": 266, "x": "5. ส่งนํ้าให้เหมาะสมกับปริมาณนํ้าต้นทุน ที่มีอยู่ คำว่านํ้าต้นทุน ในที่นี้หมายถึงปริมาณนํ้าที่มีอยู่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ตามวิทยาการทางการชลประทาน ทั่วโลก มีวิธีการส่งนํ้าอยู่หลายวิธี ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-ส่งนํ้าแบบตลอดเวลา-ส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้-ส่งนํ้าแบบหมุนเวียนหรือเป็นรอบเวร-ส่งนํ้าตามความต้องการแบบมีอัตราจำกัด-ส่งนํ้าแบบจำกัดช่วงเวลารับนํ้า-ส่งนํ้าแบบสามารถปรับเปลี่ยนความถี่(รอบเวร)ระหว่างผู้รับนํ้ากับผู้ส่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ระยะเวลา(t) ในแต่ละวิธีการส่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "จากภาพที่ 1 มีวิธีการส่งนํ้าและลักษณะของอัตราการไหลในคลอง(Discharge Q) ความถี่หรือรอบเวร (Frequency f)และช่วงเวลาที่ได้รับนํ้า(Duration, d) ดังนี้คือ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "1.หมุนเวียนแบบมีรอบเวรคงที่(Fixed Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ ระยะห่างของรอบเวรคงที่และช่วงเวลารับนํ้าคงที่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "2.หมุนเวียนแบบรอบเวรไม่คงที่(Varied Frequency Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ระยะห่างของรอบเวรไม่คงที่แต่ช่วงเวลารับนํ้าคงที่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "3.หมุนเวียนแบบปรับเปลี่ยนอัตราการไหล(Varied Rate Rotation) อัตราการไหลคงที่ ระยะห่างของรอบเวรคงที่แต่มีการปรับเปลี่ยนค่าอัตราการไหล"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "4.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาได้รับนํ้าไม่คงที่(Varied Duration Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ระยะห่างของรอบเวรคงที่ แต่ช่วงเวลาที่ได้นํ้าปรับเปลี่ยนไป ไม่คงที่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "5.หมุนเวียนแบบรอบเวรไม่คงที่ อัตราการไหลไม่คงที่แต่ช่วงเวลาที่ได้นํ้าคงที่(Varied"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "Frequency and Rate Rotation)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "6.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาที่ได้นํ้าและอัตราการไหลไม่คงที่แต่ระยะห่างของแต่ละรอบเวรคงที่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "(Varied Duration and Rate Rotation)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "7.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาที่ได้รับนํ้าและระยะห่างระหว่างรอบเวรไม่คงที่ แต่อัตราการไหลคงที่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "(Varied Duration and Frequency Rotation)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "8.หมุนเวียนแบบไม่คงที่ทั้งหมด (Intermittent) ช่วงเวลาที่ได้รับนํ้า ระยะห่างระหว่างรอบเวรและอัตราการไหลไม่คงที่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "9.แบบตลอดเวลาและอัตราการไหลคงที่ ไม่มีการกำหนดรอบเวร มีช่วงเวลาที่ได้นํ้าตลอดเวลา"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "10.แบบตลอดเวลาแต่อัตราการไหลไม่คงที่สำหรับวิธีการส่งนํ้าชลประทาน ของประเทศไทยที่ปฏิบัติอยู่มี 3 วิธีคือ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-การส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ (วิธีนี้ไม่ค่อยพบมากนักในระบบชลประทานของ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ประเทศไทย ยกเว้นการชลประทานที่ส่งนํ้าผ่านทางระบบท่อ)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-การส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือ เป็นรอบเวร"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "7.3.1 การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา (Continuous water delivery) หมายถึง การส่งนํ้า ผ่านเข้าสู่ระบบคลองหรือคูส่งนํ้าสายใดๆ อย่างต่อเนื่อง ตลอดเวลาที่มีการเพาะปลูก ดังภาพที่ 2"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ข้อดี - ข้อเสีย ของการส่งนํ้าแบบตลอดเวลาข้อดี1. เป็นวิธีที่เข้าใจง่าย ขั้นตอนไม่ยุ่งยาก ซับซ้อน2. ใช้แรงงานดูแล ควบคุมการส่งนํ้า น้อย3. ขนาดของคลองส่งนํ้า มีขนาดเล็กลงตามขนาดพื้นที่รับนํ้า จากต้นคลอง ไปยังปลายคลอง4. ค่าลงทุนก่อสร้างระบบส่งนํ้าน้อยกว่า5. สูญเสี"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ขนาดของคลองส่งนํ้า ที่ส่งแบบตลอดเวลา สามารถคำนวณด้วยสมการ ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "เมื่อ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "Q = ปริมาณนํ้าที่จะต้องส่งให้ (ลบ.ม./วินาที)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "A = พื้นที่ที่จะส่งนํ้าให้ (ไร่)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "Dm = ค่าการใช้นํ้าของพืชสูงสุด (มม./วัน)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (ทศนิยม)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ตัวอย่าง การหาปริมาณนํ้าที่ต้องส่งผ่านคลองส่งนํ้า เมื่อส่งนํ้าแบบตลอดเวลามีพื้นที่เพาะปลูกอยู่ 300 ไร่ ทำการปลูกข้าว ซึ่งมีค่าการใช้นํ้าสูงสุดเท่ากับ 8 ม.ม./วัน ประสิทธิภาพการชลประทานของคลองส่งนํ้านี้เท่ากับ 80 % จงคำนวณว่าอัตราการไหล หรือปริมาณนํ้าที่จะต้องส่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "7.3.2 การส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ (On Demand water delivery)หมายถึง การจัดการให้นํ้าผ่านไปตามคลองส่งนํ้า จนถึงแปลงเพาะปลูก โดยส่งให้ในช่วงเวลาและปริมาณ ซึ่ง เป็นไปตามที่ ผู้ใช้นํ้าขอมา"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ข้อดี ข้อเสีย ของการส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ข้อดี1. ผู้ใช้นํ้าได้รับความสะดวกในการใช้นํ้า2. ประสิทธิภาพการใช้นํ้าจะสูง (ส่วนใหญ่วิธีนี้ผู้ใช้นํ้าจะต้องชำระค่านํ้า ทำให้เกิดการใช้นํ้าอย่างประหยัด)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ข้อเสีย1. ผู้ใช้นํ้าและผู้ส่งนํ้า จะต้องมีความรู้/ความเข้าใจวิธีการควบคุมการส่งนํ้าเป็นอย่างดี เช่นเปิดนํ้าเวลาไหน เปิด ปิด อย่างไร ด้วยปริมาณเท่าไรเป็นต้น"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "2. ต้องมีการออกแบบ ก่อสร้างระบบส่งนํ้าด้วยเทคโนโลยีที่ค่อนข้างสูง (สามารถควบคุมนํ้าได้เป็นอย่างดี)-ทำให้ต้นทุนสูง"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "3. ต้องมีนํ้าต้นทุนที่สมบูรณ์ พร้อมสนับสนุนให้ผู้ขอได้ตามต้องการ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "หมายถึงการส่งนํ้าผ่านไปตามคลองส่งนํ้า แต่ละสายไม่พร้อมกัน โดยต้องมีการกำหนดช่วงเวลาที่คลองแต่ละสายจะได้รับนํ้า รวมทั้งได้รับนํ้าเป็นเวลานานต่างกันไป ภาพที่ 3 (ก) และ (ข) แสดงลักษณะการไหลในคลอง ของการส่งนํ้าหมุนเวียน"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "(ข)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ตัวอย่าง (ให้นิสิตฝึกทำด้วยตนเอง)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "1 ) Calculate the volume of the following blocks, when given:"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "a. length = 75 cm, width = 3 m, height = 6 cm V = .....m3"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "b. length = 0.5 cm, width = 1 dm, height = 20 cm V = .....m3"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "c. length = 15 cm, width = 2 dm, height = 0.5 m V = .....litres 2) Calculate the volume of water (in m3) on a field, when given: the length= 150 m, the width = 56 m and the water layer = 70 mm.3) Calculate the minimum depth of a reservoir, which has: a length "}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "การส่งนํ้าแบบหมุนเวียนอาจแบ่งตามลักษณะการหมุนเวียนตามระบบคู คลองที่มีอยู่ ออกได้เป็น 3ประเภท"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคลองส่งนํ้าสายใหญ่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคลองซอย"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคูส่งนํ้า(ก) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "การส่งนํ้าโดยวิธีนี้ นํ้าจะถูกส่งไปตามคลองสายใหญ่ทีละส่วนตามที่ได้กำหนดไว้ เมื่อส่งนํ้าเข้าไปในตอนใดของคลองสายใหญ่ คลองซอยและคูส่งนํ้าในส่วนนั้นจะได้รับนํ้าพร้อมกัน ภาพที่ 4 (ก) (ข) และ(ค)เป็นการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "(ข)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "(ข) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "วิธีนี้นํ้าจะถูกส่งเข้าคลองสายใหญ่ตลอดเวลาแต่คลองซองสายต่างๆ จะถูกแบ่งเป็นส่วนๆและแต่ละส่วนของคลองซอย และคูส่งนํ้าที่รับนํ้าจากคลองซอยจะได้รับนํ้าเป็นช่วงๆ ตาม ระยะเวลาที่กำหนดไว้ ภาพที่ 5(ก) และ (ข) แสดงการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "(ค) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคูส่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "การหมุนเวียนโดยวิธีนี้ คูส่งนํ้าจะถูกแบ่งออกเป็นสาย แล้วจัดการส่งนํ้าให้แต่ละสายตามระยะเวลาที่กำหนดไว้โดยวิธีนี้จะมีนํ้าในคลองสายใหญ่และคลองซอยตลอดเวลา แสดงดังภาพที่ 6"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "เปรียบเทียบลักษณะคลองส่งนํ้า กรณีส่งนํ้าหมุนเวียนแบบต่างๆ"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "คลองสายใหญ่ เท่ากันตลอดสาย ลดลงตามส่วน ลดลงตามส่วน หมุนเวียน หมุนเวียน หมุนเวียน"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-3", "c": "บทที่ 7", "s": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", "p": 266, "x": "ข้อดีและข้อเสีย วิธีการส่งนํ้าแบบหมุนเวียนข้อดี1.มีประสิทธิภาพการส่งนํ้าสูง เนื่องจากมีนํ้าอยู่ในคู คลองเฉพาะส่วนของคู คลองที่ถึงรอบเวรการรับนํ้าลดปริมาณการสูญเสียนํ้าอันเนื่องจากการระเหยและรั่วซึม รวมทั้งผู้ใช้นํ้ามีความระมัดระวังในการใช้นํ้าเพิ่มมากขึ้น2.ลดป"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-4", "c": "บทที่ 7", "s": "7.4 แบบฝึกหัด", "p": 277, "x": "1.จากความเข้าใจตามที่ได้ศึกษามา ให้อธิบายความแตกต่างระหว่าง การส่งนํ้า และ การจัดสรรนํ้า"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-4", "c": "บทที่ 7", "s": "7.4 แบบฝึกหัด", "p": 277, "x": "2.เพราะเหตุใดคลองส่งนํ้าที่ถูกออกแบบไว้ให้ส่งแบบตลอดเวลา จึงมีลักษณะของขนาดคลองจากขนาดใหญ่ไปหาคลองขนาดเล็ก บริเวณปลายคลองส่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-4", "c": "บทที่ 7", "s": "7.4 แบบฝึกหัด", "p": 277, "x": "3. จะพิจารณาส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือเป็นรอบเวร ก็ต่อเมื่อมีเหตุปัจจัยใดเข้ามาเกี่ยวข้อง"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-4", "c": "บทที่ 7", "s": "7.4 แบบฝึกหัด", "p": 277, "x": "4. จงอธิบายความหมายของคำว่า ความถี่ของการส่งนํ้า ( Frequency)"}, {"u": "chapters/ch07.html#s7-4", "c": "บทที่ 7", "s": "7.4 แบบฝึกหัด", "p": 277, "x": "5. จงอธิบายความหมายของคำว่า ระยะเวลาการส่งนํ้า (Duration)"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "หมายถึง การกำจัดนํ้าส่วนเกินที่ไม่ต้องการออกจากพื้นที่ เพื่อให้พื้นที่นั้นมีสภาพที่เหมาะต่อการใช้งานตามวัตถุประสงค์"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "ปริมาณนํ้าส่วนที่เกินความต้องการ ในพื้นที่ มีต้นเหตุมาจาก"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "1. จากนํ้าฝน"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "2. นํ้าจากแหล่งนํ้าอื่นๆไหลเข้าไปในพื้นที่"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "8.2 ประเภทของงานระบายนํ้า หากแบ่งตามพื้นที่การใช้ที่ดิน แบ่งได้เป็น 2 ประเภทคือ"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "1. งานระบายนํ้าในเมือง พื้นที่สาธารณะ รวมทั้ง การระบายนํ้าเสีย"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "2. งานระบายนํ้าจากพื้นที่การเกษตรอย่างไรก็ตาม เมื่อแบ่งตามตำแหน่งของนํ้าส่วนเกินที่ต้องการระบาย มีอยู่ 2 แบบ คือ"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "การระบายนํ้าบนผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "การระบายนํ้าใต้ผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "หมายถึง การระบายนํ้าที่เกินความต้องการ ซึ่งขังอยู่บนผิวดินให้ออกไปจากพื้นที่ โดยการสร้างทางนํ้าแบบทางนํ้าเปิด หรือปรับพื้นที่ให้ลาดเท เพื่อลำเลียงนํ้าออกไปจากผิวดิน"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "หมายถึง การระบายนํ้าใต้ผิวดินที่เกินความต้องการ ออกไปจากบริเวณรากพืช เพื่อควบคุมไม่ให้ระดับนํ้าใต้ดินขึ้นมาสูงหรืออยู่ใกล้ผิวดิน และเพื่อควบคุมการสะสมของเกลือบริเวณผิวดินและเขตรากพืช"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "8.3 หลักการระบายนํ้าผิวดิน ทำได้ 2 ลักษณะคือ"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "1. ระบายนํ้าที่ขังอยู่ภายในพื้นที่ออกไปจากพื้นที่โดยการสร้างทางระบายนํ้าในพื้นที่เพื่อรวบรวมนํ้า แล้วระบายออกไปจากพื้นที่"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "2. ระบายนํ้าโดยผันนํ้าที่ไหลมาจากนอกพื้นที่ ไม่ให้เข้ามาในพื้นที่โดยสร้างทางระบายนํ้าสกัดกั้น แล้วผันออกนอกพื้นที่"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "8.4 ส่วนประกอบของระบบระบายนํ้าผิวดิน ระบบระบายนํ้าสำหรับประเภทของการระบยนํ้าผิวดินโดยทั่วไปประกอบด้วย 3 ส่วนประกอบย่อยคือ"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "1. ส่วนรวบรวมนํ้า (Collector) อาจเป็นร่อง หรือ คูระบาย ทำหน้าที่เป็นทางระบายที่คอยเก็บรวบรวมนํ้าจากพื้นที่ที่ต้องการระบายนํ้าออก"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "2. ส่วนลำเลียง (Disposal) โดยทั่วไปจะเป็นคลองขนาดใหญ่ ทำหน้าที่ลำเลียงปริมาณนํ้าซึ่งรับมาจากทางรวบรวมนํ้า เพื่อนำไปทิ้ง"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-1", "c": "บทที่ 8", "s": "8.1 ความหมาย", "p": 278, "x": "3. ที่ทิ้งนํ้า (Outlet) เป็นจุดสุดท้ายของระบบระบายนํ้า ที่ทิ้งนํ้ามักจะเป็นทางนํ้าธรรมชาติที่มีอยู่แล้ว"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "ดังที่ทราบมาแล้วว่าหลักการระบายนํ้าใต้ดินก็เพื่อทำให้ระดับนํ้าใต้ดินบริเวณเขตรากพืชมีระดับอยู่ตำกว่าเขตรากพืชจนไม่เป็นอันตรายต่อการเจริญเติบโตของต้นพืช คำว่าระดับนํ้าใต้ดิน (Ground"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "Water Table) หมายถึง ผิวบนสุดของนํ้าที่อยู่ใต้ผิวดินลงไป (ภาพที่ 10) อย่างไรก็ตามต้องทบทวนความรู้ เรื่อง นํ้าในดิน (Soil Water)ที่ได้กล่าวไว้แล้วในบทเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าดิน นํ้า พืช ซึ่งประกอบด้วย"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "-นํ้าอิสระ (Free Water)"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "-นํ้าซับ (Capillary water)"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "-นํ้าเยื่อ (Hygroscopic water)"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "แหล่งที่มาของนํ้าส่วนเกินความต้องการคือ นํ้าฝน ประกอบกับนํ้าที่รั่วซึมมาจากคลองส่งนํ้าคลองระบายนํ้าข้างเคียงที่ผ่านพื้นที่นั้น รวมทั้งจากนํ้าบนผิวดินจากบริเวณที่มีระดับสูงกว่าไหลมารวม"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "8.6 ทางระบายนํ้าใต้ดิน หมายถึงทางนํ้าที่สร้างขึ้นภายในหน้าตัดของดิน โดยให้อยู่ตํ่ากว่าระดับนํ้าใต้ดินเพื่อให้นํ้าในดินไหลเข้าสู่ทางนํ้านั้น แล้วระบายออกไปยังที่ทิ้งนํ้า ต่อไป"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "8.7 การเลือกระบบระบายนํ้า ในการที่จะตัดสินใจว่าจะออกแบบ กำหนดใช้ระบบระบายนํ้าประเภทไหนนั้นจะต้องศึกษาจากปัจจัยต่างๆ ดังนี้"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "1. ลักษณะภูมิประเทศ ข้อมูลที่ต้องพิจารณาประกอบด้วย"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "-ที่ทิ้งนํ้า โดยดูว่าอยู่บริเวณไหน ใกล้ ไกลจากพื้นที่ที่ต้องการระบายนํ้าอย่างไร"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "-ลักษณะของพื้นที่ และระดับของพื้นที่เพื่อดูว่าการระบายนํ้าจะใช้แบบไหลเองด้วยแรงโน้มถ่วงหรือต้องใช้เครื่องสูบ หรือหากเป็นที่ลาดชัน จำเป็นต้องใช้ทางระบายนํ้าแบบสกัดกั้น"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "2. ลักษณะดิน เช่น ชนิดดิน ความหนาของชั้นดิน ความต่อเนื่องของชั้นดิน ตำแหน่งของชั้นดินความพรุนของดิน (porosity) เพื่อนำมาใช้กำหนดความลึกการวางท่อ ขนาดท่อ (เนื้อดินต่างกันระบายนํ้าได้ต่างกัน) กรณีกำหนดระบบระบายนํ้าเป็นแบบท่อหรือกำหนดความลาดของตลิ่งทางนํ้ากรณีออก"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-5", "c": "บทที่ 8", "s": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", "p": 281, "x": "3. ลักษณะของแหล่งนํ้า ที่เป็นต้นเหตุให้เกิดนํ้าส่วนเกินความต้องการ พิจารณาจากทิศทางนํ้าไหลเข้าพื้นที่ ปริมาณที่ไหล ตำแหน่งของแหล่งนํ้า ชนิดของแหล่งนํ้า เป็นต้น เพื่อนำมาใช้กำหนดขนาดของทางระบายนํ้าหรือขนาดเครื่องสูบนํ้าจนสามารถระบายนํ้าได้ทันกับปริมาณนํ้าที่ไหล"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-8", "c": "บทที่ 8", "s": "8.8 แบบฝึกหัด", "p": 285, "x": "1.ให้บอกถึงผลเสียที่จะเกิดขึ้น หากขาดการระบายนํ้าออกจากพื้นที่2. จงอธิบายถึงปัจจัยที่มีผลทำให้เกิดภาวะนํ้าส่วนเกินความต้องการในพื้นที่ใด พื้นที่หนึ่งว่ามีอะไรบ้าง และวิธีป้องกัน"}, {"u": "chapters/ch08.html#s8-8", "c": "บทที่ 8", "s": "8.8 แบบฝึกหัด", "p": 285, "x": "3. หลักของการระบายนํ้าใต้ผิวดินคืออะไร มีวิธีการอะไรบ้าง4. จงอธิบายความหมายของคำว่า water table 5. ในการออกแบบระบบระบายนํ้าแบบผิวดิน คิดว่าต้องรวบรวมข้อมูลที่ใช้ประกอบในการออกแบบ อะไรบ้าง"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "หมายถึงการดำเนินการเพื่อทำให้นํ้าชลประทานที่ไหลอยู่ในคลองส่งนํ้า มี อัตราการไหล และ"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "ระดับนํ้า เป็นไปตามที่ต้องการ คำว่า อัตราการไหล (Discharge, Q) คือ ปริมาณนํ้าที่ไหลผ่านหน้าตัดคลอง ณ จุดใดๆ ในหนึ่งหน่วยเวลา มีหน่วยเป็น ปริมาตร ต่อ เวลา เช่น ลบ.เมตร ต่อวินาที หรือลิตร ต่อ วินาที"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "ตัวอย่าง จงแสดงการคำนวณหาอัตราการไหลผ่านหน้าตัดคลองส่งนํ้าดังรูป(ให้นิสิตฝึกทำด้วยตนเอง)"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "สำหรับคำว่า ระดับนํ้า คือ ระดับของผิวนํ้าในคลองส่งนํ้า ทั้งนี้การควบคุมการส่งนํ้ามีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ อัตราการไหล และ ระดับนํ้า ตามต้องการ การควบคุมนํ้าจะอาศัยการใช้ อาคารชลประทาน"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "(Irrigation Structures or Hydraulic Structures) เป็นตัวควบคุม"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "ประตูระบายนํ้ากลางคลอง อาคารแบ่งนํ้า"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "9.2 ประเภทของการควบคุมการส่งนํ้า เมื่อแบ่งตามตำแหน่งของระดับของนํ้าที่ถูกควบคุมโดยอาคารที่"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "-การควบคุมด้านเหนือนํ้า (Upstream Control)"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "-การควบคุมด้านท้ายนํ้า (Downstream Control)"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "(ก) การควบคุมแบบสัดส่วน หมายถึง วิธีการควบคุมให้อัตราการไหลที่ไหลเข้ามา(Inflowing Discharge)ยังอาคารควบคุมจะถูกแบ่งแยกไปตามสัดส่วน (Proportion)ตามที่ได้มีการกำหนดไว้ล่วงหน้า ดังนั้นด้วยวิธีการควบคุมแบบนี้ระดับนํ้าของคลองในช่วงใดๆจะมีค่าไม่คงที่(ข) การควบคุมด้า"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "(ค)การควบคุมด้านท้ายนํ้า หรือเรียกอีกอย่างว่า การควบคุมด้านท้ายนํ้าให้อยู่ระดับบนของคลอง"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "(Downstream Control on Level-Top Canal) หมายถึง การควบคุมให้ระดับนํ้าทางด้านท้ายของอาคาร"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "ควบคุมนํ้ามีระดับคงที่ตามที่ต้องการ การควบคุมในลักษณนี้จะมีการตอบสนองได้ดี(Responsive) สามารถควบคุมอาคารให้ปรับอัตราการไหลผ่านอาคารออกไปได้ทันทีตามที่ต้องการ เนื่องจากคลองด้านท้าย"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "อาคารมีปริมาณนํ้านอนคลองอยู่แล้ว ภาพที่ 5 แสดงลักษณะผิวนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านท้ายนํ้า"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "(ง) การควบคุมแบบBIVAL เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า การควบคุมแบบปริมาตรคงที่ (Constant Volume"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "Control)เป็นการควบคุมให้ระดับนํ้ามีค่าคงที่ในบริเวณช่วงกลางๆของคลองด้านท้ายอาคารควบคุม ตามที่ต้องการ(จ)การควบคุมแบบELFLO เรียกอีกอย่างว่า การควบคุมแบบท้ายนํ้าสำหรับคลองที่มีความลาดเท(Downstream Control on Sloping Canal) โดยการทำให้ระดับนํ้ามีค่าคงที่ในบริเวณส่"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "ข้อดีของแบบ Upstream control 1.การควบคุมวิธีนี้เป็นที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย ทำให้สามารถเรียนรู้ปัญหา หรือแนวทางแก้ไขกรณีที่มีปัญหาเกิดขึ้นได้ง่ายจากระบบส่งนํ้าอื่น2.ใช้ค่าลงทุนก่อสร้างคลองและอาคารในคลอง เนื่องจากรูปแบบของคลองและอาคารที่ต้องการมีลักษณะอย่างง่"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-1", "c": "บทที่ 9", "s": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", "p": 286, "x": "ข้อดีของแบบ Down Stream Control 1.อาคารที่ออกแบบให้สามารถควบคุมด้านท้ายนํ้ามักจะทำงานได้โดยอัตโนมัติ ทำให้ไม่มีความจำเป็นต้องใช้เจ้าหน้าที่จากส่วนกลางมาทำการควบคุมอาคารดังกล่าว2.อาคารที่ทำหน้าที่ควบคุมระดับนํ้าด้านท้ายนํ้ามีลักษณะที่เด่นอีกอย่างคือสามารถปรับให"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-3", "c": "บทที่ 9", "s": "9.3 คำถามท้ายบท", "p": 291, "x": "1. จงให้เหตุผลว่าทำไมถึงต้องมีการควบคุมการส่งนํ้า?"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-3", "c": "บทที่ 9", "s": "9.3 คำถามท้ายบท", "p": 291, "x": "2. การควบคุมการส่งนํ้าด้านเหนือนํ้า (Upstream Control) มีลักษณะอย่างไร ?"}, {"u": "chapters/ch09.html#s9-3", "c": "บทที่ 9", "s": "9.3 คำถามท้ายบท", "p": 291, "x": "3. เมื่อทำการปิด เปิด บานประตูนํ้าของอาคารควบคุมนํ้าชนิดท้ายนํ้า (Downstream Control)ผลที่เกิดขึ้นตามมาคืออะไร?4. เพราะอะไร การควบคุมการส่งนํ้าแบบท้ายนํ้าจึงต้องมีการลงทุนเกี่ยวกับระบบคลองและอาคารที่มากกว่าแบบควบคุมด้านเหนือนํ้า ?"}, {"u": "chapters/ch10.html#sec-1", "c": "บทที่ 10", "s": "บทนำ", "p": 292, "x": "คำว่า ระบบชลประทาน มีความหมายครอบคลุมตั้งแต่หัวงาน (Headworks) เรื่อยไปตามระบบส่ง"}, {"u": "chapters/ch10.html#sec-1", "c": "บทที่ 10", "s": "บทนำ", "p": 292, "x": "นํ้า (conveyance system)ซึ่งจะประกอบด้วยคลองส่งนํ้าและอาคารต่างประกอบคลองส่งนํ้า แต่ในเบื้องต้นนี้จะได้กล่าวเฉพาะหลักการออกแบบเบื้องต้นตัวคลองส่งนํ้า เป็นลำดับแรกเนื่องจากการออกแบบคลอง จะอาศัยพื้นฐานความรู้ด้านกลศาสตร์ของไหลเกือบทั้งหมด มีการใช้ความรู้ด้านการอ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "1.ค่าชลภาระ (Water Duty) หมายถึง อัตราการไหล ต่อ หนึ่งหน่วยพื้นที่ หน่วยที่ใช้คือ ลิตร ต่อ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "วินาที ต่อ ไร่ หรือ ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ ไร่ เมื่อทราบค่าชลภาระ และพื้นที่ที่ต้องการส่งนํ้า จะหาค่า"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "2 )จากค่า ET ที่เป็นความลึกต่อวัน คำนวณให้เป็นปริมาตรนํ้า(ลบ.ม)ต่อ วัน ในพื้นที่ 1 ไร่"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "3 )จากข้อ 2 เปลี่ยนหน่วยเป็น ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ 1ไร่ ค่าที่ได้คือค่า “ ชลภาระ”"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "4 )ค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3 เป็นค่าชลภาระที่ยังไม่ได้เผื่อการสูญเสียปริมาณนํ้าในระหว่างการให้นํ้าแก่พืชรวมทั้งระหว่างการส่งนํ้าไปตามระบบคู คลองต่างๆ ดังนั้นเมื่อต้องการนำค่าชลภาระไปใช้งานจะต้องนำค่าประสิทธิภาพการชลประทาน มาหารค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "ตัวอย่างการคิดค่าชลภาระ พื้นที่เพาะปลูกข้าวจำนวน 1000 ไร่ ต้องการขุดคลองส่งนํ้าไปให้ อยากทราบว่าคลองต้องส่งนํ้าให้พื้นที่แบบตลอดเวลา ด้วยอัตราการไหลเท่าไร ถ้าข้าวมีอัตราการใช้นํ้าสูงสุด เท่ากับ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "10 ม.ม. ต่อ วัน"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "คำนวณว่าความลึก 0.01 ม. / วัน ในพื้นที่ 1 ไร่ คิดเป็นปริมาตร"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "2.พื้นที่ชลประทาน (Irrigable Area) คำว่า พื้นที่ สำหรับงานด้านการชลประทาน มีอยู่ 2 คำ ที่สำคัญ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "- พื้นที่ทั้งหมดของโครงการ (Project Total Area)หมายถึงพื้นที่ทั้งหมดภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆซึ่งจะนับรวมเอาพื้นที่ที่เป็นทั้งป่าไม้ ภูเขา ตลาด วัด โรงเรียน พื้นที่ดอน และพื้นที่อื่นๆทั้งที่ส่งนํ้าไปให้ได้และไม่ได้"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "- พื้นที่ชลประทาน หรือ พื้นที่ส่งนํ้า หรือ พื้นที่รับนํ้าชลประทาน หมายถึงพื้นที่ภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆโดยคิดเฉพาะพื้นที่ส่วนที่ส่งนํ้าชลประทานไปถึงได้เท่านั้นโดยทั่วไปในการคำนวณขนาดคลอง จะใช้วิธีคิดว่าพื้นที่ชลประทานมีค่าประมาณ 80-90 เปอร์เซนต์ของพื้"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "วิธีการหาขนาดพื้นที่ชลประทาน ได้มาจากการเริ่มต้นวางแนวคลองส่งนํ้าในแผนที่ภูมิประเทศจากนั้นพิจารณาขอบเขตที่สามารถส่งนํ้าจากคลองที่ตัดผ่านไปให้ได้ วัดพื้นที่โดยใช้เครื่องมือหรือจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้สำหรับการเขียนแบบก็ได้"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "3.อัตราการไหล (Discharge) ในงานด้านการออกแบบชลประทานจะหมายถึง ปริมาตรของนํ้าที่เคลื่อนที่ผ่านหน้าตัดใดๆของลำนํ้า ต่อหนึ่งหน่วยเวลา นิยมบอกหน่วยเป็น ลบ.ม.ต่อวินาที หรือ ลิตร ต่อ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "วินาที สัญลักษณ์ของอัตราการไหลที่นิยมใช้คือ Q ในการออกแบบจะหาค่า Qได้จากสูตร"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "เพื่อให้เข้าใจความหมายของอัตราการไหลมากยิ่งขึ้น ให้ดูภาพที่ 1 ประกอบ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "10.2 คลองส่งนํ้าชลประทาน หมายถึงทางนํ้าเปิดที่ถูกขุดขึ้นเพื่อใช้เป็นทางลำเลียงนํ้าชลประทานจาก"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "แหล่งนํ้าไปยังจุดต่างๆตามที่ต้องการ นิยมออกแบบคลองส่งนํ้าชลประทานให้มีรูปตัด 2 ลักษณะคือรูปตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า และรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "เหตุผลสำคัญต่อการเลือกออกแบบเป็นหน้าตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า มักจะมาจากบริเวณดังกล่าวมี"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "ขอบเขตพื้นที่สำหรับขุดคลอง (Right of Way ) น้อยเกินไปไม่พอเพียงที่จะกำหนดให้ออกแบบตลิ่งคลองแบบมีความลาดเอียงได้"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "สำหรับหน้าตัดคลองที่มีรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมคางหมูนั้นเนื่องมาจากให้ลักษณะที่ใกล้เคียงกับหน้าตัดรูปครึ่งวงกลมมากที่สุดซึ่งจะส่งผลให้การไหลผ่านหน้าตัดรูปร่างครึ่งวงกลมนี้มีแรงเสียดทานน้อย"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "(ความยาวเส้นขอบเปียกมีระยะสั้น) ให้การไหลในลักษณะทางชลศาสตร์ที่ดี (Best Hydraulic Property)แต่การก่อสร้างด้วยหน้าตัดที่เป็นครึ่งวงกลมนั้นกระทำได้ยากในทางปฏิบัติ ดังนั้นจึงมีการปรับรูปร่างของหน้าตัดจากครึ่งวงกลมให้เหลือเพียงสี่เหลี่ยมคางหมู"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "ส่วนพื้นที่หน้าตัดการไหล ของคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า คำนวณจากสูตรกว้างก้นคลอง (b) x ความลึก"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "สมการที่ใช้คือสมการ Manning สำหรับคำนวณความเร็วของการไหล หน่วยเมตริก รูปสมการคือ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "เมื่อ V = ความเร็วการไหลเฉลี่ย(Average Flow Velocity , m/s)"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "R = ความยาวเส้นรัศมีชลศาสตร์(Hydraulic Radius , m)"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "A = พื้นที่หน้าตัดการไหล (คิดเฉพาะส่วนที่เป็นนํ้าเท่านั้น)(Flow Cross Section Area , m2 )"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "S = ความลาดตามยาวของก้นคลองส่งนํ้า (Slope of Canal Bed (Decimal))"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "ปกติตามสูตรแมนนิ่งนี้ ค่า S จะใช้ค่าความลาดของเส้นพลังงาน(Energy Grade line) แต่ในการ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "ออกแบบคลองจะทำการออกแบบให้การไหลมีลักษณะเป็นแบบไหลสมํ่าเสมอ(Uniform Flow) กล่าวคือในช่วงระยะเวลาเดียวกันที่หน้าตัดใดๆก็ตามตลอดระยะทางการไหล ที่อัตราการไหลเดียวกันจะถือว่ามีความลึกเท่ากัน ดังนั้นจะถือว่าเส้นลาดพลังงานเท่ากับเส้นลาดของก้นคลอง ดังนั้นเมื่อนำมาสัม"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "สมการต่อเนื่อง Q = A x V ทำให้สมการที่ใช้ออกแบบคลอง จะเป็น"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "10.2.2 ขั้นตอนการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้าเมื่อทราบถึงความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับคลองส่งนํ้าแล้ว ต่อไปจะเป็นการกล่าวถึงขั้นตอนโดยสรุปถึงการออกแบบขนาดคลองส่งนํ้า ซึ่งมีดังนี้"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "1. ทราบอัตราการไหล Q จากการนำค่าชลภาระ X พื้นที่ชลประทาน2. ตัดสินใจว่าจะเลือกออกแบบหน้าตัดเป็น สี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือ สี่เหลี่ยมคางหมู3. ทำการสมติค่าความกว้างก้นคลอง"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "4. แทนค่า Q และความกว้างก้นคลองลงในสมการ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "5. แก้สมการหาค่าความลึกนํ้า โดยการใช้วิธีที่เรียกว่า ลองผิด ถูก (Trial & Error)"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "โดยการยืนมองหันหน้าไปทางท้ายนํ้า คลองสายหลักที่ขุดออกจากแม่นํ้าหรืออ่างเก็บนํ้าจะนิยม"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "เรียกว่า คลองสายใหญ่ ถ้าออกทางฝั่งซ้ายของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย(Left Main Canal,ตัวย่อ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "คือ LMC) ถ้าออกทางฝั่งขวาของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งขวา(Right Main Canal,ตัวย่อคือ RMC)"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "และหากมีฝั่งละหลายสายให้ใส่ตัวเลขเรียงลำดับเป็น 1,2,3.. ไปทางด้านท้ายของแม่นํ้า"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "สำหรับคลองซอย (คลองที่แยกออกจากคลองสายใหญ่) คลองแยกซอย (คลองที่แยกออกจากคลองซอย) มีหลักการตั้งชื่อเรียกโดยใส่ชื่อเรียงไปตั้งแต่คลองสายปัจจุบัน-คลองสายถัดไปที่คลองนี้แยก"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "มา-คลองสายถัดไปที่คลองที่2 นี้แยกมา โดยการเรียกชื่อยังใช้หลักการเดิมคือหันหน้าไปทางท้ายนํ้าเสมอ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "คลองที่แยกออกจากฝั่งซ้ายจะมีคำว่าซ้าย หรือใช้ตัวย่อ “ซ” หรือ L อยู่หลังหมายเลขลำดับคลองเช่น"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "คลอง 1ซ หมายถึง คลองหมายเลข 1 ออกจากคลองหลักหรือแม่นํ้าทางฝั่งซ้ายมือ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "คลอง 1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 1 ขุดออกทางฝั่งซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "คลอง 2R-1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 2 ที่ขุดออกทางฝั่งขวามือของคลองซอย 1Lซึ่งขุด"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-1", "c": "บทที่ 10", "s": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", "p": 292, "x": "ออกทางฝั่งซ้ายซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย ภาพที่ 5 แสดงชื่อคลองต่างๆตามหลักการเรียกข้างต้น"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-3", "c": "บทที่ 10", "s": "10.3 แบบฝึกหัด", "p": 298, "x": "1. จากการวางแนวคลองส่งนํ้าสายหนึ่ง มีความลาดตามยาวเท่ากับ 1 : 10000 คลองมีหน้าตัด"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-3", "c": "บทที่ 10", "s": "10.3 แบบฝึกหัด", "p": 298, "x": "เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู ลาดด้านข้างคลอง 1: 2 นํ้าในคลองลึก 1.00 ม. ความกว้างก้นคลอง เท่ากับ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-3", "c": "บทที่ 10", "s": "10.3 แบบฝึกหัด", "p": 298, "x": "0.80 ม. คลองดาดด้วยคอนกรีต มีค่า n = 0.014 จงคำนวณว่าอัตราการไหลในคลองนี้มีค่าเท่าไร?"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-3", "c": "บทที่ 10", "s": "10.3 แบบฝึกหัด", "p": 298, "x": "2. จงออกแบบคลองสายหนึ่งเพื่อให้มีขนาดอัตราการไหล 2.0 ลบ.ม. ต่อ วินาที กำหนดความ"}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-3", "c": "บทที่ 10", "s": "10.3 แบบฝึกหัด", "p": 298, "x": "ลาดตามยาวคลองเท่ากับ 1: 4000 ค่า n = 0.020 ความลึกนํ้าที่ออกแบบ ให้มีค่าไม่น้อยกว่า 1.00 ม."}, {"u": "chapters/ch10.html#s10-3", "c": "บทที่ 10", "s": "10.3 แบบฝึกหัด", "p": 298, "x": "ความลาดด้านข้างให้กำหนดเอง ตามความเหมาะสม (m = 1.5 หรือ 2)"}] \ No newline at end of file diff --git a/intro-irre/extracted/pages.json b/intro-irre/extracted/pages.json new file mode 100644 index 0000000..4b17576 --- /dev/null +++ b/intro-irre/extracted/pages.json @@ -0,0 +1,14128 @@ +{ + "source": "Intro-Irri-Eng.pdf", + "page_count": 300, + "toc": [ + { + "level": 1, + "title": "Binder1.pdf", + "page": -1 + }, + { + "level": 2, + "title": "00 Chapter 1 Introduction", + "page": 7 + }, + { + "level": 3, + "title": "ตารางที่ 1.1 สรุปขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทานและพื้นฐานความรู้ที่จำเป็นในการทำงาน", + "page": 10 + }, + { + "level": 3, + "title": "ตารางที่ 1.2 โครงการเขื่อนที่สำคัญของประเทศ", + "page": 13 + }, + { + "level": 3, + "title": "การบริหารจัดการน้ำอาจแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ (วราวุธ. 2538) คือ", + "page": 18 + }, + { + "level": 3, + "title": "การวางโครงการ อาจแบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ", + "page": 22 + }, + { + "level": 3, + "title": "งานทั้ง 3 เป็นกิจกรรมที่ต่อเนื่องกันซึ่งสามารถนำมาเขียนอธิบายให้เข้าใจได้ง่ายดังรูปที่ 1.6", + "page": 29 + }, + { + "level": 2, + "title": "00 Chapter 2 Soil-water plant relationships", + "page": 36 + }, + { + "level": 1, + "title": "Binder1.pdf", + "page": -1 + }, + { + "level": 2, + "title": "00 Chapter 2 Soil-water plant relationships", + "page": -1 + }, + { + "level": 3, + "title": "(3) ในการหาความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งซึ่งเป็นดินร่วน โดยการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดิน ได้ข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 74 + }, + { + "level": 3, + "title": "(4) จงหาความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ Field Capacity", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "(5) ดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลาง มีความสามารถในการอุ้มน้ำหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 80 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 60 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้ข...", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "(6) ดินในพื้นที่เพาะปลูกแห่งหนึ่งเป็นดินร่วน (Loam) ถ้าพืชที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 100 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 55 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ตลอดเขตรากซึ่งมีหน่วยเป็นความลึกของน้ำมีค่าเท่าใด", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "(7) จากข้อ 5 ถ้ากำหนดว่าจะให้น้ำแก่ข้าวโพกเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤต (Critical Point) และในการให้น้ำแค่ละครั้งจะให้จนดินมีความชื้นที่ Field Capacity ถ้าประสิทธิภาพการใช้น้ำในแปลงข้าวโพดดังกล่าวเท่ากับ 85% จงคำนวณหาปริมาณน้ำชลประทานที่ให้แต่ละคร...", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "ถ้าแปลงข้าวโพดดังกล่าวมีพื้นที่ 20 ไร่ น้ำที่ให้ได้จากการสูบน้ำจากแหล่งน้ำในพื้นที่ กำหนดว่าการให้น้ำแต่ละครั้งจะใช้เวลาในการสูบไม่เกิน 8 ชม. จงคำนวณหาขนาดเครื่องสูบน้ำที่ต้องการ", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "(8) ในแปลงข้าวซึ่งเนี้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้น้ำมีความชื้น 10%โดยน้ำหนักดินแห้ง จงคำนวณหาปริมาณน้ำที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร ถ้าค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ เท่ากับ 1.35 และค่าความพรุนของดินเท่ากับ 49%", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "(9) ในการวัดอัตราการซึมน้ำของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งด้วย Double Ring Infiltrometerได้ข้อมูลดังตาราง จงหาสมการการซึมสะสม (Cumulative Infiltration) และสมการอัตราการซึมน้ำ (Infiltration Rate) ของดินในแปลงดังกล่าวพร้อมคำนวณหาว่าถ้าต้องการให้น้ำทางผิวดิ...", + "page": 75 + }, + { + "level": 3, + "title": "(10) จงตอบคำถามต่อไปนี้", + "page": 76 + }, + { + "level": 4, + "title": "(10.1) โครงการชลประทานแห่งหนึ่งมีพื้นที่เพาะปลูก 300,000 ไร่ ปริมาณการใช้น้ำของพืชเท่ากับ 5 มม./วัน พืชมีอายุ 120 วัน จงคำนวณหาว่าโครงการจะต้องเตรียมน้ำไว้สำหรับเพาะปลูกเท่าใด ประสิทธิภาพการชลประทาน เท่ากับ 60%", + "page": 76 + }, + { + "level": 4, + "title": "(10.2) ถ้าปริมาณน้ำชลประทานสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อย เท่ากับ 100 มม. อ้อยมีอัตราการใช้น้ำ 8 มม./วัน จงหาความถี่ในการให้น้ำ", + "page": 76 + }, + { + "level": 2, + "title": "00 Chapter 3 Crop consumptive use", + "page": 77 + }, + { + "level": 2, + "title": "00 Chapter 4 IWR", + "page": 147 + }, + { + "level": 2, + "title": "05-Irrigation scheduling", + "page": 189 + }, + { + "level": 1, + "title": "Binder1.pdf", + "page": -1 + }, + { + "level": 2, + "title": "06-Irrigation methods", + "page": 230 + }, + { + "level": 1, + "title": "Binder1.pdf", + "page": -1 + }, + { + "level": 2, + "title": "07-Irrigation Water Delivery", + "page": 266 + }, + { + "level": 2, + "title": "08-Drainage", + "page": 278 + }, + { + "level": 2, + "title": "09-Water Delivery Control", + "page": 286 + }, + { + "level": 2, + "title": "10-Basic Foundamental for Canal Design", + "page": 292 + } + ], + "pages": [ + { + "page": 1, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p001-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 1598, + "caption": "", + "page": 1 + } + ] + }, + { + "page": 2, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p002-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 2 + } + ] + }, + { + "page": 3, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p003-1.jpg", + "width": 238, + "height": 161, + "caption": "", + "page": 3 + }, + { + "type": "p", + "text": "เอกสารชุดนี้เขียนขึ้นเพื่อใช้ประกอบการสอนวิชา 02207211 วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น (Introduction to Irrigation Engineering) ซึ่งเป็นวิชาบังคับตามหลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมโยธา-ชลประทาน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้นิสิตมีพื้นฐานความรู้ ความเข้าใจในหลักทฤษฎีและแนวคิดเกี่ยวกับวิศวกรรมชลประทานในภาพรวม การเอกสารชุดนี้มี 10 บท เนื้อหาคลอบคลุมบทนำเกี่ยวกับความสำคัญของการชลประทาน ประวัติการพัฒนาการชลประทานในประเทศไทย องค์ประกอบระบบชลประทาน แนวคิดในการจัดการนํ้า ความสัมพันธ์ระหว่างดินนํ้าและพืช หลักทฤษฎีและวิธีการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชและความต้องการนํ้าชลประทาน หลักและวิธีการกำหนดการให้นํ้าแก่พืช วิธีการให้นํ้าแบบต่างๆ หลักและวิธีการวิธีการส่งนํ้า การควบคุมนํ้าและการระบายนํ้า และแนวคิดพื้นฐานในการออกแบบระบบชลประทานวิชานี้จะเป็นพื้นฐานสำคัญของวิชาวิศวกรรมชลประทานอื่นๆ เช่นวิชาการออกแบบระบบชลประทานในแปลงนา วิชาวิศวกรรมระบายนํ้า วิชาการวางแผน-การออกแบบ และการจัดการระบบชลประทานและแหล่งนํ้า คณะผู้จัดทำหวังว่าเอกสารชุดนี้จะเป็นประโยชน์ต่อทั้งนิสิตผู้เรียนวิชานี้ และผู้สนใจทั่วไป", + "page": 3 + }, + { + "type": "p", + "text": "รองศาสตราจารย์ ดร.วราวุธ วุฒิวณิชย์", + "page": 3 + }, + { + "type": "p", + "text": "ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นิมิตร เฉิดฉันท์พิพัฒน์", + "page": 3 + }, + { + "type": "p", + "text": "ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. พงศธร โสภาพันธ์", + "page": 3 + }, + { + "type": "p", + "text": "25 ธันวาคม 2558", + "page": 3 + } + ] + }, + { + "page": 4, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p004-1.jpg", + "width": 97, + "height": 49, + "caption": "", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื้อหา", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "หน้าหน้าปก", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "iคำนำ", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "iiสารบัญ", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "iii", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "1", + "page": 4 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 1 บทนำ (Introduction)", + "page": 4 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.1 คำนำ (Introduction)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "1 1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "3 1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "5 1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "7", + "page": 4 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.4.1 แหล่งนํ้า (Water Resources)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "8 1.4.2 หัวงานและอาคารประกอบ (Headworks and Appurtenent Structures)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "8 1.4.3 ระบบส่งนํ้าและระบายนํ้า (Conveyance and Drainage)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "11 1.4.4 ระบบให้นํ้า (Water Application System)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "12 1.4.5 ระบบการบริหารจัดการนํ้า (Water Management System)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "12 1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "14 1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "15 1.6.1 แนวคิดในการวางโครงการ (Project Planning Concept)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "15 1.6.2 การศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Study)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "17 1.6.3 การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment, EIA)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "18 1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "22 1.7.2 หลักการจัดการนํ้าชลประทาน (Principle of Irrigation Water Management)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "22 1.7.2 ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้า (Factors Affecting The Success of Water", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "24", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "Management)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "1.7.3 เครื่องมือสำหรับการบริหารจัดการนํ้า (Tools for Water Management)", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "26", + "page": 4 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.8 เอกสารอ้างอิง", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "27 1.9 แบบฝึกหัด", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "29", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "30", + "page": 4 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 2 ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช (Soil-Water-Plant Relationships)", + "page": 4 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "30", + "page": 4 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "32", + "page": 4 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "42", + "page": 4 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน", + "page": 4 + }, + { + "type": "p", + "text": "45", + "page": 4 + } + ] + }, + { + "page": 5, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "47", + "page": 5 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "48", + "page": 5 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "49 2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "51 2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "52 2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "54 2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "65", + "page": 5 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.12 เอกสารอ้างอิง", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "68 2.13 แบบฝึกหัด", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "69", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "71 3.1 คำนำ", + "page": 5 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 3 ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "71 3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "72 3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "73 3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "97 3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "116 3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "117", + "page": 5 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.7 เอกสารอ้างอิง", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "123 3.8 แบบฝึกหัด", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "124 3.9 ภาคผนวก", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "131", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "141 4.1 คำนำ", + "page": 5 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "141 4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "142", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "Water Requirements)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "143 4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "143 4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "144", + "page": 5 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "147 4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "154 4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements) 161 4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "165", + "page": 5 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.10 เอกสารอ้างอิง", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "175 4.11 แบบฝึกหัด", + "page": 5 + }, + { + "type": "p", + "text": "167", + "page": 5 + } + ] + }, + { + "page": 6, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "183", + "page": 6 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 5 การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling)", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.1 หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "183 5.2 คุณสมบัติของดินเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้นํ้าแก่พืช", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "183", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดนํ้าของพืช", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "194", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้นํ้า", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "194", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.5 วิธีกำหนดการให้นํ้า", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "198", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "224", + "page": 6 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 6 วิธีการให้นํ้าชลประทาน (Irrigation Methods)", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "224", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "6.2 การให้นํ้าทางผิวดิน (Surface irrigation)", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "226", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "260", + "page": 6 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 7 การส่งนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Delivery)", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "7.1 ความหมาย “การส่งนํ้า”", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "260", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "7.2 หลักของการส่งนํ้าชลประทาน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "260", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "260 7.4 แบบฝึกหัด", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "271", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "272 8.1 ความหมาย", + "page": 6 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 8 การระบายนํ้า (Drainage)", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "272", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.2 ประเภทของงานระบายนํ้า", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "272", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.3 หลักการระบายนํ้าผิวดิน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "273", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.4 ส่วนประกอบของระบบระบายนํ้าผิวดิน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "274", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "274", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.6 ทางระบายนํ้าใต้ดิน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "276", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.7 การเลือกระบบระบายนํ้า", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "278 8.8 แบบฝึกหัด", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "278", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "280", + "page": 6 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 9 การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control)", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "280", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "9.2 ประเภทของการควบคุมการส่งนํ้า", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "282", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "286", + "page": 6 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "Design)", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้า", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "286", + "page": 6 + }, + { + "type": "h2", + "text": "10.2 คลองส่งนํ้าชลประทาน", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "289 10.3 แบบฝึกหัด", + "page": 6 + }, + { + "type": "p", + "text": "292", + "page": 6 + } + ] + }, + { + "page": 7, + "items": [ + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 1", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "บทนำ", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Introduction)", + "page": 7 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.1 คำนำ (Introduction)", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "การชลประทาน ถือเป็นศาสตร์เก่าแก่โบราณ เทียบเท่ากับอารยะธรรมของโลก (Irrigation is an old art as old as civilization) อารยะธรรมของโลกถือกำเนิด เปลี่ยนแปลงและเสื่อมสลายไปตามการพัฒนาการชลประทาน (Hansen, et. al., 1980)การชลประทานโดยนิยามทั่วไปหมายถึง การให้นํ้าแก่พืช แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปแล้วจะหมายถึงเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมความชื้นในเขตรากพืช เพื่อให้พืชเจริญเติบโตและให้ผลผลิตทั้งปริมาณและคุณภาพตามที่ต้องการ ซึ่งถ้ามองในกรอบนี้แล้วการชลประทานจะเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีต่างๆ ดังต่อไปนี้ (Rydzewski, 1987)", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การให้นํ้าแก่พืช", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การควบคุมสภาพบรรยากาศรอบๆ ต้นพืช", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การระบายนํ้าในดิน", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การระบายนํ้าผิวดิน", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การป้องกันนํ้าท่วมพื้นที่เกษตรกรรม", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การพัฒนาแหล่งนํ้า", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การส่งนํ้า", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การจัดสรรนํ้า", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การอนุรักษ์นํ้า", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การจัดการคุณภาพนํ้า", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การพัฒนาพื้นที่เกษตรชลประทานซึ่งจะเห็นได้ว่าการชลประทานมีขอบเขตงานที่กว้างขวาง มีความเกี่ยวข้องกับ คน ดิน นํ้า พืชภูมิอากาศ ภูมิประเทศ และสิ่งต่างๆ มากมาย ดั้งนั้น วิศวกรชลประทาน ซึ่งมีหน้าที่ในการวางแผนออกแบบ ก่อสร้าง และบริหารโครงการชลประทาน จึงจำเป็นที่จะต้องมีความรู้ทางด้านวิศวกรรมศาสตร์และศาสตร์แขนงต่างๆ ดังนี้", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "- วิศวกรรมทรัพยากรนํ้า ซึ่งเกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์สภาพนํ้าฝน-นํ้าท่า การพัฒนาแหล่งนํ้า", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทั้งผิวดินและใต้ดิน การวางแผนและการจัดการนํ้าในระดับลุ่มนํ้าทั้งปริมาณและคุณภาพ", + "page": 7 + }, + { + "type": "p", + "text": "และการอนุรักษ์นํ้า", + "page": 7 + } + ] + }, + { + "page": 8, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "- วิศวกรรมโยธา ด้านวิศวกรรมสำรวจ วิศวกรรมโครงสร้าง วิศวกรรมชลศาสตร์ วิศวกรรม", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฐานราก วิศวกรรมก่อสร้าง ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการวางแผน สำรวจ ออกแบบ และการก่อสร้าง", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อน และอาคารชลประทานขนาดใหญ่", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "- วิศวกรรมชลประทาน ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับการวางแผน สำรวจ ออกแบบ และก่อสร้าง ระบบ", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "ส่งนํ้า ระบบให้นํ้า ระบบระบายนํ้า ถนนและทางลำเลียงในไร่นา แหล่งเก็บนํ้าในไร่นา การ", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "จัดรูปที่ดิน การส่งนํ้าและบำรุงรักษาโครงการชลประทาน และการจัดการนํ้าชลประทาน", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ศาสตร์อื่นๆ ได้แก่ ด้านสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านการจัดการ และด้านเศรษฐศาสตร์ทาง", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิศวกรรม", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากความหมายของคำว่า “การชลประทาน” ตามที่กล่าวมาแล้ว จึงสามารถให้นิยามคำว่า“วิศวกรรมชลประทาน” เพื่อความชัดเจนได้ดังนี้", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิศวกรรมชลประทานคือวิชาที่เกี่ยวกับการพัฒนาแหล่งนํ้า การจัดสรรนํ้าจากแหล่งนํ้า การส่งนํ้าและการระบายนํ้า การให้นํ้าแก่พืช และรวมถึงการควบคุมคุณภาพนํ้า ดังนั้นผู้เรียนจึงจำเป็นต้องมีความรู้ศาสตร์ในสาขาต่างๆ เช่น วิศวกรรมทรัพยากรนํ้า วิศวกรรมชลศาสตร์ วิศวกรรมสำรวจวิศวกรรมโครงสร้าง วิศวกรรมฐานราก หลักการชลประทานและการระบายนํ้า เศรษฐศาสตร์ สังคมและสิ่งแวดล้อม เพื่อนำความรู้ทั้งหลายมาประยุกต์ใช้ในการวางแผน สำรวจ ออกแบบ ก่อสร้าง และบริการโครงการชลประทาน ให้เกิดประโยชน์สูงสุด", + "page": 8 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประโยชน์ของระบบชลประทาน คือการนำเอาทรัพยากรนํ้า ดินและมนุษย์ มาใช้เพื่อการพัฒนาการเกษตร โดยมีเป้าหมายอันดับแรกเพื่อเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรและรายได้ของเกษตรกร และเป้าหมายระดับประเทศเพื่อการแก้ปัญหาความยากจน เพิ่มคุณภาพชีวิต และ พัฒนาสังคม ดังแสดงในรูปที่ 1.1", + "page": 8 + } + ] + }, + { + "page": 9, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p009-1.jpg", + "width": 892, + "height": 825, + "caption": "รูปที่ 1.1 ประโยชน์ของการชลประทาน", + "page": 9 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)", + "page": 9 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิศวกรรมชลประทานมีขอบเขตงานที่กว้างขวาง ระบบชลประทานจะสามารถทำงานได้ตามวัตถุประสงค์และเกิดประโยชน์ตามที่ได้กล่าวมาแล้ว ขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานในแต่ละส่วน หรือแต่ละขั้นตอน ดังนั้นวิศวกรชลประทานจึงจำเป็นต้องมีความรู้หลากหลายในวิชาต่างๆ ดังแสดงในตารางที่1.1 เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานตั้งแต่ การวางแผน การสำรวจ การออกแบบโครงการ การก่อสร้างโครงการ การบริหารโครงการ การส่งนํ้าและบำรุงรักษา การพัฒนาพื้นที่ไร่นาชลประทานและการจัดรูปที่ดิน การออกแบบระบบระบบให้นํ้าและระบบระบายนํ้าในแปลงไร่นา การอนุรักษ์นํ้า และการจัดการคุณภาพนํ้า ได้อย่างถูกต้องและสมบูรณ์", + "page": 9 + } + ] + }, + { + "page": 10, + "items": [ + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 1.1 สรุปขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทานและพื้นฐานความรู้ที่จำเป็นในการทำงาน", + "page": 10 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทานพื้นฐานความรู้ที่ต้องการการวางแผนอุทกวิทยาทางวิศวกรรมเกษตรชลประทานเศรษฐศาสตร์-สังคมสิ่งแวดล้อมการวางโครงการการสำรวจวิศวกรรมสำรวจปฐพีกลศาสตร์ปฐพีวิทยาการออกแบบวิศวกรรมชลประทานวิศวกรรมชลศาสตร์วิศวกรรมโครงสร้างวิศวกรรมฐานราก", + "page": 10 + }, + { + "type": "p", + "text": "การก่อสร้างการบริหารงานก่อสร้าง", + "page": 10 + }, + { + "type": "p", + "text": "การบริหารโครงการการจัดการนํ้าการพัฒนาพื้นที่ไร่นาชลประทานและการจัดรูปที่ดิน การออกแบบระบบชลประทานในไร่นาวิศวกรรมการระบายนํ้าการออกแบบระบบให้นํ้าและระบบระบายนํ้าในไร่นา การให้นํ้าทางผิวดินการให้นํ้าแบบฉีดฝอยและนํ้าหยดวิศวกรรมการระบายนํ้า", + "page": 10 + }, + { + "type": "p", + "text": "การอนุรักษ์นํ้าวิศวกรรมการอนุรักษ์ดินและนํ้า", + "page": 10 + }, + { + "type": "p", + "text": "การจัดการคุณภาพนํ้าสิ่งแวดล้อม", + "page": 10 + } + ] + }, + { + "page": 11, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์ พบว่าประเทศไทยรู้จักพัฒนาการชลประทานเป็นเวลานานเท่ากับประวัติศาสตร์ของประเทศ เช่น คนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือรู้จักการสร้างอ่างเก็บนํ้าเป็นเวลานับพันปี คนในภาคเหนือรู้จักการสร้างเหมืองฝายนํ้าเพื่อนำนํ้ามาใช้ในการเพาะปลูกกว่า 700 ปีมาแล้วและ คนในภาคกลางรู้จักการขุดคลองเพื่อชักนํ้าจากแม่นํ้าเข้าไปยังพื้นที่ทำนาเมื่อหลายร้อยปีมาแล้วประวัติการพัฒนาการชลประทานของประเทศที่สำคัญ พอสรุปเป็นช่วงๆ ได้ดังนี้ (กรมชลประทาน.2529)", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ยุคล้านนา", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "คนไทยล้านนาสามารถสร้างเหมืองฝายด้วยวัสดุธรรมชาติ พระเจ้าเม็งรายมหาราช ได้ทรงตรากฎหมายว่าด้วยการทดนํ้า ตลอดจนการดูแลและจัดสรรนํ้าเพื่อการเกษตร ให้เกิดความยุติธรรมและเสมอภาคในการใช้นํ้า", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) สมัยกรุงศรีอยุธยา", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมนา หนึ่งในจตุสดมภ์ขึ้นรับผิดชอบเกี่ยวกับการเกษตรกรรมและการชลประทาน", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) สมัยรัตนโกสินทร์", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.5) มีพระบรมราชานุญาติให้เอกชนตั้ง บริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม (Siam Canals, Lands and Irrigation Company) ในปี พ.ศ. 2431 บริษัทได้รับสัมปทานให้ขุดคลองในทุ่งหลวงหรือทุ่งรังสิต เป็นระยะเวลา 25 ปี โดยได้รับผลตอบแทนจากรัฐบาลในรูปของที่ดินตามแนวสองฝั่งคลองที่ขุดเป็นกรรมสิทธิ์ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมคลอง ขึ้น เมื่อ พ.ศ. 2445 เพื่อให้มีหน้าที่ในการขุดคลองเพื่อการคมนาคมและเก็บกักนํ้าไว้ใช้ในการเพาะปลูก และดูแลบำรุงรักษาคลองต่างๆ ไม่ให้ตื้นเขิน", + "page": 11 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในช่วงปี พ.ศ. 2445-2452 ได้ว่าจ้าง นายเจ โฮมัน วัน เดอร์ ไฮเด (Mr. J. Homan van der Heide)วิศวกรชาวฮอลันดา มาเป็นเจ้ากรมคลอง รับเงินเดือน 2,000 บาทต่อเดือน ในช่วงเวลานี้ซึ่งได้มีการศึกษาเกี่ยวกับการชลประทานและการระบายนํ้าในเขตลุ่มนํ้าเจ้าพระยาตอนล่าง และเสนอแนะให้มีการสร้างเขื่อนเจ้าพระยาที่ จ.ชัยนาท ซึ่งประมาณว่าต้องใช้วงเงินสูงถึง 47 ล้านบาท ถือว่าสูงมากขณะนั้น จึงต้องชะลอโครงการไว้ก่อน", + "page": 11 + } + ] + }, + { + "page": 12, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ปี พ.ศ. 2456 ได้ว่าจ้าง เซอร์ธอมมัส วอร์ด (Sir Thomas Ward) ผู้เชี่ยวชาญ ชาวอังกฤษ มาช่วยพัฒนาการชลประทาน ในช่วงนี้มีการก่อสร้างโครงการขนาดย่อม 5 โครงการ ได้แก่ โครงการแม่นํ้าสุพรรณ โครงการเพชรบุรีฝั่งตะวันออก โครงการป่าสักใต้ โครงการชลประทานบริเวณจังหวัดลำปางและโครงการชลประทาน-ระบายนํ้า ในบริเวณพื้นที่ลุ่มริมแม่นํ้าเจ้าพระยา ในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เรื่อยลงมาจนถึงชายฝั่งทะเล ใช้วงเงิน 23 ล้านบาท", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.6) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง กรมทดนํ้าในปี พ.ศ. 2547 เพื่อทำหน้าที่พิจารณาและจัดสร้างงานพัฒนาแหล่งนํ้าเพื่อการเพาะปลูก", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว(ร.7) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้เปลี่ยนชื่อกรมทดนํ้าเป็น กรมชลประทาน ในปี พ.ศ. 2470 และได้ขยายงานพัฒนาแหล่งนํ้าและการชลประทานที่สำคัญ ได้แก่", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการชลประทานแม่แฝก จ.เชียงใหม่", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการชลประทานแม่ปิงเก่า จ.เชียงใหม่", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการชลประทานแม่วัง จ.ลำปาง", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการชลประทานลุ่มนํ้าลำตะคอง จ.นครราชสีมา", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการชลประทานห้วยเสนง จ.สุรินทร์", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการบรรเทาอุทกภัยทุ่งแซงบาดาล จ.ร้อยเอ็ด", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการบรรเทาอุทกภัยบ้านตูม-บ้านติ้ว จ.มหาสารคาม", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการชลประทานนครนายก จ.นครนายก", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการสามชุก จ.สุพรรณบุรี", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "o โครงการมะขามเฒ่า จ.ชัยนาท", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4) ยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ถือเป็นยุคเริ่มต้นของการพัฒนาการชลประทานสมัยใหม่ และมีการพัฒนาต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปี พ.ศ. 2493 เริ่มก่อสร้างเขื่อนเจ้าพระยาที่ จ.ชัยนาท เพื่อทดนํ้าเข้าสู่พื้นที่เพาะปลูกสองฝั่งแม่นํ้าเจ้าพระยา ตามแนวคิดของนายเจ โฮมัน วัน เดอร์ ไฮเด โดยใช้เงินกู้ธนาคารโลก 18 ล้านเหรียญสหรัฐ", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปี พ.ศ. 2500 เริ่มก่อสร้างเขื่อนภูมิพล เขื่อนเก็บกักนํ้าเอนกประสงค์แห่งประเทศไทย โดยใช้เงินกู้จากธนาคารโลก 66 ล้านเหรียญสหรัฐ", + "page": 12 + }, + { + "type": "p", + "text": "หลังจากนั้นมีโครงการพัฒนาการชลประทานโดยการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่สำคัญเกิดขึ้นดังตารางที่ 1.2 ผู้อ่านสามารถดูรายละเอียด เขื่อนทดนํ้า และเขื่อนเก็บกักนํ้าที่สำคัญของประเทศ ได้จากเว็บไซด์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ที่ http://irre.ku.ac.th/TDAMS.htm", + "page": 12 + } + ] + }, + { + "page": 13, + "items": [ + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 1.2 โครงการเขื่อนที่สำคัญของประเทศ", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "โครงการ", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประเภท", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "จังหวัดที่ตั้ง ปีที่", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขนาดความจุ", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "สร้างเสร็จ", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ล้าน ลบ.ม.)เขื่อนภูมิพล", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนคอนกรีตโค้ง", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตาก", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "2507 13,462เขื่อนสิริกิติ์", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนดินเขื่อนศรีนครินทร์ เขื่อนหินทิ้งแบบมีแกนดิน", + "page": 13 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p013-1.jpg", + "width": 379, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เหนียว", + "page": 13 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p013-2.jpg", + "width": 366, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนเขื่อนวชิราลงกรณ์", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนหินทิ้งแบบมีแผ่น", + "page": 13 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p013-3.jpg", + "width": 1085, + "height": 54, + "caption": "", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนจุฬาภรณ์", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนหินทิ้ง", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ชัยภูมิ", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "2515 188เขื่อนอุบลรัตน์", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนหินทิ้ง", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขอนแก่น 2509 2,263 (แหล่งข้อมูล : http://irre.ku.ac.th/TDAMS.htm)", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปัจจุบันได้มีการพัฒนาโครงการชลประทานต่างๆมากมาย ทั้งโครงการขนาดใหญ่ ขนาดกลางและขนาดเล็ก ซึ่งอาจจำแนกออกได้เป็น โครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า โครงการทดนํ้า โครงการสูบนํ้าสามารถส่งนํ้าช่วยเหลือการเพาะปลูก ได้มากกว่า 25 ล้านไร่ ซึ่งส่วนใหญ่นำนํ้าไปใช้ในการปลูกข้าวหลายโครงการสามารถปลูกข้าวได้ 2 ครั้งต่อปีหรือมากกว่า มีการพัฒนาระบบชลประทานในไร่นาทั้งระบบคันคูนํ้า(Ditch and Dike) และระบบจัดรูปที่ดิน (Land Consolidation) แบบต่างๆ เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำนํ้าจากคลองไปใช้ปลูกพืชได้สะดวกและมีประสิทธิภาพ", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระบบชลประทานในประเทศไทย มีประสิทธิภาพประมาณ 43 % ถือว่าอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ยทั่วไป(วราวุธ. 2548) การส่งนํ้าส่วนใหญ่ยังเป็นระบบใช้คน ปิด-เปิด ประตูระบายนํ้าด้วยมือ มีความพยายามที่จะเอาประตูนํ้าอัตโนมัติแบบลูกลอย ซึ่งเป็นเทคโนโลยีของประเทศฝรั่งเศสมาทดลองใช้ เช่นที่โครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาคลองตรอนและโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาสองพี่น้อง เป็นต้น", + "page": 13 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)", + "page": 13 + }, + { + "type": "p", + "text": "องค์ประกอบของระบบชลประทาน อาจแบ่งออกได้เป็น 3 ส่วน คือ (1) ฮาร์ทแวร์ (2) ซอฟท์แวร์และ (3) ฮิวแมนแวร์ ส่วนที่เป็นฮาร์ทแวร์ของระบบชลประทาน คือ แหล่งนํ้า อาคารชลประทานต่างๆ", + "page": 13 + } + ] + }, + { + "page": 14, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "และเครื่องมือและอุปกรณ์สำหรับการให้นํ้าแก่พืช ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.4.1-1.4.2 ส่วนซอฟท์แวร์และฮิวแมนแวร์ คือ ส่วนของบริหารจัดการซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.4.5", + "page": 14 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.4.1 แหล่งนํ้า (Water Resources)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "แหล่งนํ้าของระบบชลประทาน อ่างเป็น32แหล่งนํ้าขนาดใหญ่เช่นเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า32 หรือแหล่งนํ้าขนาดเล็กเช่นแหล่งนํ้าใต้ดิน และสระเก็บนํ้าฝน เขื่อนและอ่างเก็บนํ้าจะทำหน้าที่เก็บกักนํ้าในช่วงฤดูฝนหรือช่วงนํ้ามาก ไว้ใช้ในช่วงฤดูแล้งหรือช่วงนํ้าน้อย เช่นอ่างเก็บนํ้าของเขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ หรือเขื่อนต่างๆในตารางที่ 1.2 ซึ่งเป็นเขื่อนอเนกประสงค์(Multi-purpose Dam) ทำให้มีนํ้าใช้ตลอดปีเกษตรกรสามารถปลูกพืชได้มากกว่า 1 ครั้งต่อปี อ่างเก็บนํ้าเหล่านี้อาจส่งนํ้าให้กับระบบชลประทานโดยตรง หรือส่งนํ้าลงลำนํ้าเดิม เพื่อส่งให้กับหัวงานของโครงการชลประทานเพื่อทดนํ้าเข้าสู่ระบบชลประทานต่อไป", + "page": 14 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.4.2 หัวงานและอาคารประกอบ (Headworks and Appurtenent Structures)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "หัวงาน หมายถึงจุดที่ควบคุมการส่งนํ้าเข้าสู่ระบบชลประทาน ตามปกติหัวงานของโครงการชลประทานทุกแห่งประกอบด้วยอาคาร 3 ชนิด ดังแสดงในรูปที่ 1.2 และ 1.3 คือ (คณาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2546)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) อาคารทดนํ้า (Diversion Structures) ได้แก่", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ฝาย (Diversion Weir) หรือ เขื่อนระบายนํ้า (Barrage หรือ Diversion Dam)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) อาคารประกอบ (Appurtenant Structures)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "เป็นอาคารที่สร้างประกอบกับฝายหรือเขื่อนระบายนํ้า เพื่อให้หัวงานทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "• อาคารประกอบฝาย ได้แก่", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ประตูระบายทราย (Sand Sluice หรือ Scouring Sluice)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ร่องระบายทราย (Sluiceway Channel)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- กำแพงแบ่งร่องนํ้า (Division Wall)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- บันไดปลา (Fish Ladder)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ทางซุง (Logway)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- สะพาน (Bridge)", + "page": 14 + }, + { + "type": "p", + "text": "- คันกั้นนํ้า (Flood Protective Dikes)", + "page": 14 + } + ] + }, + { + "page": 15, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p015-1.jpg", + "width": 1060, + "height": 1513, + "caption": "รูปที่ 1.2 หัวงานประเภทฝายและอาคารประกอบ", + "page": 15 + } + ] + }, + { + "page": 16, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p016-1.jpg", + "width": 1083, + "height": 869, + "caption": "", + "page": 16 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ก) แปลนหัวงานประเภทเขื่อนระบายนํ้า(ค) ประตูระบายเขื่อน", + "page": 16 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p016-2.jpg", + "width": 1028, + "height": 484, + "caption": "รูปที่ 1.3 หัวงานประเภทเขื่อนและอาคารประกอบ", + "page": 16 + } + ] + }, + { + "page": 17, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "• อาคารประกอบเขื่อนระบายนํ้า ได้แก่", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- บันไดปลา (Fish Ladder)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ประตูเรือสัญจร (Navigation Lock)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- สะพาน (Bridge)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ทำนบดินปิดแม่นํ้าเดิม (Closure Dam)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- คันกั้นนํ้า (Flood Protective Dikes)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) อาคารที่ปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่ ได้แก่", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ประตูระบายปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่ (Headgate of Main Canal)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ที่ดักทราย (Sand Trap)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "หัวงานของโครงการชลประทานหลายแห่งในประเทศไทย มีอาคารทดนํ้าเป็นฝายหรือเขื่อนระบายนํ้า สำหรับอาคารประกอบและอาคารที่ปากคลองส่งนํ้าสายใหญ่นั้นแต่ละหัวงานอาจจะมีไม่เหมือนกัน และไม่จำเป็นต้องมีครบทุกอย่างตามที่กล่าวไว้ข้างต้น", + "page": 17 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.4.3 ระบบส่งนํ้าและระบายนํ้า (Conveyance and Drainage Systems)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระบบส่งนํ้า โดยทั่วไปหมายถึงคลองและอาคารในคลองส่งนํ้า(Irrigation Canal) หรือบางโครงการอาจเป็นระบบท่อส่งนํ้า ซึ่งทำหน้าที่ส่งหรือลำเลียงนํ้าจากหัวงานเข้าสู่ระบบไร่นา คลองส่งนํ้าอาจเป็นคลองดิน(Unlined Canal) หรือคลองดาดด้วยคอนกรีต(Concrete Lined Canal) และอาจแบ่งามหน้าที่ในการส่งนํ้าเป็น คลองสายใหญ่(Main Canal) คลองแยกหรือคลองสาขา(Branch Canal) คลองซอย(Laterals) และคลองแยกซอย (Sub-lateral Canal)เป็นต้น ในคลองส่งนํ้าจะมีอาคารหลายประเภทเพื่อช่วยลำเลียงนํ้าผ่านพื้นที่ซึ่งมีสภาพภูมิประเทศต่างๆ เช่น อาคารในคลองส่งนํ้า (Canal Structures) ซึ่งได้แก่รางนํ้า (Flumes) ท่อเชื่อม (Inverted Siphons) ท่อระบายหรือประตูระบายรับนํ้า (Inlets) ท่อระบายหรือประตูระบายทิ้งนํ้า(Outlets) สะพาน (Bridges) ท่อลอด (Culverts) ที่ข้ามสัตว์พาหนะ (Cattle Ramps) อาคารนํ้าตก(Drops) รางเท (Chutes) และเพื่อช่วยในการควบคุมการส่งนํ้าให้เป็นไปตามแผนที่วางไว้ นอกจากนี้ยังมี อาคารควบคุมนํ้า (Control Structures) เช่น ประตูระบายทดนํ้ากลางคลอง(Check Regulators) ประตูระบายปลายคลองส่งนํ้า(Tail Regulators) ประตูระบายปากคลองซอย(Distributary Head Regulators) และท่อส่งนํ้าเข้านา (Farm Turnouts)", + "page": 17 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในระบบชลประทาน ปกติจะต้องมีระบบระบายนํ้าเพื่อระบายนํ้าส่วนเกินออกจากพื้นที่โดยทั่วไประบบระบายนํ้าของโครงการจะเป็นระบบเปิด มีคูระบายนํ้าเพื่อระบายนํ้าจากแปลงออกสู่คลองระบายนํ้า และระบายออกสู่แม่นํ้าต่อไป รายละเอียดเกี่ยวกับการระบายนํ้าจะได้กล่าวถึงในบทที่ 9", + "page": 17 + } + ] + }, + { + "page": 18, + "items": [ + { + "type": "h3", + "text": "1.4.4 ระบบให้นํ้า (Water Application System)", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "หลังจากที่ส่งนํ้าผ่านระบบกระจายนํ้าในไร่นา เข้าสู่แปลงเพาะปลูก เกษตรกรเจ้าของแปลงจะเป็นผู้นำนํ้าไปให้กับพืช วิธีการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Methods) ที่ใช้กันโดยทั่ว ๆ ไปมี 4 วิธี (วราวุธ.2545) คือ", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) วิธีการให้นํ้าทางผิวดิน (Surface Irrigation)", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) วิธีการให้นํ้าแบบฉีดฝอย (Sprinkler Irrigation)", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) วิธีการให้นํ้าแบบจุลภาค (Micro Irrigation)", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4) วิธีการให้นํ้าทางใต้ผิวดิน (Sub-Surface Irrigation)", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "แต่ละวิธีมีข้อดีข้อเสียต่างกันออกไป การเลือกใช้วิธีการให้นํ้าที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับสภาพภูมิประเทศ สภาพดิน ชนิดพืชที่ปลูก วิธีการเพาะปลูก ค่าลงทุน และปริมาณนํ้าต้นทุนที่มีอยู่ ฯลฯรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการให้นํ้าแบบต่างๆ จะกล่าวถึงในบทที่ 6", + "page": 18 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.4.5 ระบบการบริหารจัดการนํ้า (Water Management System)", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระบบบริหารจัดการนํ้า คือ ส่วนที่จะขับเคลื่อนให้ระบบชลประทานสามารถทำหน้าที่ส่งนํ้า และให้นํ้าแก่พืชได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล อาจแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ (1) กฎ ระเบียบหลักเกณฑ์ และวิธีการในการบริหารจัดการนํ้า หรือส่วนที่เรียกว่า ซอฟท์แวร์(Softwares) และ (2)บุคลากรที่ทำหน้าที่ในการบริหารจัดการนํ้า และรูปแบบการจัดองค์กรการบริหารจัดการนํ้า หรือที่เรียกว่า ฮิวแมนแวร์(Humanwares) การบริหารจัดการนํ้าจะบรรลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ก็ต่อเมื่อมีระบบการบริหารจัดการที่เหมาะสม นั่นคือมีกฎ ระเบียบ หลักเกณฑ์ และวิธีการที่เหมาะสม มีบุคลากรตลอดจนรูปแบบการจัดองค์กรที่เหมาะสม", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "การบริหารจัดการนํ้าอาจแบ่งออกได้เป็น 3 ระดับ (วราวุธ. 2538) คือ", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) การบริหารจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) การบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการ", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) การบริหารจัดการนํ้าระดับไร่นา", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "การบริหารจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า มีความหมายครอบคลุมถึงการบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าร่วมกับทรัพยากรอื่นๆ ในลุ่มนํ้าเพื่อให้การใช้นํ้าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ ได้ให้นิยามคำว่า การบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า(River Basin Water Resources Management) ไว้ดังนี้", + "page": 18 + }, + { + "type": "p", + "text": "การบริหารจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า หมายถึงการที่จะดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกันเกี่ยวกับทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้า เพื่อให้มีการจัดหานํ้า (พัฒนาแหล่งนํ้า) ตลอดจนการ", + "page": 18 + } + ] + }, + { + "page": 19, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "แก้ปัญหาเกี่ยวกับทรัพยากรนํ้าในทุกพื้นที่ของแต่ละลุ่มนํ้า โดยมีเป้ามายเพื่อประโยชน์ในการดำรงชีวิตของทุกๆ สิ่งในสังคม ทั้งคน สัตว์ และพืช ฯลฯ อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด และให้มีการใช้นํ้าอย่างยั่งยืนการจัดการทรัพยากรนํ้าในแต่ละลุ่มนํ้า จึงประกอบด้วยกิจกรรมต่างๆ ที่สำคัญดังนี้ (สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ. 2540)", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การพัฒนาแหล่งนํ้า (จัดหานํ้า) เพื่อประโยชน์ด้านต่างๆ", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การจัดสรรและใช้ทรัพยากรนํ้าอย่างมีประสิทธิภาพ", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การอนุรักษ์แหล่งนํ้า", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การแก้ปัญหานํ้าท่วม", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การแก้ปัญหาด้านคุณภาพนํ้าในปัจจุบันแนวคิดของการบริหารจัดการทรัพยากรนํ้า จะมีลักษณะเป็นการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน ซึ่ง Global Water Partnership (GWP) (1996) ได้นิยามว่า", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "การบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน (Integrated Water Resources Management, IWRM) คือกระบวนการในการส่งเสริมการประสานการพัฒนาและจัดการนํ้า ดิน และทรัพยากรอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาซึ่งประโยชน์สูงสุดทางเศรษฐกิจและความเป็นอยู่ที่ดีของสังคมอย่างทัดเทียมกัน โดยไม่ส่งผลกระทบต่อความยั่งยืนของระบบนิเวศน์ที่สำคัญ", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "การผสมผสานสามารถพิจารณาแยกออกเป็น 2 ระบบ คือ ระบบทางธรรมชาติ และระบบของมนุษย์", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) การผสมผสานระบบทางธรรมชาติ (Natural System Integration)", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การผสมผสานระหว่างการบริหารจัดการนํ้าจืดและชายฝั่งทะเล", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การผสมผสานการบริหารจัดการดินและนํ้า (นํ้าสีเขียว vs. นํ้าสีนํ้าเงิน นํ้าสีเขียว คือนํ้าที่ใช้", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "โดยตรงสำหรับการผลิตมวลชีวภาพ และที่ระเหย นํ้าสีนํ้าเงิน คือนํ้าที่ไหลในแม่นํ้า ลำธารและที่อยู่ใต้ดิน)", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การผสมผสานการบริหารจัดการนํ้าผิวดินและนํ้าใต้ดิน", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การผสมผสานการบริหารจัดการปริมาณและคุณภาพของทรัพยากรนํ้า", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การผสมผสานผลประโยชน์ของผู้ใช้นํ้าที่อยู่ต้นนํ้าและท้ายนํ้า(2) การผสมผสานระบบของมนุษย์", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ความเชื่อมโยงของทรัพยากรนํ้า", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การกำหนดนโยบายของประเทศโดยพิจารณาถึงภาคการพัฒนาอื่นๆ", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ผลกระทบของการพัฒนาแหล่งนํ้าต่อเศรษฐกิจมหภาค", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- หลักการพื้นฐานสำหรับการกำหนดนโยบายแบบผสมผสาน", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การโน้มน้าวการตัดสินใจทางเศรษฐกิจ", + "page": 19 + }, + { + "type": "p", + "text": "- การให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย มีส่วนร่วมในกระบวนการวางแผนและการตัดสินใจ", + "page": 19 + } + ] + }, + { + "page": 20, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "- การประสานการจัดการนํ้าและนํ้าเสีย", + "page": 20 + }, + { + "type": "p", + "text": "แนวคิดของการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสานสามารถ แสดงในรูปของหวีที่เรียกว่า “GWP Comb” ดังรูปที่ 1.4 ซึ่งแสดงถึงการผสมผสานภาคการใช้นํ้าต่างๆ และ 3 องค์ประกอบที่สำคัญต่อการบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน", + "page": 20 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p020-1.jpg", + "width": 1049, + "height": 429, + "caption": "รูปที่ 1.4 แนวคิดในการจัดการนํ้าแบบผสมผสานของ GWP (GWP Comb)", + "page": 20 + }, + { + "type": "p", + "text": "ส่วนการบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการ และการบริหารจัดการนํ้าระดับไร่นา จะเป็นที่การจัดการนํ้าชลประทานเป็นหลัก ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.7", + "page": 20 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)", + "page": 20 + }, + { + "type": "p", + "text": "สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน หมายรวมถึง ทั้งสิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิต ที่อยู่ในบริเวณของระบบชลประทาน การพัฒนาระบบชลประทานอาจก่อให้เกิดทั้งผลประโยชน์และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้ เช่น การสร้างเขื่อน และอ่างเก็บนํ้า จะทำให้สูญเสียพื้นที่ป่าส่วนหนึ่ง ซึ่งส่งผลกระทบต่อทั้งคน สัตว์ และพืชที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้น อ่างเก็บนํ้าอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศวิทยาและ วัฏจักรนํ้าในลุ่มนํ้านั้น แต่อ่างเก็บนํ้าก็มีประโยชน์ทำให้สามารถเก็บนํ้าไว้ใช้ในช่วงที่ขาดแคลน ช่วยบรรเทาอุทกภัย เป็นแหล่งเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้าแห่งใหม่ พูดง่ายๆ ว่าอ่างเก็บนํ้ามีทั้งผลดี และผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม การจะตัดสินใจว่าควรพัฒนาระบบชลประทานหรือไม่ จึงต้องมีการพิจารณาถึงผลประโยชน์และผลกระทบอย่างละเอียดรอบคอบก่อนตัดสินใจ รายละเอียด32เบื้องต้น32เกี่ยวกับการวิเคราะห์ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของโครงการ จะกล่าวถึงในหัวข้อที่ 1.6.3", + "page": 20 + } + ] + }, + { + "page": 21, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)", + "page": 21 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.6.1 แนวคิดในการวางโครงการ (Project Planning Concept)", + "page": 21 + }, + { + "type": "p", + "text": "ธนาคารโลก(World Bank หรือ IBRD) ได้สรุปวงจรโครงการ เพื่อเป็นแนวคิดสำหรับการวางโครงการ โดยกำหนดว่าวงจรโครงการประกอบด้วย 5 ส่วนที่สัมพันธ์กันดังรูปที่ 1.5 (Baum,W.C and S.M.Tolbert. 1985) ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้", + "page": 21 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p021-1.jpg", + "width": 997, + "height": 1215, + "caption": "รูปที่ 1.5 วงจรการวางโครงการ", + "page": 21 + } + ] + }, + { + "page": 22, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(1) การกำหนดโครงการ (Project Identification)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "เริ่มจากการกำหนดวัตถุประสงค์โครงการ การรวบรวมแนวความคิดหรือความรู้ การคัดเลือกแนวความคิดที่เหมาะสม การแสวงหาแหล่งเงินทุนและความช่วยเหลือต่างๆ เลือกวิธีการกำหนดโครงการ การศึกษาความเหมาะสมและเป็นไปได้ในเบื้องต้น การจัดทำรายงานสรุปย่อการกำหนดโครงการ(Project Identification Brief, PIB)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) การจัดเตรียมโครงการ (Project Preparation)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประกอบด้วยการออกแบบโครงการในรายละเอียด และจัดทำรายงานการศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Report)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) การประเมินค่าโครงการ (Project Appraisal)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "ผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ เช่น กรมชลประทาน กระทรวงฯ คณะรัฐมนตรี หรือสถาบันการเงินจะทำการประเมินค่าโครงการ โดยการนำเอาผลการวิเคราะห์โครงการในรายงานการศึกษาความเหมาะสมมาใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจ การตัดสินใจว่าจะอนุมัติโครงการหรือไม่ จะพิจารณาจากการวิเคราะห์ความเหมาะสมด้านต่างๆ เช่น เทคนิค เศรษฐกิจ สังคม การเงิน และผลกระทบสิ่งแวดล้อม", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4) การปฏิบัติตามโครงการ (Project Implementation)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "เริ่มจากการแบ่งองค์ประกอบของโครงการออกเป็นส่วนย่อยๆ ได้แก่ กิจกรรมและงาน จัดตั้งองค์กรและคณะทำงานเพื่อรับผิดชอบการปฎิบัติงาน มอบหมายงานและกิจกรรมของโครงการให้กับผู้รับผิดชอบ ตลอดจนจัดสรรทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับกิจกรรมต่างๆ ของโครงการ ประสานงานติดตามผล และควบคุมการทำงานของกลุ่มต่างๆ และการใช้ทรัพยากรโครงการเพื่อให้งานและกิจกรรมของโครงการสำเร็จลุล่วง ภายในเงื่อนไขข้อจำกัดของเวลาและทรัพยากรที่มีอยู่", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "(5) การประเมินผลโครงการ (Project Evaluation)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "เป็นขั้นตอนสุดท้ายของวงจรโครงการ กระบวนการประเมินผลโครงการ แบ่งออกได้เป็น 3 ช่วงย่อย คือ การประเมินผลก่อนการดำเนินงาน (Ex Ante หรือ Pre-evaluation) การประเมินผลระหว่างการดำเนินงาน (On-going or Concurrent Evaluation) และ การประเมินผลหลังการดำเนินงาน (Ex-post Evaluation)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "การวางโครงการ อาจแบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) การกำหนดกรอบการพัฒนา(Framework) ซึ่งถือเป็นการศึกษาหรือวางโครงการในเบื้องต้นเพื่อนำไปใช้ตัดสินใจว่าควรมีการศึกษาในรายละเอียดต่อหรือไม่ การศึกษาวางโครงการในระดับนี้ มีชื่อเรียกต่างๆ ดังต่อไปนี้", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "o การศึกษาเบื้องต้น (Reconnaissance Study หรือ Preliminary Investigation)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "o การศึกษาความเหมาะสมเบื้องต้น (Pre-Feasibility Study)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "o การศึกษาเพื่อวางแผนหลัก (Master Plan Study)", + "page": 22 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) การศึกษาความเหมาะสม (Feasibility Study)", + "page": 22 + } + ] + }, + { + "page": 23, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(3) กรออกแบบในรายละเอียด (Detail Design)", + "page": 23 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.6.2 การศึกษาความเหมาะสมของโครงการ (Feasibility Study)", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "American Society of Civil Engineers(1982) เสนอขั้นตอนในการศึกษาโครงการชลประทานและระบายนํ้า ไว้ 6 ขั้นตอน ดังนี้", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) การกำหนดวัตถุประสงค์และเป้าหมายของโครงการ (Object & Target) เช่น", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "o เพื่อการพัฒนาสภาพความเป็นอยู่ (Improve Living Conditions) โดยการเพิ่มการจ้างงาน", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพิ่มรายได้ และการพัฒนาสภาพสังคมให้ดีขึ้นo เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจ (Improve National Economic Efficiency) o เพื่อการเพิ่มดุลการแลกเปลี่ยนกับต่างประเทศ (Improve Foreign Exchange Balance) o เพื่อการปรับปรุงการกระจายประชากร (Improve Distribution of Population) o เพื่อการส่งเสริมและรักษาสภาพแวดล้อม (Protect and Enhance National Environment) (2) การวิเคราะห์ความต้องการ (Need) ซึ่งประกอบด้วย", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ความต้องการผลผลิตจากโครงการo ความต้องการนํ้าo การเปลี่ยนสภาพพื้นที่ไร่นาเป็นเมือง (Land Conversion) o ความสามารถในการจ่ายค่านํ้าของเกษตรกรo ขีดความสามารถในการจ่ายบำรุงรักษาและค่าลงทุน(Payment Capacity Analysis) o การบรรเทานํ้าท่วมo การผลิตกระแสไฟฟ้าo ความต้องการสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ (Recreation) (3) การประเมินทรัพยากร (Resources Inventory) ซึ่งประกอบด้วย", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ทรัพยากรทางกายภาพ (Physical) เช่น นํ้า ดิน ภูมิอากาศ เป็นต้นo ทรัพยากรทางการเงิน (Financial) o ทรัพยากรมนุษย์และสถาบัน (Human & Institution) (4) การสร้างทางเลือก (Alternative Plans) ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้", + "page": 23 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ต้องการมีส่วนร่วมของประชาชน(Public Participation) o จำเป็นต้องมีการสร้างสรรค์และการคิดสิ่งใหม่(Creativity and Innovation) o ควรใช้ข้อมูลการวิเคราะห์หลังการดำเนินงาน(Post Analysis) o การกำหนดส่วนประกอบของทางเลือก", + "page": 23 + } + ] + }, + { + "page": 24, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "o วิเคราะห์ผลประโยชน์และค่าลงทุนo แบ่งการดำเนินการเป็นช่วงๆ (Phasing, Staging and Timing ) o การระบุข้อจำกัดในการดำเนินการ (Identify Constraints) o การพัฒนาทางเลือกขั้นต้น (Develop Initial Alternatives) o การสร้าง(Formulate) แผนการปฏิบัติงานและบำรุงรักษาo การเลือกทางเลือกเพื่อการประเมิน", + "page": 24 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p024-1.jpg", + "width": 440, + "height": 67, + "caption": "", + "page": 24 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เศรษฐศาสตร์", + "page": 24 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การเงิน", + "page": 24 + }, + { + "type": "p", + "text": "• สังคม", + "page": 24 + }, + { + "type": "p", + "text": "• สิ่งแวดล้อมo วิธีการตัดสินใจ (Decision Making Process)สามารถใช้กระบวนการตัดสินใจแบบหลายเกณฑ์ (Multicriteria Decision Making Process)เช่น Analytic Hierachical Process (AHP) และการหาค่าที่ดีที่สุด (Optimazation) ในการประเมินทางเลือก(6) การเลือกทางเลือก (Select Plan) (7) เน้นการมีส่วนร่วม (Public Participation)", + "page": 24 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.6.3 การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม(Environmental Impact Assessment,", + "page": 24 + }, + { + "type": "p", + "text": "EIA)", + "page": 24 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนและอ่างเก็บนํ้าถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบชลประทาน การก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้ามีประโยชน์หลายด้าน เช่น การชลประทาน การผลิตกระแสไฟฟ้า การอุปโภค-บริโภคและอุตสาหกรรม การป้องกันนํ้าท่วม และอื่นๆ แต่เขื่อนก็อาจมีผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนคุณค่าต่าง ๆ ที่มีต่อมนุษย์ เช่น ผลจากการมีโครงการทำให้มีเส้นทางคมนาคมถนน และอื่น ๆ เพิ่มขึ้นในพื้นที่เหนือลำนํ้า ซึ่งอาจชักนำให้เกิดผลกระทบกระเทือนต่อป่าไม้ สัตว์ป่า โดยจะเป็นช่องทางให้มีการบุกรุกเข้าไปทำลายป่าเพิ่มขึ้น ทั้งยังเป็นการลดจำนวนและทำให้เกิดการแตกกระจายของฝูงสัตว์ป่า ประกอบกับโครงการดังกล่าวมักจะเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านอุทกวิทยาของลุ่มนํ้านั้น อันจะส่งกระทบต่อไปยังทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางด้านกายภาพและ", + "page": 24 + } + ] + }, + { + "page": 25, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ด้านนิเวศวิทยา ให้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมทั้งในพื้นที่ลุ่มนํ้านั้น และพื้นที่ท้ายนํ้า ไปจนกระทั่งถึงปากแม่นํ้า ดังนั้นการวางแผนดำเนินโครงการเหล่านี้จะต้องพิจารณาครอบคลุมถึงผลกระทบที่อาจทำให้เกิดความเสียหายต่อทรัพยากรสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ เช่น สัตว์ป่าที่อาศัยทั้งบนบกและในนํ้า ปัญหาการย้ายถิ่นที่อยู่อาศัยของประชากรในบริเวณซึ่งจะสร้างอ่างเก็บนํ้า อันทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมตามมา", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากการศึกษาผลกระทบจากการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่ผ่านมา พบว่าหากมีการวางแผนป้องกันความเสียหายต่อทรัพยากร และสภาพสิ่งแวดล้อมไว้อย่างรอบคอบแล้ว โครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้านั้น จะสามารถบรรลุเป้าหมายในการพัฒนาแหล่งนํ้า ตลอดจนการพัฒนาสภาพแวดล้อมใหม่ของโครงการให้ได้รับประโยชน์มากที่สุด และก่อให้เกิดผลเสียหายต่อสภาพแวดล้อมน้อยที่สุด ข้อมูลที่ได้จากการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการ ยังมีประโยชน์ต่อการนำไปใช้ในการวางแผนแก้ไขผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้น และสามารถนำไปวางแผนการควบคุมการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในลุ่มนํ้านั้น เพื่อให้สามารถใช้ได้ยั่งยืนตลอดไป (สำนักนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2535)", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ประเภทและขนาดโครงการที่ต้องจัดทำรายงาน", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประเภทและขนาดโครงการที่ต้องจัดรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตามประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม เรื่องการกำหนดประเภทและขนาดของโครงการที่ต้องมีรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม มีดังนี้", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "o เขื่อนเก็บกักนํ้าหรืออ่างเก็บนํ้า ที่มีปริมาตรเก็บกักนํ้าตั้งแต่ 100 ล้านลูกบาศก์เมตรขึ้น", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "ไป หรือมีพื้นที่เก็บกักนํ้าตั้งแต่ 15 ตร.กม. ขึ้นไป", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "o การชลประทานที่มีพื้นที่ชลประทานตั้งแต่ 80,000 ไร่ขึ้นไป", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "o นอกจากนี้ โครงการพัฒนาแหล่งนํ้าบางโครงการที่อยู่ในพื้นที่ที่คณะรัฐมนตรีกำหนด", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "ไว้เป็นพิเศษ ก็ต้องจัดทำรายงานด้วย คือ", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "• โครงการพัฒนาแหล่งนํ้าที่อยู่ในพื้นที่ลุ่มนํ้าชั้น 1B ตามมติคณะรัฐมนตรีเรื่องการ", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "กำหนดชั้นคุณภาพลุ่มนํ้าและข้อเสนอแนะมาตรการการใช้ที่ดินในเขตลุ่มนํ้า", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "• โครงการพัฒนาแหล่งนํ้า เพื่อการอุตสาหกรรมในพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกตาม", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "มติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 21 เมษายน 2524 เรื่อง การพัฒนาอุตสาหกรรมหลักและ", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "ท่าเรือนํ้าลึกบริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) ส่วนประกอบของรายงาน", + "page": 25 + }, + { + "type": "p", + "text": "ส่วนประกอบและการจัดรูปแบบของรายงานฯ นั้น ให้เป็นไปตามที่กำหนดในเอกสาร แนวทางทั่วไปในการจัดทำรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการหรือกิจการทุกประเภท และ", + "page": 25 + } + ] + }, + { + "page": 26, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "รูปแบบของรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยมีรายละเอียดของส่วนประกอบเฉพาะโครงการดังนี้", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "o รายละเอียดของโครงการo ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากโครงการo มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม และการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นo การพิจารณาทบทวนทางเลือกของโครงการ ซึ่งอาจจำแนกตามขนาดและวัตถุประสงค์", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "ของโครงการo การสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "นอกจากนี้ ในรายงานฯ จะต้องมีบทสรุปและความเห็นต่าง ๆ เกี่ยวกับการศึกษาและมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมทั้งหนังสืออ้างอิงสำหรับวิธีการศึกษาและประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมถึงแหล่งข้อมูลต่าง ๆ พร้อมทั้งภาคผนวกเกี่ยวกับความเห็นและข้อเสนอแนะของสำนักงานฯ ตลอดจนข้อชี้แจงต่าง ๆ เกี่ยวกับการจัดทำรายงานฯ ด้วย", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) ผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โดยอาศัยรายละเอียดสิ่งแวดล้อมปัจจุบันของโครงการเป็นข้อมูลพื้นฐานในแต่ละประเด็น จะต้องกระทำในเชิงปริมาณให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ทั้งในช่วงเวลาระหว่างการก่อสร้างและหลังการก่อสร้าง โดยพิจารณาประเด็นสำคัญดังต่อไปนี้", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณนํ้าผิวดิน คุณภาพนํ้าผิวดิน นํ้าใต้ดิน ดิน ธรณีวิทยาและแผ่นดินไหว", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตะกอนและการสึกกร่อน ภูมิอากาศo ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมทางด้านชีวภาพ", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ทรัพยากรประมง นิเวศวิทยาในนํ้า สัตว์ป่า(สัตว์บก) ป่าไม้ นิเวศวิทยาใน", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "อ่างเก็บนํ้าo คุณค่าการใช้ประโยชน์ของมนุษย์", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "• นํ้าใช้ การเพาะเลี้ยงสัตว์นํ้า การคมนาคม การควบคุมนํ้าท่วม การพัฒนาแหล่ง", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "แร่ การใช้ที่ดินo คุณค่าคุณภาพของชีวิต", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "• สังคม – เศรษฐกิจ การตั้งถิ่นฐานใหม่ การสาธารณสุข การพักผ่อนหย่อนใจ", + "page": 26 + }, + { + "type": "p", + "text": "และสุนทรียภาพ โบราณคดีและสิ่งมีค่าทางประวัติศาสตร์", + "page": 26 + } + ] + }, + { + "page": 27, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(4) มาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมและการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไข หรือบรรเทาความรุนแรงของผลกระทบให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ ดังนั้นจะต้องกล่าวถึงมาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่จะเกิดขึ้นตามที่ได้ประเมินไว้ รวมทั้งการชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้น ซึ่งอาจออกมาในรูปทรัพย์สินหรือการพัฒนาในด้านต่าง ๆ ทั้งนี้ ค่าชดเชยที่ได้รับควรจะทำให้ผู้ได้รับความเสียหายมีความเป็นอยู่ดีขึ้นกว่าเดิม หรืออย่างน้อยก็เท่ากับที่เคยเป็นอยู่ตลอดจนการกำหนดปริมาณ และจำกัดขอบเขตการใช้ทรัพยากรชนิดที่มิอาจฟื้นฟูขึ้นมาเหมือนเดิมได้อันเนื่องจากการดำเนินโครงการ ทั้งนี้ อาจกระทำได้โดยกำหนดเป็นแผนป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม ตลอดจนแผนงานส่งเสริมหรือพัฒนาเฉพาะสำหรับทรัพยากรสิ่งแวดล้อมแต่ละประเภทเช่น", + "page": 27 + }, + { + "type": "p", + "text": "o แผนงานส่งเสริมการเพาะพันธุ์ปลา การผสมเทียม และการเพาะเลี้ยงพันธุ์ปลาo มาตรการรักษาป่าไม้ไว้เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์ดินและนํ้าo แผนการปรับปรุงคมนาคมทางนํ้า รวมทั้งสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ในการเดินเรือ", + "page": 27 + }, + { + "type": "p", + "text": "การขนถ่ายสินค้า เป็นต้นo มาตรการในการควบคุมดูแลประชากรผู้ถูกย้ายถิ่น เพื่อให้สามารถปรับตัวเข้ากับวิธีการ", + "page": 27 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทำการเกษตรแบบใหม่ ๆ ได้ โดยให้มีการส่งเสริมการเกษตร และมีการดำเนินการด้านสถาบัน ได้แก่ การส่งเสริมให้มีสินเชื่อจากสหกรณ์การเกษตร เป็นต้นo แผนงานป้องกันการแพร่โรค และการส่งเสริมให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกทางด้านสุขาภิบาลต่าง ๆ ที่จำเป็นอย่างเพียงพอ สำหรับชุมชนที่ตั้งขึ้นมาใหม่ในหมู่บ้าน เพื่อปรับปรุงสภาพความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น และเพื่อเป็นการลดปัญหามลภาวะในอ่างเก็บนํ้า ซึ่งอาจเกิดขึ้นo แผนพัฒนาสถานที่ท่องเที่ยวภายในโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า", + "page": 27 + }, + { + "type": "p", + "text": "โดยจะต้องครอบคลุมถึงมาตรการอนุรักษ์สถานที่ ซึ่งอาจถูกทำลายระหว่างก่อสร้างโครงการพร้อมกับการส่งเสริมคุณค่าทางสุนทรียภาพ เช่น การปลูกต้นไม้เสริมแนวที่ถูกขุด ตัดหรือรบกวน เพื่อมิให้เกิดรอยตำหนิหรือเกิดความเสียหายต่อความงดงามของภูมิประเทศo แผนงานโยกย้ายและเก็บรักษาโบราณวัตถุและสิ่งที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ เป็นต้น", + "page": 27 + }, + { + "type": "p", + "text": "(5) การพิจารณาทบทวนขนาดและวัตถุประสงค์ของโครงการการพิจารณาทางเลือกของโครงการทำได้โดยการเปรียบเทียบผลดี ผลเสียต่าง ๆ โดยต้องเลือกทางเลือกที่ก่อให้เกิดผลกระทบน้อยที่สุด หรืออยู่ในระดับที่สามารถยอมรับได้ ตลอดจนความเป็นไปได้ทางวิศวกรรม และเศรษฐศาสตร์ ทางเลือกที่เป็นไปได้สำหรับโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า มีดังนี้", + "page": 27 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ขนาดความสูงที่เหมาะสมของเขื่อน", + "page": 27 + } + ] + }, + { + "page": 28, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "o ทางเลือกในการใช้นํ้าที่เก็บกักไว้o ทางเลือกที่ตั้งของโครงการ", + "page": 28 + }, + { + "type": "p", + "text": "(6) การสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อมจะต้องกล่าวถึงแผนงานที่เหมาะสมในการสำรวจและติดตามตรวจสอบผลกระทบของโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้าที่มีต่อคุณค่าและทรัพยากรสิ่งแวดต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นภายหลังโดยกล่าวถึงวิธีการระยะเวลา ความถี่ของการติดตามตรวจสอบประเด็นต่าง ๆ ดังนี้", + "page": 28 + }, + { + "type": "p", + "text": "o สภาพภูมิอากาศo อุทกวิทยาของนํ้าผิวดินและนํ้าใต้ดินo คุณภาพนํ้าผิวดินในบริเวณอ่างเก็บนํ้าและลำนํ้าท้ายเขื่อน ตลอดจนการรุกตัวของ", + "page": 28 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าเค็มบริเวณปากแม่นํ้าo การประมงและการเพาะเลี้ยง ตลอดจนวัชพืชนํ้าในบริเวณอ่างเก็บนํ้าและลำนํ้าท้าย", + "page": 28 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขื่อนo การเปลี่ยนแปลงสภาพป่าไม้บริเวณอ่างเก็บนํ้าและทางต้นนํ้าo การกัดเซาะ พังทลายของตลิ่งและขอบอ่างเก็บนํ้า ตลอดจนการตกตะกอนo การใช้นํ้าของประชากรเพื่อการเกษตร รวมทั้งเพื่อการผลิตกระแสไฟฟ้าo ด้านการสาธารณสุข สุขาภิบาลและโภชนาการo สภาพการเปลี่ยนแปลงทางสังคมเศรษฐกิจo การท่องเที่ยวและคุณค่าทางสุนทรียภาพ", + "page": 28 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)", + "page": 28 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.7.1 หลักการจัดการนํ้าชลประทาน (Principle of Irrigation Water Management)", + "page": 28 + }, + { + "type": "p", + "text": "วัตถุประสงค์หลักของการจัดการนํ้าชลประทาน คือ การส่งนํ้าในปริมาณที่เหมาะสม ส่งนํ้าให้กับพื้นที่หรือบุคคลที่เหมาะสม และส่งในช่วงเวลาที่เหมาะสม ดังคำภาษาอังกฤษที่ว่า “To Deliver the right amount of water to the right person at the right time” การที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ดังกล่าวจะต้องมีการดำเนินงานเป็นขั้นตอนดังต่อไปนี้ (วราวุธ. 2539) (1) การวางแผนการส่งนํ้าหรือวางแผนการจัดสรรนํ้า(2) การควบคุมการส่งนํ้า(3) การติดตามประเมินผลการส่งนํ้าจริงในสนาม", + "page": 28 + } + ] + }, + { + "page": 29, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "งานทั้ง 3 เป็นกิจกรรมที่ต่อเนื่องกันซึ่งสามารถนำมาเขียนอธิบายให้เข้าใจได้ง่ายดังรูปที่ 1.6", + "page": 29 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p029-1.jpg", + "width": 1049, + "height": 510, + "caption": "รูปที่ 1.6 วงจรการจัดการนํ้าของโครงการชลประทาน", + "page": 29 + }, + { + "type": "p", + "text": "หัวใจสำคัญของการวางแผนการจัดสรรนํ้าคือ ข้อมูล ถ้าข้อมูลถูกต้องเชื่อถือได้ แผนการจัดสรรนํ้าก็จะถูกต้องตรงตามต้องการของเกษตรกร อย่างไรก็ตาม ในการวางแผนจัดสรรนํ้ามีตัวแปรที่ไม่สามารถควบคุมได้ เช่น ฝน การเพาะปลูกพืชจริงของเกษตรกร ฯลฯ ทางโครงการจึงควรมีแผนเผือเลือกเตรียมไว้รับสภาวะการขาดแคลนนํ้าที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งในฤดูฝนและฤดูแล้ง", + "page": 29 + }, + { + "type": "p", + "text": "หลังจากการที่มีแผนการจัดสรรนํ้าที่ดีแล้ว ลำดับถัดไปก็คือการควบคุมการส่งนํ้าให้ถึงมือเกษตรกรตามแผนที่วางไว้ ซึ่งหัวใจสำคัญของการควบคุมการส่งนํ้าคือคน (ทั้งเจ้าหน้าที่สนามและเกษตรกร) และความสมบูรณ์ของระบบควบคุมนํ้าชลประทานคือ ปตร. และอาคารอัดนํ้า ซึ่งจะต้องมีการฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ให้รู้จักการควบคุมการส่งนํ้า ฝึกอบรมเกษตรกรให้รู้จักการทำงานของระบบและการให้นํ้าชลประทานอย่างประหยัดและถูกวิธี ต้องมีการสอบเทียบ (Calibrate) อาคารคุมนํ้าที่สำคัญพร้อมติดตั้งอุปกรณ์เพื่อใช้วัดนํ้าและช่วยในการควบคุมนํ้า", + "page": 29 + }, + { + "type": "p", + "text": "การติดตามผลการส่งนํ้ามีวัตถุประสงค์เพื่อการตรวจสอบว่าการส่งนํ้าจริงเป็นไปตามแผน หรือเป้าหมายที่วางไว้หรือไม่ ถ้าไม่ อะไรคือสาเหตุที่ทำให้การส่งนํ้าจริงไม่เป็นไปตามแผน เพื่อจะได้ดำเนินการแก้ไขให้ถูกจุดในการส่งนํ้าครั้งต่อๆ ไป ตลอดจนเพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพการใช้นํ้าของส่วนต่าง ๆ ของโครงการ เพื่อใช้เป็นตัวบ่งชี้ถึงการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่และของตัวเกษตรกรเองด้วย", + "page": 29 + } + ] + }, + { + "page": 30, + "items": [ + { + "type": "h3", + "text": "1.7.2 ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้า", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Factors Affecting The Success of Water Management)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "การบริหารจัดการนํ้าชลประทานจะประสบความสำเร็จหรือไม่ สามารถวัดได้โดยใช้ตัวชี้วัดที่สำคัญ 3 ตัวคือ", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ประสิทธิภาพการชลประทาน (Efficiency)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ความน่าเชื่อถือได้ของระบบ (Reliability)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. ความทั่วถึงและยุติธรรมในการใช้นํ้า (Equity)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพ คือดรรชนีที่แสดงให้เห็นว่านํ้าที่ส่งเข้าระบบชลประทาน สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการเพาะปลูกได้มากน้อยเพียงใด", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความน่าเชื่อถือได้ คือดรรชนีที่แสดงให้ผู้ใช้นํ้ามั่นใจว่าจะได้รับนํ้าในปริมาณและเวลาที่ต้องการไม่ว่าสถานการณ์นํ้าของระบบจะเป็นเช่นใด", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความทั่วถึงและยุติธรรม คือดรรชนีที่แสดงให้เห็นว่าที่ส่งเข้าระบบชลประทานถูกแบ่งให้ผู้ใช้นํ้าอย่างทั่วถึงและยุติธรรมมากน้อยเพียงใด", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระบบชลประทานที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพมีความน่าเชื่อถือได้สูง และสามารถส่งนํ้าได้อย่างทั่วถึงและยุติธรรมเป็นระบบที่ทุกคนปรารถนา ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้าชลประทานของโครงการ สามารถแบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม คือ", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ฮาร์ทแวร์ (Hardwares)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ซอฟท์แวร์ (Softwares)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ฮิวแมนแวร์ (Humanwares)", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฮาร์ทแวร์ของระบบชลประทานได้แก่ ระบบคลองส่งนํ้าอาคารควบคุมนํ้าต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังพื้นที่เพาะปลูก ถ้าได้รับการออกแบบและก่อสร้างอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ และได้รับการบำรุงรักษาและซ่อมแซมอยู่เสมอ พร้อมจะทำหน้าที่ตามที่ได้รับการออกแบบไว้", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "ซอฟท์แวร์ ได้แก่ กฎระเบียบ วิธีปฏิบัติ วิธีการบริหารงาน คู่มือต่าง ๆ ซึ่งทำหน้าที่กำกับการทำงานของฮาร์ทแวร์ ถึงแม้ว่าฮาร์ดแวร์จะพร้อมใช้งาน ถ้าซอฟท์แวร์ไม่เหมาะสมระบบชลประทานก็อาจยังไม่ทำหน้าที่ตามที่ต้องการ ระบบชลประทานอาจได้รับการออกแบบให้ทำงานในรูปแบบต่าง ๆเช่น", + "page": 30 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ทำงานแบบควบคุมเหนือนํ้า(Upstream Control)หรือแบบควบคุมท้ายนํ้า (Downstream", + "page": 30 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p030-1.jpg", + "width": 93, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 30 + } + ] + }, + { + "page": 31, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "o ทำงานโดยใช้คนเป็นหลักในการควบคุม(Manual Operation) หรือทำงานแบบอัตโนมัติ", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Automatic Operation)", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ส่งนํ้าแบบตลอดเวลา หรือแบบเป็นรอบเวร แต่ละแบบจะมีวิธีการบริหารจัดการที่", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "แตกต่างกัน", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "สุดท้ายคือ ฮิวแมนแวร์ ซึ่งก็คือคน คนที่เกี่ยวข้องกับระบบชลประทานมี 2 กลุ่ม กลุ่มแรกคือเจ้าหน้าที่ที่ทำหน้าที่ในการบริหาร ควบคุมการทำงาน และดูแลบำรุงรักษาของระบบชลประทานหลัก(Main System) กลุ่มที่สองคือ เกษตรกรซึ่งทำหน้าที่และบำรุงระบบชลประทานในไร่นา และเป็นผู้ใช้นํ้า", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฮิวแมนแวร์ ถือเป็นปัจจัยที่มีความสำคัญอย่างสูงต่อความสำเร็จในการจัดการนํ้าชลประทานคุณสมบัติที่สำคัญของฮิวแมนแวร์ทั้งผู้บริหารและผู้ใช้นํ้าคือ", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "o ต้องเป็นผู้ที่มีความรู้และความเข้าใจในการจัดการนํ้าชลประทาน", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "o มีความตั้งใจที่จะทำงาน", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "o มีความเข้าใจในปัญหาต่าง ๆ ปัญหาของการจัดการนํ้าชลประทานเป็นปัญหาเฉพาะ", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "พื้นที่ จึงจำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยปัญหาของแต่ละระบบชลประทานโดยเฉพาะ", + "page": 31 + }, + { + "type": "p", + "text": "สิ่งสำคัญคือ กลุ่มคนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการนํ้าชลประทานต้องมีความเข้าใจและยอมรับความจริงที่ว่า “นํ้าคือทรัพยากรที่มีคุณค่าทางเศรษฐกิจ จึงต้องใช้อย่างประหยัด ไม่ว่าจะต้องมีการเสียค่านํ้าหรือไม่” และความสำคัญในการบริหารจัดการนํ้าชลประทานจะส่งผลสภาพเศรษฐกิจและสังคม ของระบบที่ครอบคลองระบบชลประทานนั้น ดังแสดงในรูปที่ 1.7", + "page": 31 + } + ] + }, + { + "page": 32, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p032-1.jpg", + "width": 896, + "height": 792, + "caption": "รูปที่ 1.7 Nested System (Small and Svendsen. 1992)", + "page": 32 + }, + { + "type": "h3", + "text": "1.7.3 เครื่องมือสำหรับการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน (Tools for Irrigation", + "page": 32 + }, + { + "type": "p", + "text": "Water Management)", + "page": 32 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพื่อให้การบริหารจัดการนํ้าชลประทานประสบผลสำเร็จบรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้ คือ การส่งนํ้าในปริมาณที่เหมาะสม ส่งนํ้าให้กับพื้นที่หรือบุคคลที่เหมาะสม และส่งในช่วงเวลาที่เหมาะสม ตามที่กล่าวมาแล้ว จำเป็นต้องมีเครื่องมือช่วยในการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน ซึ่งพอจะกล่าวถึงในเบื้องต้นได้ดังนี้", + "page": 32 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) เครื่องมือช่วยในการวางแผนการส่งนํ้า เช่นโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อการจัดสรรนํ้าและติดตามผลการส่งนํ้า หรือ WASAM(Water Allocation Scheduling and Monitoring ) (วราวุธและวัชระ.2538; วราวุธและลำจวน. 2539; ภราดาและวราวุธ. 2542) และโปรแกรม NAGA (Molle and Pongput.1997) โปรแกรม WASAM จะช่วยคำนวณปริมาณนํ้าที่ต้องส่งให้ประตูระบายต่างๆในโครงการ เป็นรายสัปดาห์ จากข้อมูลพื้นที่เพาะปลูกพืช ปริมาณฝนที่ตก ปริมาณนํ้าในแปลงนา และ ข้อมูลระบบคลอง เพื่อใช้เป็นแนวทางสำหรับพนักงานส่งนํ้าในการควบคุมการปิดเปิดประตูระบายนํ้า นอกจากนี้โปรแกรม", + "page": 32 + } + ] + }, + { + "page": 33, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "WASAM ยังสามารถใช้ในการติดตามผลการส่งนํ้าว่ามีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามเป้าหมายมากน้อยเท่าใด ส่วนโปรแกรม NAGA เป็นโปรแกรมที่ใช้แสดงผลการส่งนํ้าว่าแต่ละคลองได้รันนํ้าเพียงพอหรือไม่ โดยแสดงในรูปของ GIS เพื่อให้ผู้บริหารโครงการใช้เป็นแนวทางการตัดสินใจ ในการปรับแผนการส่งนํ้าต่อไป", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) เครื่องมือช่วยในการควบคุมการส่งนํ้าและติดตามผลการส่งนํ้า ได้แก่ ระบบโทรมาตร(Telemetering System) ระบบตรวจวัดและควบคุมระยะไกล หรือ SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition System) หรือ ระบบคลองอัตโนมัติ (Canal Automation) (วราวุธและวิชญ์. 2548; วิชญ์และวราวุธ. 2546) ซึ่งทั้ง 3 ระบบตรวจวัดนํ้าและเก็บบันทึกข้อมูลระยะไกลอัตโนมัติ แทนการใช้คนออกไปตรวจวัดนํ้า ทำให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง รวดเร็วและแม่นยำ ระบบ SCADA และระบบคลองอัตโนมัติจะมีระบบประมวลผลข้อมูล ระบบช่วยในการตัดสินใจ และ ระบบควบคุมประตูระบายนํ้าระยะไกลแบบอัตโนมัติ หรือแบบควบคุมตามคำสั่งของผู้ควบคุม ทำให้การควบคุมการส่งนํ้าทำได้ง่าย สะดวก และรวดเร็ว ทันต่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เกิดขึ้นในระบบคลองส่งนํ้า ปัจจุบันเริ่มมีการนำเอาระบบดังกล่าวมาช่วยในการบริหารจัดการนํ้าชลประทาน ในประเทศไทย", + "page": 33 + }, + { + "type": "h2", + "text": "1.8 เอกสารอ้างอิง", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. กรมชลประทาน (2529). 84 ปี ชลประทาน. โรงพิมพ์สารมวลชน จำกัด. กรุงเทพฯ. 496 น.2. คณาจารย์ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2546. การวางแผนและออกแบบระบบส่งนํ้าชลประทาน.", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 250 น.3. ภราดา มีอำพล และ วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2542. การพัฒนาโปรกรม WASAM 3.01. หนังสือวันชูชาติ.", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "สมาคมศิษย์เก่าวิศวกรรมชลประทาน ในพระบรมราชูปถัมภ์. น.77-95.4. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2538. เอกสารประกอบการสอนวิชาการจัดการเรื่องนํ้าขั้นสูง. ภาควิชาวิศวกรรม", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "ชลประทาน คณะวิศวกรรมศาสตร์ กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "น. 1-9.5. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ วัชระ เสือดี. 2538. การพัฒนาโปรแกรม WASAM Version 2. วิศวกรรมสาร", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "มก, 25: 98-115.6. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2539. แนวความคิดในการจัดการนํ้าระดับโครงการ. ดงตาลสัมพันธ์. สมาคมนิสิต", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "เก่าวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. น. 30-41.7. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ ลำจวน เขียวแก่. 2539. การพัฒนา WASAM 2.2 สำหรับโครงการส่งนํ้าและ", + "page": 33 + }, + { + "type": "p", + "text": "บำรุงรักษามูลบน. วิศวกรรมสาร มก, 28: 59-72.", + "page": 33 + } + ] + }, + { + "page": 34, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "8. วราวุธ วุฒิวณิชย์. 2545. การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 300 น.9. วิชญ์ ศรีวงษาและวราวุธ วุฒิวณิชย์. 2546. การพัฒนาระบบวัดระดับนํ้าและควบคุมการปิด-เปิดประตูระบายนํ้าระยะไกล. การประชุมวิชาการสมาคมวิศวกรรมเกษตรแห่งประเทศไทย ครั้งที่4 ประจำปี 2546 : วิศวกรรมเกษตรและเทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืน . ณ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กรุงเทพฯ. น. 549-559.10. วราวุธ วุฒิวณิชย์ .2548. ประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย. การประชุมเรื่องนํ้าของประเทศไทย ครั้งที่ 1 ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพฯ. สมาคมทรัพยากรนํ้า. 22-23 มีนาคม 2548. 9 น.11. วราวุธ วุฒิวณิชย์ และ วิชญ์ ศรีวงษา. 2548. ระบบคลองอัตโนมัติ. หนังสือวันชูชาติ สมาคมศิษย์เก่าวิศวกรรมชลประทาน ในพระบรมราชูปถัมภ์. 4 มกราคม 2548. น. 61-70.12. สำนักงานคณะกรรมการทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ. 2540. เหตุผลและความจำเป็นการจัดทำแผนแม่บทการจัดการทรัพยากรนํ้าในลุ่มนํ้าต่างๆ ทั่วประเทศ. สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี 13 น.13. สำนักนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม. 2535. แนวทาวการเตรียมรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า. 13 น.14. American Society of Civil Engineers. 1982. Principle of Project Formulation for Irrigation and Drainage Project. G.R. Baumli (eds.). 192 p.15. Baum, W.C. and S.M.Tolbert. 1985. Investment in Development: Lessen of World Bank Experience. Oxford University Press. New York. p6.16. Global Water Partnership. 1996. การบริหารจัดการนํ้าแบบผสมผสาน (Integrated Water Resources Management). TAC Background Paper No. 4. แปลและเรียบเรียงโดย อภิชาต อนุกูลอำไพ.68 น.17. Hansen, V. E., Israelsen, O. W. and G. E. Stringham (1980). Irrigation Principles and Practices,Fourth Edition. John Wiley & Sons, New York, USA. 417 p.18. Molle, F. and K .Pongput. 1997. NAGA Version 1.0: Documentation. DORAS Project, Kasetsart University, Bangkok. 40 p.19. Rydzewski, J. R. (1987). Irrigation Development Planning: An Introduction for Engineers. John Wiley & Sons, New York. 265 p.20. Small, L.E. and M.Svendsen. 1992. A Framework for Assessing Irrigation Performance I.International Food Policy Research Institute, Washington,D.C., 38 p.", + "page": 34 + } + ] + }, + { + "page": 35, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "1.9 แบบฝึกหัด", + "page": 35 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) จงบอกประเด็นสำคัญของการบริการจัดการนํ้าระดับลุ่มนํ้า(2) แนวคิดในการบริการจัดการนํ้าแบบผสมผสานเหมาะที่จะนำมาใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากร", + "page": 35 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าในประเทศไทยหรือไม่ จงให้เหตุผล(3) Global Water Partnership Comb คืออะไร มีประโยชน์อย่างไร(4) จงระบุองค์ประกอบที่สำคัญของระบบชลประทานมาพอเป็นสังเขป(5) จงอธิบายขั้นตอนในการวางโครงการชลประทาน โดยละเอียด(6) จงระบุประเด็นสำคัญในการศึกษาความเหมาะสม (Feasibility Study) ของโครงการชลประทาน(7) จงระบุประเภทของโครงการชลประทานที่ต้องทำการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม(8) จงระบุสิ่งแวดล้อมที่อาจได้รับผลกระทบจากโครงการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บนํ้า(9) จงอธิบายหลักการจัดการนํ้าชลประทานโดยละเอียด(10) ตัวชี้วัดความสำเร็จของการจัดการนํ้าชลประทานมีอะไรบ้าง(11) Nested System คืออะไร มีความสำคัญอย่างไรต่อการจัดการนํ้าชลประทาน", + "page": 35 + } + ] + }, + { + "page": 36, + "items": [ + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 2 ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช", + "page": 36 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p036-1.jpg", + "width": 486, + "height": 135, + "caption": "", + "page": 36 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช นี้ จะได้อธิบายถึงคุณสมบัติทางกายภาพของดินและพืชที่มีผลต่อการเคลื่อนที่ของนํ้าในดิน สามารถอุ้มนํ้าตลอดจนการที่พืชดูดนํ้าจากดิน ความรู้เกี่ยวกับความสัมพันธ์เหล่านี้ จะเป็นพื้นฐานเบื้องต้นในการพิจารณาวางแผนออกแบบ และบริหารงานส่งนํ้าชลประทานในแปลงเพาะปลูกให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น", + "page": 36 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน", + "page": 36 + }, + { + "type": "p", + "text": "เป็นที่ทราบกันทั่วไปว่า องค์ประกอบสำคัญของการเพาะปลูกมีอยู่ 4 อย่างด้วยกัน คือ ดิน นํ้า พืชและพลังงานแสงแดด การที่พืชจะเจริญเติบโตงออกงามได้จะต้องปลูกอยู่ในดินที่ มีแร่ธาตุอาหารสมบูรณ์ มีความชุ่มชื้นพอเหมาะ มีอากาศและแสงแดดมาเป็นพลังงานในการเปลี่ยนแปลงแร่ธาตุให้เป็นอาหารที่จะนำไปใช้ในการเจริญเติบโตต่อไป", + "page": 36 + }, + { + "type": "p", + "text": "องค์ประกอบทั้ง 4 นี้ นอกจากพันธุ์พืชแล้วล้วนแต่ขึ้นอยู่กับธรรมชาติทั้งนั้นซึ่งหมายความว่าเรามิอาจจะบังคับหรือเปลี่ยนแปลงสภาพได้ตามความพอใจ เราสามารถทำได้อย่างมากก็เป็นการปรับปรุงหรือเพิ่มเติมเสริมให้มีสภาพดีขึ้นเท่านั้น ตัวอย่างเช่น ดิน คุณสมบัติทางฟิสิกส์และเคมีของดินในแต่ละท้องที่นั้นถูกกำหนดโดยธรรมชาติ จะเปลี่ยนแปลงดินเหนียวให้เป็นดินทรายไม่ได้แต่เราสามารถเพิ่มอินทรียวัตถุให้กับดินเพื่อปรับปรุงโครงสร้างของดินให้ดีขึ้นได้ พลังงานแสงแดดก็เช่นกัน พื้นที่ใดจะได้รับแสงแดดมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของพื้นที่นั้น การจะขยายเวลากลางวันให้นานขึ้นนั้นทำไม่ได้ในพื้นที่แปลงใหญ่ แต่พอจะทำได้สำหรับเรือนเพาะชำเท่านั้น นํ้าฝนนั้นตกตามฤดูกาล แต่โดยทั่วไปแล้วมักจะตกไม่สมํ่าเสมอตลอดฤดูและปริมาณที่ตกก็ไม่เท่ากันในทุกปี ซํ้าการกระจายของฝนยังไม่ทั่วถึงพื้นที่ ฉะนั้นนํ้าฝนจึงมักจะไม่พอเหมาะแก่การเจริญงอกงามของพืชในเขตเกษตรนํ้าฝน (Rainfed Agriculture) ถ้าหากว่าพื้นที่เพาะปลูกนั้นมีฝนตกสมํ่าเสมอดีและมีประสิทธิภาพพอก็ไม่จำเป็นจะต้องจัดหานํ้ามาเพิ่มเติมอีก แต่ถ้าฝนตกไม่แน่นอน เช่น มีการทิ้งช่วงนาน ๆ และบ่อยครั้ง การจัดหานํ้ามาช่วยในช่วงระยะเวลาดังกล่าวก็จะช่วยให้พืชสามารถเจริญงอกงามต่อไปตามปกติ และจะไม่มีผลกระทบต่อผลผลิต", + "page": 36 + }, + { + "type": "p", + "text": "นอกจากนี้ถ้าหากไม่มีการชลประทานแล้วชาวนาก็จะไม่สามารถปลูกพืชนอกฤดูฝนได้ การชลประทานจึงนับว่าเป็นสิ่งจำเป็นเพราะผลผลิตจะเพิ่มขึ้น คุณภาพจะดีและทำให้ผลผลิตคงที่ ก็เมื่อมีการชลประทานช่วย กล่าวคือ", + "page": 36 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) การชลประทานเป็นหลักประกันได้ว่าพืชจะมีนํ้าพอเพียงกับความต้องการอยู่ตลอดเวลา", + "page": 36 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) การชลประทานช่วยให้สามารถเพิ่มจำนวนต้นพืชต่อไร่ได้มากขึ้น", + "page": 36 + } + ] + }, + { + "page": 37, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(3) การชลประทานช่วยให้สามารถใช้ปุ๋ยได้อย่างมีประสิทธิภาพ(4) ทำให้สามารถปลูกพืชพันธ์ใหม่ ๆ ที่ได้รับการปรับปรุงเพื่อให้คุณภาพของผลผลิตดีขึ้น(5) ทำให้สามารถปลูกพืชให้ผลกำไรตอบแทนสูง(6) ทำให้การเพาะปลูก เช่น การตกกล้า การปักดำ และการเก็บเกี่ยวได้เสร็จตามแผนการผลิตและ", + "page": 37 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความต้องการของตลาด(7) ทำให้สามารถปลูกพืชหมุนเวียนกันได้ทุกฤดูกาลหรือตลอดทั้งปี(8) ทำให้สามารถขยายพื้นที่เพาะปลูกให้ได้ประโยชน์มากขึ้น(9) สามารถป้องกันวัชพืช(10) ช่วยชำระล้างความเค็มของดินหรือถ้าจะแยกความแตกต่างระหว่างการเพาะปลูกที่อาศัยการชลประทานกับการเพาะปลูกที่ไม่อาศัยการชลประทานให้เห็นข้อแตกต่างกันได้ดังตารางที่ 2.1", + "page": 37 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 2.1 ความแตกต่างระหว่างการเพาะปลูกที่อาศัยการชลประทานกับการเพาะปลูกที่ไม่อาศัย", + "page": 37 + }, + { + "type": "p", + "text": "การชลประทาน", + "page": 37 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p037-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 421, + "caption": "", + "page": 37 + }, + { + "type": "p", + "text": "อย่างไรก็ตามต้องขอกล่าวเน้นไว้ที่นี้ว่า การจัดหานํ้ามาเพื่อวัตถุประสงค์นี้ ควรทำต่อเมื่อผลประโยชน์ที่จะได้รับเพิ่มขึ้นคุ้มกับค่าลงทุนเท่านั้น ดังนั้นก่อนตัดสินใจลงทุนจัดหานํ้ามาเพื่อการชลประทานควรจะได้พิจารณาจากหัวข้อดังต่อไปนี้เสียก่อน คือ", + "page": 37 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) เมื่อมีการชลประทานแล้ว ปริมาณและคุณภาพของผลผลิตจะเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงใด(2) จะต้องมีวิธีการอื่นใดอีกที่จะช่วยให้การชลประทานนั้นเกิดประโยชน์อย่างแท้จริง เช่น จะต้อง", + "page": 37 + }, + { + "type": "p", + "text": "ใช้ปุ๋ยมากขึ้นเพื่อจะได้ปลูกพืชต่อไร่มากขึ้น และจะต้องใช้เงินเพื่อการนี้เท่าไร(3) จะต้องการนํ้ามาทำการชลประทานในระยะเวลาต่าง ๆ เท่าไร และจะหานํ้านั้นได้จากไหน(4) จะเลือกใช้การชลประทานแบบใด และจะต้องเสียค่าลงทุนเท่าใด", + "page": 37 + } + ] + }, + { + "page": 38, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "เมื่อเปรียบเทียบค่าลงทุนทั้งหมดกับผลประโยชน์ที่จะได้รับเพิ่มขึ้นจากการมีชลประทาน ถ้าหากไม่คุ้มก็ไม่ควรมีการชลประทาน และการชลประทานก็เป็นเพียงส่วนประกอบหนึ่งที่ช่วยให้การเพาะปลูกมีผลดีทั้งในทางปริมาณและคุณภาพอย่างสมํ่าเสมอตลอดไป", + "page": 38 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน", + "page": 38 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินมีคุณสมบัติที่สำคัญหลายประการ ซึ่งมีผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของพืช โดยเฉพาะคุณสมบัติทางกายภาพซึ่งค่อนข้างจะคงที่ และสามารถสังเกตตรวจสอบได้จากภายนอกโดยไม่จำเป็นต้องคำนึงส่วนประกอบทางเคมี ในที่นี้จะกล่าวเฉพาะคุณสมบัติที่สำคัญเกี่ยวข้องกับการให้นํ้าชลประทานโดยตรงเท่านั้น อันได้แก่ลักษณะเนื้อดิน (Soil Texture) โครงสร้างของดิน (Soil Structure) และความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (Apparent Specific Gravity, As) หรือความหนาแน่นรวม (Bulk Density) และความพรุนของดิน (Porosity, n) เป็นต้น", + "page": 38 + }, + { + "type": "p", + "text": "คุณสมบัติต่าง ๆ ทางกายภาพของดินมีความเกี่ยวพันกับการเติบโตของพืช ซึ่งดินที่มีความอุดมด้วยแร่ธาตุอาหารพืชนั้น ไม่จำเป็นต้องเป็นดินที่ให้ผลผลิตสูงแก่พืชผลที่ปลูกเสมอไป นอกจากว่าดินนั้น ๆ จะมีคุณสมบัติต่าง ๆ ทางกายภาพเหมาะสมกับความต้องการของพืชควบคู่กันไปกับความอุดมด้วยธาตุอาหารของพืช เช่น ดินบางชนิด อาจมีธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการยังชีพของพืชอย่างครบถ้วนและเพียงพอกับความต้องการของพืช แต่ถ้าดินนั้นจับกันเป็นก้อนแข็งจนต้นกล้าของเมล็ดพืชที่ปลูกไม่อาจงอกโผล่พ้นผิวดินขึ้นมาได้ง่าย และรากของต้นที่โผล่พ้นผิวดินก็ได้รับความลำบากในการไชชอนไปในดินเพื่อหานํ้า และอาหารไปเลี้ยงลำต้น พืชที่ขึ้นอยู่บนดินนั้น ๆ ย่อมไม่อาจเติบโตและให้ผลผลิตได้ดีเท่าที่ควร เพราะสมบัติทางกายภาพไม่เหมาะสมของดินเป็นตัวจำกัดไม่ให้พืชใช้ประโยชน์จากธาตุอาหารที่มีอยู่ได้เต็มที่ ดังนั้นควรทำความเข้าใจกับคุณสมบัติที่สำคัญ ๆ ของดินเสียก่อน", + "page": 38 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื้อดิน(Soil Texture) เป็นคุณลักษณะของดินที่บ่งถึงความหมาย หรือความละเอียดของดิน เนื้อดินจะหยาบหรือละเอียดนั้น เราใช้ช่วงขนาดของอนุภาคปฐมภูมิของดินเป็นตัวกำหนด", + "page": 38 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินส่วนใหญ่ประกอบด้วยส่วนผสมระหว่างอนุภาคปฐมภูมิหลัก 3 ชนิด อันได้แก่ อนุภาคของทราย(Sand) ซึ่งมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.05 มม. ตะกอนทราย (Silt) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.002-0.05 มม.และดินเหนียว (Clay) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.002 มม. สำหรับดินที่มีอนุภาคของทรายเป็นส่วนประกอบมากกว่าเรียกว่า ดินเนื้อหยาบ อนุภาคของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียวเป็นส่วนประกอบอย่างละเท่า ๆกัน เรียกว่า ดินเนื้อร่วน หรือดินเนื้อปานกลาง เนื้อดินจึงอาจแบ่งหยาบ ๆ ได้เป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ ดังกล่าว", + "page": 38 + } + ] + }, + { + "page": 39, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "นอกจากนี้ยังนิยมจำแนกประเภทของเนื้อดินโดยละเอียดตามมาตรฐานสากลอีก ทำได้โดยนำดินที่ต้องการจะทราบไปวิเคราะห์แยกหาส่วนประกอบของอนุภาคปฐมภูมิอันได้แก่ อนุภาคทราย ตะกอนทรายและดินเหนียวว่ามีอย่างละกี่เปอร์เซ็นต์ โดยนํ้าหนัก ซึ่งผลรวมจะต้องเท่ากับ 100 เปอร์เซ็นต์เสมอ แล้วนำผลที่ได้ไปเทียบกับไดอะแกรมสามเหลี่ยมมาตรฐานในรูปที่ 1 ก็จะทราบว่า เป็นเนื้อดินประเภทใด", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในทางปฏิบัติ การจำแนกเนื้อดินอย่างหยาบ ๆ อาจจะทำได้โดยการพิจารณาจากลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน ซึ่งถ้าหากผู้สังเกตมีประสบการณ์พอสมควร ก็สามารถบอกชื่อดินกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ถูกต้อง ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินกลุ่มที่สำคัญ ๆ มีดังต่อไปนี้", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินทราย(Sand) เป็นดินที่ประกอบด้วยทรายมากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์ จึงมีลักษณะหลวมตัวและแยกกันเป็นเม็ด ๆ ทรายแต่ละเม็ดสามารถมองเห็นและสัมผัสได้โดยง่ายเมื่อใช้มือบีบขณะแห้งแล้วคลายออก ทรายจะร่วนหล่นแยกออกจากกัน ถ้าบีบกดเมื่อเปียกชื้นทรายจะจับเป็นก้อนแต่จะแตกออกเมื่อจับต้อง", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินร่วนปนทราย(Sandy Loam) เป็นดินที่ประกอบด้วยทรายมากกว่า 50 % แต่มีตะกอนทรายและดินเหนียวปนอยู่ พอที่จะทำให้จับตัวกันเป็นก้อนได้บ้าง ทรายแต่ละเม็ดจะสามารถมองเห็นและสัมผัสได้ ถ้าบีบไว้ในมือเมื่อชื้นจะจับตัวเป็นก้อนแข็งและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินร่วน (Loam)เป็นดินที่มีส่วนผสมของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียว ในอัตราส่วนอย่างละพอ ๆ กัน มีลักษณะอ่อนนิ่มเมื่อจับ แต่พอจะสังเกตได้ว่ามีความหยาบกระด้างของทรายอยู่บ้าง เมื่อเปียกจะเหนียวเล็กน้อย ถ้าทำให้แน่นในเมื่อขณะที่แห้งจะเป็นก้อนและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ แต่ถ้าทำให้แน่นในขณะที่ดินเปียกจะเป็นก้อนแข็งไม่แตก", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินร่วนปนตะกอนทราย(Silt Loam) เป็นดินที่ประกอบด้วยตะกอนทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ มีทรายละเอียดปนอยู่เป็นจำนวนปานกลาง และมีดินเหนียวปนอยู่จำนวนเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นก้อน แต่ก้อนดินเหล่านี้สามารถจะทำให้แตกได้ง่าย เมื่อบดขยี้จะรู้สึกอ่อนนุ่มเหมือนแป้ง ไม่ว่าจะแห้งหรือปียกดินมักจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งหยิบจับได้โดยไม่แตกหัก", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินร่วนปนดินเหนียว(Clay Loam) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเป็นก้อนหรือแผ่น ซึ่งมักจะแข็งเมื่อแห้งเมื่อใช้นิ้วจี้ดูจะเป็นแผ่นบาง ๆ ซึ่งแตกได้ง่าย เนื้อดินเปียกจะจับตัวเป็นก้อนซึ่งจะต้องถือเบา ๆ เมื่อคลึงจะไม่แตกเป็นผง และจะกลายเป็นก้อนที่อัดตัวแน่น", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินเหนียว(Clay) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียด ซึ่งส่วนมากเมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นแผ่นหรือก้อนแข็ง เมื่อทำให้เปียกจะปั้นเป็นก้อนได้ และมักจะมีลักษณะเหนียว เมื่อใช้นิ้วจี้ดูจะเป็นแผ่นยืดหยุ่น", + "page": 39 + }, + { + "type": "p", + "text": "เช่น สมมติว่าการจากการวิเคราะห์ดินก้อนหนึ่ง มีอนุภาคทราย 50 % ตะกอนทราย 30 % ดินเหนียว20 % จากรูปที่ 2.1 ก็จะบอกได้ว่าดินก้อนนั้นเป็นดินร่วน (Loam)", + "page": 39 + } + ] + }, + { + "page": 40, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p040-1.jpg", + "width": 1065, + "height": 930, + "caption": "รูปที่ 2.1 การจำแนกเนื้อดินตามสัดส่วนของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียว", + "page": 40 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินเนื้อละเอียดโดยปกติเมื่อแห้งจะจับกันเป็นก้อนที่แข็งแกร่งและเมื่อเปียกจะเหนียวเหนอะหนะต้องใช้แรงงานมากในการไถ คราด หรือพรวนดิน จึงนิยมเรียกดินจำพวกนี้อีกอย่างว่า Heavy Soil ในทางตรงกันข้าม ดินเนื้อหยาบโดยปกติเป็นดินที่ไถ คราด หรือพรวนง่าย เพราะไม่จับกันเป็นก้อนแข็งแกร่งและไม่เหนียวเหนอะหนะ จึงนิยมเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า Light Soil ฉะนั้น คำว่า Heavy และ Light มิได้บ่งถึงนํ้าหนักดินแต่อย่างใด", + "page": 40 + }, + { + "type": "p", + "text": "อย่างไรก็ตามควรจะต้องทราบลักษณะของเนื้อดินชั้นต่าง ๆ ในเขตรากพืช เพราะลักษณะเนื้อดินมีอิทธิพลอย่างมากต่อปริมาณนํ้าที่จะอุ้มเอาไว้สำหรับให้พืชใช้ และอัตราการไหลซึมของนํ้าลงในดิน เป็นต้นดินที่ประกอบด้วยเม็ดดินขนาดใหญ่หรือดินเนื้อหยาบ เช่น ดินทรายจะมีคุณสมบัติให้นํ้าซึมผ่านได้ง่าย มีการระบายนํ้าดี แต่อุ้มนํ้าไว้ได้น้อย ในทางตรงกันข้าม ดินเนื้อละเอียด เช่น ดินเหนียว ซึ่งประกอบด้วยอนุภาคขนาดเล็กจะอุ้มนํ้าไว้ได้มาก แต่การระบายนํ้าและถ่ายเทอากาศไม่ดี ดูรูปที่ 2.2 นี่เป็นข้ออธิบายอย่าง", + "page": 40 + } + ] + }, + { + "page": 41, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "หนึ่งว่าดินที่มีเนื้อขนาดปานกลางจะเหมาะสำหรับการปลูกพืชมากกว่าดินเนื้อละเอียด ถึงแม้ว่าดินเนื้อละเอียดจะเก็บนํ้าไว้ได้ดีกว่าก็ตาม", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "โครงสร้างของดิน(Soil Structure) หมายถึงคุณสมบัติของดินที่เกี่ยวข้องกับการจัดเรียงตัว และเกาะกันระหว่างเม็ดดินเป็นก้อนดิน โครงสร้างของดินกำหนดจากรูปร่าง ขนาด และความคงทนต่อการแตกแยกของเม็ดดิน โครงสร้างของดินมีอิทธิพลต่อการชลประทาน และการกสิกรรมอย่างยิ่ง เพราะโครงสร้างของดินจะมีผลต่อการเคลื่อนที่ของนํ้าและอากาศภายในดิน อัตราการซึมของนํ้าลงในดิน ตลอดจนการแผ่กระจายของรากพืช ฉะนั้น ควรมีการปรับปรุงโครงสร้างของดินในเขตรากพืชด้วย การเขตกรรมอยู่เสมอ ๆ", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประเภทของโครงสร้างของดิน ดูรูปที่ 2.3 เมื่อพิจารณาตามลักษณะรูปร่างของเม็ดดิน หรือหน่วยโครงสร้างของดิน อาจจำแนกโครงสร้างออกได้เป็น 4 ประเภท คือ", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นก้อนเหลี่ยม มีความกว้าง ความยาว และความหนา ไล่เลี่ยกัน", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "โครงสร้างแบบนี้นํ้าซึมได้ด้วยอัตราปานกลาง", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแผ่นในแนวราบ มีความยาว และความกว้างเป็นหลายเท่าของความ", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "หนา โครงสร้างแบบนี้นํ้าซึมได้ช้า", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) โครงสร้างมีลักษณะเป็นเม็ดคล้ายทรงกลม เป็นโครงสร้างที่เหมาะสมกับการเพาะปลูกมากกว่า", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "โครงสร้างแบบอื่น ๆ", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4) โครงสร้างที่มีลักษณะเป็นแห่งตั้งในแนวดิ่ง คือมีความหนา เป็นหลายเท่าของความกว้าง และ", + "page": 41 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความยาว นํ้าซึมได้เร็ว", + "page": 41 + } + ] + }, + { + "page": 42, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p042-1.jpg", + "width": 998, + "height": 1273, + "caption": "รูปที่ 2.2 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินที่มีเนื้อหยาบและดินที่มีเนื้อละเอียด", + "page": 42 + } + ] + }, + { + "page": 43, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p043-1.jpg", + "width": 996, + "height": 1056, + "caption": "รูปที่ 2.3โครงสร้างของดินที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของนํ้าในดิน", + "page": 43 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (Apparent specific Gravity, As) เป็นคุณสมบัติของดินที่สำคัญมากอย่างหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อต้องการจะหาปริมาณนํ้าที่จะให้แก่พืชเพราะเป็นเครื่องแสดงถึงความสามารถของดินที่สามารถอุ้มนํ้าชลประทานไว้ได้มากหรือน้อยอย่างหนึ่ง ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏนี้หาได้จาก", + "page": 43 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p043-2.jpg", + "width": 1007, + "height": 122, + "caption": "", + "page": 43 + }, + { + "type": "p", + "text": "Ws = นํ้าหนักของดินแห้ง", + "page": 43 + }, + { + "type": "p", + "text": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน ซึ่งเท่ากับปริมาตรของอากาศ (Va)", + "page": 43 + } + ] + }, + { + "page": 44, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(Va) + ปริมาตรนํ้า (Vw) + ปริมาตรของเม็ดดิน (Vs)", + "page": 44 + }, + { + "type": "p", + "text": "γW = ความหนาแน่นของนํ้าซึ่งมีค่าเท่ากับ 1 กรัมต่อลูกบาศก์", + "page": 44 + }, + { + "type": "p", + "text": "เซนติเมตร หรือ 62.4 ปอนด์ต่อลูกบาศก์ฟุต", + "page": 44 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏนี้ บางครั้งก็ใช้เป็นค่าความหนาแน่นรวมของดิน (Bulk Density, DB) โดยที่ค่าความหนาแน่นรวมของดิน หมายถึง อัตราส่วนระหว่างนํ้าหนักของดินแห้ง ต่อปริมาตรของดินทั้งก้อน", + "page": 44 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p044-1.jpg", + "width": 1013, + "height": 775, + "caption": "รูปที่ 2.4 ความสัมพันธ์ระหว่างเม็ดดิน นํ้า และอากาศ", + "page": 44 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากสมการจะเห็นว่าเมื่อใช้หน่วยในระบบเมตริก คือนํ้าหนักเป็นกรัม ปริมาตรเป็นลุกบาศก์เซนติเมตร และความหนาแน่นของนํ้าเท่ากับ 1 กรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร ค่าตัวเลขของความถ่วงจำเพาะปรากฏกับค่าความหนาแน่นรวม จะเป็นตัวเลขเดียวกัน ต่างกันที่ค่าความถ่วงจำเพาะไม่มีหน่วยแต่ความหนาแน่นรวมมีหน่วยเป็นกรัมต่อลูกบาศก์เซนติเมตร", + "page": 44 + }, + { + "type": "p", + "text": "การหาค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินหรือความหนาแน่นของดินจะหาได้โดยใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Soil Core Sampler ดังแสดงในรูปที่ 2.5 เครื่องมือนี้ใช้เก็บตัวอย่างดินแบบไม่ให้กระทบกระเทือนต่อโครงสร้างของดิน ส่วนปลายที่ใช้ตัดดิน (Cutting Tips) มี 2 แบบ คือ แบบใบมีด (หมายเลข 7) ใช้สำหรับดินอ่อนและดินแบบลิ่ม (หมายเลข 8) ใช้สำหรับดินแข็ง", + "page": 44 + } + ] + }, + { + "page": 45, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ในขั้นแรกก่อนที่จะลงมือเก็บตัวอย่างดินจะต้องทำการวัดปริมาตรและชั่งนํ้าหนัก วงแหวน(หมายเลข 11) ที่ใช้ในการเก็บตัวอย่างดินเสียก่อน แล้วจึงนำเครื่องมือดังกล่าวไปตอกลงในดิน โดยใช้ค้อน(หมายเลข 13) ตรงบริเวณและความลึกที่ต้องการจุดที่จะเก็บตัวอย่างดินควรจะมีลักษณะเป็นตัวแทนของดินในแปลงทั้งหมด การเก็บตัวอย่างดินแต่ละครั้งไม่ควรเก็บน้อยกว่า 5 จุด เพื่อจะได้นำมาเฉลี่ยหาค่าที่ถูกต้องเมื่อเก็บตัวอย่างดินได้แล้วให้ใช้เครื่องดันที่เรียกว่า Core Extractor (หมายเลข 15) ดันวงแหวนออกจากกระบอกเก็บตัวอย่างดินและใช้มีดปาดดินให้มีปริมาตรพอดีกับวงแหวนแล้วจึงนำไปอบที่อุณหภูมิ 105องศาเซลเซียส เป็นเวลาไม่น้อยกว่า 24 ชั่วโมง นำเอาออกมาชั่งหานํ้าหนักของดินแห้ง (Ws) แล้วจึงทำการคำนวณหาความถ่วงจำเพาะปรากฏตามสมการที่ 2.1 หรือความหนาแน่นรวมจากสมการที่ 2.2", + "page": 45 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2.1 ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินมีข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 45 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขนาดวงแหวน : เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตรนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 45 กรัมนํ้าหนักดินแห้งหลังอบรวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 250 กรัม", + "page": 45 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p045-1.jpg", + "width": 863, + "height": 513, + "caption": "", + "page": 45 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p045-2.jpg", + "width": 945, + "height": 81, + "caption": "", + "page": 45 + } + ] + }, + { + "page": 46, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p046-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 46 + } + ] + }, + { + "page": 47, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินในพื้นที่เพาะปลูกทั่ว ๆ ไปจะมีค่าน้อยที่สุดที่ผิวดินเนื่องจากดินโปร่งและมีอินทรียวัตถุมาก ค่าดังกล่าวนี้จะเพิ่มขึ้นเมื่อตํ่าจากผิวดินมากขึ้น และจะมีค่าค่อนข้างคงที่เมื่อตํ่ากว่าผิวดินประมาณ40 เซนติเมตร ถึงแม้ค่านี้จะแปรเปลี่ยนไปตามชนิดและลักษณะของดินก็ตาม ถ้าต้องการรู้ค่าที่แท้จริงจะต้องตรวจวัดเอาในสนาม แต่ถ้าไม่สะดวกที่จะทำการวัดจริง ๆ ในสนามอาจจะพิจารณาเลือกใช้ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏตามชนิดของเนื้อดิน ดังแสดงในตารางที่ 2.2", + "page": 47 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p047-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 369, + "caption": "ตารางที่ 2.2 ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (AS)", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความพรุนของดิน(Porosity, n) เป็นอัตราส่วนที่คิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินต่อปริมาตรของก้อนดิน คือ", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "Vv ×", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "n =", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2.3)", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "V", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "n = ความพรุนของดิน", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "Vv = ปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินซึ่งเท่ากับปริมาตรของ", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "อากาศ (Va) + ปริมาตรของนํ้า (Vw) ที่แทรกอยู่ระหว่างเม็ดดิน", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน", + "page": 47 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินเนื้อละเอียดจะมีความพรุนมากกว่าดินเนื้อหยาบ ดังนั้นค่าความถ่วงจำเพาะหรือความหนาแน่นของดินเนื้อละเอียดจึงตํ่ากว่าของดินเนื้อหยาบ ดินชนิดต่าง ๆ มีความพรุนแตกต่างกัน เพราะลักษณะการจัดเรียงและการเชื่อมยึดกันระหว่างเม็ดดินแตกต่างกัน ซึ่งเป็นคุณสมบัติเฉพาะตัวของดินแต่ละชนิดนอกจากนี้อินทรียวัตถุในดิน ก็มีส่วนทำให้ความพรุนและความหนาแน่นของดินแตกต่างกันไปด้วย การหาความพรุนของดินอาจจะทำได้ต่อจากการหาค่าความหนาแน่นรวมของดิน โดยใช้ Soil Core Sampler เก็บตัวอย่างดิน เราก็จะทราบปริมาตรของตัวอย่างดินที่เราเก็บได้จากปริมาตรของวงแหวนเก็บตัวอย่าง เมื่อได้ปริมาตรรวมของก้อนดินแล้ว (V) ก็นำก้อนดินนั้นมาหาปริมาตรของส่วนที่เป็นของแข็ง (Vs) โดยการนำดิน", + "page": 47 + } + ] + }, + { + "page": 48, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "นั้นไปละลายนํ้าที่รู้ปริมาตร คนจนเข้าเป็นเนื้อเดียวกัน แล้วจึงวัดปริมาตรรวมทั้งหมด ปริมาตรรวมทั้งหมดนี้เมื่อหักลบกับปริมาตรของนํ้าเดิมก็จะทราบปริมาตรของดินส่วนที่เป็นของแข็ง (Vs) เราก็สามารถหาค่า Vvซึ่งเท่ากับ V-Vs ได้ แล้วจึงคำนวณหาค่าความพรุนของดินตามสูตรที่กล่าวข้างต้นได้ อย่างไรก็ดีถ้าไม่สามารถหาความพรุนของดินดังวิธีข้างต้นได้ก็อาจจะใช้ค่าความพรุนของดินในพื้นที่เพาสะปลูกดังแสดงใน", + "page": 48 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 2.3 แทนได้", + "page": 48 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p048-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 420, + "caption": "ตารางที่ 2.3 ความพรุน (porosity) ของดินชนิดต่าง ๆ", + "page": 48 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.3 ชนิดของนํ้าในดิน", + "page": 48 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า การเรียงตัวของเม็ดดินทำให้เกิดช่องว่างที่มีขนาดและรูปทรงต่าง ๆ ขึ้นในดิน เมื่อฝนตกหรือให้นํ้าแก่พืช นํ้าก็จะแทรกเข้าไปอยู่ในช่องว่างเหล่านี้ และเกาะติดอยู่กับเม็ดดินด้วย แรงดึงดูดของโมเลกุลชนิดเดียวกัน (Adhesive Force) และแรงดึงดูดของโมเลกุลต่างชนิดกัน (Cohesive Force)ถ้าหากนํ้าเข้าไปแทนที่อากาศจนเต็มทุกช่องว่างเรากล่าวว่า ดินนั้นอิ่มนํ้า (Saturated) และนํ้าที่อยู่ในช่องว่างนั้นทั้งหมด จะเป็นปริมาตรสูงสุดที่ดินจะเก็บเอาไว้ได้ ถ้าไม่มีแรงจากภายนอกมากระทำ แต่เนื่องจากว่าสสารทุกอย่างที่อยู่บนผิวโลกจะถูกแรงดึงดูดของโลกกระทำอยู่ตลอดเวลารวมทั้งนํ้าที่ขังอยู่ในช่องว่างระหว่างเม็ดดิน ในช่องว่างที่มีขนาดใหญ่แรงยึดเหนี่ยวระหว่างนํ้าที่อยู่ตรงกลางของช่องว่างกับเม็ดดินจะน้อยกว่าในช่องว่างที่มีขนาดเล็ก ดังนั้นเมื่อผลรวมของแรงยึดเหนี่ยวระหว่างนํ้าต่อนํ้าและนํ้าต่อดินน้อยกว่าแรงดึงดูดของโลก", + "page": 48 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าก็จะไหลลงสู่ที่ลึกกว่านํ้าในดินที่ไหลด้วยสาเหตุดังกล่าวนี้เรียกว่านํ้าอิสระ(Gravitational Water หรือ Free Water) ดังเช่น เมื่อฝนหยุดตกหรือหยุดให้นํ้าแก่พืช นํ้าที่อยู่ในช่องว่างขนาดใหญ่จะระบายออกภายในเวลา 2-3 วัน ในดินที่มีการระบายนํ้าได้ดี Free Water จะถูกระบายออกไปหมดก่อนที่จะเป็นอันตรายต่อพืชและจะมีอากาศเข้ามาแทนที่ ส่วนนํ้าในช่องว่างที่มีขนาดเล็ก ซึ่งไม่ถูกระบาย", + "page": 48 + } + ] + }, + { + "page": 49, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ออกด้วยแรงดึงดูดของโลก อาจจะยังคงมีการเคลื่อนที่อยู่ด้วยแรงดูดซับนํ้าซึ่งอยู่ในช่องว่างที่มีขนาดเล็กดังกล่าวนี้เรียกว่า นํ้าดูดซับ (Capillary Water) ซึ่งมีการเคลื่อนที่ช้ามาก ช้ากว่านํ้าอิสระ (Free Water) และจะมีทิศทางใดก็ได้ โดยเคลื่อนที่ไปสู่จุดที่มีแรงดึงดูดความชื้นมากที่สุดเสมอ", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "และจากการสูญเสียนํ้าโดยการระเหยจากผิวดิน และจากที่พืชดูดเอาไปใช้จะทำให้ปริมาณความชื้นในดินลดลงจนกระทั่งถึงจุดหนึ่งที่นํ้าในดินไม่มีการเคลื่อนที่อีก ทั้งนี้เพราะว่าแรงที่นํ้าหรือความชื้นจับยึดติดแน่นเป็นแผ่นบาง ๆ รอบเม็ดดิน จะมากจนกระทั่งพืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้ พืชก็จะเหี่ยวเฉาและถ้าหากไม่ให้นํ้าแก่พืชในตอนนี้แล้วพืชก็จะตาย นํ้าซึ่งยึดติดแน่นกับเม็ดดินและไม่สามารถที่จะทำให้เคลื่อนที่ได้ด้วยแรงดึงดูดของโลก หรือแรงดูดซับนี้เรียกว่านํ้าเยื่อ (Hygroscopic Water)", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "สรุปแล้ว เราสามารถจัดแบ่งนํ้าในดินออกได้เป็น 3 ชนิด ดังกล่าวคือ ดูรูปที่ 2.6 ประกอบ", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) นํ้าอิสระ (Free Water or Gravitational Water)", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) นํ้าดูดซับ (Capillary Water)", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) นํ้าเยื่อ (Hygroscopic Water)", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในบรรดานํ้าทั้งสามชนิดนี้นํ้าดูดซับ (Capillary Water) นับว่ามีความสำคัญต่อพืชมากที่สุด นํ้าส่วน", + "page": 49 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p049-1.jpg", + "width": 960, + "height": 735, + "caption": "รูปที่ 2.6 นํ้าในดินและระดับความชื้นของดินที่จุดต่าง ๆ", + "page": 49 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าอิสระ(Free Water) เป็นนํ้าส่วนเกินซึ่งพืชจะได้รับประโยชน์จากนํ้าส่วนนี้บ้างเพียงเล็กน้อยก่อนที่นํ้าส่วนนี้จะถูกระบายออกจากดินในเขตราก ในทางปฏิบัตินํ้าส่วนนี้ถือว่าสูญเสีย", + "page": 49 + } + ] + }, + { + "page": 50, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "นํ้าเยื่อ(Hygroscopic Water) เป็นส่วนที่พืชดูดไปใช้ไม่ได้จึงนับว่าไม่มีความสำคัญต่อพืช", + "page": 50 + }, + { + "type": "h3", + "text": "2.3.1 ความชื้นชลประทาน (Field Capacity)", + "page": 50 + }, + { + "type": "p", + "text": "หลังจากที่นํ้าอิสระได้ถูกระบายออกจากช่องว่างขนาดใหญ่หมดแล้ว ความชื้นในดินก็จะมีการเปลี่ยนแปลงน้อยลง เพราะนํ้าที่เหลืออยู่มีการเคลื่อนที่ช้ามาก ปริมาณความชื้นในดินหลังจากนํ้าอิสระถูกระบายออกไปหมดแล้วนี้ เรียกว่า เป็นความชื้นชลประทาน (Field Capacity) ปริมาณความชื้นที่ Field Capacity นี้ไม่อาจหาเป็นค่าตัวเลขที่แน่นอนได้ ทั้งนี้เนื่องจากว่าจะยังคงมีการเคลื่อนที่ของนํ้าดูดซับ(capillary Water) อยู่ตลอดเวลา แต่จะมีการเปลี่ยนแปลงความชื้นไม่มากนัก ในทางปฏิบัติมักจะถือว่าปริมาณความชื้นในดินที่มีการระบายนํ้าได้ดี หลังจากที่ฝนตกหนัก หรือหยุดให้นํ้าแล้ว 2-3 วัน เป็นความชื้นชลประทาน (Field Capacity)", + "page": 50 + }, + { + "type": "h3", + "text": "2.3.2 จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point)", + "page": 50 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นในดินเมื่อพืชไม่สามารถมาใช้ทดแทนการคายนํ้า และพืชเริ่มมีการเหี่ยวเฉาอย่างถาวรเรียกว่า ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point)", + "page": 50 + }, + { + "type": "p", + "text": "อาการเหี่ยวเฉาของพืชอาจเกิดขึ้นได้หลายกรณีก่อนที่จะถึงจุดที่พืชเหี่ยวเฉาอย่างถาวร เช่น ในตอนกลางวันของวันที่มีอากาศร้อนจัด ความชื้นของอากาศตํ่า ลมแรง และพืชมีใบกว้าง ลักษณะของอากาศและพืชเช่นที่กล่าวนี้จะทำให้พืชมีการสูญเสียนํ้าโดยการควยออกทางใบมาก และเมื่ออัตราที่พืชดูดนํ้าจากดินน้อยกว่าที่คายออกทางใบ พืชก็มักจะมีอาการเหี่ยวเฉาถึงแม้ว่าขณะนั้นดินจะมีความชื้นอยู่มากก็ตาม แต่เมื่ออากาศเย็นลงพืชก็จะสดขึ้นตามเดิม จะเห็นได้ว่าอาการเหี่ยวแของพืชไม่ว่าจะเป็นการเหี่ยวเฉาอย่างถาวรหรือชั่วระยะเวลาหนึ่งนั้น จะขึ้นอยู่กับอัตราการใช้นํ้าของพืช ความลึกและการแผ่กระจายของราก ตลอดจนความสามารถของดินที่จะเก็บนํ้าไว้ให้พืชใช้ได้เราถือว่าพืชมีการเหี่ยวเฉาอย่างถาวร ถ้าหากว่านำพืชที่เฉานั้นไปไว้ในห้องที่มีความชื้นสัมพัทธ์ของอากาศประมาณ 100 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งพืชจะมีการสูญเสียนํ้าน้อยมากหรือไม่มีการสูญเสียเลย แล้วพืชนั้นยังไม่สดขึ้น", + "page": 50 + }, + { + "type": "h3", + "text": "2.3.3 ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture)", + "page": 50 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าในรูปของความชื้นในดินที่พืชดูดไปใช้สำหรับการเจริญเติบโตก็คือนํ้าดูดซับ (Capillary Water)ซึ่งอยู่ระหว่างความชื้นชลประทาน (Field Capacity)กับความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point) ดังนั้นผลต่างระหว่างความชื้นในดินสองค่านี้ก็คือ ค่าความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture)", + "page": 50 + } + ] + }, + { + "page": 51, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้นี้มีหน่วยการวัดได้หลายอย่าง เช่น วัดเป็นเปอร์เซ็นต์ โดยนํ้าหนักของดินแห้ง (Pw) เปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (Pv) ความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน ซึ่งแบบหลังนี้เป็นหน่วยที่สะดวกและนิยมใช้กันมาก เช่น ดินร่วนมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ 2 มม. ต่อความลึกของดิน 1 เซนติเมตร เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตามหน่วยทั้งสามนี้สามารถเปลี่ยนจากหนึ่ง ไปเป็นอีกหน่วยหนึ่งได้ ถ้าทราบค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏหรือค่าความหนาแน่นรวมของดิน ซึ่งจะกล่าวถึงวิธีหาภายหลัง", + "page": 51 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขนาดของเม็ดดินหรือเนื้อดินจะมีผลต่อปริมาณนํ้าที่พืชนำไปใช้ได้มาก กล่าวคือ ในดินที่มีเนื้อละเอียดจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้มากกว่าดินที่มีเนื้อหยาบ อย่างไรก็ตามดินทรายบางชนิดอาจมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้มากว่าดินเหนียว ทั้งนี้เพราะดินที่มีเนื้อละเอียดมาก ๆ จะมีนํ้าที่ยึดอยู่รอบ ๆ เม็ดดินซึ่งพืชไม่สามารถดูดไปใช้ได้เป็นจำนวนมากด้วย", + "page": 51 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในดินทรายที่มีการระบายนํ้าได้ดีมักจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้ไม่มากนัก ทั้งนี้เพราะว่าที่ความชื้นชลประทาน (Field Capacity) นํ้าที่แทรกอยู่ในช่องว่างระหว่างเม็ดดิน ซึ่งส่วนมากมีขนาดใหญ่จะถูกระบายออกไปจนหมด มีความชื้นที่เก็บไว้ได้น้อย ดินที่มีมีความชื้นที่พืชสามารถดูดไปใช้ได้มากมักจะเป็นดินที่มีเม็ดขนาดปานกลางหรือค่อนข้างละเอียด เช่น ดินที่ประกอบขึ้นด้วยตะกอนทราย (Silt) เป็นส่วนใหญ่ ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้สำหรับดินชนิดต่าง ๆ จะได้กล่าวถึงต่อไป", + "page": 51 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน", + "page": 51 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินเปรียบเสมือนถังนํ้าหรือเป็นที่เก็บนํ้าโดยธรรมชาติให้แก่พืช ซึ่งรากพืชจะดูดเอาความชื้นในดินไปใช้อีกทอดหนึ่ง และในการให้นํ้าชลประทานเราพยายามให้นํ้าไม่มากไปกว่าที่ความสามารถของดินในระยะเขตรากพืชจะอุ้มไว้ได้ ดินแต่ละชนิดมีความสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้มากน้อยต่างกัน และนานเร็วต่างกันไปตามลักษณะเนื้อดิน และโครงสร้างของดินโดยเฉพาะอย่างยิ่งขนาดและปริมาตรของช่องว่างระหว่างเม็ดดินเป็นสำคัญ เช่น ในระหว่างดินเหนียว ดินร่วน และดินทรายนี้ ดินเหนียวจะอุ้มนํ้าได้มากที่สุดและนานที่สุดส่วนดินทรายมีลักษณะตรงกันข้ามดังที่แสดงในรูปที่ 2.2", + "page": 51 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับในแง่ของการชลประทาน ดังได้กล่าวมาแล้วว่า ความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (ยกเว้นนาข้าว)คือความชื้นในดินช่วงระหว่างความชื้นชลประทานถึงความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรเท่านั้น ดังนั้นในที่นี้ก็จะกล่าวเฉพาะแต่ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินในช่วงนี้เท่านั้นเช่นกัน และเพื่อความสะดวกในการคำนวณความชื้นที่จะเพิ่มให้แก่ดินตามความสามารถสูงสุดที่ดินจะอุ้มไว้ได้นั้น ได้กำหนดว่าที่ความชื้นชลประทานมีค่าแรงดึงความชื้นอยู่ระหว่าง 1/10-1/3 บรรยากาศ และความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรมีแรงดึงความชื้นเท่ากับ 15 บรรยากาศ ซึ่งก็พอจะหาค่าออกมาเป็นความชื้นโดยนํ้าหนักหรือความลึกของนํ้าต่อความลึกของดินได้ โดยอาศัยเครื่องแยกความชื้นออกจากดิน (Soil Moisture Extractor) สำหรับในกรณีที่ไม่มี", + "page": 51 + } + ] + }, + { + "page": 52, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "เครื่องมือดังกล่าว อาจจะพิจารณาเลือกใช้ค่าต่าง ๆ ได้จากตารางที่ 2.4 และความสามารถในการอุ้มนํ้าของดินหรือกล่าวอีกอย่างหนึ่งว่าความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ของดินชนิดต่าง ๆ จะแสดงไว้ในตารางที่ 2.5", + "page": 52 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p052-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 422, + "caption": "ตารางที่ 2.4 ค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวรของดินชนิดต่าง ๆ", + "page": 52 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p052-2.jpg", + "width": 1084, + "height": 630, + "caption": "", + "page": 52 + } + ] + }, + { + "page": 53, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)", + "page": 53 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการให้นํ้าแก่พืชที่ไม่ใช้ข้าวตามหลักการชลประทานที่ถูกต้องนั้น คือ การให้นํ้าเพื่อควบคุมความชื้นในดินในเขตรากพืชให้อยู่ในช่วงระหว่างจุดเหี่ยวเฉาถาวร (Permanent Wilting Point) กับความชื้นชลประทาน (Field Capacity) หรือพูดง่าย ๆ ว่าอยู่ในช่วงความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ การให้นํ้าแก่พืชและเริ่มทำเมื่อความชื้นในดินลดลงใกล้จุดเหี่ยวเฉาถาวร ส่วนจะให้ลดลงใกล้มากน้อยแค่ไหน ขึ้นอยู่กับความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน ความสามารถในการทนแล้งของพืชและสภาพภูมิอากาศ เช่น ความแห้งแล้งและชุ่มชื้นซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการใช้นํ้าของพืช โดยทั่ว ๆ ไปจะยอมให้ความชื้นในดินลดลงประมาณ 50-70 เปอร์เซ็นต์ ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ ซึ่งความชื้นในดินที่ยอมให้ลดลงก่อนทำการให้นํ้าครั้งต่อไป เรียกว่า ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable soil moisture deficiency,SMD) ส่วนความชื้นที่เหลือในดินหลังจากที่พืชดุดเอาความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้จนหมดแล้ว เรียกความชื้นที่เหลือระดับนี้ว่าความชื้นวิกฤต หรือความชื้นที่จุดวิกฤต (Critical moisture level หรือ Critical point)ซึ่งที่ระดับความชื้นนี้ ถือว่าเป็นจำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ที่ยังเหลืออยู่ในดิน ในระดับที่เริ่มจะกระทบกระเทือนต่อผลผลิต เพื่อให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างเทอมต่าง ๆ ที่กล่าวถึงจะแสดงให้ดูไว้ในรูปที่ 2.7", + "page": 53 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p053-1.jpg", + "width": 998, + "height": 516, + "caption": "รูปที่ 2.7 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้กับความชื้นที่ยอมให้พืชดูดเอาไปใช้ได้", + "page": 53 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากรูปที่ 2.7 พอจะสรุปได้ว่า การให้นํ้าแก่พืชจะต้องเริ่มทำเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤตและปริมาณนํ้าที่ให้จะต้องมากพอที่จะเพิ่มความชื้นในดินให้ถึงความชื้นชลประทานซึ่งถ้าหากทำการให้นํ้า", + "page": 53 + } + ] + }, + { + "page": 54, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ไม่ทันจนทำให้ความชื้นในดินลดตํ่าลงกว่าความชื้นที่จุดวิกฤตจะมีผลกระทบกระเทือนต่อผลผลิตของพืชทำให้ผลผลิตน้อยลง", + "page": 54 + }, + { + "type": "p", + "text": "แต่การที่จะรู้ว่าความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤตหรือยังจะต้องมีการตรวจวัดความชื้นในดินในเขตรากพืชซึ่งมีทางทำได้ 3 วิธี คือการตรวจความชื้นโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนักและวิธีสุดท้ายคือการวัดความชื้นในดินโดยใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ ทั้ง 3 วิธีดังกล่าวจะช่วยทำให้ทราบว่าควรจะให้นํ้าแก่พืชได้หรือยัง และก็ต้องให้ด้วยปริมาณเท่าใด ในที่นี้จะขอกล่าวเฉพาะการตรวจความชื้นโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัส กับการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนัก เพื่อให้เข้าใจง่ายเป็นแนวทางประกอบสำหรับหัวข้อบรรยายอื่น ๆ ต่อ ๆ ไป", + "page": 54 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน", + "page": 54 + }, + { + "type": "p", + "text": "การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินที่เจาะได้ที่ระดับความลึกต่าง ๆ ในเขตรากและที่จุดต่าง ๆในพื้นที่จะทำให้ทราบความชุ่มชื้นของดินได้โดยประมาณเนื่องจากวิธีนี้ต้องการเครื่องมือเจาะดูตัวอย่างดินเพียงอย่างเดียว ดังนั้นจึงมีประโยชน์มากเมื่อไม่มีเครื่องมือกำหนดการให้นํ้าช่วย เพียงแต่ใช้สว่านเจาะดินหรือใช้พลั่วขุดดินในเขตรากมาตรฐานดู ซึ่งกระทรวงเกษตรของสหรัฐได้จัดทำตารางสำหรับเป็นแนวทางในการกำหนดการให้นํ้าไว้ ดังตารางที่ 2.6", + "page": 54 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p054-1.jpg", + "width": 1096, + "height": 582, + "caption": "ตารางที่ 2.6 ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินที่มีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ในระดับต่าง ๆ", + "page": 54 + } + ] + }, + { + "page": 55, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p055-1.jpg", + "width": 1096, + "height": 525, + "caption": "", + "page": 55 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.7การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก", + "page": 55 + }, + { + "type": "p", + "text": "การตรวจวัดความชื้นของดินโดยการชั่งนํ้าหนักเป็นวิธีหนึ่งที่จะทราบว่าความชื้นในดินขณะนั้นลดลงถึงจุดที่ต้องให้นํ้าได้หรือยัง โดยการเก็บตัวอย่างดินที่ระดับความลึกต่าง ๆ ในเขตรากพืชและที่จุดต่างๆ ในแปลงเพาะปลูก (ตัวอย่างดินที่เก็บจากแต่ละจุดไม่ควรน้อยกว่า 100 กรัม) นำมาชั่งแล้วอบให้แห้งในเตาอบ ซึ่งมีอุณหภูมิประมาณ 105 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 24 ชั่วโมง หรือจนกว่านํ้าหนักของดินไม่ลดลงอีกจากนั้นจึงนำเอาไปชั่งหานํ้าหนักของดินแห้ง นํ้าหนักของดินที่หายไปในการชั่งทั้งสองครั้ง ก็คือจำนวนความชื้นในดินขณะที่เก็บตัวอย่างนั่นเอง", + "page": 55 + }, + { + "type": "p", + "text": "การที่จะบอกว่าดินมีความชื้นเท่าใด สามารถบอกได้ 3 แบบ คือ เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักของดินแห้งเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร และความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน", + "page": 55 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p055-2.jpg", + "width": 840, + "height": 80, + "caption": "", + "page": 55 + }, + { + "type": "p", + "text": "Ww = นํ้าหนักของนํ้าในดินWs = นํ้าหนักของดินแห้ง", + "page": 55 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p055-3.jpg", + "width": 840, + "height": 81, + "caption": "", + "page": 55 + } + ] + }, + { + "page": 56, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Pv = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "Vw = ปริมาตรของนํ้าในดิน", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) ความชื้นในดินในรูปของความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีนี้ก็คล้าย ๆ กับวิธีการที่หาความชื้นโดยปริมาตร โดยการเก็บตัวอย่าง ทำโดยใช้กระบอกเก็บตัวอย่างตัวอย่างซึ่งมีพื้นที่หน้าตัดสมํ่าเสมอเท่ากับ A ดังนั้น ปริมาตรของนํ้าในดินจะเท่ากับ d.A. และปริมาตรก้อนดินเท่ากับ A.D. ในเมื่อ d และ D เป็นความลึกของนํ้าที่อยู่ในดินและความลึกของแท่งดินตามลำดับ จากสมการที่ (4) จะได้ว่า", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "Vw", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": ".A.d", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "Pv =", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "=", + "page": 56 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p056-1.jpg", + "width": 920, + "height": 81, + "caption": "", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในกรณีที่ทราบความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) หรือความหนาแน่นรวม (DB) ของดินแล้วการหาจำนวนความชื้นของดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตรจะง่ายขึ้น โดยทำการหาความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนัก ซึ่งสะดวกกว่าเสียก่อน แล้วใช้สูตร", + "page": 56 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p056-2.jpg", + "width": 926, + "height": 151, + "caption": "", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในเมื่อ d เป็นความลึกของนํ้าที่อยู่ในดิน หรือที่จะต้องเพิ่มให้แก่ดิน D เป็นความลึกของดินที่พิจารณาส่งนํ้าได้แก่ความลึกในเขตรากพืชนั่นเอง สำหรับค่าความลึกทั้งสองในสมการ (2.9) จะมีหน่วยอย่างเดียวกัน คือ ถ้า D เป็นเซนติเมตร d ก็จะเป็นเซนติเมตรด้วยถ้าเปลี่ยนเป็นหน่วยอื่น ต้องมีค่าคงที่มาคูณ", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการคำนวณปริมาณนํ้าชลประทานที่จะส่งนั้น จำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้มักจะนิยมคำนวณจากหน่วยเป็นความลึกของนํ้าต่อความลึกของดินดังตารางที่ 2.4 เมื่อต้องการจะทราบว่าจะต้องให้นํ้าแก่พืชคิดเป็นความลึกเท่าไรก็เอาความลึกของเขตรากคูณกับค่าจำนวนความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ตามกำหนดก็จะได้ความลึกของนํ้าที่ต้องการให้แก่พืช", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2.2 ในการหาความชื้นในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่ง ซึ่งเนื้อดินเป็นดินร่วน โดยต้องการทราบ", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นทั้ง 3 แบบ คือ (ก) เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้ง (ข) เปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร และ", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ค) ความลึกของนํ้าต่อความลึกของดิน ผลจากการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดินปรากฏว่ามี", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 56 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง = 17 กรัม", + "page": 56 + } + ] + }, + { + "page": 57, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "นํ้าหนักดินเปียกรวมนํ้าหนักกระป๋อง = 128 กรัมนํ้าหนักดินแห้งรวมนํ้าหนักกระป๋อง = 105 กรัมวิธีทำ นํ้าหนักดินแห้ง (Ws)", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 105 – 107 = 88 กรัมนํ้าหนักของนํ้าในดิน (Ww)", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 138 – 105 = 23 กรัม", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "23 ×ความชื้นในดิน =", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "100= 26.1 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้ง", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "88", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น ก) ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักแห้ง(Pw) = 26.1 %จากตารางที่ 1 ความถ่วงจำเพาะ (As) ของดินร่วน = 1.40ข)ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (Pv)", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= Pw x As", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 26.1 x 1.40", + "page": 57 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p057-1.jpg", + "width": 852, + "height": 159, + "caption": "", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายความว่าในดินลึก 1 เซนติเมตร จะมีความชื้น = 0.365 เซนติเมตร", + "page": 57 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2.3 จงหาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นชลประทาน (Field Capacity)ความชื้นของดินก่อนการให้นํ้า = 8.5 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้งความชื้นที่ความชื้นชลประทาน = 21.5 เปอร์เซ็นต์โดยนํ้าหนักดินแห้งความลึกของเขตราก", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 0.90 เมตรความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน = 1.25วิธีทำความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ความชื้นชลประทาน", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 21.5 – 8.5 = 13.0 % โดยนํ้าหนักดินแห้งดังนั้น Pw = 13.0 %", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "D = 0.90 เมตร หรือ 90 เซนติเมตร", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "As = 1.25", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "Pw.AsD.จากสมการ (2.9) d =", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "13×.125×90ความลึกของนํ้าที่ต้องให้ =", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 14.6 เซนติเมตร", + "page": 57 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 57 + } + ] + }, + { + "page": 58, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้นจะต้องให้นํ้าแก่ดินเป็นปริมาณนํ้าสุทธิ 14.6 เซนติเมตร ดินจึงจะมีความชื้นที่ความชื้นชลประทานตลอดความลึกของเขตราก 0.90 เมตร", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับกรณีที่ดินในเขตรากมีเนื้อดินไม่สมํ่าเสมอกันตลอด กล่าวคือ มีความถ่วงจำเพาะปรากฏต่างกัน การคำนวณหาปริมาณความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินก็ต้องทำเป็นชั้น ๆ แล้วจึงนำเอาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินในแต่ละชั้นมารวมกันก็จะได้ความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินทั้งหมด", + "page": 58 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2.4 ถ้าจากการพิจารณาพบว่าดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลางมีความสามารถในการอุ้มนํ้าหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะรากพืชลึกประมาณ 80ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (SMD) = 60%", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่จะยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ตลอดเขตรากคิดเป็นความลึกของนํ้าเท่าไรวิธีทำ หาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก = 2 x 80 = 160 มม.", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "60∴ความชื้นที่ยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ได้ =", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "160×", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "คิดเป็นความลึกของนํ้า = 96 มม.ตัวอย่างที่ 2.5 ถ้าผลจากการทดสอบในห้องปฏิบัติการพบว่าดินในแปลงเพาะปลูกเป็นดิน", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ร่วนและมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นชลประทาน (FC) = 25 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นจุดเหี่ยวเฉาถาวร (PWP) = 10 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) = 1.4", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก) ให้คำนวณหาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ (Available Moisture) ของดินในแปลงดังกล่าว", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในหน่วยความลึกของนํ้า (มม.) ต่อความลึกของดิน (ซม.)", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข) ถ้าพื้นที่ดังกล่าวกำลังปลูกอ้อย ซึ่งมีระยะรากลึกประมาณ 80 เซนติเมตร และจะให้นํ้า", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ลดลง 60 % (SMD = 60 %)", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ให้คำนวณหาความชื้นในดินที่ยอมให้อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก ก่อนการให้นํ้า หรือ", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อยนี้ (เป็นความลึกของนํ้า)วิธีทำ", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก) หาความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ = ความชื้นชลประทาน – ความชื้นจุดเหี่ยวเฉาถาวร", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 25 – 10 = 15 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "Pw.AsD.", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากสมการ (2.9) d =", + "page": 58 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 58 + } + ] + }, + { + "page": 59, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p059-1.jpg", + "width": 752, + "height": 232, + "caption": "", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข) อ้อยรากลึก 80 เซนติเมตร∴ ความชื้นที่อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 2.1 x 80 = 168 มม.กำหนดให้ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ = 60 %", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "60 ∴ ความชื้นที่ยอมให้อ้อยดูดไปใช้ได้ตลอดเขตราก", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 168 x 100", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 100.8 มม.หรือปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อย", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 100.8 มม.สำหรับการหาความถี่ในการให้นํ้าหรือเมื่อให้นํ้าเต็มที่แล้วพืชจะใช้ได้สูงสุดกี่วัน โดยไม่ทำให้กระทบกระเทือนต่อผลผลิต อาจจะใช้วิธีการคำนวณหาได้ เมื่อทราบอัตราการใช้นํ้าสูงสุดของพืชต่อวัน ซึ่งก็พอจะคำนวณหาได้แต่จะไม่กล่าวในที่นี้ และปริมาณนํ้าที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้หรือปริมาณนํ้าชลประทานสุทธิดังสมการ", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถี่ในการให้นํ้า(วัน) = ปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องให้แก่พืช(มม. )", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืช(มม./วัน)", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2.6 สมมติตามตัวอย่างที่ 2.5 ถ้าอัตราการใช้นํ้าในช่วงที่อ้อยมีรากลึก 80 เซนติเมตร นั้นมีค่า 8มม./วัน ให้หาความถี่ในการให้นํ้าวิธีทำ", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากสมการ", + "page": 59 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p059-2.jpg", + "width": 892, + "height": 145, + "caption": "", + "page": 59 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณนํ้าที่ที่จะทำให้ดินในเขตรากพืชอิ่มตัว", + "page": 59 + } + ] + }, + { + "page": 60, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุนของดินในแปลงความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า และระยะ", + "page": 60 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p060-1.jpg", + "width": 1019, + "height": 91, + "caption": "", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "n = เปอร์เซ็นต์ความพรุนของดินPv = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตรD = ความลึกของเขตรากโดยทั่ว ๆ ไปจะมีค่าประมาณ 30 เซนติเมตร", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2.7 ในแปลงปลูกข้าวซึ่งมีลักษณะเนื้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้นํ้ามีความชื้น10 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง ต้องการทราบปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร(สำหรับค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏและค่าความพรุนของดินให้ใช้ค่าเฉลี่ยจากตารางที่ 2.1 และตารางที่ 2.2)วิธีทำ", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "n( −PvD)จากสมการ (2.10) Ds =", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากตารางที่ 2.3", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "n(ความพรุน) = 49 %Pv(ความชื้นโดยปริมาตร) = Pw.As Pw (ความชื้นโดยนํ้าหนักดินแห้ง) = 10 %จากตารางที่ 2.2 As (ความถ่วงจำเพาะปรากฏ) = 1.35 D (ความลึกของดิน)", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 30 เซนติเมตร", + "page": 60 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p060-2.jpg", + "width": 823, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 60 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)", + "page": 60 + }, + { + "type": "p", + "text": "การดูดซึมนํ้าของดินหรือเรียกอีกอย่างหนึ่งได้ว่าการซึมของนํ้าลดลงไปในดิน (infiltration)หมายถึงการที่นํ้าซึ่งขังอยู่เหนือผิวดินค่อย ๆ ซึมลงไปในดินตามช่องว่างระหว่างเม็ดดินตามรอยแตกระแหงหรือรูโพรงต่าง ๆ ส่วนปริมาณนํ้าที่ไหลซึมลงไปในดินหนึ่งในหน่วยเวลาเรียกอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน(Intake Rate) หรืออัตราการซึมของนํ้าลงไปในดิน (Infiltration Rate)", + "page": 60 + } + ] + }, + { + "page": 61, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "อัตราการดูดซึมนํ้าของดินเป็นองค์ประกอบสำคัญในการกำหนดระยะเวลาที่จะต้องให้นํ้าแก่พืชตลอดจนอัตราการให้นํ้าแก่แปลงเพาะปลูกและการกำหนดขนาดของแปลงเพาะปลูก โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการชลประทานแบบผิวดินเพื่อให้เกิดความสมํ่าเสมอในการให้นํ้า อัตราการดูดนํ้าของดินจะมากน้อยขึ้นอยู่กับปัจจัยที่สำคัญหลายอย่างเช่น", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดิน ความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินจะก่อให้เกิดแรงดันให้นํ้าไหลซึมลงไปในดิน ถ้านํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินมากจะก่อให้เกิดรงดันมาก นํ้าจะไหลซึมลงไปในดินได้อย่างรวดเร็ว ถ้าความลึกของนํ้าที่ขังอยู่บนผิวดินน้อยแรงดันก็จะน้อย นํ้าจะซึมลงไปในดินได้ช้า(2) ลักษณะเนื้อดิน ถ้าเป็นดินพวกเนื้อหยาบ เช่น พวกดินทราย จะยอมให้นํ้าผ่านไปได้สะดวกและ", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "รวดเร็ว ส่วนดินเนื้อละเอียดเช่นดินเหนียวนํ้าจะไหลผ่านได้อย่างช้า ๆ(3) ลักษณะโครงสร้างของดิน จากที่ได้กล่าวมาแล้วเกี่ยวกับโครงสร้างของดิน เช่น โครงสร้างแบบ", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "เม็ดจะยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้อย่างรวดเร็ว แต่โครงสร้างบางอย่างจะยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้ปานกลาง เช่น โครงสร้างแบบก้อนและแบบแท่ง และโครงสร้างบางชนิดยอมให้นํ้าไหลผ่านไปได้อย่างช้ามาก เช่น โครงสร้างแบบแผ่น(4) ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า ถ้าดินแห้งมากหรือมีความชื้นน้อย ก่อนการให้นํ้าดินจะมีแรงดึง", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นสูง นํ้าจะถูกดูดซึมเข้าไปในดินได้อย่างรวดเร็ว แต่ถ้าดินมีความชื้นอยู่มากก่อนการให้นํ้า แรงดึงความชื้นของดินจะตํ่า อัตราการไหลซึมของนํ้าเข้าไปในดินจะลดน้อยลง(5) การปิดผิวดิน เกิดเนื่องจากเม็ดฝนหรือเม็ดนํ้าที่ให้ด้วยวิธีการชลประทานแบบฉีดฝอย ตกลงมา", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "กระแทกผิวดินทำให้ผิวดินแน่น ซึ่งจะมีผลทำให้ค่าอัตราการดูดซึมลดลงอย่างรวดเร็วหรืออาจจะเกิดขึ้นเนื่องจากตะกอนที่ถูกพัดมากับนํ้าในขณะที่ทำการให้นํ้าหรือนํ้าท่วม พวกตะกอนละเอียดจะเข้าไปอุดตามช่องว่างรอบเม็ดดินเม็ดใหญ่กว่าในลักษณะปิดเคลือบแน่นนํ้าซึมผ่านไม่ได้ทำให้นํ้าซึมผ่านได้ยาก(6) รอยแตกของดิน คือการแตกระแหงของดินบางประเภท ในขณะที่แห้งมาก ๆ เช่น พวกดิน", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "เหนียว เมื่อส่งนํ้าไปบนผิวดินเป็นครั้งแรกนํ้าจะซึมผ่านรอยแตกอย่างรวดเร็ว แต่เมื่อดินนี้เปียกก็จะขยายตัวออกปิดรอยแตก นํ้าจะซึมผ่านได้ยากมาก แต่ถ้ารอยแตกระแหงมีมาก และมีขนาดใหญ่จะทำให้ค่าอัตราการดูดซึมของดินสูงตลอดเวลา(7) การไถพรวนดิน การไถพรวนดินจะช่วยทำให้นํ้าซึมลงไปในดินได้มากขึ้น เพราะการไถพรวน", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "จะช่วยทำให้ดินร่วนขึ้น การไถพรวนจะช่วยแก้การปิดผิวดินได้ แต่ต้องไม่ทำการไถในระหว่างที่ดินเปียก เพราะจะทำให้เกิดดินอัดแน่นใต้ชั้นดินที่ทำการไถไว้(8) การปลูกพืชหมุนเวียน จะช่วยทำให้ค่าอัตราการดูดซึมของดินเปลี่ยนแปลงได้ เพราะรากพืชจะ", + "page": 61 + }, + { + "type": "p", + "text": "ช่วยทำให้ดินร่วน ดังนั้น ถ้ามีการจัดระบบการปลูกพืชหมุนเวียนให้ดี เช่น ทำการปลูกพืชรากลึกบ้าง ตื้นบ้าง สลับกันจะช่วยทำให้ดินร่วนขึ้น ดินจะสามารถรับนํ้าได้มากขึ้น", + "page": 61 + } + ] + }, + { + "page": 62, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(9) ปริมาณเกลือในดินและนํ้า ปัญหาเรื่องเกลือในดินจะมีผลต่อสภาพของดิน ถ้าในดินมีเกลือ", + "page": 62 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประเภทแคลเซียมและแมกนีเซียม จะช่วยทำให้ดินดีขึ้น มีลักษณะร่วนซุยขึ้น แต่ถ้าหากว่าใน", + "page": 62 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินมีเกลือประเภทโซเดียมคลอไรด์ และโซเดียมซัลเฟต จะทำให้เกิดความเสียหายแก่ดินและจะ", + "page": 62 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทำให้ดินมีลักษณะแน่นทึบนํ้าซึมผ่านยาก อาจจะแก้ไขได้โดยสารเคมีพวกแคลเซียมซัลเฟต", + "page": 62 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือยิบซัม จะช่วยปรับปรุงดินและถ่ายเทอากาศทำให้รากพืชเจริญเติบโตได้ดีขึ้น", + "page": 62 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลักษณะการดูดซึมนํ้าของดิน อัตราการดูดซึมนํ้าของดินจะมีค่าสูงมากในตอนแรกที่เริ่มทำการให้นํ้าและจะมีค่าน้อยลงเรื่อย ๆ หลังจากที่ให้นํ้าไปแล้วช่วงเวลาหนึ่งค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินจะมีค่าเกือบคงที่ซึ่งอัตราการดูดซึมในช่วงนี้เรียกว่าอัตราการดูดซึมพื้นฐาน (Basic Intake Rate หรือ Infiltration Capacity)และได้มีผู้ให้นิยามว่า “อัตราการดูดซึมพื้นฐาน คือ อัตราการดูดซึมนํ้าของดินในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงอัตราการดุดซึมเท่ากับ 10 เปอร์เซ็นต์ต่อชั่วโมง” ซึ่งค่าโดยประมาณของดินชนิดต่าง ๆ จะแสดงไว้ในตารางที่ 2.6 และถ้าพิจารณาความลึกสะสม (Accumulated Depth) ของนํ้าที่ซึมลงไปในดินจะเห็นว่ามีค่าเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อเวลาเพิ่มขึ้นดังแสดงในรูปที่ 2.8", + "page": 62 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p062-1.jpg", + "width": 998, + "height": 709, + "caption": "รูปที่ 2.8 ลักษณะการดูดซึมนํ้าของดิน", + "page": 62 + } + ] + }, + { + "page": 63, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p063-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 317, + "caption": "ตารางที่ 2.6 ค่าโดยประมาณของอัตราการดูดซึมพื้นฐานของดินชนิดต่าง ๆ", + "page": 63 + }, + { + "type": "p", + "text": "2.10.1 การหาค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน วิธีการวัดหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินแตกต่างกันไปตามลักษณะของการให้นํ้าชลประทาน เช่น ถ้าคาดว่าจะทำการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ซึ่งลักษณะการดูดซึมนํ้าจะเป็นแบบการดูดซึมในแนวดิ่งแต่เพียงอย่างเดียวควรจะใช้วิธีการวัดแบบใช้ถังกลม(Infiltrometer) หรือวัดแบบให้นํ้าท่วมขังบนผิวดินในแปลง (Ponding) ซึ่งทำได้ง่ายและสะดวก แต่ถ้าเป็นการให้นํ้าแบบร่องคูซึ่งการดูดซึมนํ้ามีทั้งแนวดิ่งและแนวราบก็ต้องใช้วิธีการวัดอัตราการไหลเข้าและออกจากร่องคู (Inflow-Outflow)", + "page": 63 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก. การวัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดินในถังกลมอุปกรณ์ในการวัดประกอบด้วยถังกลมแผ่นรองตอก เครื่องตอก และตะขอวัดระดับนํ้าดังแสดงในรูปที่ 2.9 ถังกลมมีลักษณะเป็นถังเปิดหัวและเปิดท้ายทั้งสองด้าน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางไม่ตํ่ากว่า 25 เซนติเมตรและสูงไม่น้อยกว่า 30เซนติเมตร การวัดควรจะทำหลาย ๆ จุดเพื่อหาค่าเฉลี่ยและจุดที่ทำการวัดควรจะเป็นตัวแทนของดินในแปลงทั้งหมด เมื่อเลือกจุดที่จะทำการวัดได้แล้วจึงตอกถังกลมลงไปลึกประมาณ 15 เซนติเมตร และเติมนํ้าลงไปในถัง ขณะที่เติมนํ้าจะต้องระมัดระวังไม่ให้กระทบกระเทือนต่อผิวดิน ซึ่งจะช่วยได้มากถ้าใช้กระสอบหรือพลาสติกคลุมผิวดินในถังเสียก่อนที่จะเติมนํ้า ทันทีที่เติมนํ้าลงไปในถังจะต้องทำการวัดระดับนํ้าด้วยตะขอวัดระดับนํ้า พร้อมทั้งจับเวลาและบันทึกข้อมูลลงในแบบฟอร์มจนกระทั่งอัตราการดูดซึมนํ้าของดินมีค่าคงที่จึงหยุด", + "page": 63 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขณะที่นํ้าซึมลงไปถึงปลายถังด้านล่าง มันจะพยายามไหลซึมออกทางด้านข้างซึ่งจะมีผลทำให้อัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่วัดได้มีค่าสูงกว่าที่เกิดขึ้นจริง ๆ การไหลซึมของนํ้าทางด้านนี้จะสามารถป้องกันได้โดยใช้ถังอีกใบหนึ่งซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าตอกครอบลงไป โดยให้ถังใบเล็กที่ใช้วัดอยู่ตรงกลางแล้วเติมนํ้าลงไประหว่างถังทั้งสองใบให้เท่ากับในถังใบเล็ก โดยวิธีนี้ความกดดันของนํ้าระหว่างถังทั้งสองจะป้องกันมิให้นํ้าในถังใบเล็กซึมหนีออกทางด้านข้าง ซึ่งจะทำให้ค่าที่วัดได้ถูกต้องยิ่งขึ้น ในกรณีที่มีถังเพียงใบเดียวก็อาจทำคันดินล้อมรอบถังที่ใช้วัดและเติมนํ้าลงไประหว่างคันดินและถังเช่นเดียวกับการใช้ถังสองใบก็ได้", + "page": 63 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังที่ได้กล่าวมาแล้วว่า", + "page": 63 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความลึกของนํ้าเหนือผิวดินมีอิทธิพลต่ออัตราการดูดซึมนํ้าของดินเพื่อที่จะให้ข้อมูลที่วัดได้สามารถใช้กำหนดระยะเวลาการให้นํ้าได้ด้วย ความลึกของนํ้าในถังจึงควรมีขนาดเดียวกันกับที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจริง ๆในขณะให้นํ้าแก่พืช และขณะที่บันทึกอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน จะต้อง", + "page": 63 + } + ] + }, + { + "page": 64, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "คอยเติมนํ้าในถังให้อยู่ที่ระดับเริ่มแรกเสมอ การเติมนํ้าควรจะทำเมื่อนํ้าในถังหายไปประมาณ 2 – 5เซนติเมตร การจดบันทึกจะต้องทำจนกระทั่งค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินมีค่าเกือบคงที่ จึงหยุดและนำเอาข้อมูลที่ได้ไปวิเคราะห์หาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินต่อไป", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้านำเอาความลึกของนํ้าสะสม (Accumulated Depth) และเวลานับจากเริ่มต้นให้นํ้าท่วมผิวดินมาเขียนลงในกระดาษกราฟ เราจะได้ความสัมพันธ์กันในรูปของสมการยกกำลัง", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "D = AtB", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2.11)เมื่อ D = ความลึกของนํ้าสะสมที่ซึมลงไปในดิน (มิลลิเมตร)", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที) A และ B = เป็นค่าคงที่ของสมการถ้านำเอาค่า D และ t ไปเขียนลงในกระดาษกราฟ log-log จะได้ความสัมพันธ์อยู่ในรูปของสมการเส้นตรง ซึ่งจะสามารถหาค่า A และ B ได้จากคุณสมบัติของกราฟเส้นตรงดังนี้สมการ (2.11) นี้อาจเขียนใหม่ได้เป็น", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "Log D = B log t + log A", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2.12)ซึ่งอยู่ในรูปของสมการเส้นตรง", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "Y = mX + c", + "page": 64 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2.13)ในสมการ (2.13) ความลาดชันของเส้นมีค่าเท่ากับ ∆y / ∆x และcเป็นค่าคงที่ซึ่งเท่ากับระยะทางจากจุดกำเนิด (Origin) ถึงจุดตัดระหว่างเส้นตรงกับแกน ดูรูปที่ 2.10", + "page": 64 + } + ] + }, + { + "page": 65, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p065-1.jpg", + "width": 1039, + "height": 1470, + "caption": "รูปที่ 2.9 อุปกรณ์วัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน", + "page": 65 + } + ] + }, + { + "page": 66, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p066-1.jpg", + "width": 799, + "height": 550, + "caption": "รูปที่ 2.10 กราฟเส้นตรงของสมการ y = mx + c", + "page": 66 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากคุณสมบัติดังกล่าวนี้ ถ้าเราให้ D เป็นค่าทางแกนตั้ง และ t เป็นค่าทางแกนราบ เราอาจคำนวณหาค่าของ A และ B ได้จากกราฟที่เขียนบนกระดาษ log-log โดยB = ความลาดเทของเส้นและมีค่าเท่ากับระยะทาง (linear scale) ในแนวตั้งหารด้วยระยะทางในแนวราบระหว่างจุดสองจุดบนเส้น โดยปกติแล้วจะมีค่าเท่ากับอยู่ระหว่าง 0 และ 1 A = ระยะทางจากจุดกำเนิด (origin) ถึงจุดที่เส้นตัดกับแกนตั้งในที่นี้จะมีค่าเท่ากับความลึกของนํ้าที่ซึมลงไปในดินสะสมที่เวลา t = 1 นาทีจากสมการความลึกของนํ้าสะสมที่ซึมลงไปในดิน จะสามารถเปลี่ยนเป็นสมการดูดซึมของดินได้", + "page": 66 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p066-2.jpg", + "width": 436, + "height": 212, + "caption": "", + "page": 66 + }, + { + "type": "p", + "text": "= A.BtB-1", + "page": 66 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2.14)เมื่อ I = อัตราการดูดซึมนํ้า (มิลลิเมตร/นาที)", + "page": 66 + }, + { + "type": "p", + "text": "t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที)ตามปกติแล้วมักจะใช้ค่า I มีหน่วยเป็นมิลลิเมตรต่อชั่วโมง จึงอาจเขียน (2.14) ใหม่ให้อยู่ในรูปง่ายๆ ได้ดังนี้", + "page": 66 + } + ] + }, + { + "page": 67, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "I = ktn", + "page": 67 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2.15)เมื่อ I = อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน (มม./ชั่วโมง) t = ระยะเวลานับตั้งแต่เริ่มต้นให้นํ้า (นาที) k = เป็นระยะจากจุดกำเนิดถึงจุดที่กราฟตัดแกนตั้ง ซึ่งจะมีค่าเท่ากับ60 A.B.n = ความลาดเทของกราฟ ซึ่งจะมีค่าเท่ากับ B – 1ตัวอย่างที่ 2.8 จากสมการทดลองหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดินในดินร่วนปนทราย (Sandy Loam)ได้ผลดังตาราง จงหาสมการอัตราการดูดซึมนํ้าของดินและการดูดซึมสะสม", + "page": 67 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก. ถ้าต้องการจะให้นํ้าแก่พืช 80 มม. จะต้องให้นํ้านานเท่าใดข. จงหาอัตราการดูดซึมนํ้าของดิน หลังจากให้นํ้าแล้ว 20 นาที และ 2 ชั่วโมงข้อมูลอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่วัดจากถังลมดิน : ดินร่วนปนทราย", + "page": 67 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p067-1.jpg", + "width": 1052, + "height": 784, + "caption": "", + "page": 67 + }, + { + "type": "p", + "text": "เวลา.... น. เวลาต่าง เวลาเหมะสม ความลึก ความลึกต่าง ความลึกสะสม", + "page": 67 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากกราฟการดูดซึมสะสมระยะทางจากจุดกำเนิดถึงจุดตัดที่แกนตั้งเท่ากับ 3.7 และ slope ของเส้นเท่ากับ 0.56 ดังนั้นสมการของการดูดซึม (Accumulated Depth) คือ", + "page": 67 + } + ] + }, + { + "page": 68, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "D = 3.7 t 0.56โดย D มีหน่วยเป็นมิลลิเมตร และ t มีหน่วยเป็นนาที จากสมการนี้เราสามารถหาสมการอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่เวลาใดหลังจากให้นํ้าได้ดังนี้k = 60.A.B", + "page": 68 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 60 x 3.7 x 0.56 = 124.3 n = B – 1", + "page": 68 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 0.56 – 1 = -0.44 I = 124.3t-0.44", + "page": 68 + }, + { + "type": "p", + "text": "มม./ซม.นำเอาค่าความลึกสะสม (D) และเวลาสะสม (t) ไปพล็อตลงในกระดาน log-log จะได้กราฟดูดซึม", + "page": 68 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p068-1.jpg", + "width": 854, + "height": 847, + "caption": "รูปที่ 2.11 ความสัมพันธ์ระหว่างอัตราการดูดซึม ความลึกสะสมกับเวลา", + "page": 68 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพื่อความสะดวกในการหาค่าอัตราการดูดซึมนํ้าของดินที่ระยะเวลาต่าง ๆ ควรจะเขียนกราฟของสมการข้างบนลงในกระดาษ log-log โดยเริ่มจากจุดที่ที่แกนตั้ง (I) มีค่าเท่ากับ 124.3 จากนั้นเขียนเส้นตรงซึ่ง", + "page": 68 + } + ] + }, + { + "page": 69, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "มีความลาดเทเท่ากับ -0.44 ซึ่งทำได้ โดยลากเส้นในแนวราบให้ยาว 10 หน่วย แล้วลากเส้นในแนวดิ่งจากปลายของเส้นเดิมแต่อยู่ตํ่ากว่า 4.4 หน่วย เมื่อลากเส้นต่อระหว่างจุดปลายของเส้นนี้กับจุดบนแกนตั้งที่มีค่า124.3 ก็จะได้กราฟอัตราการดูดซึมนํ้าของดินตามต้องการ ดังแสดงในรูปที่ 2.11", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก. ต้องการหาว่าจะต้องให้นํ้าแก่พืชนานเท่าใด อาจทำได้ 2 วิธีคือ (1) โดยการอ่านกราฟ ถ้าต้องการ", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "ให้นํ้าแก่พืช 80 มม. จะต้องให้นํ้าขังอยู่บนผิวดินนาน 245 นาที (2) โดยการคำนวณจากสมการ", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนี้", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "D = 3.7 t 0.56", + "page": 69 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p069-1.jpg", + "width": 456, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข. ค่าอัตราการซึมของนํ้าผ่านผิวดินหลังจากให้นํ้าแล้ว 20 นาที และ 2 ชม. เมื่ออ่านจากกราฟจะได้", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "I20 = 34 มม./ซม.", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "I120 = 15 มม./ซม.", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าเหล่านี้อาจจะคำนวณจากสมการที่หาได้ คือ", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "I = 124.3t-0.44", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "I20 = 124.3(20)-0.44", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 33.33 มม./ซม.", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "และ", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "I120 = 124.3(120)-0.44", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 15.1 มม./ซม.", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการวัดการดูดซึมของดินที่กล่าวมาข้างต้นเป็นวิธีที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย เพราะใช้เครื่องมือง่าย ๆ และวิธีการก็ง่าย แต่ยังมีวิธีการวัดอีกสองแบบซึ่งยังนิยมใช้กันอยู่ละสมควรจะทราบ คือ", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข. การวัดอัตราการดูดซึมนํ้าของดินโดยการวัดปริมาณนํ้าที่ไหลเข้าและไหลออก (Inflow –Outflow)", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการดังกล่าวข้างต้นเป็นการวัดเมื่อทิศทางการไหลซึมของนํ้าอยู่ในแนวดิ่ง ซึ่งเป็นลักษณะของการให้นํ้าแบบท่วมผิวดิน แต่ในการให้นํ้าทางร่องคู (Furrow Irrigation) ลักษณะการดูดซึมจะแตกต่างออกไป กล่าวคือ ทิศทางที่นํ้าไหลซึมเข้าไปในร่องคูจะมีทั้งในแนวดิ่งและในแนวราบ ดังนั้นถ้าจะใช้วิธีวัดโดยถังกลมกับการให้นํ้าทางร่องคูจึงไม่ถูกต้อง วิธีที่ใช้กันคือ วัดความแตกต่างระหว่างอัตราที่นํ้าไหลเข้าและออกจากช่วงความยาวของร่องช่วงหนึ่ง ค่าที่วัดได้นี้ก็คืออัตราการที่นํ้าซึมในร่องคูนั่นเอง", + "page": 69 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีวัดทำได้โดยติดตั้งอาคารวัดนํ้าขนาดเล็กไว้ที่หัวร่อง และที่จุดซึ่งอยู่ระห่างออกไปทางท้ายร่องประมาณ 25 – 30 เมตร เริ่มวัดอัตราที่นํ้าไหลเข้าเมื่อนํ้าไหลมาถึงจุดกึ่งกลางระหว่างอาคารวัดนํ้าทั้งสองและ", + "page": 69 + } + ] + }, + { + "page": 70, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "วัดครั้งต่อไปเมื่อนํ้าไหลผ่านอาคารวัดนํ้าอันหลังออกไปเล็กน้อย จากนั้นก็วัดต่อ ๆ ไปทุก 3-5 นาที หรือมากกว่าจนได้ข้อมูลมากพอ การวัดทุกครั้งจะต้องวัดพร้อมกันทั้งสองแห่ง", + "page": 70 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากว่าอัตราการที่นํ้าไหลผ่านนิยมบอกเป็นปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลา อัตราการซึมในร่องคูที่วัดได้จึงบอกเป็นปริมาตรต่อหนึ่งหน่วยเวลาต่อความยาวของร่องระหว่างอาคารวัดนํ้า เช่น ลิตร/วินาที/25เมตร หรือแกลลอน/นาที/100 ฟุต เป็นต้น หน่วยดังกล่าวนี้สามารถแปลงให้เป็น มม./ซม. หรือ นิ้ว/ซม. ได้โดยถือว่าพื้นที่รับนํ้าในร่องเท่ากับระยะทางระหว่างอาคารวัดนํ้าคูณด้วยระยะทางระหว่างร่อง (Furrow Spacing)", + "page": 70 + }, + { + "type": "h2", + "text": "2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)", + "page": 70 + }, + { + "type": "p", + "text": "การรั่วซึมในแปลงนาจะเกิดมีได้เป็นสองลักษณะคือ การรั่วซึมทางลึก (percolation) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการไหลซึมเลยเขตรากลงสู่ดินชั้นล่าง และการรั่วซึมทางด้านข้าง (seepage) การรั่วซึมทั้งสองลักษณะจะเกิดขึ้นเมื่อดินอิ่มนํ้า (Saturation) หรือภายหลังดินได้ดูดซึมนํ้าเป็นเวลานานจนกระทั่งอัตราการดูดซึมของดินมีค่าคงที่ ในขณะที่ดินอิ่มตัวนํ้านี้ นํ้าในดินส่วนหนึ่งจะซึมลงดินชั้นล่างด้วยแรงดึงดูดของโลก และบางส่วนก็จะไหลไปตามทิศต่าง ๆ โดยรอบ ซึ่งค่าทั้งสองนี้ยากที่จะแยกออกจากกัน แต่นับว่ามีความสำคัญต่อการออกแบบระบบส่งนํ้าและระบบแจกจ่ายนํ้าในแปลงนาเป็นอย่างมาก เพราะเป็นการสูญเสียที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เนื่องจากเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ ฉะนั้น (Percolation & Seepage) จึงเป็นตัวการที่สำคัญอย่างหนึ่งที่ทำให้เพิ่มปริมาณนํ้าชลประทานที่จะส่งให้แก่พืชมากกว่าปริมาณนํ้าที่พืชต้องการใช้จริง", + "page": 70 + }, + { + "type": "p", + "text": "องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อการรั่วซึมนํ้าของดินคือเนื้อดิน โครงสร้างของดิน ระดับนํ้าใต้ดินความสามารถให้นํ้าซึมผ่านได้ของดิน (Permeability) ความหนาแน่นของดิน ความลาดเทของชลศาสตร์ของนํ้าใต้ดิน ความแตกต่างของระดับพื้นดิน ความลึกของชั้นดินทึบนํ้า", + "page": 70 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับในแปลงนาที่มีนํ้าขังอยู่ตลอดเวลาจะถือว่าการรั่วซึมทางด้านข้างนั้น แปลงนาที่อยู่ใกล้เคียงสามารถนำออกไปใช้ได้ ส่วนการรั่วซึมทางลึกเป็นการสูญเสียนํ้าที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ จึงจำเป็นต้องมีการตรวจวัดเพื่อประโยชน์ในการคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานในแปลงนาซึ่งจะทำการวัดได้ง่าย ๆ โดยใช้ถังกลมเปิดปากเปิดก้นขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 50 เซนติเมตร สูง 50 เซนติเมตร ตอกลงในดินลึกประมาณ25 เซนติเมตร ทำฝาปิดป้องกันการระเหยในกรณีที่มีชั้นดินทึบนํ้าเป็นแผ่นบาง ๆ อยู่ใกล้ผิงดิน เวลาตอกถังจะต้องไม่ให้ลึกจนทำให้ชั้นดินทึบนํ้าฉีกขาด เติมนํ้าให้ใกล้เคียงกับระดับนํ้าในแปลงนา แล้วทำการวัดนํ้าที่หายไปในแต่ละวัน จะได้ค่าการรั่วซึมทางลึกของแปลงนาโดยประมาณ นอกจากนี้แล้วยังมีวิธีการวัดอัตราการรั่วซึมในแปลงนาที่ปลุกข้าวจริง ๆ อีก โดยการติดตั้งเครื่องมือที่เรียกว่าบรรทัดเอียง (Sloping gauge) ดัง", + "page": 70 + }, + { + "type": "caption", + "text": "รูปที่ 12 วิธีนี้ไม่มีการวัดปริมาณนํ้าที่ไหลเข้าออกจากแปลงนา", + "page": 70 + } + ] + }, + { + "page": 71, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "หลักการของบรรทัดเอียงก็เพียงแต่ว่าในแปลงนาข้าวจะมีปริมาณนํ้าที่เกี่ยวข้องอยู่ 5 ชนิด คือ นํ้าชลประทาน (IR) การใช้นํ้าของข้าว (ET) นํ้าฝน (RN) นํ้าที่ระบายออก (DR) และนํ้าที่สูญเสียโดยการรั่วซึม(S&P) ดังนั้น ถ้าไม่มีนํ้าไหลเข้าออกแปลงนานั้นแล้ว นํ้าในแปลงนาก็จะมีการสูญเสียเพียงสองทางคือ ET +(S&P) ซึ่งจะสามารถหาได้โดยวัดระดับนํ้าที่ลดลงประจำวันในแปลงนา สำหรับค่า ET ของนาข้าวนั้นสามารถหาในแปลงนาได้ ซึ่งจะกล่าวถึงต่อไป ดังนั้นเมื่อนำค่า ET ไปลบออกแล้ว ก็จะได้ค่า S&P หลักใหญ่ของการใช้บรรทัดเอียง ก็คือจะต้องไม่มีนํ้าล้นเข้าออกแปลงนา", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากระดับนํ้าในแปลงนาที่ลดลงในแต่ละวันมีค่าเฉลี่ยน้อยกว่า 1 เซนติเมตร ดังนั้นเพื่อให้การวัดระดับนํ้าทำได้ละเอียดขึ้น ไม้บรรทัดที่ใช้ติดตั้งต้องเอียง 1 ต่อ 5 เพื่อที่จะได้ขยายการวัดให้มีช่วงกว้างขึ้นโดยสามารถคำนวณหา S&P จากสมการ", + "page": 71 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p071-1.jpg", + "width": 1019, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "WD", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "= ระดับนํ้าที่วัดได้จากบรรทัดเอียง มม.", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "t", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "= วันที่ทำการวัด", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้าวันไหนมีฝนตกจะต้องบวกอัตราการรั่วซึมด้วยปริมาณนํ้าฝนที่วัดได้ แต่มีข้อแม้ว่า การที่ฝนตกต้องไม่ทำให้เกิดนํ้าล้นแปลงนา", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากที่มีผู้เคยทำการประเมินไว้ว่า สำหรับดินเหนียวและมีระดับนํ้าใต้ดินตื้น จะมีการสูญเสียประมาณวันละ 1-2 มิลลิเมตร แต่ถ้าเป็นสภาพดินทรายและมีระดับนํ้าใต้ดินอยู่ลึก อาจจะมีการสูญเสียของนํ้ามากถึงวันละ 7-10 มม. ซึ่งวิธีที่จะลดปริมาณการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดินให้น้อยลง อาจกระทำได้โดยดารทำเทือกหลาย ๆ ครั้ง เพราะนอกจากจะทำให้ดินแน่นขึ้นแล้ว ยังเป็นการช่วยกำจัดวัชพืชในแปลงนาอีกด้วย", + "page": 71 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในกรณีที่มีนํ้าต้นทุนอย่างจำกัด ข้อเสนอแนะในการปลูกพืชตามลักษณะของการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดินมีดังตารางที่ 2.6", + "page": 71 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p071-2.jpg", + "width": 1084, + "height": 212, + "caption": "ตารางที่ 2.6 ข้อเสนอแนะในการปลูกพืชตามลักษณะของการสูญเสียของนํ้าโดยการรั่วซึมลงไปในดิน", + "page": 71 + } + ] + }, + { + "page": 72, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p072-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 72 + } + ] + }, + { + "page": 73, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "2.12 เอกสารอ้างอิง", + "page": 73 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเซีย. 2524. การชลประทานระดับไร่นา. ปทุมธานี. 300 น.2. ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน. 2529. เอกสารประกอบการอบรมหลักสูตร การใช้นํ้าชลประทาน.", + "page": 73 + }, + { + "type": "p", + "text": "มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. 451 น.3. วิบูลย์ บุญยธโรกุล. 2526. หลักการชลประทาน. ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน", + "page": 73 + }, + { + "type": "p", + "text": "มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน. 274 น.4. Israelsen, O.W. and V.E. Hansen, 1962, Irrigation Principles and Practices, 3rd Edition Wiley", + "page": 73 + }, + { + "type": "p", + "text": "Toppan, 447p.", + "page": 73 + } + ] + }, + { + "page": 74, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "2.13 แบบฝึกหัด", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) เก็บตัวอย่างดินในโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง จากพื้นที่ที่มีสภาพแตกต่างกัน 3 ตัวอย่าง ผลการวิเคราะห์ ส่วนประกอบของดินได้ผลดังตาราง", + "page": 74 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p074-1.jpg", + "width": 999, + "height": 214, + "caption": "", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "จงใช้รูปที่ 2.1 จำแนกประเภทเนื้อดิน (Soil Texture) ของดินทั้ง 3 ตัวอย่าง พร้อมประมาณค่าคุณสมบัติของดินดังต่อไปนี้", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ค่าความพรุน (Porosity)", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ค่าความชื้นที่ Field Capacity", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ค่าความชื้นที่ Permanent Wilting Point", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ค่าความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ (Available Moisture)", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาค่าความหนาแน่นรวม(Bulk Density) และค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ (Apparent Specific Gravity) ของดินด้วย Soil Core Sampler ได้ข้อมูลดังนี้", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "-ขนาดวงแหวน : เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตรนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 50 กรัม", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- นํ้าหนักดินก่อนอบรวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 285 กรัม", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "- นํ้าหนักดินแห้งหลังอบที่ 105 °c เป็นเวลา 24 ชั่วโมง รวมนํ้าหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 250 กรัม", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) ในการหาความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งซึ่งเป็นดินร่วน โดยการใช้สว่านเจาะเก็บตัวอย่างดิน ได้ข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) ของดินร่วน", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 1.40", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 17.0 กรัม", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าหนักดินเปียกรวมนํ้าหนักกระป๋อง", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 128.0 กรัม", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าหนักดินแห้งรวมนํ้าหนักกระป๋อง", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 105.0 กรัม", + "page": 74 + }, + { + "type": "p", + "text": "จงคำนวณหาความชื้นในดินเป็นร้อยละโดยนํ้าหนักดินแห้ง และโดยปริมาตร", + "page": 74 + } + ] + }, + { + "page": 75, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(4) จงหาความลึกของนํ้าที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ Field Capacity", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นของดินก่อนการให้นํ้า", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 8.5 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่ Field Capacity", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 21.5 % โดยนํ้าหนักดินแห้ง", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความลึกของเขตราก(D)", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 0.90 เมตร", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน(As) = 1.25", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "(5) ดินในพื้นที่เพาะปลูกเป็นดินเนื้อปานกลาง มีความสามารถในการอุ้มนํ้าหรือมีความชื้นที่พืชดูดไปใช้ได้ 2 มม./ซม. ถ้าข้าวโพดที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 80 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 60 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้ข้าวโพดดูดไปใช้ตลอดเขตรากซึ่งมีหน่วยเป็นความลึกของนํ้ามีค่าเท่าใด", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "(6) ดินในพื้นที่เพาะปลูกแห่งหนึ่งเป็นดินร่วน (Loam) ถ้าพืชที่ปลูกในแปลงนี้มีระยะเขตรากลึกประมาณ 100 ซม. และความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ เท่ากับ 55 % อยากทราบว่าค่าความชื้นในดินที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ตลอดเขตรากซึ่งมีหน่วยเป็นความลึกของนํ้ามีค่าเท่าใด", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "(7) จากข้อ 5 ถ้ากำหนดว่าจะให้นํ้าแก่ข้าวโพกเมื่อความชื้นในดินลดลงถึงจุดวิกฤต (Critical Point)และในการให้นํ้าแค่ละครั้งจะให้จนดินมีความชื้นที่ Field Capacity ถ้าประสิทธิภาพการใช้นํ้าในแปลงข้าวโพดดังกล่าวเท่ากับ 85% จงคำนวณหาปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้แต่ละครั้ง", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้าแปลงข้าวโพดดังกล่าวมีพื้นที่ 20 ไร่ นํ้าที่ให้ได้จากการสูบนํ้าจากแหล่งนํ้าในพื้นที่กำหนดว่าการให้นํ้าแต่ละครั้งจะใช้เวลาในการสูบไม่เกิน 8 ชม. จงคำนวณหาขนาดเครื่องสูบนํ้าที่ต้องการ", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "(8) ในแปลงข้าวซึ่งเนี้อดินเป็นดินร่วนปนดินเหนียว ก่อนการให้นํ้ามีความชื้น 10%โดยนํ้าหนักดินแห้ง จงคำนวณหาปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินในแปลงอิ่มตัวตลอดความลึก 30 เซนติเมตร ถ้าค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏ เท่ากับ 1.35 และค่าความพรุนของดินเท่ากับ 49%", + "page": 75 + }, + { + "type": "p", + "text": "(9) ในการวัดอัตราการซึมนํ้าของดินในแปลงเพาะปลูกแห่งหนึ่งด้วย Double Ring Infiltrometerได้ข้อมูลดังตาราง จงหาสมการการซึมสะสม (Cumulative Infiltration) และสมการอัตราการซึมนํ้า", + "page": 75 + } + ] + }, + { + "page": 76, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(Infiltration Rate) ของดินในแปลงดังกล่าวพร้อมคำนวณหาว่าถ้าต้องการให้นํ้าทางผิวดินเป็นปริมาณ 50 มม. จะต้องให้นํ้าขังบนผิวดินเป็นเวลานานเท่าใด", + "page": 76 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p076-1.jpg", + "width": 1000, + "height": 784, + "caption": "", + "page": 76 + }, + { + "type": "p", + "text": "(10) จงตอบคำถามต่อไปนี้(10.1) โครงการชลประทานแห่งหนึ่งมีพื้นที่เพาะปลูก 300,000 ไร่ ปริมาณการใช้นํ้าของพืชเท่ากับ5 มม./วัน พืชมีอายุ 120 วัน จงคำนวณหาว่าโครงการจะต้องเตรียมนํ้าไว้สำหรับเพาะปลูกเท่าใดประสิทธิภาพการชลประทาน เท่ากับ 60%(10.2) ถ้าปริมาณนํ้าชลประทานสุทธิที่จะต้องให้แก่แปลงอ้อย เท่ากับ 100 มม. อ้อยมีอัตราการใช้นํ้า8 มม./วัน จงหาความถี่ในการให้นํ้า", + "page": 76 + } + ] + }, + { + "page": 77, + "items": [ + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 3", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความต้องการนํ้าของพืช", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Crop Water Requirement)", + "page": 77 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.1 คำนำ", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช(Crop Water Requirement) หรือปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspirationหรือ Crop Consumptive Use) เป็นข้อมูลสำคัญที่วิศวกรชลประทานจำเป็นจะต้องทราบเพราะปริมาณความต้องการนํ้าของพืชจะเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้นํ้า(ปริมาณและความถี่ในการให้นํ้า)การออกแบบระบบส่งนํ้าและระบบแหล่งนํ้าของโครงการชลประทานการวางโครงการชลประทานและรวมถึงการบริหารจัดการนํ้าชลประทานปริมาณความต้องการนํ้าของพืช คือปริมาณนํ้าที่พืชต้องการในกระบวนการระเหย(Evaporation)และการคายนํ้า(Transpiration) ซึ่งปกติจะเรียกว่าการคายระเหย(Evapotranspiration)ถือเป็นปริมาณนํ้าที่สูญเสียจากพื้นที่เพาะปลูกสู่บรรยากาศในรูปของไอนํ้า ดังสมการที่ 3.1", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "Crop Evapotranspiration = Crop Transpiration + Soil Evaporation", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.1)", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากสมการที่ 3.1 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชของพืช จึงประกอบด้วย", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณการคายนํ้าของพืช(Crop Transpiration) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่พืชดูดไปจากดินเพื่อ", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "นำไปใช้สร้างเซลล์และเนื้อเยื่อและคายออกทางใบสู่บรรยากาศในกระบวนการคายนํ้าถือเป็นนํ้าที่พืชใช้ในการเจริญเติบโต ถ้าดินมีความชื้นไม่เพียงพอ พืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress) และอาจมีผลทำให้พืชปิดปากใบพืชลดการคายนํ้าซึ่งจะมีผลต่อการสังเคราะห์แสง การเจริญเติบโตและการให้ผลผลิตของพืช หลักการชลประทานที่กล่าวถึงในบทที่ 2 คือต้องควบคุมความชื้นในเขตรากให้เพียงพอกับความต้องการนํ้าในกระบวนการคายนํ้า", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณการระเหยนํ้าจากผิวดิน(Soil Evaporation) ซึ่งหมายถึงปริมาณนํ้าที่ระเหยจากผิวดิน", + "page": 77 + }, + { + "type": "p", + "text": "บริเวณรอบ ๆ ต้นพืชและจากผิวนํ้าในขณะให้นํ้าหรือขณะที่มีนํ้าขังอยู่ รวมถึงนํ้าที่เกาะอยู่ตามใบเนื่องจากฝนหรือการชลประทานเป็นการสูญเสียนํ้าจากแปลงเพาะปลูกที่หลีกเลี่ยงไม่ได้แต่สามารถลดการปริมาณการระเหยนํ้าจากพื้นที่เพาะปลูกได้โดยการหาวัสดุที่เหมาะสมมาคลุมดิน (Mulching) เพื่อลดการสูญเสียนํ้าจากระเหยดังรูปที่ 3.1ในสภาวะที่อากาศแห้งอุณหภูมิสูงและลมพัดแรง อัตราการระเหยนํ้าจากผิวดินจะมีค่ามาก และมีผลทำให้ความชื้นในดินลดลงอย่างรวดเร็ว ขณะเดียวกันพืชจะคายนํ้ามากขึ้น จึงจำเป็นต้องให้นํ้าชลประทาน", + "page": 77 + } + ] + }, + { + "page": 78, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "บ่อยมากขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้ความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤต (Critical Point) และพืชเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าตามที่กล่าวมาแล้ว", + "page": 78 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p078-1.jpg", + "width": 918, + "height": 367, + "caption": "รูปที่ 3.1 การคลุมดินเพื่อลดการระเหย", + "page": 78 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.2ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคายนํ้าของพืชและการระเหยนํ้าจากผิวดินในแปลงจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับ 3 ปัจจัยหลัก คือ", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ภูมิอากาศซึ่งได้แก่ รังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ ความเร็วลมและความชื้นสัมพัทธ์การคายนํ้าและการ", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระเหยจะแปรผันโดยตรงกับค่ารังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ และความเร็วลมและจะแปรผันผกผันกับ", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าความชื้นสัมพัทธ์", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ชนิดและอายุพืชพืชบางชนิดเช่นข้าว อ้อยต้องการนํ้าในการคายนํ้าและการระเหยสูง ขณะที่พืช", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "บางชนิดต้องการนํ้าน้อยกว่าเช่นข้าวโพด ข้าวฟ่าง ขณะที่พืชยังเล็กเช่นช่วงเริ่มปลูก พืชจะใช้", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าในการคายนํ้าน้อยแต่ผิวดินที่มีพืชปกคลุมน้อยจะมีการระเหยของนํ้าสูง", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ความชื้นในดินถ้าดินมีความชื้นสูงพืชจะใช้นํ้าในการคายนํ้าและการระเหยได้เต็มที่ตาม", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "ศักยภาพของพืชและสภาวะของภูมิอากาศ แต่ถ้าดินมีความชื้นน้อยการคายนํ้าและการระเหยจะ", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลดลง", + "page": 78 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณการคายนํ้าและการระเหยในสมการที่ 3.1 จะมีเปลี่ยนแปลงตลอดช่วงอายุการเจริญเติบโตของพืช ช่วงเริ่มปลูก (Sowing) พืชยังเล็กมาก เปอร์เซนต์การปกคลุมพื้นที่น้อย ปริมาณการคายนํ้าจะน้อยแต่ปริมาณการระเหยจะมาก ครั้นเมื่อพืชเจริญเติบโตเต็มที่ สัดส่วนพื้นที่ใบที่ปกคลุมพื้นที่ (Leaf Area Index,LAI) มีค่ามาก ปริมาณการคายนํ้าจะมีค่ามากขึ้น ขณะที่การระเหยลดลง และเมื่อพืชใกล้เก็บเกี่ยวการคายนํ้าจะลดลงและมีการระเหยมากขึ้นดังแสดงในรูปที่ 3.2", + "page": 78 + } + ] + }, + { + "page": 79, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p079-1.jpg", + "width": 794, + "height": 506, + "caption": "รูปที่ 3.2 สัดส่วนการระเหยและการคายนํ้า", + "page": 79 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคายนํ้าคือขบวนการที่นํ้าซึ่งพืชดูดไปจากดินไหลผ่านลำต้นไปสู่ใบ", + "page": 79 + }, + { + "type": "p", + "text": "และสูญเสียไปในบรรยากาศในรูปของไอนํ้าทางรูใบถ้าพิจารณาดูเซลล์ที่ใบของพืชจะเห็นว่า เซลล์บางเซลล์จะติดอยู่กับใบซึ่งเป็นท่อนำนํ้ามาสู่ใบ เมื่อมีการสูญเสียนํ้าจากใบ เซลล์ของใบก็จะเหี่ยวซึ่งเป็นผลให้มีแรงดูดนํ้าจากเส้นใบมากขึ้น นํ้าก็ต้องไหลจากลำต้นไปสู่ใบเพิ่มขึ้น และรากพืชก็จะต้องดูดนํ้าจากดินเพิ่มข้น ดังนั้นถ้าดินมีความชื้นอย่างพอเพียงอยู่ตลอดเวลา อัตราที่พืชดูดนํ้าจากดินจะขึ้นอยู่กับอัตราการคายนํ้า(Transpiration Rate)ในทางตรงกันข้าม ถ้าความชื้นในดินลดลงจนไม่พอเพียงกับความต้องการของพืช อัตราการคายนํ้าก็จะขึ้นอยู่กับอัตราที่พืชดูดได้จากดิน", + "page": 79 + }, + { + "type": "p", + "text": "พืชเกือบทุกชนิดจะมีการคายนํ้าส่วนใหญ่ในระยะเวลาที่มีแสงแดดในตอนกลางวัน (พืชบางชนิดเช่น สับปะรด มีการคายนํ้าในตอนกลางคืน) และอีกประมาณ 5 ถึง 10 เปอร์เซ็นต์จะเกิดขึ้นในตอนกลางคืนอัตราการคายนํ้าจะมีค่าน้อยที่สุดตอนก่อนพระอาทิตย์ขึ้น และมีค่าสูงสุดตอนก่อนเที่ยงเล็กน้อย", + "page": 79 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถึงแม้ว่าการคายนํ้าของพืชที่มากเกินไปจนกระทั่งทำให้เกิดการเหี่ยวเฉาขึ้นนั้นเป็นอันตรายต่อพืชและทำให้ผลผลิตลดลง แต่เนื่องจากว่า อัตราการคายนํ้าของพืชขึ้นอยู่กับพลังงานที่ได้รับจากดวงอาทิตย์เช่น อุณหภูมิ แสงแดด และองค์ประกอบอื่น ๆ เช่น ความเร็วของลม และความชื้นของบรรยากาศซึ่งไม่สามารถควบคุมได้ ในทางปฏิบัติแล้ว จึงมีทางป้องกันมิให้เกิดความเสียหายแก่พืชได้โดยพยายามจัดให้พืชนั้นอย่างเพียงพอตลอดเวลา และทำให้ดินมีคุณสมบัติที่จะทำให้รากพืชสามารถแผ่กระจายออกไปได้อย่างกว้างขวางและลึกซึ่งจะทำให้พืชสามารถดูดนํ้าไปใช้ได้อย่างพอเพียงอยู่เสมอ", + "page": 79 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)", + "page": 79 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืชในกระบวนการระเหยและคายนํ้าซึ่งต่อไปจะเรียกสั้นๆว่าค่า ETCสามารถหาได้หลายวิธี ดังนี้", + "page": 79 + } + ] + }, + { + "page": 80, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "1. การคำนวณจากสมดุลนํ้าในแปลง (Soil Water Balance) 2. การวัดปริมาณการระเหยและการคายนํ้าโดยตรงโดยใช้ถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter) 3. การคำนวณจากข้อมูลภูมิอากาศ (Meteorological Data) 4. การคำนวณจากถาดวัดการระเหย (Pan Evaporation)", + "page": 80 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.3.1 การคำนวณจากสมดุลนํ้าในแปลง (Soil Water Balance)", + "page": 80 + }, + { + "type": "p", + "text": "การศึกษาสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกจะทำให้ทราบว่าแต่ละวันแปลงเพาะปลูกได้รับนํ้าเป็นจำนวนเท่าใด และมีการสูญเสียนํ้าในกระบวนการต่างๆ เป็นจำนวนเท่าใด ซึ่งสามารถนำมาวิเคราะห์หาว่าแต่วันแปลงเพาะปลูกต้องสูญเสียนํ้าในกระบวนการระเหยและคายนํ้าเท่าใดซึ่งจะทำให้ทราบว่าค่า", + "page": 80 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETCโดยประมาณ องค์ประกอบของสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกแสดงอยู่ในรูปที่ 3.3", + "page": 80 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p080-1.jpg", + "width": 726, + "height": 566, + "caption": "รูปที่ 3.3 สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก", + "page": 80 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากรูปที่ 3.3 สามารถเขียนสมการเพื่อหา ETCจากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกได้ดังนี้ETC = I+R – RO – DP+ ∆SW+ ∆SF", + "page": 80 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.2)เมื่อETCคือปริมาณการใช้นํ้าของพืชในช่วง t วันI คือปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในช่วง t วันR คือปริมาณฝนที่ตกลงในแปลงในช่วง t วันRO คือปริมาณการสูญเสียนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลงเพาะปลูก (Runoff) ในช่วง t วันDP คือปริมาณการสูญเสียนํ้าที่ไหลเลยเขตราก (Deep Percolation) ในช่วง t วัน", + "page": 80 + } + ] + }, + { + "page": 81, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "∆SW คือผลต่างของความชื้นของดินในเขตราก (Soil Moisture) ในช่วง t วัน", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "∆SFคือผลต่างของความชื้นจากแปลงข้างเคียงที่เคลื่อนเข้าสู่เขตรากและความชื้นขากเขตรากที่", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "เคลื่อนออกไปสู่แปลงข้างเคียง (Subsurface Flow) ในช่วง t วัน", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้าทราบค่าทางขวามือของสมการจะสามารถคำนวณหา ETCในช่วง t วันใดๆได้ จากสมาการค่า I,R, RO, ∆SW สามารถวัดได้ แต่ไม่สามารถวัดค่า DP และ ∆SFในแปลงเพาะปลูกได้ ในสภาพแปลงเพาะปลูกตามปกติและในช่วงระยะยาว ∆SF เช่น 7-10 วัน ∆SF จะมีค่าน้อยมากจนตัดทิ้งได้ จึงเหลือเฉพาะDP ที่มีปัญหาในการวัด แต่สามารถคำนวณหาค่า DP โดยประมาณได้ถ้ารู้ค่าความชื้นในดินก่อนการให้นํ้าหรือรู้อัตราการซึมนํ้าของดินในแปลงก่อนการให้นํ้าหรือก่อนฝนตกและเพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาในการวัดหรือการประมาณค่า DP จึงแนะนำว่าวิธีการหาค่า ETC จากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกควรใช้เฉพาะช่วงที่ไม่ได้ให้นํ้าชลประทานหรือไม่มีฝนตก ในกรณีนี้สมการที่ (3.3) จะเขียนได้ใหม่เป็นดังนั้นช่วงที่ไม่มีฝนตกหรือมีการให้นํ้าชลประทาน ETCจะเท่ากับความชื้นในดินที่หายไปในช่วงเวลา t วัน", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETC = ∆SW", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.3)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น เพื่อแก้ปัญหาความยุ่งยากในการหาค่า ETC จากสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกตามที่กล่าวมาแล้ว จึงนิยมสร้างถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter) เพื่อใช้หาค่า ETC แทน ซึ่งจะได้กล่าวถึงในหัวข้อถัดไป", + "page": 81 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.3.2 การวัดปริมาณการระเหยและการคายนํ้าโดยตรงโดยใช้ถังวัดการใช้นํ้าของพืช(Lysimeter)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถังวัดการใช้นํ้าของพืชคือเครื่องมือสำหรับการวัดค่า ETCโดยตรง แต่วิธีนี้ต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายสูง ปกติจะใช้เฉพาะงานวิจัยเท่านั้น ถังวัดการใช้นํ้าสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทคือ", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ประเภทไม่วัดนํ้าหนัก(Non-weighing Lysimeters)ได้แก่", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบนํ้าใต้ดินคงที่ (Constant Water Table Type)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ถังวัดการใช้นํ้าของข้าว (Rice Lysimeter)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ประเภทวัดนํ้าหนัก (Weighing Lysimeters)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบทุ่นลอย (Float Lysimeter)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)", + "page": 81 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)ดังแสดงในรูปที่ 3.4 เป็นแบบที่นิยมใช้กันมากเนื่องจากสามารถสร้างได้ง่าย ราคาถูก ไม่มีขีดจำกัดเรื่องขนาด สามารถวัดค่า ETCเป็นรายวันหรือมากกว่าถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้ทำให้สามารถวัดค่า DP ได้ และสามารถตัดค่า ∆SF ออกจากสมการที่ (3.2) ได้ค่า∆SW จะหาได้โดยการตรวจวัดความชื้นในดินในแต่ละวัน", + "page": 81 + } + ] + }, + { + "page": 82, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p082-1.jpg", + "width": 328, + "height": 291, + "caption": "", + "page": 82 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p082-2.jpg", + "width": 484, + "height": 483, + "caption": "รูปที่ 3.4 ถังวัดการใช้นํ้าแบบระบายนํ้า (Percolation Type)", + "page": 82 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถังวัดการใช้นํ้าของข้าว (Rice Lysimeter)ประกอบด้วยถัง 4 ถัง ขนาด 0.75ม. X 0.75ม. สูง 1.00 ม.เป็นถังก้นปิด 2 ถัง ก้นเปิด 2 ถัง นำไปติดตั้งในแปลงข้าว โดยปลุกข้าวในถังก้นปิด A และถังก้นเปิด C ส่วนถัง B (ก้นปิด) และ D (ก้นเปิด) ไม่ปลูกข้าว วัดระดับนํ้าในถังที่หายไป จะทำให้สามารถวัดค่า E, T และ Pของข้าวได้ดังรูปที่ 3.5 P คือค่า Percolation หรือปริมาณการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการรั่วซึมในแปลงนา", + "page": 82 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p082-3.jpg", + "width": 1061, + "height": 700, + "caption": "รูปที่ 3.5 ถังวัดการใช้นํ้าข้าว (Rice Lysimeter)", + "page": 82 + } + ] + }, + { + "page": 83, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "จากรูปที่ 3.5เมื่อนำปริมาณนํ้าที่หายจากถังต่างๆมาหักลบกันจะทราบค่า E, T และ P กรณีต่างๆได้ดังตารางที่ 3.1", + "page": 83 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p083-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 427, + "caption": "ตารางที่ 3.1 การคำนวณหา E, T และ P จากถังวัดการใช้นํ้าข้าว", + "page": 83 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)ถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้จะติดตั้งอยู่บน Laod Cells ซึ่งสามารถบอกนํ้าหนักของนํ้าที่หายไปในช่วงเวลาต่างๆได้ มี Data Logger บันทึกข้อมูลแบบอัตโนมัติ ดังรูปที่ 3.6 เป็นแบบที่มีความละเอียดถูกต้องในการวัดปริมาณการใช้นํ้าของพืชสูงกว่าถังวัดการใช้นํ้าแบบอื่น สามารถวัดปริมาณนํ้าที่หายไปเนื่องจากการระเหยและคายนํ้าได้ในช่วงเวลาที่น้อยกว่าวัน เช่นรายชั่วโมง แต่ถังการใช้นํ้าแบบนี้จะมีราคาแพงกว่าแบบอื่น", + "page": 83 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p083-2.jpg", + "width": 875, + "height": 589, + "caption": "รูปที่ 3.6ถังวัดการใช้นํ้าแบบชั่งด้วยเครื่องชั่ง (Mechanically Weight Type)", + "page": 83 + } + ] + }, + { + "page": 84, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)ถังวัดการใช้นํ้าแบบนี้วัดนํ้าหนักของนํ้าในถังที่หายโดยดูจากแรงดันของของเหลวในหมอนยางที่วางไว้ใต้ถัง เมื่อมีการสูญเสียนํ้าจากถังนํ้าหนักถังจะลดลง มีผลทำให้แรงที่กระทำกับหมอนยางจะลดลง และแรงดันของของเหลวในหมอนยางลดลง ซึ่งอ่านได้จาก Manometer ดังรูปที่ 3.7 วิธีนี้มีข้อดีคือราคาไม่แพง การวัดให้ค่าละเอียดถูกต้องดี แต่ถ้าหมอนยางมีคุณสมบัติไม่คงตัว อาจทำให้การวัดผิดพลาดโดยไม่รู้ตัวได้ ยิ่งกว่านั้นถ้าหมอนยางเสื่อมจนของเหลวซึมผ่านได้ การวัดจะผิดพลาด และตรวจพบได้ยาก", + "page": 84 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p084-1.jpg", + "width": 1023, + "height": 642, + "caption": "รูปที่ 3.7ถังวัดการใช้นํ้าแบบไฮดรอลิค (Hydraulic Weighing Lysimeter)", + "page": 84 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศ (Meteorological Data)", + "page": 84 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคำนวณหา ETC จากข้อมูลภูมิอากาศ หรือข้อมูลอุตุนิยมวิทยา (Meteorological Data) เป็นวิธีการที่นิยมใช้กันมานานร่วม100 ปี บุคคลที่มีส่วนสำคัญในการหาวิธีการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศคือ H.L.Penman, Blaney, H.F. and W.D. Criddleและ C.W. Thornwaiteซึ่งเริ่มศึกษาวิจัยอย่างจริงจังเพื่อคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชจากข้อมูลภูมิอากาศตั้งแต่ช่วงปี 1940-1950 (ASCE,1973) โดยเริ่มจากการบัญญัติคำว่า Potential Evapotranspiration(ETP)โดย Penman(1956) และได้นิยาม ETPว่าหมายถึง “อัตราการคายนํ้าในช่วงเวลาหนึ่งของพืชสีเขียวต้นเตี้ย ปกคลุมพื้นที่เพาะปลูกอย่างทั่วถึง มีความสูงสมํ่าเสมอตลอดอายุการเจริญเติบโต และไม่มีการขาดนํ้า(the amount of water transpired in unit time by a short green crop, completely shading the ground, of uniform height and never short of water.)”", + "page": 84 + } + ] + }, + { + "page": 85, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "สมมติฐานจากนิยามนี้ทำให้ค่า ETP ไม่ขึ้นกับพืช และความชื้นในดิน ทำให้ค่า ETPขึ้นอยู่กับข้อมูลภูมิอากาศเพียงอย่างเดียวอย่างไรก็ตามมีพืชหลายชนิดมีลักษณะตรงกับข้อความที่ว่า Short Green Cropนักวิทยาศาสตร์จึงตั้งคำถามว่าคำถามว่าควรเลือกพืชอะไรเป็นมาตรฐานเพื่อเป็นตัวแทนของ Short Green Crop ดี ผลจากการศึกษาอย่างจริงจังโดย FAO ได้สรุปว่าไม่ควรใช้ Potential Evapotranspiration (ETP) อีกต่อเนื่องจากความหมายไม่ค่อยชัดเจน และได้บัญญัติคำใหม่คือ Reference Crop Evapotranspiration ขึ้นมาใช้แทน และใช้ตัวย่อว่า ETOซึ่งจะเรียกว่าปริมาณการใช้นํ้าของพืชอ้างอิง ซึ่ง FAO ได้ให้นิยามไว้ดังนี้", + "page": 85 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืชอ้างอิง (ETO)คือ“อัตราการระเหยและคายนํ้าของพืชสมมติซึ่งมีความสูง0.12 เมตร มีค่าความต้านทานต่อเคลื่อนของไอนํ้า (Water Vapor Flow) ในช่วงความสูงของพืชคงที่ที่ 70วินาทีต่อเมตร และค่าสัมประสิทธิ์การสะท้อนแสงของพืชเท่ากับ 0.23 และพืชสมมตินี้ไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าและปัญหาโรคแมลงรบกวน (the rate of evapotranspiration from a hypothetical reference crop with assumed crop height of 0.12 m, a fixed surface resistance of 70 sec/m and an albedo of 0.23 and this crop is assumed to be free of water stress and diseases.)”เทอมต่างๆในนิยามของพืชสมมติแสดงอยู่ในรูปที่ 3.8", + "page": 85 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p085-1.jpg", + "width": 1064, + "height": 350, + "caption": "รูปที่ 3.8 คุณสมบัติของพืชอ้างอิงสมมติตามนิยามของ ETO", + "page": 85 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p085-2.jpg", + "width": 916, + "height": 85, + "caption": "", + "page": 85 + }, + { + "type": "p", + "text": "LAIactive= Active(Sunlit) Leaf Area Index [m2 od Leaf Area/m2 of Soil Surface]", + "page": 85 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 0.5LAI = 0.5*24*Crop Height[m]", + "page": 85 + }, + { + "type": "p", + "text": "rs = 100/(0.5*24*0.12)= 70 sec/m", + "page": 85 + }, + { + "type": "p", + "text": "FAO ได้สรุปค่า ETOเฉลี่ยสำหรับสภาพภูมิอากาศที่แตกต่างกันไว้ในตารางที่ 3.2 เพื่อแสดงให้เห็นถึงอิทธิพลของภูมิอากาศต่อค่า ETO", + "page": 85 + } + ] + }, + { + "page": 86, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p086-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 426, + "caption": "ตารางที่ 3.2 ค่า ETOเฉลี่ยสำหรับสภาพภูมิอากาศต่างๆ", + "page": 86 + }, + { + "type": "p", + "text": "FAO แนะนำว่าควรใช้สูตร Penman-Monteith ในการคำนวณหาค่า ETOจากข้อมูลภูมิอากาศ และเมื่อทราบค่า ETOจะสามารถคำนวณหา ETCและ ETCadjustedหรือ ETaได้ดังรูปที่ 3.9", + "page": 86 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p086-2.jpg", + "width": 741, + "height": 805, + "caption": "", + "page": 86 + } + ] + }, + { + "page": 87, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p087-1.jpg", + "width": 703, + "height": 438, + "caption": "รูปที่ 3.9 ความสัมพันธ์ระหว่าง ETO, ETCและ ETCadjustและพารามิเตอร์ที่เกี่ยวข้อง", + "page": 87 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณการใช้นํ้าของพืชภายใต้สภาพที่ไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าคือ ETCแต่ถ้ามีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้าคือ ETC adjustedหรือ ETa (Actual Crop Evapotranspiration) สามารถคำนวณได้จากสมการ", + "page": 87 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETC = KC.ETO", + "page": 87 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.5) ETCadjusted = ETa = KS.ETC", + "page": 87 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.6)เมื่อETC= Crop Evapotranspiration (mm/day) ETO = Reference Crop Evapotranspiration (mm/day) ETC adjusted = ETa = Actual Crop Evapotranspiration (mm/day) KC = สัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficient)ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดและอายุการเจริญเติบโตของพืชKS = สัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress Coefficient) ซึ่งขึ้นอยู่กับระดับความชื้นในดินเป็นสำคัญรายละเอียดเกี่ยวกับ KCและ KSจะได้กล่าวถึงในภายหลัง", + "page": 87 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.3.4 การคำนวณหาค่า ETOโดยวิธี FAO Penman-Monteith", + "page": 87 + }, + { + "type": "p", + "text": "FAO ได้เสนอสูตรการคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-Monteithซึ่งได้นำสมการดั่งเดิมของ Penman Monteithมาผสมกับแนวคิดของพืชอ้างอิงสมมติ (Hypothetical Reference Crop) ในรูปที่ 3.8 ซึ่งเกี่ยวข้องกับAerodynamic Resistance (ra) และ (Bulk) Surface Resistance (rs) และเรียกสูตรนี้ว่า FAO Penman Monteithดังสมการ (3.7) รายละเอียดการพัฒนาสูตรดูได้จากหนังสือ FAO Irrigation and Drainage Paper", + "page": 87 + } + ] + }, + { + "page": 88, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "No. 56 (FAO, 1988) ซึ่งสามารถ Download หนังสือเล่มนี้ได้จากเวปไซด์ FAO Water (http://www.fao.org/nr/water/infores_pubs.html)", + "page": 88 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p088-1.jpg", + "width": 1009, + "height": 155, + "caption": "", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "∆ = Slope of saturation vapor pressure curve at air temperature (kPa/°C)γ = Psychrometric constant", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(kPa/°C) Rn = Net radiation at crop surface", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(MJ/m2/day) G = Soil heat flux", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(MJ/m2/day) Tmax = Maximum air temperature", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(°C) Tmin = Minimum air temperature", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(°C) T = Average air temperature =0.5(Tmax+Tmin)", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(°C) U2 = Windspeed measured at 2 m height", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(m/s) eS = Saturated vapor pressure at air temperature", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(kPa) ea = Actual vapor pressure at air temperature", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "(kPa)", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการคำนวณ ETO โดยสมการ (3.7) ต้องทราบข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ภูมิอากาศ (อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ ความเร็วลม และรังสีอาทิตย์)", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "- สถานที่ต้องการคำนวณ (ละติจูด และระดับความสูงของพื้นที่)", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "- เดือนที่ต้องการคำนวณ", + "page": 88 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p088-2.jpg", + "width": 523, + "height": 56, + "caption": "", + "page": 88 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าความดันไออิ่มตัว (Saturation Vapor Pressure, es) มีความสัมพันธ์กับอุณหภูมิอากาศดังรูปที่(3.10)ซึ่งสามารถเขียนเป็นสมการได้ดังสมการ (3.8)", + "page": 88 + } + ] + }, + { + "page": 89, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p089-1.jpg", + "width": 1025, + "height": 953, + "caption": "รูปที่ 3.10 ความสัมพันธ์ระหว่าง Saturation Vapor Pressure กับอุณหภูมิอากาศ", + "page": 89 + }, + { + "type": "p", + "text": "• Actual Vapor Pressure and Vapor Pressure Deficit", + "page": 89 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความดันไอนํ้าจริงของอากาศ (Actual Vapor Preesure, ea) จะสามารถคำนวณได้หลายวิธี ดังนี้", + "page": 89 + }, + { + "type": "p", + "text": "- คำนวณจากความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย(RHmean)", + "page": 89 + }, + { + "type": "p", + "text": "- คำนวณจากความชื้นสัมพัทธ์สูงสุด(RHmax)และตํ่าสุด (RHmin)", + "page": 89 + }, + { + "type": "p", + "text": "- คำนวณจากอุณหภูมิที่จุดนํ้าค้าง (Tdew)", + "page": 89 + }, + { + "type": "p", + "text": "- คำนวณจากPsychrometric Data (Dry and Wet Bulb Temperature, Tdry, Twet)", + "page": 89 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p089-2.jpg", + "width": 922, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 89 + } + ] + }, + { + "page": 90, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p090-1.jpg", + "width": 874, + "height": 162, + "caption": "", + "page": 90 + }, + { + "type": "p", + "text": "awetdrywetเมื่อ γ = Psychrometeric Constant ซึ่งจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไปes-ea = Vapor Pressure Deficit, kPa", + "page": 90 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ค่าพารามิเตอร์เกี่ยวกับบรรยากาศ (Atmospheric Parameters)", + "page": 90 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าพารามิเตอร์เกี่ยวกับบรรยากาศที่สำคัญคือ Psychrometric Constant (γ) ซึ่งมีความสัมพันธ์", + "page": 90 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p090-2.jpg", + "width": 879, + "height": 601, + "caption": "", + "page": 90 + } + ] + }, + { + "page": 91, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p091-1.jpg", + "width": 514, + "height": 58, + "caption": "", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความเร็วลมที่ใช้ในสมการ Penman Monteithคือความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร เหนือผิวดิน", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "(u2) ถ้าความเร็วลมที่วัดด้วย Anemomterที่มีความสูงต่างจาก 2 เมตร ต้องแปลงให้เป็นความเร็วลมที่ความ", + "page": 91 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p091-2.jpg", + "width": 1019, + "height": 210, + "caption": "", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "u2=ความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตรเหนือผิวดิน , m/s", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "uz’=ความเร็วลมที่ความสูง z’ เมตรเหนือผิวดิน , m/s", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "z’=ความสูงของเครื่องวัดความเร็วลมเหนือผิวดินม, m", + "page": 91 + }, + { + "type": "caption", + "text": "รูปที่ 3.11 แสดงค่าปรับแก้ความเร็วลม (Conversion Factor) ที่ความสูงต่างๆเป็นความสูง 2", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมตร", + "page": 91 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p091-3.jpg", + "width": 722, + "height": 525, + "caption": "รูปที่ 3.11 ค่าปรับแก้ความเร็วลม", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างอากาศกับดิน (Soil Heat Flux)", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "การแลกเปลี่ยนความร้อนระหว่างอากาศกับดินในแปลงเพาะปลูกมีค่าน้อยมากเมื่อเทียบกับ", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "รังสีอาทิตย์สุทธิ (Rn) ที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่เพาะปลูกมีพืชปกคลุม ดังนั้นค่า", + "page": 91 + }, + { + "type": "p", + "text": "Soil Heat Flux(G) จะถูกนำมาใช้เมื่อช่วงเวลาการคำนวณมากกว่า 24 ชั่วโมงดังสมการ", + "page": 91 + } + ] + }, + { + "page": 92, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p092-1.jpg", + "width": 879, + "height": 266, + "caption": "", + "page": 92 + }, + { + "type": "p", + "text": "Ti, Ti-1 =อุณหภูมิอากาศในวันที่ i และ i-1 ตามลำดับม°C", + "page": 92 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p092-2.jpg", + "width": 888, + "height": 118, + "caption": "", + "page": 92 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p092-3.jpg", + "width": 879, + "height": 236, + "caption": "", + "page": 92 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p092-4.jpg", + "width": 341, + "height": 57, + "caption": "", + "page": 92 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่ารังสีสุทธิคือผลต่างของรังสีทั้งคลื่นสั้น (Shortwave) และคลื่นยาว (Longwave) ที่พื้นโลก", + "page": 92 + }, + { + "type": "p", + "text": "ได้รับ (Incoming) และสูญเสียไปจากโลก (Outgoing) ดังสมการที่ 3.22 ซึ่งรังสีสุทธิจะแปรผันไปตาม", + "page": 92 + }, + { + "type": "p", + "text": "ช่วงเวลาของปี ละติจูดและความสูงของพื้นที่ รูปที่ 3.12 แสดงองค์ประกอบต่างของรังสีที่พื้นโลกได้รับ", + "page": 92 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p092-5.jpg", + "width": 589, + "height": 479, + "caption": "รูปที่ 3.12 องค์ประกอบต่างของรังสีที่พื้นโลกได้รับ", + "page": 92 + } + ] + }, + { + "page": 93, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p093-1.jpg", + "width": 845, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "Rns= รังสีคลื่นสั้นสุทธิ (Net Shortwave Radiation) หรือรังสีอาทิตย์สุทธิ (Net Solar", + "page": 93 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p093-2.jpg", + "width": 636, + "height": 112, + "caption": "", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "• รังสีคลื่นสั้นสุทธิหรือรังสีอาทิตย์สุทธิ (Net Solar Radiation)", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "รังสีอาทิตย์สุทธิคือผลต่างระหว่างรังสีอาทิตย์ซึ่งเป็นรังสีแบบคลื่นสั้นที่พื้นโลกได้รับและรังสี", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "อาทิตย์ที่สะท้อนจากพื้นโลก ซึ่งมีค่าตามสมการ", + "page": 93 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p093-3.jpg", + "width": 845, + "height": 447, + "caption": "", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "n=จำนวนชั่วโมงที่ได้รับแสงอาทิตย์จริง (Actual Sunshine Hours)", + "page": 93 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p093-4.jpg", + "width": 845, + "height": 77, + "caption": "", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ ωS= Sunset Hour Angel ซึ่งจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "Ra=รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับ (Extraterrestrial Radiation), MJ/m2/day, ซึ่งจะ", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "กล่าวถึงในหัวข้อถัดไป", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "• รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับ (Extraterrestrial Radiation)", + "page": 93 + }, + { + "type": "p", + "text": "รังสีอาทิตย์ที่บรรยากาศโลกได้รับในแต่ละวันจะสามารถคำนวณได้จากสมการ", + "page": 93 + } + ] + }, + { + "page": 94, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p094-1.jpg", + "width": 879, + "height": 196, + "caption": "", + "page": 94 + }, + { + "type": "p", + "text": "dr = Inverse Relative Distance between Earth and Sun ซึ่งเปลี่ยนแปลงในแต่ละวัน", + "page": 94 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p094-2.jpg", + "width": 878, + "height": 143, + "caption": "", + "page": 94 + }, + { + "type": "p", + "text": "กรณีคำนวณ ETO รายเดือน J คือวันที่ 15 ของเดือน ซึ่งจะคำนวณได้จากสมการ", + "page": 94 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p094-3.jpg", + "width": 878, + "height": 175, + "caption": "", + "page": 94 + }, + { + "type": "p", + "text": "δ = มุมที่แสงอาทิตย์ตกกระทบพื้นผิวโลก (Solar Declination Angel) ซึ่งจะเปลี่ยนไปในแต่", + "page": 94 + }, + { + "type": "p", + "text": "ละวัน สามารถคำนวณได้จากสมการ", + "page": 94 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p094-4.jpg", + "width": 881, + "height": 478, + "caption": "", + "page": 94 + }, + { + "type": "p", + "text": "• รังสีคลื่นยาวสุทธิ (Net Longwave Radiation)", + "page": 94 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p094-5.jpg", + "width": 879, + "height": 270, + "caption": "", + "page": 94 + } + ] + }, + { + "page": 95, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p095-1.jpg", + "width": 879, + "height": 533, + "caption": "", + "page": 95 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อมูลพารามิเตอร์ภูมิอากาศสำหรับคำนวณ ETOซึ่งค่า P, γ, eº(T), ∆, J, Ra, N,σTk4และตัวแปลงค่าความเร็วลม แสดงอยู่ในตารางภาคผนวกที่ 3.1 - 3.9", + "page": 95 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.3.5 แบบฟอร์มการคำนวณ ETO", + "page": 95 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคำนวณ ETOโดยวิธี FAO Penman Monteithตามสามการ 3.7 ต้องใช้ข้อมูลและสมการเพื่อหาค่าพารามิเตอร์ของสมการ 3.7 มากถึง 23 สมการ (สมการที่ 3.8-3.34) จึงจำเหมาะที่จำใช้ Speadsheetเช่นEXCEL ช่วยในการคำนวณ โดยจัดทำแบบฟอร์มคำนวณ ETOดังตารางที่ 3.3", + "page": 95 + } + ] + }, + { + "page": 96, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p096-1.jpg", + "width": 1061, + "height": 1105, + "caption": "ตารางที่ 3.3 แบบฟอร์มการคำนวณ ETO", + "page": 96 + } + ] + }, + { + "page": 97, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p097-1.jpg", + "width": 1071, + "height": 1495, + "caption": "ตารางที่ 3.3 (ต่อ) แบบฟอร์มการคำนวณ ETO", + "page": 97 + } + ] + }, + { + "page": 98, + "items": [ + { + "type": "h3", + "text": "3.3.6การหาค่า ETO จากอัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "สภาพภูมิอากาศ เช่น รังสีอาทิตย์ อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ และความเร็วลม มีอิทธิพลต่อการระเหยจากผิวนํ้าโดยตรงเช่นเดียวกับการระเหยและการคายนํ้าของพืชจากแปลงเพาะปลูก แต่ถึงแม้ว่าสภาพภูมิอากาศเหมือนกันอัตราการระเหยจากผิวนํ้าจะแตกต่างจากอัตราการระเหยและการคายนํ้าของพืชจากแปลงเพาะปลูก เนื่องความแตกต่างระหว่างผิวนํ้าและสภาพแปลงเพาะปลูก แต่จากข้อเท็จจริงดังกล่าวจึงสามารถคำนวณหาค่า ETOจากอัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย โดยใช้สูตร", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETO = KP.Epan", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.35)", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "Kp = สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย ซึ่งขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศ ชนิด และการติดตั้งถาดวัดการระเหย", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "Epan = อัตราการระเหยจากถาดวัดการระเหย", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถาดวัดการระเหยที่นิยมใช้มี 2 แบบ คือ ถาดวัดการระเหยแบบ เอ (Class A Pan) และถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด (Colorado Sunken Pan) ดังรูปที่ 3.13 และ 3.14 ถาดวัดการระเหยแบบ เอ เป็นถาดวงกลมติดตั้งอยู่เหนือผิวดินบนโครงไม้ ขณะที่ถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโดเป็นถาดสี่เหลี่ยมติดตั้งโดยฝังถาดลงในดินเพื่อให้มีสภาพแวดล้อมคล้ายพื้นที่เพาะปลูกมากขึ้น แต่มีข้อเสียคือดูแลรักษายากกว่า และถ้าถาดรั่วจะมองไม่เห็น", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "การติดตั้งถาดวัดการระเหยทำได้ 2 แบบคือ แบบ เอ และ แบบ บี ดังรูปที่ 3.15 การติดตั้งแบบ เอ จะมีหญ้าอยู่ด้านเหนือลมของถาดซึ่งเรียกว่า Green Crop Fetch และถัดไปเป็นพื้นที่โล่ง (Dry Surface) เป็นระยะทางประมาณ 50 เมตรหรือมากกว่า ส่วนการติดตั้งถาดแบบ บี ด้านเหนือลมของถาดเป็นพื้นที่โล่ง:ซึ่งเรียกว่า Dry Surface Fetch และถัดไปเป็นพื้นที่ปลูกหญ้า (Green Crop) เป็นระยะทางประมาณ 50 เมตรหรือมากกว่า", + "page": 98 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ และ แบบโคโลราโด กรณีสภาพภูมิอากาศต่างๆ และการติดตั้งถาดวัดการระเหยทั้งแบบเอ (Green Crop Fetch) และ แบบบี (Dry Surface Fetch) แสดงอยู่ในตารางที่", + "page": 98 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.4 และ 3.5 ตามลำดับ", + "page": 98 + } + ] + }, + { + "page": 99, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p099-1.jpg", + "width": 579, + "height": 506, + "caption": "", + "page": 99 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถาดวงกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 120.7 ซม.สูง 25 ซม. ทำด้วยเหล็กอาบสังกะสีหนา 0.8มม. ติดตั้งบนโครงไม้สูง 15 ซม. เติมนํ้าจนถึงระยะ 5-7.5 ซม. จากขอบบน.", + "page": 99 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p099-2.jpg", + "width": 545, + "height": 519, + "caption": "รูปที่ 3.13 ถาดวัดการระเหยแบบ เอ (Class A Pan)", + "page": 99 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถาดรูปทรงสี่เหลี่ยม กว้าง 92 ซม x ยาว92 ซม. สูง46 ซม.ทำด้วยเหล็กหนา 3 มม. ฝังดินให้ขอบโผล่เหนือดิน 5 ซม. ทาสีดำด้าน เติมนํ้าจนถึงระดับ 5-7.5 ซม.จากขอบบน", + "page": 99 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p099-3.jpg", + "width": 691, + "height": 365, + "caption": "รูปที่ 3.14 ถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด (Colorado Sunken Pan)", + "page": 99 + } + ] + }, + { + "page": 100, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p100-1.jpg", + "width": 1097, + "height": 1217, + "caption": "ตารางที่ 3.4สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (KP) แบบ เอ (Pan Coefficientsfor Class A Pan) (FAO No.24)", + "page": 100 + } + ] + }, + { + "page": 101, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p101-1.jpg", + "width": 1097, + "height": 1217, + "caption": "ตารางที่ 3.5สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (KP) แบบโคโลราโด (Pan Coefficientsfor Colorado Sunken", + "page": 101 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายเหตุ: สำหรับพื้นที่โล่งไม่มีพืช ให้ลดค่า KP 20% สำหรับกรณีอากาศร้อนและลมพัดแรง และลดค่าKP5-10% สำหรับกรณีลม อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ปานกลาง", + "page": 101 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อนำ ค่า KPจากตารางที่ 3.4 และ 3.5 มาหาความสัมพันธ์กับความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร (u2)ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ย (RHmean) และระยะ Fetch(FET) จะได้ความสัมพันธ์สำหรับกรณีต่างๆ ดังสมการ3.35-3.38", + "page": 101 + } + ] + }, + { + "page": 102, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(1) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "KP = 0.108 -0.0286u2 + 0.0422ln(FET) + 0.1434ln(RHmean) – 0.000631 [ln(FET)2ln(RHmean)]", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.35) (2) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบบี (Dry Fetch)", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "KP = 0.61+ 0.00341 RHmean–0.000162 u2RHmean – 0.00000959 u2 FET + 0.00327 u2ln(FET)", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "– 0.00289 u2ln(86.4 u2) – 0.0106 ln(86.4 u2) ln(FET) + 0.00063 [ln(FET)2ln(86.4 u2)]", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.36) (3) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบโคโลราโด ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "KP = 0.87 + 0.119ln(FET) – 0.0157 [ln(86.4 u2)]2– 0.0019 [ln(FET)]2ln(86.4 u2)+ 0.013 ln(86.4 u2)ln(RHmean) – 0.000053ln(86.4 u2)ln(FET) RHmean (3.37) (4) สมการค่า KPสำหรับถาดวัดการระเหยแบบ เอ ติดตั้งแบบเอ (Green Fetch)", + "page": 102 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p102-1.jpg", + "width": 932, + "height": 172, + "caption": "", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "KP = สัมประสิทธิ์ถาดวัดการระเหย (Pan Coefficient)", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "u2 = ความเร็วลมที่ความสูง 2 เมตร ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-8 ม./วินาที", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "RHmean = ความชื้นสัมพัทธ์ประจำวันเฉลี่ย (%) หรือ 0.5(RHmax + RHmin) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 30-", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "84%", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "FET = ระยะ FETCH ในการติดตั้งถาดวัดการระเหยอาจเป็นแบบเอ (Green Crop Fetch)", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือ อาจเป็นแบบบี (Dry Surface Fetch) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 1-1,000 เมตร", + "page": 102 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 3.1จงคำนวณหาค่า KPโดยใช้สมการ 3.35-3.38 กำหนดให้ Fetch = 1,000 ม. , u2 = 1.9 ม./วินาทีและ RHmean = 73% และถ้า Epan = 7.9 มม./วัน จงคำนวณหา ETO", + "page": 102 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p102-2.jpg", + "width": 1101, + "height": 212, + "caption": "", + "page": 102 + } + ] + }, + { + "page": 103, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p103-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 54, + "caption": "", + "page": 103 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", + "page": 103 + }, + { + "type": "p", + "text": "FAO เสนอวิธีการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) ภายใต้สภาพมาตรฐาน (Standard Conditions) จากค่า ETO ที่กล่าวถึงในหัวข้อ 3.3 และค่าสัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficients, KC) และได้ให้นิยามคำว่า \"สภาพมาตรฐาน\" ว่าหมายถึงการปลูกพืชเป็นแปลงใหญ่ มีสภาพแวดล้อมของแปลงเพาะปลูกและความชื้นในดินที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพืช ดังนั้นโดยใช้แนวคิดของสัมประสิทธิ์พืช จะสามารถคำนวณหา ETCได้จากสมการ", + "page": 103 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETC = KC.ETO", + "page": 103 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.39)", + "page": 103 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 103 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)", + "page": 103 + }, + { + "type": "p", + "text": "KC = ค่าสัมประสิทธิ์พืชซึ่งจะแปรผันตามชนิดและอายุการเจริญเติบโตของพืชดังรูปที่ 3.16-3.18", + "page": 103 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p103-2.jpg", + "width": 826, + "height": 623, + "caption": "รูปที่ 3.16 ค่า KC ที่แตกต่างกันไปใน 4 ช่วงการเจริญเติบโตของพืช", + "page": 103 + } + ] + }, + { + "page": 104, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p104-1.jpg", + "width": 923, + "height": 595, + "caption": "รูปที่ 3.17ค่า KCของพืชชนิดต่างๆ ในช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่", + "page": 104 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p104-2.jpg", + "width": 943, + "height": 780, + "caption": "รูปที่ 3.18 ช่วงค่าของ KC ในช่วงเวลาต่างๆ ของพืชชนิดต่างๆ", + "page": 104 + } + ] + }, + { + "page": 105, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ค่าสัมประสิทธิ์พืช KCคือวิธีการคำนวณหา ETCแบบใช้ค่าสัมประสิทธิ์พืชตัวเดียวหรือที่เรียกว่าSingle Corp Coefficient Approach ซึ่งเหมาะสำหรับใช้วางแผนและออกแบบระบบชลประทาน การจัดการนํ้า และการกำหนดการให้นํ้าแก่พืช และสามารถคำนวณ ETC รายวัน ราย 10 วันและรายเดือนได้ ส่วนการคำนวณ ETCอีกแบบหนึ่งคือแบบใช้ค่าสัมประสิทธิ์พืช 2 ตัวหรือ Dual Crop Coefficient Approach กรณีนี้จะมีค่าสัมประสิทธิ์พืช 2 ตัว คือ Kcb(Basal Crop Coefficient)และ Ke (Soil Water Evaporation Coefficient)", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "KC = Kcb+Ke", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.40)", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการคำนวณโดยใช้สัมประสิทธิ์พืช 2 ตัว จะใช้เฉพาะการคำนวณหา ETCรายวัน และปกติจะใช้กับงานวิจัย ซึ่งจะไม่กล่าวถึงในที่นี้ ผู้สนใจดูรายละเอียดได้ที่หนังสือ FAO(56)", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "กรณีที่สภาพแวดล้อมในการปลูกพืช ไม่ใช่สภาพมาตรฐานเช่นความชื้นในดินตํ่ากว่าค่าความชื้นวิกฤตพืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress) หรือกรณีมีปัญหาดินเค็ม หรือศัตรูพืชรบกวนพืชจะเกิดความเครียด และมีผลทำให้พืชลดการใช้นํ้าและผลผลิตลดลง ปริมาณการใช้นํ้าของพืชภายใต้ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า จะสามารถคำนวณได้จากสมการ", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETa = ETC adjusted = KS.ETC", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.41)", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETa = ปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ขาดนํ้า (Actual Crop Evapotranspiration) หรือ ETC adjusted(มม./วัน)", + "page": 105 + }, + { + "type": "p", + "text": "KS = สัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (Water Stress Coefficient) ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 0-1 ค่า KSแปรผันเชิงเส้นกับความชื้นในดิน (θ) และจะมีค่ามากกว่า 0 เมื่อความชื้นในดินลดตํ่ากว่าค่าความชื้นวิกฤต และมีค่า 1 เมื่อความชื้นในดินเท่ากับค่าความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร(Permanent Wilting Point)ดังรูปที่ 3.19", + "page": 105 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p105-1.jpg", + "width": 691, + "height": 597, + "caption": "รูปที่ 3.19 ค่าสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า (KS)", + "page": 105 + } + ] + }, + { + "page": 106, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p106-1.jpg", + "width": 1019, + "height": 90, + "caption": "", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "KS = Water Stress Coefficient มีค่า 0-1 และจะมีค่ามากว่า 0 เมื่อความชื้นในดิน (θ) ลดตํ่ากว่าค่า", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นวิกฤต", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "TAW = ปริมาณนํ้าที่พืชเอาไปใช้ได้ในเขตราก (Total Available Water in Root Zone) (mm.)", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "Dr = ปริมาณความชื้นในดินที่ลดลง (Soil Moisture Depletion) (mm.)", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "RAW = ปริมาณนํ้าที่ยอมให้พืชเอาไปใช้ได้ (Readily Available Water) (mm)", + "page": 106 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.4.1 สัมประสิทธิ์พืช (Crop Coefficient)", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืช FAO ได้แบ่งการเจริญเติบโตของพืชออกเป็น 4 ช่วง คือช่วงเริ่มปลูก (Initial Stage) ช่วงการเจริญเติบโตทางลำต้น (Development Stage) ช่วงกลางฤดูหรือช่วงที่พืชเจริญเติบโตเต็มที่ (Mid Season) และช่วงปลายฤดูหรือช่วงที่พืชแก่เต็มที่(Late Seasonหรือ End Season) FAO ได้รวบรวมข้อมูลระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืชคือ Lini, Ldev, Lmid และLlateดังแสดงในตารางที่ 3.6(1) – 3.6(5)", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าสัมประสิทธิ์พืช KCจะแตกต่างกันไปตามชนิดพืช และช่วงอายุการเจริญเติบโต FAO ได้รวบรวมค่า KCที่ช่วงการเจริญเติบโตต่างๆ คือ ช่วงเริ่มปลูก (KCini) ชาวงกลางฤดู (KCmid) และช่วงปลายฤดู (KCend)ดังแสดงในตารางที่ 3.7(1) – 3.7(5)", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้นเมื่อต้องการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชชนิดใด ก็สามารถอ่านค่าช่วงเวลาการเจริญเติบโตและค่า KCของพืชนั้น เพื่อนำมาสร้าง กราฟ KC (KC Curve) แล้วจึงอ่านค่า KCที่ช่วงเวลาต่างๆที่ต้องการเช่น KCราย 10 วัน หรือ KCรายเดือนได้จากกราฟ KCที่สร้างขึ้น เช่น ต้องการหา KCสำหรับถั่วที่ปลูกในฤดูแล้ง เริ่มปลูกปลายเดือนพฤษภาคม จากตารางที่ 3.6(2) และ 3.6(2) จะได้ค่าช่วงเวลาการเจริญเติบโต และค่า KC ดังแสดงในตารางที่ 3.8", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่า KCในตารางที่ 3.7 เป็นค่าโดยประมาณเท่านั้น วิธีการหาค่า KCที่ถูกต้องแม่นยำกว่าจะกล่าวถึงในหัวข้อถัดไป", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การหาค่า KC iniจากความชื้นในดินและอัตราการระเหยและคายนํ้า", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่า KC iniจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับความชื้นของดินในแปลงเพาะปลูกและอิทธิพลของภูมิอากาศที่", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "มีต่อการระเหยนํ้าจากผิวดิน ดังนั้น ค่า KC iniจริงอาจแตกต่างจากค่า KC iniที่อ่านจากตารางที่ 3.7 ได้มาก", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากอิทธิของปัจจัยหลัก 4 ประการคือ (1) ความถี่ที่ดินได้รับนํ้า (2) อิทธิพลของภูมิอากาศที่มีผลต่อการ", + "page": 106 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระเหย (3) ความลึกที่นํ้าซึมลงไปในดิน และ (4) สัดส่วนของผิวดินที่เปียกนํ้า ดังนั้นถ้าทราบข้อมูลเกี่ยว", + "page": 106 + } + ] + }, + { + "page": 107, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นในดินและอัตราการระเหยและคายนํ้า จะสามารถประมาณค่า KC iniที่ถูกต้องแม่นยำกว่าโดยใช้", + "page": 107 + }, + { + "type": "p", + "text": "สมการที่ 3.43 และข้อมูลจากรูปที่ 3.20 และ 3.21ดังนี้", + "page": 107 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p107-1.jpg", + "width": 877, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 107 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ KC ini(Fig.3.17) และ KC ini(Fig.3.18) คือ KC iniจากกราฟรูปที่ 3.20 และ 3.21 ตามลำดับI คือความลึกนํ้าที่ซึมลงไปในดินเฉลี่ยของพื้นที่แปลงทั้งหมด กรณีที่ให้นํ้าแก่พื้นแปลงเพียงบางส่วน ดังรูปที่ 3.23 กรณีนี้สามารถคำนวณหาค่า I ได้จากสมการ 3.44", + "page": 107 + }, + { + "type": "p", + "text": "I = Iw.fw", + "page": 107 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3.44)เมื่อIw = ความลึกของนํ้าชลประทานที่ให้ (มม.) fw = สัดส่วนพื้นที่แปลงที่ได้รับนํ้าเช่นถ้า Iw = 60 มม. และ fw = 50% I=60*0.5=30 มม.", + "page": 107 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p107-2.jpg", + "width": 1085, + "height": 761, + "caption": "รูปที่ 3.20 ค่า KC iniกรณีที่นํ้าซึมลงไปในดินน้อย ประมาณ 10 มม.", + "page": 107 + } + ] + }, + { + "page": 108, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p108-1.jpg", + "width": 1083, + "height": 775, + "caption": "", + "page": 108 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p108-2.jpg", + "width": 1085, + "height": 653, + "caption": "รูปที่ 3.21 ค่า KC iniกรณีที่นํ้าซึมลงไปในดินมาก ประมาณ 40 มม.หรือมากกว่า", + "page": 108 + } + ] + }, + { + "page": 109, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p109-1.jpg", + "width": 826, + "height": 671, + "caption": "รูปที่ 3.22 การหาปริมาณนํ้าที่ซึมลงไปในดินกรณีที่ให้นํ้ากับพื้นที่แปลงเพียงบางส่วน", + "page": 109 + } + ] + }, + { + "page": 110, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p110-1.jpg", + "width": 1066, + "height": 1507, + "caption": "ตารางที่ 3.6(1)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช", + "page": 110 + } + ] + }, + { + "page": 111, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p111-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 1472, + "caption": "ตารางที่ 3.6(2)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช", + "page": 111 + } + ] + }, + { + "page": 112, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p112-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 1361, + "caption": "ตารางที่ 3.6(3)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช", + "page": 112 + } + ] + }, + { + "page": 113, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p113-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 1342, + "caption": "ตารางที่ 3.6(4)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช", + "page": 113 + } + ] + }, + { + "page": 114, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p114-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 332, + "caption": "ตารางที่ 3.6(5)ระยะเวลาของช่วงการเจริญเติบโตต่างๆของพืช", + "page": 114 + } + ] + }, + { + "page": 115, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p115-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 1512, + "caption": "ตารางที่ 3.7(1) ค่าสัมประสิทธิ์ KCของพืชชนิดต่างๆ(FAO, 56)", + "page": 115 + } + ] + }, + { + "page": 116, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p116-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 1560, + "caption": "ตารางที่ 3.7(2) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)", + "page": 116 + } + ] + }, + { + "page": 117, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p117-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 1555, + "caption": "ตารางที่ 3.7(3) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)", + "page": 117 + } + ] + }, + { + "page": 118, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p118-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 1553, + "caption": "ตารางที่ 3.7(4) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)", + "page": 118 + } + ] + }, + { + "page": 119, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p119-1.jpg", + "width": 1071, + "height": 940, + "caption": "ตารางที่ 3.7(5) ค่าสัมประสิทธิ์ KC ของพืชชนิดต่างๆ (FAO, 56)", + "page": 119 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p119-2.jpg", + "width": 1084, + "height": 268, + "caption": "", + "page": 119 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้ากำหนดในการเพาะปลูกถั่วฤดูแล้ง ETOช่วงเริ่มปลูกเท่ากับ 5.3 มม./วัน ให้นํ้าหรือฝนตกประมาณ 14 วัน/ครั้ง ปริมาณนํ้าที่ซึมลงดินเฉลี่ยประมาณ 10 มม.หรือน้อยกว่า (I=10) ดังนั้น จากสมการที่3.43", + "page": 119 + }, + { + "type": "p", + "text": "KC ini=KC ini(Fig.3.17) =0.15", + "page": 119 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การปรับค่า KC midและ KC end", + "page": 119 + } + ] + }, + { + "page": 120, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p120-1.jpg", + "width": 929, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 120 + }, + { + "type": "p", + "text": "จะต้องปรับแก้ค่า KC mid จากตารางที่ 3.7 ด้วยสมการ", + "page": 120 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p120-2.jpg", + "width": 928, + "height": 85, + "caption": "", + "page": 120 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p120-3.jpg", + "width": 928, + "height": 85, + "caption": "", + "page": 120 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p120-4.jpg", + "width": 710, + "height": 86, + "caption": "", + "page": 120 + }, + { + "type": "p", + "text": "• การสร้างกราฟ KC", + "page": 120 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p120-5.jpg", + "width": 1066, + "height": 199, + "caption": "", + "page": 120 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.4.2 การคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)", + "page": 120 + }, + { + "type": "p", + "text": "ภายใต้สภาพที่พืชไม่ขาดนํ้า (Standard Conditions) จะสมารถหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) ได้จากสมการ 3.39(ETC=KC.ETO) ดังนั้น เมื่อนำ KCคูณด้วย ETOของช่วงเวลาเดียวกันจะได้ค่า ETCราย 10 วันของถั่วฤดูแล้ง ดังแสดงในรูปที่ 3.23", + "page": 120 + } + ] + }, + { + "page": 121, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p121-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 713, + "caption": "ตารางที่ 3.9 การคำนวณหา KC ราย 10 วัน", + "page": 121 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p121-2.jpg", + "width": 913, + "height": 670, + "caption": "รูปที่ 3.23 กราฟ KCของถั่งฤดูแล้ง", + "page": 121 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.4.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ขาดนํ้า(Actual Crop Evapotranspiration)", + "page": 121 + } + ] + }, + { + "page": 122, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "เมื่อความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤติ หรือความชื้นในดินลดลงมากกว่า RAW ค่า KS จะตํ่ากว่า1.00 พืชจะเกิดความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า และมีผลทำให้ปริมาณการใช้นํ้าของพืชลดลง ตามค่าสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากเกิดการขาดนํ้า (KS)ที่ลดลง ดังสมการ 3.41 (ETa=ETC adjusted=KS.ETC)และ KSคำนวณได้โดยสมการ 3.42 (KS=[TAW-Dr]/[TAW-RAW])", + "page": 122 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างการคำนวณหา ETa เมื่อความชื้นในดินลดลงตํ่ากว่าจุดวิกฤติแสดงอยู่ในตารางที่ 3.10", + "page": 122 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p122-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 933, + "caption": "ตารางที่ 3.10ตัวอย่างการคำนวณหา ETa", + "page": 122 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)", + "page": 122 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อความชื้นในดินลดตํ่ากว่าจุดวิกฤติ (Critical Point) พืชจะเกิดความเครียด ปริมาณการใช้นํ้าจริง", + "page": 122 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p122-2.jpg", + "width": 1019, + "height": 141, + "caption": "", + "page": 122 + } + ] + }, + { + "page": 123, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "Ya = Actual Yield (ton/rai) Ym=Maximum Yield (ton/rai) KY= Yield Response Factorดูตารางที่ 3.9 ETa=Actual Crop Evapotranspiration (mm/day) ETC=Crop Evapotranspiration (mm/day)", + "page": 123 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p123-1.jpg", + "width": 1047, + "height": 435, + "caption": "ตารางที่ 3.11 Seasonal Yield Response Factor, FAO Irrigation and Drainage Paper No. 33", + "page": 123 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)", + "page": 123 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดินเค็มจะมีผลโดยตรงต่อสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า ทำให้ค่า KSลดลง ถึงแม้ว่าความชื้นในดินยังสูงกว่าจุดวิกฤติ ดังรูปที่ 3.24 และที่ระดับความชื้นในดินเท่ากัน ดินเค็มจะมีค่า KSตํ่ากว่ากรณีดินที่ไม่เค็ม ถ้าความเค็มเพิ่ม จะมีผลต่อค่า KSเพิ่มขึ้น", + "page": 123 + } + ] + }, + { + "page": 124, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p124-1.jpg", + "width": 913, + "height": 644, + "caption": "รูปที่ 3.24อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า", + "page": 124 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.6.1 ความสัมพันธ์ระหว่างความเค็มและผลผลิต (Salinity-Yield Relationship)", + "page": 124 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p124-2.jpg", + "width": 925, + "height": 84, + "caption": "", + "page": 124 + }, + { + "type": "p", + "text": "ECe = Mean Electrical Conductivity of Saturation Extract for Root Zone (dS/m) ECe threshold = Threshold ECe when Crop Yield first Reduces below Ym (dS/m) b=Reduction in Yield per Increase in ECe (%/dS/m)ค่า ECe thresholdและ b แสดงอยู่ในตารางที่ 3.12", + "page": 124 + } + ] + }, + { + "page": 125, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p125-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 1486, + "caption": "ตารางที่ 3.12(1) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45", + "page": 125 + } + ] + }, + { + "page": 126, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p126-1.jpg", + "width": 1067, + "height": 1495, + "caption": "ตารางที่ 3.12(2) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45", + "page": 126 + } + ] + }, + { + "page": 127, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p127-1.jpg", + "width": 1075, + "height": 1062, + "caption": "ตารางที่ 3.12(3) ค่า ECe threshold และ ค่า b สำหรับสมการ 3.45", + "page": 127 + }, + { + "type": "h3", + "text": "3.6.2 ความสัมพันธ์ระหว่างความเค็มและสัมประสิทธิ์ความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า(Salinity-", + "page": 127 + }, + { + "type": "p", + "text": "Water Stress Relationship)", + "page": 127 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากสมการ 3.48, 3.50 และสมการ 3.41(ETa=KS.ETC) จะสามารถหาความสัมพันธ์ระหว่างค่าความเค็มและสัมประสิทธิ์ความเครียด ได้ดังสมการ", + "page": 127 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p127-2.jpg", + "width": 928, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 127 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p127-3.jpg", + "width": 928, + "height": 84, + "caption": "", + "page": 127 + } + ] + }, + { + "page": 128, + "items": [ + { + "type": "h3", + "text": "3.6.3 ตัวอย่างการคำนวณหาปริมาณการใช้นํ้าของพืชที่ปลูกในดินเค็ม", + "page": 128 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการปลูกถั่วบนดินร่วนปนตะกอนทราย ทำการให้นํ้าในช่วงกลางฤดู (Mid Season) โดยใช้นํ้าชลประทานซึ่งมีความเค็ม (ECw) เท่ากับ 1 dS/m กำหนดให้มีการชะล้างเกลือโดยใช้ Leaching Fraction (LF)เท่ากับ 15% จากตารางที่ 3.12(1) ค่า ECe thresholdและ b สำหรับถั่ว เท่ากับ 1 dS/m และ19%/dS/m ตามลำดับและจากตารางที่ 3.11ค่า KYรายฤดูกาลสำหรับถั่วเท่ากับ 1.15", + "page": 128 + }, + { + "type": "p", + "text": "จงคำนวณเปรียบเทียบค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืช เมื่อความชื้นในดินอยู่ที่ระดับต่างๆ ทั้งกรณีมี", + "page": 128 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p128-1.jpg", + "width": 790, + "height": 484, + "caption": "", + "page": 128 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p128-2.jpg", + "width": 538, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 128 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p128-3.jpg", + "width": 629, + "height": 169, + "caption": "", + "page": 128 + }, + { + "type": "p", + "text": "ผลการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืชกรณีมีปัญหาดินเค็มและไม่มีปัญหาดินเค็ม แสดงอยู่ใน", + "page": 128 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 3.13", + "page": 128 + } + ] + }, + { + "page": 129, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p129-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 699, + "caption": "ตารางที่ 3.13ตัวอย่างการคำนวณปริมาณการใช้นํ้าของพืชกรณีมีปัญหาดินเค็มและไม่มีปัญหาดินเค็ม", + "page": 129 + }, + { + "type": "h2", + "text": "3.7 เอกสารอ้างอิง", + "page": 129 + }, + { + "type": "p", + "text": "Allen, R.G., Pereira, L.S., Raes, D., and M.Smith(2000), Crop Evapotranspiration-Guidelines for", + "page": 129 + }, + { + "type": "p", + "text": "Computing Crop Water Requirem,ents, FAO Irrigation and Drainage Paper No. 56, 300p.", + "page": 129 + } + ] + }, + { + "page": 130, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "3.8 แบบฝึกหัด", + "page": 130 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) จงคำนวณหา Reference Crop Evapotranspiration (ETO) โดยวิธี Penman-Monteith จากข้อมูลสมมติโดยให้นิสิตแต่ละคนทำการสุ่มข้อมูลภูมิอากาศสำหรับการคำนวณโดยใช้ตัวเลขสุ่ม (Random Number) ตามวิธีดังรูปที่ 1 ช่วงพิสัยข้อมูลภูมิอากาศสำหรับการสุ่มค่าเพื่อการคำนวณ ETO แสดงอยู่ในตารางที่ 1", + "page": 130 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p130-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 492, + "caption": "รูปที่ 1", + "page": 130 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p130-2.jpg", + "width": 1087, + "height": 697, + "caption": "", + "page": 130 + } + ] + }, + { + "page": 131, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 2-6 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1", + "page": 131 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p131-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 962, + "caption": "ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม", + "page": 131 + } + ] + }, + { + "page": 132, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p132-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 963, + "caption": "ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์", + "page": 132 + } + ] + }, + { + "page": 133, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p133-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 963, + "caption": "ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน", + "page": 133 + } + ] + }, + { + "page": 134, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p134-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 963, + "caption": "ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์", + "page": 134 + } + ] + }, + { + "page": 135, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p135-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 963, + "caption": "ตารางที่ 6 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน", + "page": 135 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและการชลประทานดังตารางที่ 7 จงคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนของโครงการชลประทานดังกล่าว ในหน่วย มม./เดือน และลูกบาศก์เมตร/เดือน", + "page": 135 + } + ] + }, + { + "page": 136, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p136-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 427, + "caption": "ตารางที่ 7 ข้อมูลการเพาะปลูกและการชลประทาน", + "page": 136 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ", + "page": 136 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. สมมติว่าไม่มีฝนตก", + "page": 136 + } + ] + }, + { + "page": 137, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "3.9 ภาคผนวก", + "page": 137 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p137-1.jpg", + "width": 1097, + "height": 1492, + "caption": "", + "page": 137 + } + ] + }, + { + "page": 138, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p138-1.jpg", + "width": 1083, + "height": 655, + "caption": "", + "page": 138 + } + ] + }, + { + "page": 139, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p139-1.jpg", + "width": 1093, + "height": 972, + "caption": "", + "page": 139 + } + ] + }, + { + "page": 140, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p140-1.jpg", + "width": 1091, + "height": 1036, + "caption": "", + "page": 140 + } + ] + }, + { + "page": 141, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p141-1.jpg", + "width": 1076, + "height": 1290, + "caption": "", + "page": 141 + } + ] + }, + { + "page": 142, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p142-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 1101, + "caption": "", + "page": 142 + } + ] + }, + { + "page": 143, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p143-1.jpg", + "width": 1084, + "height": 1598, + "caption": "", + "page": 143 + } + ] + }, + { + "page": 144, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p144-1.jpg", + "width": 1085, + "height": 1672, + "caption": "", + "page": 144 + } + ] + }, + { + "page": 145, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p145-1.jpg", + "width": 1093, + "height": 1072, + "caption": "", + "page": 145 + } + ] + }, + { + "page": 146, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p146-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 641, + "caption": "", + "page": 146 + } + ] + }, + { + "page": 147, + "items": [ + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 4", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความต้องการนํ้าชลประทาน", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Irrigation Water Requirements)", + "page": 147 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.1 คำนำ", + "page": 147 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p147-1.jpg", + "width": 101, + "height": 56, + "caption": "", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการศึกษาเรื่อง “ความต้องการนํ้าชลประทาน” ขั้นแรกขอให้สมมติว่าตัวเองเป็น “ผู้ดูแลพืช”หน้าที่คือ จะต้องดูแลต้นพืช ตั้งแต่การตระเตรียมดิน การหว่านเมล็ดพันธุ์ พืชงอก เจริญเติบโต จนกระทั่งออกดอก-ออกผล และเก็บเกี่ยว โดยสมมติว่าสิ่งที่พืชต้องการคือนํ้า เรื่องปุ๋ยจะไม่พูดถึงในที่นี้ เพื่อให้บรรลุหน้าที่ที่ว่านี้ ผู้ดูแลต้นพืชจะต้องคอยถามตัวเองอยู่เสมอว่า เมื่อไหร่ควรจะให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใดซึ่งถือว่าเป็นหัวใจของการชลประทาน ถ้าให้นํ้าแก่พืชไม่ทันเวลา ให้ไม่พอ หรือให้มากเกินไป ย่อมเกิดผลเสียหาย พืชอาจเหี่ยว ไม่โต หรืออาจตายได้", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "อย่างไรก็ตามถ้าเพียงแต่รู้ว่า “เมื่อไหร่จึงควรให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใด” ยังไม่พอ ขั้นต่อไปที่จะต้องรู้คือ “จะไปเอานํ้าจากที่ไหนมาให้พืชได้ทันเวลาและความต้องการของพืช”ในขั้นนี้จะต้องมีการศึกษาและวางแผนล่วงหน้า เช่น ถ้าต้องการปลูกข้าวโพดในพื้นที่ 1,000 ไร่ จะต้องใช้นํ้าเป็นปริมาณเท่าใด หรือถ้ามีนํ้าปริมาณจำกัด สมมติมีเพียง1 แสนลูกบาศก์เมตร ควรจะปลูกข้าวโพดในพื้นที่เท่าใดดังนั้นในการวางแผนการชลประทาน สิ่งที่ควรจะรู้ ได้แก่", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements, CWR หรือ ETC)", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลง (Land Preparation", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "Requirements) การชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณฝนการใช้ (Effective Rainfall, Re) และ", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency, Ei)", + "page": 147 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อทราบข้อมูลความต้องการนํ้าของพืชและข้อมูลอื่นๆตามที่กล่าวมานี้ จะสามารถคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานได้ ดังจะได้กล่าวถึงในหัวข้อต่อไป", + "page": 147 + } + ] + }, + { + "page": 148, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "Water Requirements)", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน(Irrigation Water Requirements) จะสามารถคำนวณได้ดังสมการ", + "page": 148 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p148-1.jpg", + "width": 1007, + "height": 159, + "caption": "", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)", + "page": 148 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p148-2.jpg", + "width": 424, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "P = ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (มม./วัน) ซึ่งจะนำมาพิจารณาเฉพาะการคำนวณ", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับข้าวเท่านั้น", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "LR = ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก (Leaching Requirements)", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (%)", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "นอกจากนี้ ในช่วงเตรียมแปลง จะมีความต้องการนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง ซึ่งสามารถคำนวณแยกจากปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานปกติ แล้วนำมารวมกับ IWR ที่คำนวณได้จากสมการ 4.1 เพื่อหาปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อทราบปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของ มม./วัน จะสามารถแปลงเป็นปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของลูกบาศก์เมตร หรือคำนวณหาอัตราการส่งนํ้าชลประทานให้พื้นที่เพาะปลูก ขนาดความจุคลองส่งนํ้า หรือขนาดเครื่องสูบนํ้า ในหน่วยของลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ได้ เมื่อทราบขนาดพื้นที่เพาะปลูก ความถี่ในการให้นํ้า และ แผนการส่งนํ้าหรือสูบนํ้าดังสมการ", + "page": 148 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p148-3.jpg", + "width": 1007, + "height": 128, + "caption": "", + "page": 148 + }, + { + "type": "p", + "text": "IWRV = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (ม.3)", + "page": 148 + } + ] + }, + { + "page": 149, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)", + "page": 149 + }, + { + "type": "p", + "text": "IF = ความถี่ในการให้นํ้าชลประทาน (วัน)", + "page": 149 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p149-1.jpg", + "width": 1007, + "height": 231, + "caption": "", + "page": 149 + }, + { + "type": "p", + "text": "Q = อัตราการส่งนํ้าชลประทาน (ม.3/วินาที)", + "page": 149 + }, + { + "type": "p", + "text": "T = จำนวนชั่วโมงในการส่งนํ้า (Irrigation Period) ต่อรอบความถี่การชลประทาน", + "page": 149 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.3ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)", + "page": 149 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน หรือ ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC)หมายถึง ปริมาณนํ้าที่พืชใช้ในกระบวนการคายนํ้า และรวมทั้งปริมาณนํ้าที่ระเหยไปจากผิวดินหรือผิวนํ้ารอบ ๆ ต้นพืช ค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืชจะแตกต่างกันไปตามชนิดของพืชที่ปลูก ระยะการเจริญเติบโต และสภาพภูมิอากาศ ค่าET ที่นำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน คือค่า ETCตามสภาพมาตรฐาน (Standard Conditions) หรือพืชไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า ตามที่ได้กล่าวถึงในรายละเอียดในบทที่ 3", + "page": 149 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)", + "page": 149 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการปลูกข้าวแบบให้นํ้าท่วมขัง จะมีการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาซึ่งเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ปริมาณการรั่วซึมจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับดินในแปลงนาและวิธีการเตรียมแปลง ดินเหนียวจะมีอัตราการรั่วซึมตํ่ากว่าดินร่วนและดินทราย เนื่องจากดินทรายมีอัตราการรั่วซึมสูงมาก ดังนั้นปกติจึงไม่นิยมทำนาในดินทราย การเตรียมแปลงดีทำให้เกิดชั้นดินทึบนํ้าใต้เขตราก (Hard Pan) ซึ่งช่วยลดการรั่วซึมได้มาก อัตราการรั่วซึมนํ้า(Percolation rate, P)ของดินชนิดต่างๆ แสดงอยู่ในตารางที่ 4.1", + "page": 149 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p149-2.jpg", + "width": 1098, + "height": 215, + "caption": "ตารางที่ 4.1 อัตราการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาของดินชนิดต่างๆ", + "page": 149 + } + ] + }, + { + "page": 150, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ ได้แก่ ปริมาณนํ้าเพื่อการตกกล้า ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง และปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ", + "page": 150 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.5.1 ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง (Land Preparation Requirements)", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับการปลูกข้าว การเตรียมแปลงถือว่าเป็นกิจกรรมที่ต้องใช้นํ้าเป็นจำนวนมาก บางกรณีปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในการเตรียมแปลงจะมีปริมาณมากกว่าปริมาณทั้งหมดที่จะต้องส่งให้ข้าวหลังการหว่านหรือปักดำ ดังนั้น ปริมาณนํ้าส่วนนี้จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากต่อการจัดส่งนํ้าเพื่อการปลูกข้าววัตถุประสงค์หลักในการเตรียมแปลงคือ", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เพื่อกำจัดวัชพืช", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เพื่อทำให้ดินนิ่ม สะดวกแก่การปักดำ", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เพื่อให้สามารถผสมอินทรียวัตถุ เช่น ซังข้าว หญ้า หรือวัชพืชอื่น ๆ ลงไปในดิน", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เพื่อลดการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เพื่อให้สามารถปรับพื้นที่ให้ราบเรียบ สะดวกแก่การส่งนํ้าและระบายนํ้าปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลง จะประกอบไปด้วย4 ส่วนด้วยกัน คือ(1)ปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินอิ่มตัวปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุน(Porosity, n) ของดินในแปลง ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า(θ) และระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(D) ซึ่งสามารถคำนวณได้ดังสมการ", + "page": 150 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p150-1.jpg", + "width": 1007, + "height": 74, + "caption": "", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "DS=ความลึกของนํ้าที่ทำให้ดินอิ่มตัว(Soaking Requirement)(มม.) n=% ความพรุนของดิน (Porosity) ดังแสดงในตารางที่ 2.3 บทที่ 2θ = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเป็น % โดยปริมาตรD= ระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(มม.) (2)ปริมาณนํ้าที่ต้องการให้ท่วมขังในแปลงนา (Standing Water Depth, Dst) โดยทั่วไปจะมี", + "page": 150 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าประมาณ 3-5 ซม.(3) ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) ในแปลงนาที่มีนํ้าท่วมขัง", + "page": 150 + } + ] + }, + { + "page": 151, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(4)ปริมาณนํ้าที่รั่วซึมในแปลงนา (P) ในระหว่างที่นํ้าขังดังนั้น ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงจะคำนวณได้จากสมการ", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "LP = Ds + Dst +E + P", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.5)", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่จะต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงที่ได้จากสมการ 4.5 นั้นเป็นปริมาณนํ้าที่ต้องการสำหรับพื้นที่เตรียมแปลง เพื่อทำให้ดินอิ่มตัวพร้อมกันหรือในวันเดียวกัน ถ้าพื้นที่ที่จะเตรียมแปลงมีมาก จะไม่สามารถส่งนํ้าเพื่อทำให้ดินอิ่มตัวทั่วถึงกันหมดภายในวันเดียวได้ เช่น พื้นที่รับนํ้าทั้งหมดจากอาคารควบคุมปากคูส่งนํ้า หรือประตูควบคุมนํ้าปากคลอง แปลงแรกจะได้รับนํ้าก่อนแปลงสุดท้ายช่วงระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งจะเห็นได้ว่าพื้นที่แปลงแรก ๆ จะมีนํ้าสูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) และการรั่วซึม (P) มากกว่าพื้นที่ที่ได้รับนํ้าในช่วงหลัง เพราะจะต้องมีนํ้าขังอยู่ในแปลงหลังการเตรียมดิน ดังนั้น ปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลงในพื้นที่ที่ไม่สามารถจัดส่งนํ้าให้ดินอิ่มตัวทั่วพื้นที่ในวันเดียวได้ จะคำนวณหาได้จากสมการ", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "LP = DS + Dst + 0.5(E + P)", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.6)", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 4.1 จงหาปริมาณนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งเพื่อการเตรียมแปลงของพื้นที่ปลูกข้าวโดยดินในแปลงนาเป็นดินเหนียวและมีความต้องการที่จะให้ดินอิ่มตัวจนถึงระยะความลึก 120 ซม และมีข้อมูลอื่นๆดังนี้", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 0-30 ซม. เท่ากับ 17% โดย นน. ดินแห้ง", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 30-120 ซม.เท่ากับ 35% โดย นน. ดินแห้ง", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) เท่ากับ 1.25", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ความพรุนของดิน (n) เท่ากับ 53%", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณนํ้าที่ท่วมขังในแปลงนา (Dst) 5ซม.", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) เท่ากับ4 มม./วัน", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณการรั่วซึมของนํ้าในแปลงนา (P) เท่ากับ2 มม./วัน", + "page": 151 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ช่วงระยะเวลาการเตรียมแปลง 42 วัน", + "page": 151 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p151-1.jpg", + "width": 562, + "height": 142, + "caption": "", + "page": 151 + } + ] + }, + { + "page": 152, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p152-1.jpg", + "width": 594, + "height": 366, + "caption": "", + "page": 152 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการปลูกข้าวนาดำจะต้องมีการตกกล้าเตรียมไว้เพื่อการปักดำหลังจากเตรียมแปลงเสร็จ ช่วงระยะเวลาในการเพาะกล้าจะอยู่ประมาณ 20-40 วัน ก่อนการปักดำ ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของต้นกล้าจะประกอบไปด้วย ปริมาณนํ้าที่ต้นกล้าใช้ในการระเหยและการคายนํ้า รวมปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงกล้า การตกกล้านี้จะเป็นกิจกรรมที่ดำเนินควบคู่ไปกับการเตรียมแปลงปักดำ เนื่องจากการตกกล้ากระทำในพื้นที่น้อย ประมาณ 4% ของพืชที่ปักดำ ปริมาณที่จะต้องส่งให้แปลงกล้าจึงไม่มากนัก ปกติจึงคิดรวมเป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง", + "page": 152 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.5.2 ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)", + "page": 152 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก คือปริมาณนํ้าที่ให้เพิ่มเติมจากความต้องการนํ้าของพืชเพื่อควบคุมความเค็มของเกลือในเขตรากไม่ให้เป็นอันตรายต่อพืช", + "page": 152 + }, + { + "type": "p", + "text": "แหล่งเกลือที่เป็นสาเหตุของความเค็มอาจมาจากเกลือที่อยู่ในดิน หรือเกลือที่อยู่ในนํ้าชลประทานพืชแต่ละชนิดมีความสามารถทนความเค็มต่างกัน ดังนั้นในการควบคุมความเค็มให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับพืช จะต้องคำนวณหาปริมาณนํ้าที่ต้องใช้ในการชะล้างเกลือออกจากเขตราก และต้องมีระบบระบายนํ้าใต้ดินเพื่อระบายนํ้าส่วนเกินที่มีสารละลายเกลือออกจากพื้นที่เพาะปลูกมิฉะนั้นเกลือจะยังคงสะสมอยู่ในพื้นที่เพาะปลูก ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือขึ้นอยู่กับค่าความนำไฟฟ้า(Electrical Conductivity, EC) ของนํ้าชลประทาน ค่าความนำไฟฟ้าของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก และปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้ สัดส่วนปริมาณนํ้าที่ต้องเผื่อเพื่อการชะล้างเกลือสามารถคำนวณหาได้จากสมการ", + "page": 152 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p152-2.jpg", + "width": 917, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 152 + } + ] + }, + { + "page": 153, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "เมื่อLF = สัดส่วนปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือต่อปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(Leaching Fraction) Dd = ปริมาณนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (มม.) Di = ปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(มม.) ECd = ค่า EC ของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (dS/m) ECi = ค่า EC ของนํ้าชลประทานที่ให้(dS/m) Di = ETC+ Dd", + "page": 153 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.8)", + "page": 153 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p153-1.jpg", + "width": 1007, + "height": 244, + "caption": "", + "page": 153 + }, + { + "type": "p", + "text": "LR= ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ(Leaching Requirement) (มม.) ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม.)ค่า LF จะคำนวณได้จากสมการ 4.ปปเมื่อทราบค่า ECiและค่า ECdจากสมการECd = 5ECe threshold – ECi", + "page": 153 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.10)เมื่อECe threshold = ค่า ECeตํ่าสุดที่เริ่มมีผลกระทบต่อผลผลิตพืช ดังแสดงในตารางที่ 3.10 บทที่ 3", + "page": 153 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.6ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)", + "page": 153 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p153-2.jpg", + "width": 429, + "height": 56, + "caption": "", + "page": 153 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฝนใช้การหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ตกลงพื้นที่เพาะปลูกที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หรือหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ทดแทนความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูก ซึ่งจะต้องให้แก่พืชในวันที่มีฝนตกนั้นตามความหมายนี้ ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกอาจไม่ได้เป็นประโยชน์ต่อพืชทั้งหมด ฝนที่เป็นประโยชน์หรือฝนใช้การคือ ฝนส่วนที่ซึมลงดินและถูกเก็บไว้ในเขตราก เพื่อให้พืชสามารถนำไปใช้ได้ในภายหลัง หรือในกรณีที่เป็นนาข้าว ฝนใช้การคือส่วนของฝนที่ขังอยู่ในแปลงนาในระดับที่ไม่มากเกินไป จนเป็นอันตรายต่อต้นข้าว เช่น สมมติว่าในวันที่ 20 กรกฎาคม ถึงกำหนดที่จะต้องให้นํ้าแก่ข้าวโพดจำนวน100 มม. ถ้าฝนตกในวันที่ 19 จำนวน 30 มม. ฝนดังกล่าวนี้คือฝนใช้การ ในทางตรงกันข้าม ถ้าฝนตกในวันที่ 21 กรกฎาคม ซึ่งเพิ่งให้นํ้าเสร็จ ฝน 30 มม.ก็จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืชเลย จะเห็นได้ว่าปริมาณฝนใช้การที่แท้จริงนั้นขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายอย่างด้วยกัน เช่น ความชื้นของดินหรือระดับนํ้าในแปลงนา", + "page": 153 + } + ] + }, + { + "page": 154, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ก่อนฝนตก อัตราและปริมาณของฝนที่ตก อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน ความสามารถเก็บนํ้าของดินในเขตรากลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่เพาะปลูก ชนิดและอัตราการใช้นํ้าของพืช เป็นต้นวิธีการคำนวณฝนใช้การมีหลายวิธี ในหัวข้อนี้จะกล่าวถึงวิธีการคำนวณฝนใช้การที่ FAO ได้เสนอแนะไว้ในโปรแกรม CROPWAT และวิธีการที่ได้จากการศึกษาในประเทศไทย", + "page": 154 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.6.1 วิธีการคำนวณฝนใช้การในโปรแกรม CROPWAT", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "โปรแกรม CROPWAT ได้กล่าวถึงวิธีการคำนวณหาฝนใช้การ 4 วิธี คือ Fixed Percentage,Dependable Rainfall, Empirical Formula และUSDA-SCS ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) วิธีกำหนดฝนใช้การเป็น % ของฝนที่ตก (Fixed Percentage)", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "Re = a.R", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.11)เมื่อR = ปริมาณฝนที่ตก (มม.) Re = ปริมาณฝนใช้การ (มม.) a = %ฝนที่เป็นฝนใช้การ ปกติจะพิจารณาว่าฝนที่ตกจะมีการสูญเสียประมาณ 10-30%", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น a จะมีค่าประมาณ 0.7-0.9 (2) วิธี Dependable Rainfall ของ FAO/AGLW", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีนี้เหมาะกับภูมิอากาศแบบแห้งแล้งละกึ่งชุ่มชื้น โดยปริมาณฝนที่ใช้ในการคำนวณฝนใช้การจะเป็นฝนที่ความน่าจะเป็นแบบมากกว่า(Exceedence Probability) เท่ากับ 80%หรือP(Rain > R) = 80%", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.12)สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายเดือนRe = 0.6Rmonth - 10", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rmonth< 70 mm.", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.13) Re = 0.8Rmonth - 24", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rmonth> 70 mm.", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.14)เมื่อ Rmonthคือฝนรายเดือนเป็น มม.สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายสิบวันRe = 0.6Rdec - 10/3", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rdec< 70/3 mm.", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.15) Re = 0.8Rdec - 24/3", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rdec> 70/3 mm.", + "page": 154 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.16)เมื่อ Rdecคือฝนรายสิบวันเป็น มม.", + "page": 154 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p154-1.jpg", + "width": 184, + "height": 56, + "caption": "", + "page": 154 + } + ] + }, + { + "page": 155, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "Re = aRmonth - b", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rmonth< z mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.17)", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "Re = aRmonth - b", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rmonth> z mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.18)", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "กรณีฝนรายสิบวัน", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "Re = aRdec - b/3", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rdec< z/3 mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.19)", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "Re = aRdec - b/3", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rdec> z/3 mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.20)ค่าสัมประสิทธิ์ a, b, c, d และ z จะแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ สามารถหาได้โดยวิธีทดลองเชิงEmpirical", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4) วิธีของ US. Department of Agriculture, Soil Conservation Service (USDA-SCS)กรณีฝนรายเดือน (Rmonth) Re= Rmonth(125 - 0.2Rmonth)/125", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rmonth< 250 mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.21) Re = 125 + 0.1Rmonth", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rmonth> 250 mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.22)กรณีฝนรายสิบวัน (Rdec) Re = Rdec(125 - 0.6dec)/125", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rdec< 250/3 mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.23) Re = 125/3 + 0.1Rdec", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ Rdec> 250/3 mm.", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.24)", + "page": 155 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคำนวณฝนใช้การตามวิธี USDA-SCS ยังได้พิจารณาว่าฝนใช้การรายเดือนจะต้องมีค่าไม่เกินค่าETC และความสามารถอุ้มนํ้าของดินในเขตรากยังมีผลต่อค่าฝนใช้การ ดังนั้นเมื่อนำค่า ETCและความสามารถอุ้มนํ้าของดินมาร่วมพิจารณา จะสามารถหาค่าฝนใช้การได้จากตารางที่ 4.2", + "page": 155 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p155-1.jpg", + "width": 1077, + "height": 479, + "caption": "ตารางที่ 4.2ปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชอื่นที่ไม่ใช่ข้าวกรณีที่ดินในเขตรากมีความสามารถอุ้มนํ้าได้", + "page": 155 + } + ] + }, + { + "page": 156, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p156-1.jpg", + "width": 1077, + "height": 901, + "caption": "", + "page": 156 + }, + { + "type": "p", + "text": "เขตราก (มม.) 20 30 40 50 60 75 100 125 150 175ตัวคูณปรับแก้ 0.74 0.82 0.88 0.93 0.96 1.00 1.02 1.04 1.06 1.07หมายเหตุ ฝนใช้การเฉลี่ยประจำเดือนต้องไม่มากกว่าปริมาณฝนเฉลี่ยหรืออัตราการใช้นํ้าของพืชในเดือนเดียวกัน ในกรณีที่ฝนเฉลี่ยรายเดือนน้อยกว่าค่าตํ่าสุดของฝนใช้การ ในตารางข้างบนให้ถือว่าฝนดังกล่าวเป็นฝนใช้การทั้งหมด", + "page": 156 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 4.2ในการปลูกพืชไร่ในฤดูแล้งในเขตโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง ถ้ามีถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) เท่ากับ 125 มม./เดือนจงคำนวณหาฝนใช้การถ้าดินในเขตรากสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ (ก) 75 มม. (ข) 50 มม. (ค) 100 มม.วิธีทำ(ก) จากตารางที่ 4.2ถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช 125 มม./เดือนดินอุ้มนํ้าได้ 75มม. จะได้ฝนใช้การ= 43 มม.(ข) จากข้อ (ก) ถ้าดินในเขตรากอุ้มนํ้าไว้ได้ 50 มม. จากตัวเลขในบรรทัดสุดท้ายของตารางที่ 4.2 จะได้ตัวคูณปรับแก้ = 0.93ดังนั้น ฝนใช้การ = 0.93x43 = 40 มม.", + "page": 156 + } + ] + }, + { + "page": 157, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(ค) เมื่อดินในเขตรากอุ้มเก็บนํ้าไว้ได้ 100 มม. ตัวคูณปรับแก้จากตารางที่ 4.2 จะเท่ากับ 1.02ดังนั้นฝนใช้การ = 1.02x43 = 44 มม.", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายเหตุการหาปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชไร่ตามวิถีของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา(USDA)เป็นค่าโดยประมาณสำหรับพืชไร่ทั่วไปเท่านั้นในกรณีที่ทราบรายละเอียดพื้นที่เพาะปลูก ดินและพืชอาจพิจารณาเลือกใช้ค่าอื่นนอกเหนือจากค่าในตารางก็ได้ เช่น สมมติว่าในตัวอย่างที่4.2 ดินในแปลงนามีความสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ 50 มม. และในเดือนดังกล่าวมีฝนตกหลายครั้ง และเมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ว่า ฝนที่ตกในแปลงนาส่วนใหญ่จะซึมลงไปเก็บในดินในเขตรากดังนั้น อาจเลือกใช้ฝนใช้การเท่ากับ.50มม. จากฝนทั้งหมด 60 มม. ก็ได้ ในทางตรงกันข้าม ถ้าเป็นการปลูกพืชในพื้นที่ที่มีความลากเทสูง ดินมีความสามารถให้นํ้าซึมผ่านได้ตํ่า และฝน 60 มม. ที่ตกลงมานั้นเป็นฝนที่ตกหนักในช่วงระยะเวลาสั้นๆ ก็อาจลดฝนใช้การให้เหลือเพียง 30 หรือ 35 มม. ก็ได้", + "page": 157 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.6.2ฝนใช้การสำหรับประเทศไทย", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับประเทศไทย ได้มีการศึกษาวิจัยเพื่อหาฝนใช้การสำหรับข้าวและพืชไร่ในเชิง Empirical ในทำนองเดียวกับที่ FAO เสนอแนะ สำหรับโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีโดยมีรูปแบบสมการดังนี้", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "Re = R เมื่อ RR*", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.26)", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "R = ปริมาณฝนรายเดือน (มม.)", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "Re = ปริมาณฝนใช้การรายเดือน (มม.)", + "page": 157 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าสัมประสิทธิ์ A, B และ R*แสดงอยู่ในตารางที่ 4.3", + "page": 157 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p157-1.jpg", + "width": 1077, + "height": 321, + "caption": "ตารางที่ 4.3ค่าสัมประสิทธิ์สมการฝนใช้การรายเดือนสำหรับข้าวและพืชไร่ (อ้อย)", + "page": 157 + } + ] + }, + { + "page": 158, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p158-1.jpg", + "width": 1077, + "height": 162, + "caption": "", + "page": 158 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากว่าวิธีการให้นํ้าและการใช้นํ้าของข้าวนั้นแตกต่างจากพืชอื่น เช่นพืชไร่ ผัก และพืชสวนมาก เพราะแปลงนาข้าวส่วนใหญ่มีคันดินล้อมรอบ ฝนที่ตกลงในนาถ้ามีปริมาณไม่มากจนเกินไป ก็จะถูกกักเก็บไว้ได้ทั้งหมด นอกจากนั้นข้าวยังมีความต้องการนํ้าชลประทานสูงเพราะ จะต้องเผื่อไว้สำหรับการรั่วซึมในแปลงนาซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ด้วย โดยปกติความต้องการนํ้าในแปลงนาจะมีค่าอยู่ระหว่าง 150-300มิลลิเมตรต่อเดือน ดังนั้น อาจถือว่าฝนที่ตกด้วยอัตราปกติ และแผ่กระจายสมํ่าเสมอตลอดเดือนในขนาดไม่เกินความต้องการนํ้าสำหรับเดือนนั้น ๆ เป็นฝนใช้การได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตามข้อกำหนดดังกล่าวนี้จะเป็นจริงก็ต่อเมื่อระดับนํ้าในแปลงนาไม่สูงจนเกินไปในขณะที่ฝนตก เพราะเมื่อมีฝนตกมาเพิ่มระดับนํ้าอาจจะสูงจนล้นคันนา จนทำให้ไม่สามารถใช้นํ้าฝนให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้ นี่เป็นสาเหตุหนึ่งที่แนะนำให้เกษตรกรรักษาระดับนํ้าในแปลงนาให้ตํ่าเท่าที่จำเป็นเท่านั้น", + "page": 158 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย บริษัทวิศวกรที่ปรึกษา (Engineering Consultants, Inc.) ได้แนะนำการคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับข้าวเป็น % ของฝนที่ตก ดังรูปที่ 4.1ข้อแนะนำดังกล่าวถือว่าฝนที่ตกไม่เกิน 200 มม./เดือน ถือเป็นฝนใช้การ 100%ฝนที่เกิน 200 มม. %ฝนใช้", + "page": 158 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p158-2.jpg", + "width": 917, + "height": 605, + "caption": "รูปที่ 4.1 ฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย", + "page": 158 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p158-3.jpg", + "width": 325, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 158 + } + ] + }, + { + "page": 159, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p159-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 516, + "caption": "ตารางที่4.4 ความสัมพันธ์ระหว่างฝนและฝนใช้การ สำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของ", + "page": 159 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายเหตุฝนใช้การสำหรับนาข้าวอาจมีค่ามากกว่าความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงนาได้ ทั้งนี้ เพราะคันนาทำให้สามารถเก็บกักฝนที่ตกลงในแปลงไว้ใช้ในเดือนถัดไปได้ ซึ่งต่างจากพืชไร่ที่พิจารณาว่าฝนส่วนที่เกินความต้องการนํ้าของพืช จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืช", + "page": 159 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 4.3 จงคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีฝนตกในเดือนกรกฎคมสิงหาคม และกันยายน เท่ากับ 172.6 , 222.6 , และ 391.0มม. ตามลำดับวิธีทำ", + "page": 159 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p159-2.jpg", + "width": 1082, + "height": 215, + "caption": "", + "page": 159 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับภาคกลางของประเทศไทย บริษัท Acres International Ltd. ได้เสนอแนะการคำนวณปริมาณฝนใช้การไว้ ดังแสดงในตารางที่ 4.5", + "page": 159 + } + ] + }, + { + "page": 160, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p160-1.jpg", + "width": 1098, + "height": 901, + "caption": "ตารางที่ 4.5 ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณฝนประจำเดือนและปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคกลาง", + "page": 160 + }, + { + "type": "p", + "text": "กรณีที่ 2 ได้แก่สภาพการทำนาในปัจจุบันแต่ปริมาณนํ้าฝนที่เก็บไว้ในแปลงนามีความสำคัญต่อการ", + "page": 160 + }, + { + "type": "p", + "text": "กรณีที่ 3 ในอนาคตถ้ามีการปรับปรุงสภาพแปลงนาให้สามารถเก็บนํ้าฝนไว้ให้พืชใช้ได้มากขึ้น", + "page": 160 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)", + "page": 160 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึง ความมีประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(Conveyance) แจกจ่ายนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก(Distribution) และการให้นํ้ากับพืช(Application)ในด้านการจัดการนํ้า ประสิทธิภาพการชลประทานเป็นดัชนีที่ชี้ให้เห็นว่าควรทำการปรับปรุงวิธีการส่งนํ้าให้พืช ตลอดจนโครงสร้างขั้นพื้นฐาน(Infrastructure)ในการส่งนํ้าและควบคุมนํ้าเช่น ระบบคลองและคูส่งนํ้าหรือไม่ ในด้านการออกแบบประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึงเกณฑ์ความปลอดภัย (Safety Factor) ที่จะต้องเผื่อไว้ในการออกแบบขนาดคลอง คูส่งนํ้า และอาคารควบคุมนํ้าต่าง ๆ เนื่องจากการสูญเสียนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เพียงแต่จะสูญเสียมากหรือน้อยเท่านั้น ดังนั้นจึงควรทำความเข้าใจถึงองค์ประกอบต่าง ๆ ที่มีผลต่อการสูญเสียนํ้าชลประทาน หรือประสิทธิภาพของการชลประทานเพื่อจะได้ช่วยในการ", + "page": 160 + } + ] + }, + { + "page": 161, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ตัดสินใจเลือกค่าประสิทธิภาพชองการชลประทานที่เหมาะสมในการออกแบบระบบใหม่ หรือช่วยในการพิจารณาแก้ไขปรับปรุงระบบชลประทานที่มีอยู่แล้วให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น", + "page": 161 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.7.1 การสูญเสียนํ้าในระบบชลประทาน", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "การสูญเสียนํ้าชลประทานเกิดขึ้นได้ 2 ทาง คือ", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) การสูญเสียนํ้าในระบบส่งนํ้าและระบบแจกจ่ายนํ้าในระหว่างการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก เนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และการรั่วไหลออกตามจุดอ่อนของระบบ", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2)การสูญเสียนํ้าในแปลงเพาะปลูกขณะเกษตรกรให้นํ้าแก่พืชในลักษณะของการรั่วซึมเลยเขตรากพืช(Deep Percolation, DP) และการไหลเลยท้ายแปลง(Runoff, RO)", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้าชลประทานที่สูญเสียไปในขบวนการต่างๆ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่หนึ่งเป็นการสูญเสียนํ้าซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น กระระเหย การรั่วซึม ในระบบส่งนํ้าและระบบกระจายนํ้า แต่อย่างไรก็ตามการสูญเสียในส่วนนี้สามารถทำให้ลดน้อยลงได้ถ้าได้รับการออกแบบก่อสร้าง และบริหารงานส่งนํ้าชลประทานอย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนการสูญเสียนํ้าส่วนที่สองซึ่งได้แก่การไหลซึมเลยเขตรากพืช(สำหรับพืชไร่) การไหลเลยท้ายแปลงเพาะปลูก ตลอดจนการใช้นํ้าอย่างฟุ่มเฟือยเกินความต้องการนํ้าของพืชถือเป็นการสูญเสียนํ้าที่พอจะหลีกเลี่ยงได้ ถ้าหากผู้เกี่ยวข้องมีความรู้ความชำนาญพอและรู้จักคุณค่าของนํ้าชลประทาน", + "page": 161 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.7.2 องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพของการชลประทาน", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพของการชลประทานจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับสิ่งต่างๆ ดังต่อไปนี้", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) คุณสมบัติของดินโดยทั่วๆ ไปดินเนื้อหยาบซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าสูง เมื่อให้นํ้าชลประทานแบบผิวดิน ย่อมจะเกิดการสูญเสียนํ้าโดยการไหลซึมเลยเขตราก(DP) มาก ในทางกลับกันดินเนื้อละเอียดซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าตํ่าเมื่อให้นํ้าแบบเดียวกันจะเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการไหลเลยท้ายแปลง(RO)มากกว่า ซึ่งการสูญเสียนํ้าในลักษณะนี้จะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานในแปลงเพาะปลูกและประสิทธิภาพของการชลประทานของระบบด้วย และการผันแปรของอัตราการรั่วซึมนํ้าของดินย่อมทำให้ประสิทธิภาพของระบบส่งนํ้าตํ่า อัตราการรั่วซึมนํ้าของดินในระบบที่ส่งนํ้าแบบหมุนเวียนย่อมจะผันแปรตลอดฤดู และในแต่ละฤดู ในแต่ละปี ค่านี้ก็แตกต่างกัน", + "page": 161 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) สภาพภูมิประเทศ การส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ราบเรียบย่อมทำได้ง่ายสะดวก และมีประสิทธิภาพมากกว่าการส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ลาดชันหรือเป็นคลื่น เพราะสภาพภูมิประเทศแบบหลังจะทำให้ต้องวางแนวคลองหรือคูนํ้ายาวออกไปตามสภาพพื้นที่ ซึ่งการระเหยและรั่วซึมย่อมจะมากขึ้น", + "page": 161 + } + ] + }, + { + "page": 162, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ตามไปด้วย นอกจากนี้การใช้นํ้าในแปลงเพาะปลูกที่ไม่ราบเรียบหรือมีความลาดชันสูง ย่อมจะสิ้นเปลืองนํ้ามากกว่าถ้าต้องการให้ทุกจุดในแปลงได้รับนํ้าตามที่ต้องการ", + "page": 162 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) สภาพลมฟ้าอากาศสภาพลมฟ้าอากาศจะมีผลต่อการสูญเสียนํ้าในรูปของการระเหยในคลอง คูส่งนํ้า และในแปลงเพาะปลูก ซึ่งย่อมจะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานด้วย แต่ก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้", + "page": 162 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4)ปริมาณนํ้าชลประทานที่จะให้กับพืชสำหรับวิธีการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ก็มีผลกระทบต่อประสิทธิภาพของการชลประทานเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะถ้าความลึกของนํ้าที่ให้น้อยจะทำให้นํ้าไม่แผ่กระจายไปทั่วแปลง หัวแปลงจะได้รับนํ้ามากเกินไป และเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการไหลซึมเลยเขตราก จึงควรจะได้มีการศึกษาเทคนิคการให้นํ้าผิวดินสำหรับดินแต่ละแห่งโดยเฉพาะว่าความลึกของนํ้าที่เหมาะสมหรือไม่", + "page": 162 + }, + { + "type": "p", + "text": "(5) วิธีการให้นํ้าชลประทานโดยทั่วไปแล้วการให้นํ้าชลประทานทุกวิธีจะมีประสิทธิภาพสูงในสภาพดิน ภูมิประเทศและลมฟ้าอากาศเหมาะสม อย่างไปก็ตามในสภาพบางอย่างวิธีการให้นํ้าชลประทานบางแบบ อาจมีประสิทธิภาพสูงกว่าวิธีอื่น เช่นในที่ราบลมแรงและปลูกพืชต้นชิด การให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืนย่อมจะให้ประสิทธิภาพสูงกว่าแบบฉีดฝอย แต่การปลูกพืชชนิดเดียวกันนี้ในที่ลาดชนและลงสงบ การให้นํ้าชลประทานแบบฉีดฝอยย่อมจะมีประสิทธิภาพสูงกว่า ดังนั้น เพื่อให้ได้ระบบการให้นํ้าชลประทานที่มีประสิทธิภาพสูงจึงจำเป็นต้องเลือกใช้วิธีการชลประทานให้เหมาะสมด้วย", + "page": 162 + }, + { + "type": "p", + "text": "(6) ความสมบูรณ์ของการออกแบบและก่อสร้างระบบส่งนํ้านอกจากวิธีการให้นํ้าชลประทานแล้วประสิทธิภาพยังขึ้นอยู่กับระบบส่งนํ้าว่าได้รับการออกแบบและก่อสร้างไว้อย่างถูกต้องมีอาคารและเครื่องมือควบคุมนํ้าสมบูรณ์เพียงใด อย่างไรก็ตามจะทราบว่าระบบส่งนํ้าที่ออกแบบและก่อสร้างไว้นั้นถูกต้องสมบูรณ์เพียงใด ก็ต่อเมื่อระบบนี้ได้ถูกนำไปใช้งาน มีการตรวจวัดประสิทธิภาพของระบบ และมีการดำเนินการแก้ไขปรับปรุงแล้ว", + "page": 162 + }, + { + "type": "p", + "text": "(7) ความชำนาญของผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าการใช้นํ้าอย่างประหยัดและถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากต่อประสิทธิภาพของระบบชลประทาน ถึงแม้ว่าองค์ประกอบต่างๆ ดังกล่าวแล้วจะดีและเหมาะสมเพียงใดก็ตาม ถ้าผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าไม่ได้ทำตามแผนที่วางไว้ใช้นํ้าอย่างไม่ประหยัดและถูกต้องตามความต้องการของพืช ระบบนั้นก็จะไม่มีประสิทธิภาพตามที่คาดหวังไว้", + "page": 162 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.7.3 การหาค่าประสิทธิภาพของการชลประทาน", + "page": 162 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพของการชลประทานคือตัวชี้วัดความสามารถในการทำงานของระบบส่งนํ้า ระบบแจกจ่ายนํ้าตลอดจนการใช้นํ้าของโครงการ เพื่อนำมาใช้ปรับปรุงข้อบกพร่องต่างๆ ให้ดีขึ้น ดังนั้นการ", + "page": 162 + } + ] + }, + { + "page": 163, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ควบคุมการส่งนํ้าในทุกส่วนของระบบให้ได้ผลดี จำเป็นจะต้องมีการวัดประสิทธิภาพของการชลประทานในส่วนต่าง ๆ ตั้งแต่แหล่งนํ้าจนแปลงเพาะปลูก แล้วนำผลการตรวจวัดค่าประสิทธิภาพของการชลประทานไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนและออกแบบชลประทานอื่น ๆ ต่อไป หรือนำมาใช้ในการคำนวณหาปริมาณนํ้าชลประทานที่ต้องส่งให้พื้นที่ต่างๆ", + "page": 163 + }, + { + "type": "p", + "text": "โดยทั่วไปประสิทธิภาพของการชลประทาน หมายถึง อัตราส่วนที่เกิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องการต่อปริมาณนํ้าที่ส่งให้ทั้งหมด ณ ตำแหน่งที่พิจารณา ซึ่งสามารถคิดแยกเป็น 3 ส่วนคือ ประสิทธิภาพการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูก ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของระบบคูส่งนํ้า และประสิทธิภาพการส่งนํ้าของระบบคลองส่งนํ้า เพื่อจะได้ทราบว่าส่วนไหนมีประสิทธิภาพมากน้อยเท่าใด ดังแสดงขั้นตอนการคำนวณประสิทธิภาพของส่วนต่างๆ ดังรูปที่ 4.2", + "page": 163 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p163-1.jpg", + "width": 919, + "height": 1012, + "caption": "รูปที่ 4.2ขั้นตอนการคำนวณหาประสิทธิภาพของการชลประทานของส่วนต่างๆ", + "page": 163 + } + ] + }, + { + "page": 164, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(1) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Water Application Efficiency, Ea)ประสิทธิภาพในการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูกหมายถึงอัตราส่วนคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าที่เก็บกักอยู่ในเขตรากพืชในขณะทำการใช้นํ้า(สำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว) ต่อปริมาณนํ้าที่แปลงเพาะปลูกได้รับ ซึ่งค่าประสิทธิภาพการให้นํ้าจะขึ้นอยู่กับสภาพดินในแปลง วิธีการให้นํ้าชลประทานตลอดจนความรู้", + "page": 164 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p164-1.jpg", + "width": 930, + "height": 76, + "caption": "", + "page": 164 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อEa= ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(%) Wn= ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่พืช(Net Irrigation Water Requirement) ซึ่งเท่ากับปริมาณนํ้า", + "page": 164 + }, + { + "type": "p", + "text": "ที่เก็บกักอยู่ในเขตรากในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว หรือปริมาณนํ้า", + "page": 164 + }, + { + "type": "p", + "text": "ที่เก็บกักอยู่ในแปลงในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับข้าวWp=ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ(Irrigation Water Supply to Plot) (2)ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของคูส่งนํ้า (Farm Ditch Distribution Efficiency, Eb)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกมีขนาดใหญ่ จะต้องมีระบบคูส่งนํ้าในระดับแปลงนา การสูญเสียนํ้าในระบบคูส่งนํ้าจะอยู่ในความรับผิดชอบของเกษตรกร ประสิทธิภาพของคูนํ้าจะหาได้จากสมการ", + "page": 164 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p164-2.jpg", + "width": 930, + "height": 78, + "caption": "", + "page": 164 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อEb= ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(%) Wp= ปริมาณที่แปลงเพาะปลูกได้รับWf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้า (Irrigation Water Supply to Farm Ditch)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับนํ้าจากคลองโดยตรงจะถือว่า Wp = Wf", + "page": 164 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3)ประสิทธิภาพในการส่งนํ้าของระบบคลอง(Conveyance Efficiency, Ec)เนื่องจากปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ส่งจากแหล่งนํ้าไปตามระบบคลองและคูส่งนํ้าไปสู่แปลงเพาะปลูกจะมีการสูญเสียเนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และถูกพืชที่ขึ้นอยู่ตามริมคลองใช้ การจะบอกว่าคลองส่งนํ้าทำ", + "page": 164 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p164-3.jpg", + "width": 1019, + "height": 133, + "caption": "", + "page": 164 + } + ] + }, + { + "page": 165, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "Ec= ประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(%) Wf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้าWr= ปริมาณที่ผันไปจากแหล่งนํ้า (Irrigation Water Supply from Water Resources)เมื่อทราบประสิทธิภาพของแต่ละส่วน กล่าวคือ ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า (Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า (Ec) แล้วจะสามารถหาประสิทธิภาพรวมของโครงการชลประทานได้จากสมการEi = Ea.Eb.Ec", + "page": 165 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.30)เมื่อEi= ประสิทธิภาพการชลประทานของโครงการ(%)ค่าประสิทธิภาพการชลประทานของส่วนต่างๆของระบบชลประทาน แสดงอยู่ในตารางที่ 4.6", + "page": 165 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p165-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 999, + "caption": "ตารางที่ 4.6 ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า", + "page": 165 + } + ] + }, + { + "page": 166, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p166-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 997, + "caption": "", + "page": 166 + }, + { + "type": "p", + "text": "วราวุธ(2548) ได้จัดทำตารางสรุปค่าประสิทธิภาพการชลประทานในเกณฑ์สูง เกณฑ์ตํ่า และเกณฑ์เฉลี่ย ไว้ในตารางที่ 4.7 และรวบรวมค่าประสิทธิภาพการชลประทานที่มีผู้ประเมินไว้ ดังแสดงในรูปที่ 4.3ซึ่งจะเห็นได้ว่าค่าประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทยที่มีการประเมินไว้ ส่วนใหญ่มีค่า 40-50%", + "page": 166 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p166-2.jpg", + "width": 1082, + "height": 328, + "caption": "ตารางที่ 4.7เกณฑ์ประสิทธิภาพการชลประทาน", + "page": 166 + } + ] + }, + { + "page": 167, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p167-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 223, + "caption": "", + "page": 167 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p167-2.jpg", + "width": 880, + "height": 605, + "caption": "รูปที่ 4.3 การแจกแจงประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย (วราวุธ. 2548)", + "page": 167 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)", + "page": 167 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าสำหรับการวางแผนการส่งนํ้า จะต้องทราบข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับสภาพดิน ภูมิอากาศ พืชที่ปลูก วิธีการให้นํ้า วิธีการส่งนํ้าและสมรรถนะของระบบส่งนํ้าของโครงการ แล้วนำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยใช้สูตรที่กล่าวถึงในหัวข้อที่ 4.2", + "page": 167 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถูกต้องแม่นยำในการคำนวณ ขึ้นอยู่กับความถูกต้องของข้อมูล ดังต่อไปนี้", + "page": 167 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1)รูปแบบการปลูกพืช(Cropping Pattern) ซึ่งแสดงถึงชนิดของพืชที่ปลูก ช่วงที่ปลูก ตลอดจนพื้นที่ที่ปลูกพืชแต่ละชนิด", + "page": 167 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) คุณสมบัติของพืช เช่น ความลึกของเขตราก จุดวิกฤต(Critical Point) ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชรายวันเดือนหรือฤดูกาล หรือปริมาณความต้องการนํ้าสูงสุด", + "page": 167 + } + ] + }, + { + "page": 168, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(3) สภาพภูมิอากาศ เช่น อุณหภูมิ การระเหย รังสีอาทิตย์ ความเร็วลม และความชื้นสัมพัทธ์ เพื่อใช้ในการประเมินความต้องการนํ้าของพืชและการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการระเหยในระบบส่งนํ้าและปริมาณฝนใช้การที่จะนำมาหักลบหาความต้องการนํ้าชลประทาน(4) คุณสมบัติดิน ได้แก่ความชื้นในดิน ความสามารถอุ้มนํ้าของดิน การดูดซึมนํ้าและการรั่วซึม(5) ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจการอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลงตกกล้าการชะล้างเกลือ(6) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า ประสิทธิภาพระบบคูส่งนํ้าและประสิทธิภาพของคลองส่งนํ้า", + "page": 168 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการใช้นํ้า การสูญเสียนํ้า และปริมาณฝนใช้การในแปลงเพาะปลูกพืชข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวต่างกันออกไป ดังรูปที่ 4.4ดังนั้น การหาความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับการปลูกข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวจึงมักพิจารณาแยกออกจากกัน และนำมารวมกันเป็นความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการทีหลังจากรูปที่ 4.4(ก)จะสามารถเขียนสมาการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกพืชที่ไม่ใช่ข้าว ได้ดังนี้", + "page": 168 + }, + { + "type": "p", + "text": "Wp + Re + Gc = ETC +P + RO + ∆Sw", + "page": 168 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.31)เมื่อWp= ปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ให้กับแปลงเพาะปลูกRe= ปริมาณฝนใช้การGC= ปริมาณนํ้าใต้ดินที่ซึมเข้าสู่เขตรากพืชETC= ปริมาณการใช้นํ้าของพืชP= ปริมาณนํ้าที่ไหลซึมเลยเขตรากRO.=ปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง∆Sw= ปริมาณการเปลี่ยนแปลงความชื้นในดิน", + "page": 168 + } + ] + }, + { + "page": 169, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p169-1.jpg", + "width": 1073, + "height": 444, + "caption": "รูปที่ 4.4สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานของแปลงพืชที่ไม่ใช่ข้าวตามวิธีในสมการที่ 4.31 เป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องแน่นอนแต่ในทางปฏิบัติการคำนวณค่าความต้องการนํ้าชลประทานเพื่อการวางแผนการส่งนํ้าจะใช้วิธีการคำนวณเป็นช่วงๆ เช่น รายสัปดาห์ หรือรายเดือน ดังนั้น จะถือว่าค่า ∆Sw เป็นศูนย์ และโดยทั่ว ๆ ไปจะไม่ทราบปริมาณนํ้าใต้ดิน(GC) มีประโยชน์ต่อพืช ส่วนปริมาณนํ้าที่ไหลเลยเขตราก (P) และปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง (RO) จะนำไปคิดรวมในประสิทธิภาพในการให้นํ้า ดังนั้นสมการ 4.31 จะสามารถเขียนใหม่ในรูปของปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ ได้ดังนี้", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "Wn= Wp – P – RO= ETC – Re", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.32)", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "Wn= ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากรูปที่ 4.4(ข)จะสามารถเขียนสมการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกข้าว ได้ดังนี้", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "Wn + Re = ETC + P + S", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.33)", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "S = การรั่วซึมทางด้านข้าง(Seepage)", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปกติ S มีค่าไม่มากนัก จึงมักรวมเทอม P และ S เข้าด้วยกัน เป็น PS และรวมเรียกว่าการรั่วซึมในแปลงนา ดังนั้นสมการ 4.33 สามารถเขียนในรูป Wnได้ดังนี้", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "Wn = ETC + PS - Re", + "page": 169 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4.34)", + "page": 169 + } + ] + }, + { + "page": 170, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 4.4 จงคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูกและที่คูส่งนํ้า จากข้อมูลที่กำหนดให้ดังต่อไปนี้", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 250 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• พืชที่ปลูกคือไร่ มีค่า ETC = 125 มม./เดือน", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณฝนใช้การ(Re) = 43 มม./เดือน", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) = 55%", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• และประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำ", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "คำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ จากสมการที่ 4.27", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "Wn = ETC-Re = 125 -43 = 82 มม./เดือน", + "page": 170 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p170-1.jpg", + "width": 899, + "height": 212, + "caption": "", + "page": 170 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p170-2.jpg", + "width": 468, + "height": 76, + "caption": "", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "= (6.21/54) x 250 = 29 ลิตร/วินาที", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในกรณีที่มีการปลูกพืชหลายอย่างในพื้นที่เพาะปลูก จะต้องคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของพืชแต่ละอย่างในแต่ละช่วงเวลา และเมื่อรวมปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่ต้องส่งไปให้พืชแต่ละชนิดเข้าด้วยกัน จะได้ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานทั้งหมดที่จะต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 4.5 จงหาปริมาณนํ้าความต้องการนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งให้คูส่งนํ้าสายหนึ่ง จากข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 300 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง", + "page": 170 + }, + { + "type": "p", + "text": "• พืชที่ปลูกคือข้าว มีค่า ETC = 170มม./เดือน", + "page": 170 + } + ] + }, + { + "page": 171, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณฝน(R) ที่ตกในพื้นที่เพาะปลูก = 100 มม./เดือน", + "page": 171 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ปริมาณการรั่วซึมในแปลงนา(PS) =2 มม./วัน", + "page": 171 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ประสิทธิภาพการให้นํ้า(Ea) =55%", + "page": 171 + }, + { + "type": "p", + "text": "• ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำจากตารางที่ 4.5 สมมติให้สภาพแปลงนาเป็นในกรณีที่ 1 และไม่ใช่เดือนตุลาคมเมื่อ R = 100 มม./เดือน จะได้ Re = 80 มม./เดือนคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ(Wn)จากสมการที่ 4.34 Wn = ETC + PS – Re = 170 + 2 x 30 – 80 = 150 มม./เดือน= 150มม./30 วัน = 5 มม./วัน= (5/54) x 300 ไร่ = 28 ลิตร/วินาที", + "page": 171 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p171-1.jpg", + "width": 734, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 171 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT", + "page": 171 + }, + { + "type": "p", + "text": "โปรมแกรม CROPWAT 8.0 ประกอบด้วย 8 เมนูหลัก มี 5 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu) และ 3 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu) ดังแสดงในรูปที่ 4.5", + "page": 171 + } + ] + }, + { + "page": 172, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p172-1.jpg", + "width": 1048, + "height": 768, + "caption": "รูปที่ 4.5 เมนูหลักของ CROPWAT 8.0", + "page": 172 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.9.1 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu)", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล ได้แก่", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) Climate/EToสำหรับป้อนข้อมูล ETOหรือข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-", + "page": 172 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p172-2.jpg", + "width": 100, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) Rainสำหรับป้อนข้อมูลฝน และคำนวณฝนใช้การ โดยวิธีที่กล่าวถึงในหัวข้อ 4.6.1", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) Cropสำหรับป้อนข้อมูลพืช เช่นช่วงเวลาการเจริญเติบโต KCและวันที่ปลูกพืช", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "(4) Soilสำหรับป้อนข้อมูลดิน เช่น Field Capacity, Permanent Wilting Point, Depletion", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "Fraction(p) สำหรับใช้คำนวณเพื่อกำหนดการให้นํ้าแก่พืช(Irrigation Scheduling)", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "(5) Crop patternสำหรับป้อนข้อมูลรูปแบบการปลูกพืช เพื่อใช้ในการคำนวณปริมาณความ", + "page": 172 + }, + { + "type": "p", + "text": "ต้องการนํ้าชลประทานของโครงการ (Scheme Water Supply)", + "page": 172 + } + ] + }, + { + "page": 173, + "items": [] + }, + { + "page": 174, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p174-1.jpg", + "width": 597, + "height": 131, + "caption": "", + "page": 174 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.9.2 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu)", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "(6) CWRสำหรับการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชตามสมการ ETC = KC.ETO", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "(7) Schedulesสำหรับการคำนวณตารางการให้นํ้าชลประทาน(Irrigation Schedule) ตามเกณฑ์ที่", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "กำหนดไว้ในโปรแกรม ซึ่งผู้ใช้สามารถเลือกทางเลือกในการกำหนดการให้นํ้าได้", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "(8) Schemeสำหรับการคำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการจากรูปแบบการ", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปลูกพืชที่กำหนดไว้ในเมนูที่ 5 (Crop pattern)", + "page": 174 + }, + { + "type": "h3", + "text": "4.9.3 วิธีการใช้งานโปรแกรม CROPWAT เบื้องต้น", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "คำแนะนำในการใช้โปรแกรม CROPWAT 8.0 เบื้องต้น คือ", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "• เมื่อเปิดโปรแกรมให้เข้า Setup เพื่อจัดการ Folder เก็บข้อมูลและรูปแบบข้อมูลที่จะใช้", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "• Click ที่ Icon (เมนู) ด้านซ้ายมือเช่น Climate/ETo, Rain, Crop, Soil จะปรากฏตารางสำหรับ", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "การกรอกข้อมูลใหม่ดังรูปที่ 4.6 แต่ถ้ามีไฟล์ข้อมูลอยู่แล้วให้เลือกไฟล์ข้อมูลโดยเข้า File +", + "page": 174 + }, + { + "type": "p", + "text": "Open Data Files ข้อมูลจะถูก Load เข้าตารางพร้อมแสดงผลการคำนวณ ดังรูปที่ 4.7 -4.12", + "page": 174 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p174-2.jpg", + "width": 1054, + "height": 735, + "caption": "", + "page": 174 + } + ] + }, + { + "page": 175, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p175-1.jpg", + "width": 1046, + "height": 862, + "caption": "รูปที่ 4.6 ตารางสำหรับป้อนข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ EToเมื่อคลิ๊กที่ Climate/ETo", + "page": 175 + } + ] + }, + { + "page": 176, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p176-1.jpg", + "width": 1045, + "height": 754, + "caption": "รูปที่ 4.8 การเลือกไฟล์ข้อมูลฝนและผลการคำนวณฝนใช้การ", + "page": 176 + } + ] + }, + { + "page": 177, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p177-1.jpg", + "width": 1045, + "height": 1088, + "caption": "รูปที่ 4.9 การเลือกไฟล์ข้อมูลพืช", + "page": 177 + } + ] + }, + { + "page": 178, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p178-1.jpg", + "width": 1045, + "height": 991, + "caption": "รูปที่ 4.10 การเลือกไฟล์ข้อมูลดิน", + "page": 178 + } + ] + }, + { + "page": 179, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p179-1.jpg", + "width": 1023, + "height": 780, + "caption": "รูปที่ 4.11 ผลการคำนวณ Crop Water Requirement", + "page": 179 + } + ] + }, + { + "page": 180, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p180-1.jpg", + "width": 1023, + "height": 810, + "caption": "รูปที่ 4.12 การป้อนรูปแบบการปลูกพืช (Crop Pattern)", + "page": 180 + } + ] + }, + { + "page": 181, + "items": [ + { + "type": "h2", + "text": "4.10 เอกสารอ้างอิง", + "page": 181 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฉลอง เกิดพิทักษ์(2526). การจัดการนํ้าในลุ่มนํ้าของประเทศไทย. ฟิสิกส์เซ็นเตอร์ การพิมพ์.กทม.วราวุธ วุฒิวณิชย์(2525).การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.วราวุธ วุฒิวณิชย์ (2548). ประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย. การประชุมวิชาการ เรื่องนํ้าของ", + "page": 181 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประเทศไทยครั้งที่ 1. 22 เมย. 2548วัชระ เสือดี (2537). การพัฒนาโปรแกรมติดตามผลและประเมินผลการใช้นํ้าโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษา", + "page": 181 + }, + { + "type": "p", + "text": "สองพี่น้อง. วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท . บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์. 445น.วิบูลย์ บุญยธโรกุล(2526). หลักการชลประทาน.โรงพิมพ์เอเชีย กทม.", + "page": 181 + } + ] + }, + { + "page": 182, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p182-1.jpg", + "width": 170, + "height": 56, + "caption": "", + "page": 182 + }, + { + "type": "h2", + "text": "4.11 แบบฝึกหัด", + "page": 182 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ให้แต่ละกลุ่มคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนโดยใช้ Program CROPWAT 8.0 จากข้อมูลภูมิอากาศใน ข้อ 1 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และระบบการปลูกพืชในข้อ 2 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และข้อมูลฝนในตารางที่ 1", + "page": 182 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p182-2.jpg", + "width": 1071, + "height": 1061, + "caption": "ตารางที่ 1 ข้อมูลฝนรายเดือน", + "page": 182 + } + ] + }, + { + "page": 183, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 1-5 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1ตาราง ข้อมูลเกี่ยวกับ Kc ให้ดูจากตารางค่า Kc ของ FAO", + "page": 183 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p183-1.jpg", + "width": 1071, + "height": 962, + "caption": "ตารางที่ 1 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม", + "page": 183 + } + ] + }, + { + "page": 184, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p184-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 953, + "caption": "ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์", + "page": 184 + } + ] + }, + { + "page": 185, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p185-1.jpg", + "width": 1071, + "height": 963, + "caption": "ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน", + "page": 185 + } + ] + }, + { + "page": 186, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p186-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 953, + "caption": "ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์", + "page": 186 + } + ] + }, + { + "page": 187, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p187-1.jpg", + "width": 1071, + "height": 963, + "caption": "ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน", + "page": 187 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทานดัง", + "page": 187 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 6 จงคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนของโครงการชลประทานดังกล่าว ในหน่วย", + "page": 187 + }, + { + "type": "p", + "text": "มม./เดือน และลูกบาศก์เมตร/เดือน", + "page": 187 + } + ] + }, + { + "page": 188, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p188-1.jpg", + "width": 1082, + "height": 427, + "caption": "ตารางที่ 6 ข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทาน", + "page": 188 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ", + "page": 188 + } + ] + }, + { + "page": 189, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p189-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 222, + "caption": "", + "page": 189 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 5", + "page": 189 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา", + "page": 189 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p189-2.jpg", + "width": 421, + "height": 325, + "caption": "", + "page": 189 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p189-3.jpg", + "width": 315, + "height": 465, + "caption": "", + "page": 189 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร", + "page": 189 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Permanent Wilting Point)", + "page": 189 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p189-4.jpg", + "width": 160, + "height": 79, + "caption": "รูปที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นในดินกับการกำหนดการให้", + "page": 189 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.2. คุณสมบัติของดินเกี่ยวข้องกับการกำหนดการให้น้ำแก่พืช", + "page": 189 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.2.1 เนื้อดิน (Soil Texture)เนื้อดินหมายถึงคุณสมบัติของดินที่", + "page": 189 + }, + { + "type": "p", + "text": "เกี่ยวกับเม็ดดินซึ่งดินในการเกษตรประกอบไปด้วยเม็ดดิน", + "page": 189 + }, + { + "type": "p", + "text": "3 ชนิด คือ", + "page": 189 + } + ] + }, + { + "page": 190, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p190-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 170, + "caption": "", + "page": 190 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) เม็ดทราย (Sand) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด", + "page": 190 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p190-2.jpg", + "width": 293, + "height": 80, + "caption": "", + "page": 190 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) เม็ดตะกอนทราย (Silt) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางขนาด", + "page": 190 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p190-3.jpg", + "width": 316, + "height": 80, + "caption": "", + "page": 190 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) เม็ดดินเหนียว (Clay) มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่า", + "page": 190 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p190-4.jpg", + "width": 189, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 190 + } + ] + }, + { + "page": 191, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p191-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 170, + "caption": "", + "page": 191 + }, + { + "type": "p", + "text": "การแยกเม็ดดินทั้ง 3 ชนิด ออกจากกันทำได้โดยใช้วิธีที่เรียกว่าHydrometer Method", + "page": 191 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p191-2.jpg", + "width": 795, + "height": 718, + "caption": "รูปที่ 2 กราฟแสดงการแบ่งแยกประเภทเนื้อดินตามสัดส่วนของเม็ด", + "page": 191 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทราย เม็ดตะกอนทราย และเม็ดดินเหนียว ตามมาตรฐาน", + "page": 191 + }, + { + "type": "p", + "text": "ของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา", + "page": 191 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดินกลุ่มที่สำคัญ มีดังต่อไปนี้", + "page": 191 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ดินทราย (Sand) ประกอบด้วยทรายมากกว่า 85 เปอร์เซ็นต์", + "page": 191 + }, + { + "type": "p", + "text": "จึงมีลักษณะหลวงตัวและแยกกันเป็นเม็ด ๆ ทรายแต่ละเม็ด", + "page": 191 + } + ] + }, + { + "page": 192, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p192-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 192 + }, + { + "type": "p", + "text": "สามารถมองเห็นและสัมผัสได้โดยง่าย เมื่อใช้มือบีบขณะแห้งแล้วคลายออก ทรายจะร่วงหล่นแยกออกจากกัน ถ้าบีบกดเมื่อเปียกชื้น ทรายจะจับเป็นก้อน แต่จะแตกเมื่อจับต้อง2) ดินร่วนปนทราย (Sandy Loam)ประกอบด้วยทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ แต่มีตะกอนและดินเหนียวปนอยู่พอที่จะทำให้จับตัวกันเป็นก้อนได้บ้าง ทรายแต่ละเม็ดจะสามารถมองเห็นและสัมผัสได้ ถ้าบีบไว้ในมือ เมื่อชื้นจะจับตัวเป็นก้อนแข็งและไม่แตกเมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ3) ดินร่วน (Loam) มีส่วนผสมของทราย ตะกอนทราย และดินเหนียวในอัตราส่วนอย่างละพอ ๆ กัน มีลักษณะอ่อนนิ่มเมื่อจับ แต่พอจะสังเกตได้ว่า มีความหยาบกระด้างของทรายอยู่บ้าง เมื่อเปียกจะเหนียวเล็กน้อย ถ้าทำให้แน่นในเมื่อขณะที่แห้งจะเป็นก้อนไม่แตก เมื่อใช้นิ้วกดเบา ๆ แต่ถ้าทำให้แน่นในขณะที่ดินเปียกจะเป็นก้อนแข็งไม่แตก4) ดินร่วนปนตะกอนทราย (Silt Loam) ประกอบด้วยตะกอนทรายมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ มีทรายละเอียดปนอยู่เป็นจำนวนปานกลาง และมีดินเหนียวปนอยู่จำนวนเล็กน้อยเท่านั้น เมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นก้อน แต่ก้อนดินเหล่านี้สามารถจะทำให้แตกได้ง่าย เมื่อบดขยี้จะรู้สึกอ่อนนุ่ม เหมือน", + "page": 192 + } + ] + }, + { + "page": 193, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p193-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 193 + }, + { + "type": "p", + "text": "แป้ง ไม่ว่าจะแห้งหรือเปียก ดินมักจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งหยิบจับได้โดยไม่แตกหัก5) ดินร่วนปนดินเหนียว (Clay Loam) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียดเป็นก้อนหรือแผ่น ซึ่งมักจะแข็งเมื่อแห้ง เมื่อใช้นิ้วบี้ดูจะเป็นแผ่นบาง ๆ ซึ่งแตกได้ง่าย เนื้อดินเปียกจะจับตัวเป็นก้อน ซึ่งจะต้องจับเบา ๆ เมื่อตกจะไม่แตกเป็นผงและจะกลายเป็นก้อนที่อัดตัวแน่น6) ดินเหนียว (Clay) เป็นดินที่มีเนื้อละเอียด ซึ่งส่วนมากเมื่อแห้งมักจะจับตัวเป็นแผ่นหรือก้อนแข็ง เมื่อทำให้เปียกจะปั้นเป็นก้อนได้ และมักจะมีลักษณะเหนียว เมื่อใช้นิ้วบี้ดู จะเป็นแผ่นยืดหยุ่น", + "page": 193 + }, + { + "type": "h3", + "text": "5.2.2 ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (Appearent specific", + "page": 193 + }, + { + "type": "p", + "text": "gravity)ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (AS) คืออัตราส่วนระหว่างน้ำหนักของดินแห้งต่อน้ำหนักของน้ำที่มีปริมาตรเท่าดินทั้งก้อนซึ่งรวมถึงช่องว่างระหว่างเม็ดดินด้วย", + "page": 193 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p193-2.jpg", + "width": 890, + "height": 350, + "caption": "", + "page": 193 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาตรอากาศในช่องว่างระหว่าง", + "page": 193 + } + ] + }, + { + "page": 194, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "188", + "page": 194 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p194-1.jpg", + "width": 632, + "height": 330, + "caption": "รูปที่ 3 ความสัมพันธ์ระหว่างเม็ดดิน น้ำ และอากาศในก้อนดิน", + "page": 194 + }, + { + "type": "p", + "text": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน ซึ่งเท่ากับ ปริมาตรของอากาศ", + "page": 194 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Va) + ปริมาตรน้ำ (Vw) + ปริมาตรของเม็ดดิน (Vs)", + "page": 194 + }, + { + "type": "p", + "text": "γ = ความหนาแน่นของน้ำซึ่งมีค่าเท่ากับ 1 กรัม ต่อ", + "page": 194 + }, + { + "type": "p", + "text": "w", + "page": 194 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลูกบาศก์เซนติเมตร หรือ 62.4 ปอนด์ ต่อ ลูกบาศก์ฟุต", + "page": 194 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p194-2.jpg", + "width": 1101, + "height": 418, + "caption": "ตารางที่ 1 ค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน (As)", + "page": 194 + } + ] + }, + { + "page": 195, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p195-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 195 + }, + { + "type": "h3", + "text": "5.2.3 ความสามารถในการอุ้มน้ำของดิน (Water holding", + "page": 195 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p195-2.jpg", + "width": 332, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 195 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นชลประทานหมายถึง ความชื้นที่เหลือยู่ในดินเมื่อแรงดึงความชื้นภายในดินมีค่าอยู่ระหว่าง 1/10 ถึง 1/3 บรรยากาศ(1/10 บรรยากาศสำหรับดินทราย และ 1/3 บรรยากาศสำหรับดินเหนียว)", + "page": 195 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร คือความชื้นที่เหลืออยู่ในดิน เมื่อดินมีแรงดึงความชื้นเท่ากับ 15 บรรยากาศ จากนิยามดังกล่าวจะสามารถหาค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉา ได้โดยใช้เครื่องแยกความชื้นออกจากดิน (Soil Moisture Extractor)", + "page": 195 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการหาค่าความชื้นชลประทาน และความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร จะทำได้ง่าย ๆ โดยการนำตัวอย่างดินในแปลงมาทำให้อิ่มตัวด้วยน้ำ แล้วจึงนำไปไว้ในหม้อความดัน (Extractor Chamber)ปรับความดันให้เท่ากับ 1/10 หรือ 1/3 หรือ 15 บรรยากาศ รอจนแรงดึงความชื้นของดินกับความดันภายในหม้ออยู่ในสภาวะสมดุลย์จึงนำเอาตัวอย่างดินออกมาหาความชื้น ค่าความชื้นในดินที่ความดัน 1/10 หรือ 1/3 บรรยากาศ คือความชื้นชลประทาน ส่วนที่ความดัน 15 บรรยากาศคือความชื้นที่จุดเหี่ยวเฉาถาวร แต่ถ้า", + "page": 195 + } + ] + }, + { + "page": 196, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "190", + "page": 196 + }, + { + "type": "p", + "text": "ต้องการรู้ความสามารถอุ้มน้ำของดินที่แรงดึงความชื้นอื่น ๆนอกจาก 1/10 หรือ 1/3 หรือ 15 บรรยากาศ", + "page": 196 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p196-1.jpg", + "width": 1009, + "height": 1194, + "caption": "รูปที่ 5 เครื่องแยกความชื้นจากดิน (Soil Moisture Extractor)", + "page": 196 + } + ] + }, + { + "page": 197, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p197-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 197 + } + ] + }, + { + "page": 198, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p198-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 198 + } + ] + }, + { + "page": 199, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p199-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 199 + }, + { + "type": "h3", + "text": "5.2.4 ความชื้นที่จุดวิกฤต (Critical Point)", + "page": 199 + }, + { + "type": "p", + "text": "จุดวิกฤต หมายถึงจำนวนความชื้นที่พืชนำเอาไปใช้ได้ที่ยังเหลืออยู่ในดินในระดับที่เริ่มจะกระทบกระเทือนต่อผลผลิต", + "page": 199 + }, + { + "type": "p", + "text": "-ในเขตแห้งแล้งและกึ่งแห้งแล้งที่พืชได้รับส่วนใหญ่เป็นน้ำชลประทาน จากการศึกษาพบว่าควรจะให้น้ำเมื่อความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้ลดลงประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ หรือกล่าวอีกนัยหนึ่ง ถ้าหากหลังการให้น้ำทุกครั้งมีความชื้นที่ Field capacity ดินจะมีความชื้นที่พืชนำไปใช้ได้อยู่ระหว่าง 50 ถึง 100 เปอร์เซ็นต์ตลอดเวลา", + "page": 199 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ในเขตชุ่มชื้นที่มีน้ำที่พืชใช้ส่วนใหญ่อาจมาจากฝน ดังนั้นการให้น้ำจึงทำกันเฉพาะในช่วงที่ขาดฝน และถ้าหากต้องการจะใช้น้ำฝนให้มากที่สุดเพื่อเป็นการประหยัดน้ำชลประทานแล้วก็จะต้องจัดที่ไว้สำหรับเก็บน้ำฝนให้มากที่สุด นั่นก็คือ ยอมให้ความชื้นในดินลดลงมาใกล้ขีดเหี่ยวเฉาที่สุดเท่าที่จะทำได้โดยไม่กระทบกระเทือนต่อผลิตผล", + "page": 199 + } + ] + }, + { + "page": 200, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "194", + "page": 200 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "มีช่วงเวลาหนึ่งในช่วงการเจริญเติบโตของพืชซึ่งเรียกว่าช่วงวิกฤต (Critical Period) ซึ่งเมื่อเกิดการขาดน้ำแล้วจะทำให้ปริมาณผลผลิตลดลงมากที่สุด หรือทำให้คุณภาพผลผลิตลดลง หรือทั้งปริมาณและคุณภาพของผลผลิตลดลง", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "การขาดน้ำในช่วงวิกฤตจะมีผลต่อข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และธัญพืชต่าง ๆ ด้วยเหมือนกัน ถ้าพืชได้รับน้ำอย่างเพียงพอในระยะเริ่มต้นของการเจริญเติบโต ช่วงวิกฤตของข้าวสาลีคือ", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) เมื่อพืชงอกอย่างสมบูรณ์แล้วและเริ่มขยายตัวโตขึ้น การ", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขาดน้ำในช่วงนี้จะลดจำนวนรวงและจำนวน เมล็ดต่อรวง", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) ช่วงที่เริ่มออกดอก การขาดน้ำจะลดจำนวนเมล็ดต่อรวง", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) ในช่วงเริ่มต้นออกเมล็ด การขาดน้ำประกอบกับลมที่ร้อน", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "และแห้งแล้งจะทำให้การให้เมล็ดไม่ดีหรือเมล็ดลีบ", + "page": 200 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อพิจารณาองค์ประกอบทุกอย่างแล้วอาจแบ่งการกำหนดการให้น้ำเป็น", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ต้องการการให้น้ำบ่อยครั้ง จึงจะให้ผลผลิตสูง", + "page": 200 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) ไม่จำเป็นต้องให้น้ำบ่อยครั้ง", + "page": 200 + } + ] + }, + { + "page": 201, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p201-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 201 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) กลุ่มที่ต้องการให้น้ำบ่อยครั้ง มีสภาวะของพืช ดิน ภูมิอากาศและการจัดการเพาะปลูกดังนี้คือ(ก) พืช1. มีรากตื้น ไม่หนาแน่น และอัตราการแผ่ขยายต่ำ2. การเจริญเติบโตส่วนใหญ่อยู่ในช่วงที่ไม่มีฝน หรือช่วงที่มีการระเหยและคายน้ำมาก3. ผลผลิตที่ต้องการเป็น ลำต้น ใบ ดอก หรือ ผลสด(ข) ดิน1. ชั้นดินตื้น โครงสร้างของดินไม่ดีทำให้รากแผ่ขยายออกไปได้แคบและตื้น2. อัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดินต่ำ การระบายน้ำในดินไม่ดี และมีการถ่ายเทอากาศไม่ดี3. มีโรคที่เป็นอันตรายต่อรากพืชอยู่ในดิน4. ดินระบายน้ำออกมาให้พืชได้น้อยเมื่อใช้แรงดึงความชื้นต่ำ5. เป็นดินเค็ม และ/หรือน้ำชลประทานมีเกลือละลายอยู่เป็นปริมาณมาก6. มีปุ๋ยอยู่ในดินเป็นปริมาณมากหรือปุ๋ยส่วนใหญ่อยู่ในดินชั้นบน7. ดินมีอุณหภูมิสูงมาก และพืชมีรากตื้น", + "page": 201 + } + ] + }, + { + "page": 202, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p202-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 170, + "caption": "", + "page": 202 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. มีลักษณะที่ทำให้อัตราการระเหยและการคายน้ำสูง", + "page": 202 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p202-2.jpg", + "width": 489, + "height": 80, + "caption": "", + "page": 202 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ปลูกพืชตอนต้นฤดูแล้ง", + "page": 202 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ต้องการผลผลิตสูง ถึงแม้ว่าจะทำให้การเก็บเกี่ยวล่าช้าไปบ้างก็ยอม", + "page": 202 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. ราคาของผลผลิตขึ้นอยู่กับน้ำหนักสด หรือขนาดของส่วนที่เก็บเกี่ยว", + "page": 202 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) กลุ่มที่ไม่จำเป็นต้องให้น้ำบ่อยครั้งนัก มีสภาวะของพืช ดินภูมิอากาศ และการจัดเพาะปลูกดังนี้คือ(ก) พืช1. มีรากลึก แผ่กระจายอย่างหนาแน่น และมีอัตราการแผ่ขยายของรากสูง2. พืชมีความต้านทานต่อการขาดน้ำสูง3. การเจริญเติบโตส่วนใหญ่อยู่ในฤดูฝน หรือในช่วงที่มีการระเหยและการคายน้ำน้อย4. ผลผลิตที่ต้องการเป็นเมล็ดหรือผลแห้ง", + "page": 202 + } + ] + }, + { + "page": 203, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p203-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 203 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ข) ดิน1. ชั้นดินลึก โครงสร้างดี2. อัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดินพอเหมาะ การระบายน้ำและการถ่ายเทอากาศในดินดี3. ดินระบายน้ำออกมาให้พืชได้มากเมื่อใช้แรงดึงความชื้นต่ำ4. ดินและน้ำชลประทานมีเกลืออยู่น้อย5. มีปุ๋ยอยู่ในดินไม่มากนักและแผ่กระจายอยู่ตลอดความลึกของชั้นดิน6. น้ำใต้ดินอยู่ในระดับที่พืชสามารถดูดมาใช้ได้บ้าง(ค) ภูมิอากาศ1. มีอัตราการระเหยการคายน้ำต่ำ2. มีฝนตกในฤดูกาลเพาะปลูก(ง) การจัดการเพาะปลูก1. ปลูกและเจริญเติบโตในฤดูฝน และ/หรือในช่วงที่มีการระเหยและการคายน้ำน้อย2. ปลูกและเจริญเติบโตเต็มที่ก่อนถึงฤดูแล้ง3. ต้องการให้ผลผลิตแก่หรือสุกเร็วเพราะว่าตลาดกำลังต้องการ ถึงแม้ว่าคุณภาพและปริมาณจะด้อยกว่าปกติก็ยอม", + "page": 203 + } + ] + }, + { + "page": 204, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p204-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 204 + }, + { + "type": "h2", + "text": "5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ", + "page": 204 + }, + { + "type": "p", + "text": "การกำหนดการให้น้ำอาจพิจารณาได้จากลักษณะอาการของพืชที่ปลูก คุณสมบัติที่เกี่ยวข้องกับจำนวนความชื้นของดิน การคำนวณจากการใช้น้ำของพืช", + "page": 204 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.5.1 การกำหนดให้น้ำแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดินโดยการชั่งน้ำหนัก (Gravimetric Sampling)", + "page": 204 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ความชื้นในดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง จะหาได้จากสมการ", + "page": 204 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p204-2.jpg", + "width": 263, + "height": 135, + "caption": "", + "page": 204 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ PW = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง", + "page": 204 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p204-3.jpg", + "width": 640, + "height": 184, + "caption": "", + "page": 204 + } + ] + }, + { + "page": 205, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "199", + "page": 205 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) ความชื้นในดินเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร จะหาได้จากสมการ", + "page": 205 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p205-1.jpg", + "width": 249, + "height": 127, + "caption": "", + "page": 205 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ PV = ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร", + "page": 205 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p205-2.jpg", + "width": 653, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 205 + }, + { + "type": "p", + "text": "V = ปริมาตรของดินทั้งก้อน", + "page": 205 + }, + { + "type": "p", + "text": "(3) ความชื้นในดินในรูปของความลึกของน้ำต่อความลึกของดิน", + "page": 205 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้าทำการเก็บตัวอย่างดินในแปลงเป็นรูปทรงกระบอกเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร สูง 1 เมตร จากนั้นทำการแยกน้ำออกจากดินให้หมด แล้วนำไปเทลงในหลอดแก้วรูปทรงกระบอกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 15 เซนติเมตรเท่านั้น ถ้าได้น้ำในหลอดแก้วเท่ากับ 15 เซนติเมตร จะบอกได้ว่าดินมีความชื้น 15 เซนติเมตรต่อความลึกของดิน 2 เมตร หรือดินมีความชื้น 1.5 มิลลิเมตร ต่อเซนติเมตร ความจริงแล้ว การพูดถึงความชื้นในดินแบบนี้ก็คล้าย ๆกับที่กล่าวถึงในข้อ (2) ซึ่งจะพิสูจน์ให้เห็นจริงได้ด้วยรูป", + "page": 205 + } + ] + }, + { + "page": 206, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p206-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 170, + "caption": "", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความลึกของน้ำที่แยกออกจากดิน = d เมตร", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "π(X)2", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "d∴ ปริมาตรของน้ำที่แยกออกจากดิน (VW) =×", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลบ.ม.", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "4", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความสูงของแท่งตัวอย่างดิน", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "= D เมตร", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "π(X)2", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "×D∴ ปริมาตรของแท่งดินตัวอย่าง (v)", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "=", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลบ.ม.", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "4", + "page": 206 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p206-2.jpg", + "width": 987, + "height": 612, + "caption": "รูปที่ 6 ความสัมพันธ์ระหว่างความชื้นในรูปความลึกของน้ำต่อ", + "page": 206 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความลึกของดินกับเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร", + "page": 206 + } + ] + }, + { + "page": 207, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p207-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 558, + "caption": "", + "page": 207 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p207-2.jpg", + "width": 543, + "height": 652, + "caption": "", + "page": 207 + }, + { + "type": "p", + "text": "ในการชลประทานระดับแปลงนา", + "page": 207 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพของการชลประทานบนแปลงเพาะปลูกเป็นเปอร์เซ็นต์", + "page": 207 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำส ุทธิจะต้องให้แก่พืช", + "page": 207 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 100 x", + "page": 207 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำท ั้งหมดที่จะต้องให้แก ่พืช", + "page": 207 + } + ] + }, + { + "page": 208, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "202", + "page": 208 + }, + { + "type": "p", + "text": "การวัดจำนวนความชื้นของดินโดยการชั่งน้ำหนักเป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องดี แต่ก็มีข้อเสียที่ทำให้ไม่สามารถใช้ได้ทั่ว ๆ ไปอยู่หลายอย่าง คือ", + "page": 208 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ต้องใช้เวลาและแรงงานมาก กล่าวคือ ต้องออกไปเก็บ", + "page": 208 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างดินนำมาเข้าเตาอบ และคอยจนดินแห้งซึ่งจะต้องใช้เวลาอย่างน้อย 24 ชั่วโมง จึงจะได้คำตอบที่ต้องการ(2) ต้องการเครื่องมือหลายชิ้น เช่น สว่านเจาะเก็บตัวอย่าง", + "page": 208 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดิน กระป๋องเก็บตัวอย่าง เครื่องชั่งน้ำหนักและเตาอบเครื่องมือเหล่านี้บางชิ้นมีใช้เฉพาะในห้องทดลองเท่านั้น(3) ความละเอียดถูกต้องขึ้นอยู่กับกรรมวิธีในการเก็บ", + "page": 208 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่าง จำนวนตัวอย่าง ความสม่ำเสมอของเนื้อดินในพื้นที่เพาะปลูก และความชำนาญของผู้เก็บตัวอย่าง", + "page": 208 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.5.2 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน (Feel and Appearance)", + "page": 208 + } + ] + }, + { + "page": 209, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p209-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 209 + } + ] + }, + { + "page": 210, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "204", + "page": 210 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.5.3 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์", + "page": 210 + }, + { + "type": "p", + "text": "เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ที่นิยมใช้กันทั่ว ๆ ไปได้แก่", + "page": 210 + }, + { + "type": "p", + "text": "- Tensiometer", + "page": 210 + }, + { + "type": "p", + "text": "- Electrical Resistance Instrument", + "page": 210 + }, + { + "type": "p", + "text": "- Neutron Moisture Mater 1) Tensiometer เป็นเครื่องมือที่ใช้วัดแรงดึงความชื้นของดินที่อยู่ในสภาวะสมดุลย์กับน้ำในกระเปาะพรุน เมื่อรู้ความสัมพันธ์ระหว่างแรงดึงความชื้นของดินและจำนวนความชื้นในดินตงบริเวณจุดที่ตั้งTensiometer ก็จะทราบค่าจำนวนความชื้นในดิน ณ จุดนั้น", + "page": 210 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p210-1.jpg", + "width": 563, + "height": 726, + "caption": "รูปที่ 7Tensiometer", + "page": 210 + } + ] + }, + { + "page": 211, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "205", + "page": 211 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 5 ระดับความชื้นของดินที่ควรจะให้น้ำเพื่อให้ได้ผลผลิต", + "page": 211 + }, + { + "type": "p", + "text": "สูงสุด สำหรับพืชที่ปลูกในดินที่ลึกและมีการระบายน้ำดี", + "page": 211 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p211-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 1423, + "caption": "", + "page": 211 + } + ] + }, + { + "page": 212, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "206", + "page": 212 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ตารางที่ 5 ระดับความชื้นของดินที่ควรจะให้น้ำเพื่อให้ได้ผลผลิต", + "page": 212 + }, + { + "type": "p", + "text": "สูงสุด สำหรับพืชที่ปลูกในดินที่ลึกและมีการระบายน้ำดี(ต่อ)", + "page": 212 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p212-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 1010, + "caption": "", + "page": 212 + }, + { + "type": "p", + "text": "* ใช้ค่าน้อยเมื่อสภาพอากาศก่อให้เกิดการระเหยและการคายน้ำมาก และใช้ค่ามากเมื่อสภาพอากาศก่อให้เกิดการระเหยและการคายน้ำน้อย", + "page": 212 + } + ] + }, + { + "page": 213, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p213-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 659, + "caption": "", + "page": 213 + }, + { + "type": "p", + "text": "มิ.ย.", + "page": 213 + }, + { + "type": "p", + "text": "ส.ค.", + "page": 213 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก.ย.", + "page": 213 + }, + { + "type": "caption", + "text": "รูปที่ 8 การกำหนดการให้น้ำ โดยสังเกตจาก Tensiometerซึ่งฝังไว้", + "page": 213 + }, + { + "type": "p", + "text": "ที่ระยะ 30 ซม. และ 60 ซม.เมื่อดินที่ 30 ซม. ซึ่งมีรากอยู่หนาแน่นแห้ง แต่ที่ระดับ 60 ซม. ยังเปียกอยู่ก็ให้น้ำแต่น้อย (3-4 ชั่วโมง) เมื่อทั้งระดับ 30 ซม. และ 60 ซม. แห้งก็เพิ่มเวลาให้น้ำให้มากขึ้น (7 ชั่วโมง) เพื่อให้ดินเปียกตลอดความลึก", + "page": 213 + } + ] + }, + { + "page": 214, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p214-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 1116, + "caption": "รูปที่ 9 กราฟแสดงความสัมพันธ์ระหว่างแรงดึงความชื้นกับ", + "page": 214 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p214-2.jpg", + "width": 561, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 214 + } + ] + }, + { + "page": 215, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p215-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 215 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) Electrical Resistance Instrument เป็นเครื่องมือวัดความชื้นในดินแบบวัดแรงต้านไฟฟ้าของวัสดุพรุนซึ่งมีส่วนประกอบที่สำคัญคือ เครื่องวัดความต้านทานไฟฟ้าซึ่งสามารถแปลงค่าความต้านทานเป็นความชื้นในดินเรียกว่าSoil Moisture Meter และก้อนความต้านทาน (Resistance Block หรือ Bouyoucos Block) ดังแสดงในรูป ลักษณะของก้อนความต้านทานจะประกอบไปด้วยขั้วไฟฟ้า 2 ขั้ว แล้วห่อหุ้มด้วยวัสดุพรุน เช่น ปูนพลาสเตอร์ ไนล่อน หรือ ไฟเบอร์กลาส ซึ่งปัจจุบันใช้เครื่องมือทางด้านวงจรไฟฟ้าจะสะดวกกว่า", + "page": 215 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p215-2.jpg", + "width": 815, + "height": 892, + "caption": "รูปที่ 10Electrical Resistance Instrument", + "page": 215 + } + ] + }, + { + "page": 216, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p216-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 216 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) Neutron Moisture Meter เครื่องวัดความชื้นแบบวัดการแผ่กระจายของนิวตรอน Neutron Moisture Meter เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการกำหนดการใช้น้ำที่มีประสิทธิภาพยิ่งเพราะสามารถวัดความชื้นในดินได้สะดวกรวดเร็ว มีความคล่องตัวและแม่นยำสูงเครื่องมือชนิดนี้ประกอบด้วยส่วนสำคัญ ๆ 3 ส่วน คือสารกัมมันตภาพรังสี ซึ่งทำหน้าที่ เป็นตัวกระจายนิวตรอนเครื่องมือตรวจจับนิวตรอนช้า และเครื่องนับจำนวนนิวตรอนช้า ปัจจุบันได้มีการผลิตเครื่องมือดังกล่าวมากมายหลายแบบ แต่การทำงานของเครื่องมืออาศัยหลักเดียวกัน", + "page": 216 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p216-2.jpg", + "width": 1010, + "height": 519, + "caption": "", + "page": 216 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p216-3.jpg", + "width": 602, + "height": 82, + "caption": "รูปที่ 11Neutron Moisture Meter", + "page": 216 + } + ] + }, + { + "page": 217, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "211", + "page": 217 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.5.4 การกำหนดการให้น้ำแก่พืชโดยพิจารณาจากการให้น้ำของพืช", + "page": 217 + }, + { + "type": "p", + "text": "การคำนวณเพื่อต้องการทราบว่าเมื่อไรต้องให้น้ำแก่พืช หรือการกำหนดเวลาการให้น้ำแก่พืชได้นั้น จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่สำคัญดังต่อไปนี้", + "page": 217 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ความสามารถอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ของดิน(2) ความลึกของรากพืช(3) อัตราการใช้น้ำของพืช1) ความสามารถอุ้มน้ำของดิน ดังได้กล่าวมาแล้วว่าดินเปรียบเสมือนถังน้ำ หรือที่เก็บน้ำโดยธรรมชาติให้แก่รากพืชดินแต่ละชนิดก็มีความสามารถอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้แตกต่างกันพอจะกล่าวแยกเป็นสามกลุ่มใหญ่ ๆ คือ", + "page": 217 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p217-1.jpg", + "width": 1025, + "height": 282, + "caption": "", + "page": 217 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) ความลึกของรากพืช เป็นสิ่งสำคัญในการกำหนดความลึกของดินที่จะให้น้ำ และใช้คำนวณหาปริมาณน้ำทั้งหมดที่ดินจะเก็บไว้ให้พืชใช้ได้สูงสุด", + "page": 217 + } + ] + }, + { + "page": 218, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p218-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 218 + } + ] + }, + { + "page": 219, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p219-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) อัตราการใช้น้ำของพืช พืชแต่ละชนิดมีความต้องการใช้น้ำไม่เท่ากันทุกระยะของการเจริญเติบโตในระยะเริ่มแรกของการเจริญ พืชจะใช้น้ำเป็นปริมาณน้อยและใช้มากที่สุดเมื่อถึงระยะออกดอก การเกิดเป็นเมล็ดหรือติดผล และต้องการน้ำน้อยที่สุด", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "จะรู้ได้อย่างไรว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใด", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อรู้ว่าถึงกำหนดเวลาให้น้ำแก่พืชแล้ว และอยากจะรู้ว่า ควรให้น้ำครั้งละเท่าใดนั้นก็จะพิจารณาได้เป็น 2 แนวทางคือ", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) พิจารณาจากความสามารถอุ้มน้ำของดิน ว่าน้ำพร่องลงไปมากน้อยเพียงใด ปกติก่อนให้น้ำจะยอมให้พร่องลงได้ประมาณ50% ของความสามารถอุ้มน้ำได้เต็มที่ในเขตรากพืชดังนั้น ปริมาณน้ำที่เราจะต้องให้จริง จะมีค่าดังนี้", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำท ี่ยอมให้พืชใช้(มมม.", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ =", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "x 100", + "page": 219 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพของการให้น้ำ(%)", + "page": 219 + } + ] + }, + { + "page": 220, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p220-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 220 + } + ] + }, + { + "page": 221, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p221-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 221 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างการกำหนดการให้น้ำ", + "page": 221 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่าง1 ในการเก็บตัวอย่างดินเพื่อหาความถ่วงจำเพาะปรากฏของดินมีข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 221 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขนาดวงแหวน เส้นผ่าศูนย์กลาง 5.5 เซนติเมตร สูง 6 เซนติเมตร น้ำหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 40 กรัม", + "page": 221 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำหนักดินแห้งหลังอบรวมน้ำหนักวงแหวนและกระป๋องเก็บตัวอย่าง 240 กรัม", + "page": 221 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p221-2.jpg", + "width": 869, + "height": 708, + "caption": "", + "page": 221 + } + ] + }, + { + "page": 222, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p222-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 2 ในการหาความในดินในแปลงเพาะปลูกแปลงหนึ่งซึ่งเนื้อดินเป็นดินร่วน โดยใช้สว่านเจาะเก็บ", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างดิน ปรากฏว่ามีข้อมูลดังต่อไปนี้", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำหนักของกระป๋องเก็บตัวอย่าง = 17 กรัม", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำหนักดินเปียกรวมน้ำหนักกระป๋อง = 125 กรัม", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำหนักดินแห้งรวมน้ำหนักกระป๋อง = 105 กรัม", + "page": 222 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p222-2.jpg", + "width": 647, + "height": 124, + "caption": "", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื่นในดิน = 20 x 100 = 18.5 โดยน้ำหนักของดินแห้ง", + "page": 222 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p222-3.jpg", + "width": 773, + "height": 123, + "caption": "", + "page": 222 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นเป็นเปอร์เซ็นต์โดยปริมาตร (PV)", + "page": 222 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p222-4.jpg", + "width": 849, + "height": 670, + "caption": "", + "page": 222 + } + ] + }, + { + "page": 223, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p223-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 3 จงหาความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ความชื้นชลประทาน", + "page": 223 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p223-2.jpg", + "width": 186, + "height": 49, + "caption": "", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นของดินก่อนการให้น้ำ = 8.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่ Field Capacity = 21.0 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักดินแห้ง", + "page": 223 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p223-3.jpg", + "width": 631, + "height": 50, + "caption": "", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความถ่วงจำเพาะปรากฏของดิน = 1.20", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีทำ ความชื้นที่จะต้องให้แก่ดินเพื่อให้ดินมีความชื้นที่ชลประทาน (Field Capacity)", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 21.0 – 8.5 = 11.5 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง", + "page": 223 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p223-4.jpg", + "width": 502, + "height": 557, + "caption": "", + "page": 223 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น จะต้องให้น้ำแก่ดิน 12.42 เซนติเมตร ดินจึงมีความชื้นที่ความชื้นชลประทานตลอดความลึกของเขตราก0.90 เมตร", + "page": 223 + } + ] + }, + { + "page": 224, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p224-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 4 จากการตรวจสอบความชื้นในเขตรากพืชของแปลงปลูกอ้อย ซึ่งมีเนื้อที่ 100 ไร่ พบว่ามีความชื้น", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "อยู่เพียง 14 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้ง และจากการวิเคราะห์ดินในแปลงพบว่าเนื้อดินเป็น", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "แบบดินร่วน ซึ่งมีค่าความถ่วงจำเพาะปรากฏเท่ากับ 1.45 ค่าความชื้นชลประทานและความชื้นที่จุด", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "เหี่ยวเฉาถาวร เท่ากับ 20 และ 10 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนักของดินแห้งตามลำดับกำหนดว่ารากต้นอ้อย", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "60 เซนติเมตร ความชื้นที่จุดวิกฤตมีค่าเท่ากับ 40 เปอร์เซ็นต์ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ ถามว่า", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำแก่พืชได้หรือยัง ถ้าถึงเวลาที่ต้องให้น้ำได้แล้ว ถามว่า จะต้องสูบน้ำจากแม่น้ำ", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพื่อส่งให้กับแปลงปลูกอ้อยทั้ง 100 ไร่ เป็นเวลานานเท่าใดถ้าประสิทธิภาพในการชลประทานบน", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "แปลงเพาะปลูกเท่ากับ 70% และประสิทธิภาพในการส่งน้ำเท่ากับ 60% และปั๓มมีอัตราการสูบน้ำได้", + "page": 224 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p224-2.jpg", + "width": 223, + "height": 126, + "caption": "", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "(1) ตรวจสอบดูว่าถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำได้หรือยังโดยพิจารณาดูว่าความชื้นในดินซึ่งเท่ากับ", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "14เปอร์เซ็นต์ โดยน้ำหนักของดินแห้งลดลงถึงจุดวิกฤตหรือยัง ถ้าถึงจุดวิกฤตก็แสดงว่าควรให้น้ำได้", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้ = 20 – 10 = 10% โดยน้ำหนักของดินแห้ง", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่จุดวิกฤต", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 40% ของความชื้นที่พืชดูดเอาไปใช้ได้", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือ ความชื้นที่จุดวิกฤต = 10 + 0.4 (10)% โดยน้ำหนักของดินแห้ง", + "page": 224 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p224-3.jpg", + "width": 625, + "height": 50, + "caption": "", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ ถึงเวลาที่จะต้องให้น้ำได้แล้วเพราะความชื้นในแปลงปลูกอ้อยลดลงถึงจุดวิกฤตพอดี", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "(2) หาจำนวนน้ำที่จะต้องสูบขึ้นจากแม่น้ำเพื่อส่งให้กับแปลงปลูกอ้อย", + "page": 224 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความชื้นที่จะต้องให้แก่ต้นอ้อย = ความชื้นชลประทาน", + "page": 224 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p224-4.jpg", + "width": 611, + "height": 197, + "caption": "", + "page": 224 + } + ] + }, + { + "page": 225, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p225-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "6ความลึกของน้ำที่จะต้องให้แก่อ้อย =", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "ซม. ×.145×60", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 225 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p225-2.jpg", + "width": 427, + "height": 49, + "caption": "", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": ".522ปริมาณน้ำสุทธิที่จะต้องหามาให้แก่ข้าวโพด = ×100×1600ลบ.เมตร", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "100", + "page": 225 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p225-3.jpg", + "width": 617, + "height": 50, + "caption": "", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "8352ปริมาณน้ำที่จะต้องสูบจากแม่น้ำ", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "= 19885.7 ลบ.เมตร", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "6.0×7.0", + "page": 225 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p225-4.jpg", + "width": 498, + "height": 81, + "caption": "", + "page": 225 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ จะต้องสูบน้ำจากแม่น้ำเป็นเวลา 100 ชั่วโมง จึงจะพอกับความต้องการของอ้อยในพื้นที่ 100 ไร่", + "page": 225 + } + ] + }, + { + "page": 226, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p226-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างที่ 5 การคำนวณหาว่าเมื่อไรควรให้น้ำแก่พืช", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "บ่อสูบ D21 พื้นที่ดินมีลักษณะส่วนใหญ่เป็นดินร่วน คือ เนื้อปานกลาง พื้นที่ปลูกเป็นถั่วเหลือง และ", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฝ้ายถั่วเหลืองปลูกได้ 4 สัปดาห์แล้ว สำหรับฝ้ายปลูกได้ 6 สัปดาห์ อยากทราบว่าเมื่อให้ถั่วเหลืองและ", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ฝ้ายเต็มที่แล้ว เมื่อวันที่ 7 พฤษภาคม จะต้องให้น้ำครั้งต่อไปเมื่อไร", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการคำนวณ สำหรับถั่วเหลืองการดำเนินการตามขั้นตอนดังต่อไปนี้", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นแรก พิจารณาลักษณะเนื้อดินเพื่อหาข้อมูลความสามารถในการอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ สำหรับในพื้นที่ที่บ่อสูบ", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "D 21 เนื้อดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วน", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากตาราง ดินร่วนอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ 1.2 มม. ต่อรากลึก 1 ซม.", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 2 พิจารณาความลึกของรากถั่วเหลือง สัปดาห์ 4 มีรากลึกประมาณ 50 ซม.", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 3 คำนวณความสามารถอุ้มน้ำของดินในเขตรากของถั่วเหลือง", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความสามารถอุ้มน้ำได้ทั้งหมด = จากขั้นที่ (1) x ขั้นที่ (2)", + "page": 226 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p226-2.jpg", + "width": 662, + "height": 49, + "caption": "", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 4 กำหนดให้พืชใช้น้ำจากดินที่อุ้มไว้ได้ทั้งหมดเพียงครึ่งเดียว (ให้น้ำพร่องน้ำได้ 50% ของน้ำที่เป็น", + "page": 226 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p226-3.jpg", + "width": 188, + "height": 50, + "caption": "", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ยอมให้พืชเอาน้ำไปใช้ได้ = ขั้นที่ (3) ÷ 2", + "page": 226 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p226-4.jpg", + "width": 521, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 5 หาอัตราการใช้น้ำเฉลี่ยสูงสุดของถั่วเหลือง จากตารางที่ 1 คือ 4 มม./วัน", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 6 หาว่าถั่วเหลืองใช้น้ำได้กี่วันจึงพอดี ต้องให้ใหม่", + "page": 226 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p226-5.jpg", + "width": 666, + "height": 150, + "caption": "", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ ฉะนั้น เพื่อความสะดวกในการให้น้ำ สำหรับถั่วเหลืองอาจจะให้น้ำทุก ๆ 7 วัน หรือสัปดาห์ละครั้งก็ได้", + "page": 226 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น ต้องให้น้ำครั้งต่อไปวันที่ 15 พฤษภาคม", + "page": 226 + } + ] + }, + { + "page": 227, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p227-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 141, + "caption": "", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นแรก จากตาราง ดินร่วนอุ้มน้ำให้พืชใช้ได้ 1.2 มม./ซม.", + "page": 227 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p227-2.jpg", + "width": 408, + "height": 51, + "caption": "", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 3 สามารถอุ้มน้ำได้ทั้งหมด = ขั้นที่ (1) x ขั้นที่ (2)", + "page": 227 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p227-3.jpg", + "width": 676, + "height": 50, + "caption": "", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 4 ยอมให้พืชเอาไปใช้ได้", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "= ขั้นที่ (3) ÷ 2", + "page": 227 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p227-4.jpg", + "width": 623, + "height": 80, + "caption": "", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 5 จากตารางอัตราการใช้น้ำเฉลี่ยสูงสุดคือ 3 มม./วัน", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขั้นที่ 6 จำนวนวันที่ใช้น้ำได้", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "= ขั้นที่ (4) ÷ ขั้นที่ (5)", + "page": 227 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p227-5.jpg", + "width": 605, + "height": 80, + "caption": "", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ ฉะนั้น เพื่อความสะดวกในการกำหนดการให้น้ำสำหรับฝ้าย อาจจะให้น้ำทุก ๆ 14 วัน หรือ", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "2 สัปดาห์ ให้น้ำครั้ง เป็นต้น ดังนั้น จะต้องให้น้ำครั้งต่อไปวันที่ 22 พฤษภาคม", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้าจะรู้ได้อย่างไรว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใด", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อรู้ว่าถึงกำหนดเวลาให้น้ำแก่พืชแล้ว และอยากจะรู้ว่าควรให้น้ำครั้งละเท่าใดนั้นก็จะพิจารณาได้เป็น 2 แนวทางคือ", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. พิจารณาจากความสามารถอุ้มน้ำของดิน ว่าน้ำพร่องลงไปมากน้อยเพียงใด ปกติก่อนให้น้ำจะ", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ยอมให้พร่องลงได้ประมาณ 50% ของความสามารถอุ้มน้ำได้เต็มที่ในเขตรากพืช ฉะนั้น เมื่อถึง", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "กำหนดการให้น้ำเราก็ให้น้ำเท่ากับจำนวนที่น้ำพร่องลงไป เช่น ดังตัวอย่างที่ 1 ที่ได้คำนวณแล้ว", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ว่ายอมให้ถั่วเหลืองใช้น้ำจากดินได้ 50% เท่ากับ 30 มม. แต่การคิดปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้พืช", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "เราจะต้องเผื่อน้ำที่มีการสูญเสียไว้ด้วย เช่น ไหลซึมลงเกินเขตรากพืชและไหลออกไปจากแปลงไป", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "การสูญเสียทั้งสองอย่างนี้บางทีเราก็เรียกว่า ประสิทธิภาพการให้น้ำ เช่น มีการสูญเสียน้ำไปร้อย", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ละ 35 ของน้ำที่จะต้องเติมให้ดิน หรือสูญเสีย 35% เพราะฉะนั้นประสิทธิภาพของการให้น้ำก็จะ", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "เป็น 100 – 35 = 65% เป็นต้น", + "page": 227 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น ปริมาณน้ำที่เราจะต้องให้จริง จะมีค่าดังนี้", + "page": 227 + } + ] + }, + { + "page": 228, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p228-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำท ี่ยอมให้พืชใช้(มมม.", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ =", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "x 100", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพของการให้น้ำ(%)", + "page": 228 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p228-2.jpg", + "width": 683, + "height": 135, + "caption": "", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือถ้าต้องการคิดเป็นปริมาตรว่า กี่ลูกบาศก์เมตรต่อพื้นที่ 1 ไร่ ก็สามารถคำนวณได้โดยคูณด้วย 1.6ดังนี้", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ (มม.)", + "page": 228 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p228-3.jpg", + "width": 621, + "height": 124, + "caption": "", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. พิจารณาจากปริมาณน้ำที่พืชใช้สูงสุดเฉลี่ยในช่วงนั้น แต่ถ้าเราไม่มั่นใจก็จะใช้จากการประเมิน", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ค่าสูงสุดที่พืชใช้ เช่น พืชไร่ที่ปลูกฤดูแล้ง ใช้น้ำวันละ 5 มม. รวมการสูญเสียต่าง ๆ แล้วสำหรับ", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "พืชไร่ที่ปลูกฤดูฝนใช้น้ำวันละประมาณ 5 มม. รวมการสูญเสียต่าง ๆ แล้ว ถ้าเรากำหนดให้น้ำแก่", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "พืช 7 วัน ให้น้ำครั้ง เราก็สามารถคำนวณได้ว่าจะต้องให้น้ำครั้งละเท่าไร โดย", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = อัตราการใช้น้ำของพืช (มม./วัน) x จำนวนวันที่ให้ครั้งหนึ่ง", + "page": 228 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p228-4.jpg", + "width": 130, + "height": 51, + "caption": "", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้น ปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้ = 6 x 7 = 42 มม.", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 42 = 67.2 ม.3/ไร่", + "page": 228 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p228-5.jpg", + "width": 921, + "height": 52, + "caption": "", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับพืชไร่ที่ปลูกฤดูฝน", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำที่จะต้องส่งให้ = 5 x 7 = 35 มม.", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ", + "page": 228 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 35 = 56 ม.3/ไร่", + "page": 228 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p228-6.jpg", + "width": 921, + "height": 51, + "caption": "", + "page": 228 + } + ] + }, + { + "page": 229, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p229-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับข้าวปลูกในฤดูแล้ง ใช้น้ำเฉลี่ยวันละ 9 มม.", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = 9 x 7 = 63 มม.", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 63 = 100.8 ม.3/ไร่", + "page": 229 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p229-2.jpg", + "width": 921, + "height": 51, + "caption": "", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับข้าวปลูกในฤดูฝนข้าวใช้น้ำเฉลี่ยวันละ 7.5", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตอบ", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณน้ำที่ต้องส่งให้ = 7.5 x 7 = 52.5 มม.", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือคิดเป็นปริมาณต่อไร่ได้คือ", + "page": 229 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาตรน้ำที่ต้องส่งให้ = 1.6 x 52.5 = 84 ม.3/ไร่", + "page": 229 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p229-3.jpg", + "width": 921, + "height": 52, + "caption": "", + "page": 229 + } + ] + }, + { + "page": 230, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p230-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 222, + "caption": "", + "page": 230 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 6", + "page": 230 + }, + { + "type": "h2", + "text": "6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการให้น้ำชลประทาน เป็นวิธีการควบคุมบังคับน้ำชลประทานที่แปลงปลูกพืชด้วยวิธีต่าง ๆ เพื่อให้ดินมีโอกาสดูดซับน้ำไว้ได้ในปริมาณความลึกของน้ำที่พืชต้องการ และปริมาณความลึกของน้ำที่ดินดูซับไว้ได้ดังนี้ จะต้องมีความสม่ำเสมอเท่าเทียมกันตลอดทั่วทั้งแปลง โดยมีการสูญเสียน้ำชลประทานน้อยที่สุด", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "การพิจารณาในเรื่องวิธีการให้น้ำชลประทานขึ้นอยู่กับเกณฑ์ที่สำคัญ 3 ประการ คือ", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ความพอเพียง (Adequacy) ของน้ำตามที่พืชต้องการ", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ความสม่ำเสมอ (Uniformity) ของการแผ่กระจายน้ำ", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "- ประสิทธิภาพ (Efficiency) ของการให้น้ำชลประทานนั้น", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการให้น้ำชลประทานมีหลายรูปแบบ และนิยมแบ่งออกเป็น3 ประเภทใหญ่ คือ", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. วิธีการให้น้ำชลประทานแบบปล่อยท่วมบนผิวดิน", + "page": 230 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Flooding surface irrigation method) เช่น แบบไหล", + "page": 230 + } + ] + }, + { + "page": 231, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p231-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 231 + }, + { + "type": "p", + "text": "ท่วมเป็นผืนยาว (Border irrigation), แบบขังท่วมเป็นอ่างกักน้ำ (Basin irrigation) 2. วิธีการให้น้ำชลประทานโดยให้ดินดูดซึมทางใต้ผิวดิน (Sub-surface irrigation method) เช่น แบบร่องคู (Furrow irrigation) 3. วิธีการให้น้ำชลประทานเหนือผิวดิน (Over-surface irrigation method) เช่น แบบฉีดฝอย (Sprinkler irrigation), แบบน้ำหยด (Trickle or Drip irrigation) เป็นต้น", + "page": 231 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการให้น้ำนั้นมักจะเรียกตามลักษณะอาการที่ให้น้ำแก่พืชชึ่งอาจแบ่งออกเป็น 4 แบบใหญ่ ๆ ด้วยกัน คือ", + "page": 231 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. การให้น้ำทางผิวดิน (Surface irrigation) 2. การให้น้ำแบบฉีดฝอย (Sprinkler irrigation) 3. การให้น้ำแบบน้ำหยด (Trickle or Drip irrigation) 4. การให้น้ำแบบใต้ผิวดิน (Sub-surface irrigation)", + "page": 231 + } + ] + }, + { + "page": 232, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p232-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 232 + } + ] + }, + { + "page": 233, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "227", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อดีและข้อเสียของการให้น้ำทางผิวดิน (Surface irrigation)", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำทางผิวดินนี้รู้จักกันมานานหลายศตวรรษแล้วปัจจุบันก็ยังเป็นที่นิยมใช้กันอยู่ทั่วไปเพราะการให้น้ำแบบนี้มีข้อดีหลายอย่าง ซึ่งพอสรุปได้ดังต่อไปนี้คือ", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) สามารถใช้ได้กับดินและพืชทุกชนิด2) มีความคล่องตัวสูง3) ค่าลงทุนถูกเมื่อเปรียบเทียบกับการให้น้ำแบบอื่น ๆ", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้ให้น้ำไหลไปบนผิวดินโดยอาศัย", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "แรงดึงดูดของโลก4) ไว้วางใจได้5) เมื่อมีการออกแบบและให้น้ำที่เหมาะสม", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับข้อเสียของการให้น้ำทางผิวดินก็มี", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ต้องการการปรับพื้นที่ให้เรียบร้อยและมีความลาดเท", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "สม่ำเสมอ2) อาจเกิดการกัดเซาะ (Erosion) ขึ้นได้ในกรณีที่มีความลาด", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "เทของพื้นที่ชันมาก3) คันดินและคูส่งน้ำอาจเป็นสิ่งกีดขวางการทำงานของ", + "page": 233 + }, + { + "type": "p", + "text": "เครื่องจักรกลเกษตร4) อาจก่อให้เกิดปัญหาเรื่องการระบายน้ำขึ้นได้ง่าย", + "page": 233 + } + ] + }, + { + "page": 234, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p234-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 234 + }, + { + "type": "p", + "text": "5) ต้องการผู้ที่มีความรู้ในวิธีการให้น้ำดีพอสมควรจึงจะ", + "page": 234 + }, + { + "type": "p", + "text": "สามารถให้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพได้", + "page": 234 + }, + { + "type": "p", + "text": "6) ส่วนมากต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก", + "page": 234 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.1 วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนยาว (Graded Border Method)", + "page": 234 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำโดยวิธีนี้ทำโดยเปิดให้น้ำเข้าไปท่วมผิวดินในแปลงโดยมีคันดินขนาดเล็กสองคันซึ่งมีแนวตรงและขนานกันคอยควบคุมให้น้ำท่วมอยู่ในพื้นที่ที่ต้องการให้น้ำ พื้นที่ระหว่างคันดินจะมีความลาดเทไปในแนวเดียวกับคันดิน และไม่มีหรือมีความลาดเทในแนวตั้งฉากกับคันดินน้อยมาก", + "page": 234 + } + ] + }, + { + "page": 235, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p235-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 235 + } + ] + }, + { + "page": 236, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p236-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 236 + } + ] + }, + { + "page": 237, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p237-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 594, + "caption": "รูปที่ 1Surface irrigation (Border irrigation)", + "page": 237 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การให้น้ำแบบนี้เหมาะสำหรับพืชที่ปลูกต้นชิดกันหรือพืชที่ปลูกโดยการหว่านเมล็ดยกเว้นพืชที่จะต้องมีน้ำขังอยู่ในแปลง", + "page": 237 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p237-2.jpg", + "width": 91, + "height": 83, + "caption": "", + "page": 237 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) การให้น้ำวิธีนี้จะให้ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง2) ต้องการแรงงานในการให้น้ำไม่มากนัก3) ความกว้างของแปลงอาจจะออกแบบให้มีขนาดพอเหมาะ", + "page": 237 + }, + { + "type": "p", + "text": "กับเครื่องจักรกลเกษตรได้4) ถ้าหากจำเป็นจะต้องมีการระบายน้ำออกจากแปลงก็จะ", + "page": 237 + }, + { + "type": "p", + "text": "สามารถระบายออกได้รวดเร็ว", + "page": 237 + } + ] + }, + { + "page": 238, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p238-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) พื้นที่จะต้องเรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอ2) ค่าปรับพื้นที่สำหรับพื้นที่บางแห่งอาจจะสูงมากจนไม่", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "สามารถที่จะให้น้ำวิธีนี้ได้3) อัตราการส่งน้ำที่ได้รับจากโครงการชลประทานจะต้องมาก", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "พอ4) พืชต้นเล็ก ๆ อาจจะได้รับความเสียหายในขณะที่ให้น้ำ5) ดินบางชนิดอาจเกิดการแตกระแหงหลังจากมีน้ำท่วมผิวดิน", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "แล้ว6) ไม่สามารถให้น้ำครั้งละน้อย ๆ (น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร) ได้", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "อย่างมีประสิทธิภาพ", + "page": 238 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.2 วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ (Level Border Method)", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำวิธีนี้จะให้น้ำท่วมแปลงเพาะปลูกซึ่งราบหรือค่อนข้างราบและมีคันดินล้อมรอบอยู่ อัตราการให้น้ำจะต้องสูงเพื่อให้น้ำแผ่ออกไปท่วมทั่วทั้งแปลงในระยะเวลาอันสั้น วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ(Level Border) นี้บางครั้งเรียกว่าท่วมเป็นอ่าง (Basin)", + "page": 238 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีอัตราการซึมขนาดปานกลางจนถึงขนาดต่ำ", + "page": 238 + } + ] + }, + { + "page": 239, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p239-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) สามารถปลูกพืชได้หลายชนิดโดยไม่ต้องมีการเปลี่ยนแปลง", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "การออกแบบ วางผัง หรือวิธีการให้น้ำต่างไปจากเดิมมาก", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "นัก2) แปลงดังกล่าวสามารถใช้ชะล้างเกลือในดินโดยไม่ต้องมีการ", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก่อสร้างเพิ่มเติม หรือเปลี่ยนแปลงวิธีการให้น้ำแต่อย่างใด3) ไม่มีการสูญเสียน้ำเนื่องจากไหลออกจากพื้นที่เพาะปลูก", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทางด้านท้ายแปลง (Run off) 4) สามารถใช้ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกได้อย่างมี", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพ5) ไม่จำเป็นต้องใช้ผู้ที่มีความชำนาญก็สามารถให้น้ำอย่างมี", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประสิทธิภาพได้6) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง", + "page": 239 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p239-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ต้องการอัตราการให้น้ำสูงมาก สูงกว่าแบบให้น้ำท่วมเป็น", + "page": 239 + }, + { + "type": "p", + "text": "ผืนยาว2) จะต้องปรับพื้นที่ให้ราบและสม่ำเสมอกันตลอดทั้งแปลง3) คันดินที่ล้อมรอบต้องสูงพอที่จะไม่ให้น้ำล้นออกจากแปลง", + "page": 239 + } + ] + }, + { + "page": 240, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p240-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 240 + }, + { + "type": "p", + "text": "4) บนพื้นที่ที่มีความลาดเทมากจะต้องทำแปลงเป็นขั้นบันได", + "page": 240 + }, + { + "type": "p", + "text": "และอาจจำเป็นต้องมีอาคารชลประทานอื่นอีก5) ในเขตที่มีฝนตกชุกจะต้องมีการจัดระบบระบายน้ำฝนออก", + "page": 240 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากแปลงให้ทันเวลาด้วย6) ในพื้นที่ที่มีลมพัดเร็วกว่า 25 ถึง 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง7) จะต้องคอยควบคุมระดับดินในแปลงให้อยู่ในแนวราบอยู่", + "page": 240 + }, + { + "type": "p", + "text": "เสมอ", + "page": 240 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p240-2.jpg", + "width": 1008, + "height": 497, + "caption": "รูปที่ 2 การให้น้ำท่วมเป็นผืนราบ (Level Border)", + "page": 240 + } + ] + }, + { + "page": 241, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "235", + "page": 241 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.3 วิธีให้น้ำท่วมเป็นผืนตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour", + "page": 241 + }, + { + "type": "p", + "text": "Levee Method)", + "page": 241 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำวิธีนี้ดัดแปลงมาจากแบบท่วมเป็นผืนราบ (Level Border) โดยการเปลี่ยนแนวคันดินให้มาอยู่.ในแนวเส้นขอบเนิน(Contour Lines) การให้น้ำแก่แปลงจะต้องให้ด้วยอัตราที่มากกว่าอัตราการซึมผ่านผิวดินโดยให้น้ำนั้นแผ่กระจายออกไปปกคลุมพื้นที่ในแปลงทั้งหมดในระยะเวลาอันสั้น และปล่อยให้น้ำซึมลงไปในดินจนกระทั้งได้ความลึกตามที่ต้องการ ถ้าหากเป็นพืชที่ไม่ใช่ข้าวก็จะระบายน้ำออกหลังจากที่ให้น้ำตามที่ต้องการแล้ว", + "page": 241 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การที่จะเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้ให้ได้ผลดีนั้น พื้นที่ควรจะเป็นดินที่มีเนื้อดินขนาดปานกลางถึงดินที่มีเนื้อละเอียด และมีอัตราการซึมผ่านผิวดินเฉลี่ยไม่เกิน 12 มิลลิเมตรต่อชั่วโมงสำหรับข้าวซึ่งจะต้องมีน้ำขังอยู่ตลอดเวลาดินควรจะมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้ (Permeability) ไม่เกิน 4 มิลลิเมตรต่อวันหรือมีชั้นดินที่น้ำซึมผ่านได้ยากอยู่ใต้ระดับเขตราก พื้นที่ควรจะเรียบสม่ำเสมอและมีความลาดเทไม่เกิน 1 เปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าหากมีความลาดเทไม่เกิน 0.5 เปอร์เซ็นต์จะได้ขนาดแปลงที่ดีกว่า", + "page": 241 + } + ] + }, + { + "page": 242, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p242-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) สามารถให้น้ำได้อย่างสม่ำเสมอ ประสิทธิภาพในการให้น้ำ", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "สูง2) ถึงแม้ว่าจะต้องมีการระบายน้ำส่วนที่เกินออกจากแปลง แต่", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก็สามารถนำมาใช้ในแปลงถัดมาที่อยู่ต่ำกว่าได้3) สามารถจะใช้น้ำฝนที่ตกลงมาบนพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "ซึ่งจะช่วยลดความต้องการน้ำชลประทานลงได้มาก4) สามารถติดตั้งระบบระบายน้ำผิวดินโดยไม่ต้องลงทุนเพิ่มขึ้น", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "อีกมาก เพราะอาจจะใช้คูส่งน้ำเป็นคูระบายน้ำได้ด้วย5) ต้องการแรงงานในการให้น้ำไม่มากนักเมื่อเปรียบเทียบกับ", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำทางผิวดินวิธีอื่น ๆ6) การให้น้ำและควบคุมน้ำทำได้ไม่ยาก จึงไม่จำเป็นที่จะต้อง", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "ใช้ผู้ที่มีความชำนาญในการให้น้ำดี7) ถ้าหากว่ามีการปรับพื้นที่ไม่มากนัก ค่าลงทุนครั้งแรกจะต่ำ", + "page": 242 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อเปรียบเทียบกับแบบอื่น ๆ8) มีอาคารชลประทานน้อยพอ ๆ กับวิธีอื่น ๆ", + "page": 242 + } + ] + }, + { + "page": 243, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p243-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 243 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) วิธีนี้ไม่เหมาะสำหรับดินที่มีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้", + "page": 243 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Permeability) ขนาดปานกลางถึงดินที่มีความสามารถให้", + "page": 243 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำซึมผ่านได้สูง2) ไม่สามารถให้น้ำครั้งละน้อย ๆ (น้อยกว่า 50 มิลลิเมตร) ได้", + "page": 243 + }, + { + "type": "p", + "text": "อย่างมีประสิทธิภาพ3) ต้องการอัตราการให้น้ำสูง4) น้ำชลประทานจะต้องมีคุณภาพดี5) ต้องการการปรับพื้นที่บ้างเพื่อให้สามารถให้น้ำได้อย่าง", + "page": 243 + }, + { + "type": "p", + "text": "สม่ำเสมอ6) ไม่เหมาะสำหรับพืชที่จะเสียหายเมื่อมีน้ำท่วมราก7) ต้นพืชและคันดินอาจจะได้รับความเสียหายจากคลื่น8) การระบายน้ำที่เหลือจากแปลงหนึ่งไปเข้าอีกแปลงหนึ่งอาจ", + "page": 243 + }, + { + "type": "p", + "text": "ก่อให้เกิดการแพร่ขยายโรคพืช และวัชพืชบางชนิดได้ง่าย", + "page": 243 + } + ] + }, + { + "page": 244, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p244-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 677, + "caption": "รูปที่ 3 การให้น้ำท่วมเป็นผืนตามแนวเส้นขอบเนิน", + "page": 244 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p244-2.jpg", + "width": 404, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 244 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.4 วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน(Contour Ditch", + "page": 244 + }, + { + "type": "p", + "text": "Method)", + "page": 244 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน เป็นการให้น้ำท่วมผิวดินแบบที่มีการควบคุมแบบหนึ่ง โดยการให้น้ำไหลล้นจากร่องน้ำเล็ก ๆ ซึ่งอยู่ในแนวขนานกับเส้นขอบเนิน", + "page": 244 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับพืชที่ปลูกต้นชิดกันทุกชนิด พืชที่ปลูกแล้วไม่ต้องมีการพรวนดินหรือยกร่องอีก ยกเว้นข้าวซึ่งจะต้องให้มีน้ำขังอยู่เกือบตลอดเวลา", + "page": 244 + } + ] + }, + { + "page": 245, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p245-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ค่าลงทุนต่ำ2) ต้องการการปรับพื้นที่บ้างเล็กน้อยในกรณีที่ผิวดินไม่เรียบ3) สำหรับพืชที่ปลูกตลอดปี คูให้น้ำเหล้านี้อาจจะกลบเสียก่อน", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทำการเก็บเกี่ยว การเก็บเกี่ยวก็จะสะดวกขึ้น", + "page": 245 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p245-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) โดยทั่ว ๆ ไปแล้วประสิทธิภาพในการให้น้ำค่อนข้างต่ำ แต่", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "ถ้าให้น้ำอย่างระมัดระวังอาจจะให้ประสิทธิภาพสูง 50 ถึง", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "65 เปอร์เซ็นต์2) ถ้าหากอัตราการส่งน้ำที่ได้รับจากคูส่งน้ำน้อย การให้น้ำจะ", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "ทำได้ยากขึ้น3) ระยะระหว่างคูให้น้ำอาจจะแตกต่างกันได้มากในกรณีที่", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความลาดเทของพื้นที่ไม่สม่ำเสมอ4) ในกรณีที่คูเข้ามาชิดกันและแนวไม่ขนานกัน การใช้เครื่อง", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "เก็บเกี่ยวจะยากขึ้น5) พืชต้นเล็ก ๆ อาจจะได้รับความเสียหายถ้าดินนั้น", + "page": 245 + }, + { + "type": "p", + "text": "แตกระแหงหลังจากให้น้ำ", + "page": 245 + } + ] + }, + { + "page": 246, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p246-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 578, + "caption": "รูปที่ 4 วิธีให้น้ำท่วมจากคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour Ditch", + "page": 246 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p246-2.jpg", + "width": 173, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 246 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.5 วิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด (Graded Furrow Method)", + "page": 246 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำแบบร่องคูลาดนี้ จะให้น้ำแก่พืชทางร่องน้ำเล็ก ๆ ซึ่งมีความลาดเทสม่ำเสมอและมีแนวตรงโดยปลูกพืชเป็นแถวบนคันดินซึ่งมีร่องขนาบอยู่ทั้งสองข้าง ขนาดและรูปร่างของร่องคูขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของดิน พืชที่ปลูก เครื่องมือที่ใช้ในการยกร่อง และระยะระหว่างพืชที่ปลูก", + "page": 246 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้สามารถใช้กับพืชที่ปลูกเป็นแถวได้ทุกชนิดรวมทั้งพืชสวนด้วย และใช้ได้กับดินเกือบทุกชนิดรวมทั้งพืชสวนด้วย และใช้ได้กับดินเกือบทุกชนิดยกเว้นดินทรายที่มีอัตราการซึมสูงมาก", + "page": 246 + } + ] + }, + { + "page": 247, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p247-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) สามารถใช้ได้กับวิธีการส่งน้ำทุกแบบ โดยการจัดจำนวนร่อง", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "คูที่จะให้น้ำแต่ละครั้งให้พอเหมาะกับอัตราส่งน้ำที่ได้รับ2) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากมีการออกแบบและให้", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำอย่างถูกต้อง3) ในกรณีที่ต้องมีการระบายน้ำฝนออกจากพื้นที่เพาะปลูก ก็", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "สามารถจะระบายได้อย่างรวดเร็ว", + "page": 247 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p247-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก2) จะต้องมีการเปลี่ยนแปลงอัตราการให้น้ำที่ระยะเวลาต่าง ๆ", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขณะที่ให้น้ำ จึงจะทำให้พืชได้รับน้ำอย่างสม่ำเสมอตลอด", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความยาวของร่อง และมีการสูญเสียน้ำน้อย3) พื้นที่จะต้องมีความลาดเทสม่ำเสมอ4) ต้องมีการรวบรวมน้ำที่ไหลเลยท้ายร่องออกไป โดยนำมาใช้", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "อีกหรือระบายออกไปให้พ้นจากบริเวณนั้น5) วิธีนี้ไม่เหมาะกับการให้น้ำครั้งละน้อย ๆ เพื่อให้เมล็ดงอก", + "page": 247 + }, + { + "type": "p", + "text": "หรือพืชรากตื้นที่ปลูกบนดินมีอัตราการซึมสูง", + "page": 247 + } + ] + }, + { + "page": 248, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p248-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 466, + "caption": "รูปที่ 5 วิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด (Graded Furrow Method)", + "page": 248 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.6 วิธีให้น้ำแบบร่องคูราบ (Level Furrow Method)", + "page": 248 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำแก่พืชโดยวิธีนี้ก็คล้ายคลึงกันกับวิธีให้น้ำแบบร่องคูลาด กล่าวคือ เป็นการให้น้ำในร่องแล้วให้น้ำไหลซึมเข้าไปในดินทั้งทางราบและทางดิ่งไปสู่รากพืช แต่วิธีนี้ร่องที่ให้น้ำไหลนั้นไม่มีความลาดเท คืออยู่ในแนวราบ", + "page": 248 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีอัตราการซึมเฉลี่ยน้อยกว่า 50 มิลลิเมตรต่อชั่วโมง และมีความสามารถเก็บน้ำไว้ได้ดี พื้นที่ควรจะเรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอพืชที่จะให้น้ำโดยวิธีนี้ควรจะเป็นพืชที่ปลูกเป็นแถว สำหรับพืชหว่านเมล็ดก็อาจจะให้น้ำโดยวิธีนี้ได้ ถ้าหากมีการยกร่องและให้น้ำเสียก่อน", + "page": 248 + } + ] + }, + { + "page": 249, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p249-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 249 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) สามารถใช้ได้กับวิธีการส่งน้ำทุกแบบ2) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากมีการออกแบบและให้น้ำอย่างถูกต้อง3) ไม่มีการสูญเสียน้ำโดยการไหลออกนอกแปลงที่ให้น้ำ4) ถ้าหากไม่มีลมแรงพอที่จะมีผลต่อการไหลของน้ำในร่องคูส่งน้ำและอาคารส่งน้ำอื่น ๆ อาจจะลดลงได้โดยจัดให้อยู่ในระยะทุก ๆ สองเท่าของความยาวของร่องคูที่ได้ออกแบบไว้เพราะว่าร่องคูได้ทั้งสองด้าน5) สามารถใช้ฝนที่ตกลงบนพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ6) ไม่จำเป็นต้องมีการจัดระบบระบายน้ำทางด้านท้ายร่องคูอีกเพราะน้ำจะเฉลี่ยซึมลงไปในดินจนหมดไม่มีการขังอยู่ที่จุดใดจุดหนึ่งโดยเฉพาะ7) การชะล้างเกลือออกจากดินจะทำได้ง่าย", + "page": 249 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p249-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 249 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ถ้าหากลมในบริเวณนั้นมีความเร็วเกินกว่า 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในทิศทางตรงกันข้ามกับทิศทางการไหลของน้ำ จะทำให้น้ำไหลไปตลอดความยาวของร่องคูได้ยาก ถ้ามีปัญหาดังกล่าวนี้ควรจะให้ทิศทางของร่องคูนั้นตั้งฉากกับทิศทาง", + "page": 249 + } + ] + }, + { + "page": 250, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p250-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 250 + }, + { + "type": "p", + "text": "ของลมที่พัดเป็นประจำ และถ้าหากจำเป็นจะต้องให้ร่องคูขนานกับทิศทางการพัดของลม การให้น้ำควรจะทำจากทางด้านเหนือลม2) ขนาดของร่องคูจะต้องใหญ่พอ ขนาดดังกล่าวนี้ควรจะมีค่าประมาณครึ่งหนึ่งของปริมาตรของน้ำที่จะให้แก่พืชในร่องนั้น3) ถ้าจะให้การให้น้ำโดยวิธีนี้มีประสิทธิภาพดี จะต้องคอยควบคุมระดับดินและรูปทรงของร่องคูให้คงสภาพตามที่ออกแบบไว้อยู่เสมอ", + "page": 250 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p250-2.jpg", + "width": 1040, + "height": 558, + "caption": "รูปที่ 6 วิธีให้น้ำแบบร่องคูราบ (Level Furrow Method)", + "page": 250 + } + ] + }, + { + "page": 251, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "245", + "page": 251 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.7 วิธีให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour", + "page": 251 + }, + { + "type": "p", + "text": "Furrow Method)", + "page": 251 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนินนั้นคล้ายคลึงกับการให้น้ำทางร่องคูลาด (Graded Furrow) กล่าวคือเป็นการให้น้ำทางร่องที่มีความลาดเท แต่ร่องตามแนวเส้นขอบเนินนี้จะราบกว่าและทิศทางของร่องจะเกือบขนานไปกับเส้นขอบเนิน ความลาดเทของร่องคูนั้นจะไม่มากนัก คือมีเพียงเพื่อให้น้ำไหลไปยังปลายของร่องได้เท่านั้น คูส่งน้ำหรือท่อส่งน้ำจะอยู่ในแนวตั้งฉากกับร่องเพื่อจ่ายน้ำให้แต่ละร่อง รูปร่างลักษณะของร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน", + "page": 251 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้การให้น้ำวิธีนี้สามารถใช้ได้กับพื้นที่ที่มีความลาดเททั่ว ๆ ไป ยกเว้นพื้นที่ที่เป็นดินทรายหรือดินที่มีการแตกระแหงเมื่อแห้งเพราะว่าหลังร่องซึ่งใช้ปลูกพืชถ้าเป็นดินทรายอาจพังและมีน้ำล้นข้ามได้ง่ายซึ่งถ้าเกิดการพังต่อเนื่องกันไปตามความลาดเทและก่อให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงขึ้นได้ ดินที่แตกระแหงก็จะทำให้เกิดช่องซึ่งทำให้น้ำในร่องที่สูงกว่าไหลลงมารวมกับร่องที่อยู่ต่ำกว่า และอาจก่อให้เกิดความเสียหายเช่นเดียวกับดินทรายได้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ความลาดเทสม่ำเสมอทั้งสองด้านของพื้นที่ เพราะว่าจะสามารถให้ร่องยาวได้มากและลดจำนวนร่องสั้น ๆลง", + "page": 251 + } + ] + }, + { + "page": 252, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p252-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 252 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ในกรณีที่พื้นที่มีความลาดเทชันมาก การให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนินจะเกิดการกัดเซาะน้อยกว่าการให้น้ำทางร่องคูลาด2) มีความสม่ำเสมอในการให้น้ำดี เพราะว่าสามารถใช้อัตราให้น้ำขนาดใหญ่กับร่องซึ่งเกือบจะอยู่ในแนวราบ ทำให้น้ำไหลไปถึงปลายร่องในเวลาอันรวดเร็ว3) มีประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง ถ้าหากได้รับการวางผังและให้น้ำอย่างถูกต้อง", + "page": 252 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p252-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 252 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) จะต้องคอยตรวจตราอยู่เสมอว่าจะไม่มีน้ำล้นข้าม หรือไหลข้ามมาจากร่องที่อยู่สูงกว่าไปสู่ร่องที่ต่ำกว่าในขณะที่ให้น้ำ2) ในพื้นที่ที่มีฝนตกชุก น้ำฝนอาจก่อให้เกิดการไหลล้มข้ามร่องและเกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงได้3) ความยาวของร่องจะต้องไม่มากนักเพื่อที่จะได้ระบายน้ำที่เหลือออกไปโดยไม่เกิดอันตราย4) ต้องการร่องระบายน้ำที่มีการป้องกันอย่างดี เพื่อที่จะระบายน้ำที่เหลือออกไปได้โดยไม่เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงขึ้น", + "page": 252 + } + ] + }, + { + "page": 253, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p253-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 253 + }, + { + "type": "p", + "text": "5) สำหรับพืชบางชนิด การซ่อมแซมร่องจะต้องทำด้วยมือ", + "page": 253 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพราะว่าเมื่อพืชโตแล้วจะไม่สามารถใช้เครื่องจักรกลได้อีก6) จะต้องมีการป้องกันการกัดเซาะในคูส่งน้ำด้วย เพราะคูส่ง", + "page": 253 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำก็มีความลาดเทมาก7) ต้องใช้เวลาในการวางแนวร่องคูมาก นอกจากนั้น การปลูก", + "page": 253 + }, + { + "type": "p", + "text": "และการพรวนดินจะต้องทำด้วยความระมัดระวัง8) เครื่องมือที่ใช้ในการปลูก พรวนดิน และเก็บเกี่ยวจะต้อง", + "page": 253 + }, + { + "type": "p", + "text": "เลี้ยวบนพื้นที่เพาะปลูกตรงร่องที่ไปสิ้นสุดอยู่ตรงกลางของ", + "page": 253 + }, + { + "type": "p", + "text": "พื้นที่", + "page": 253 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p253-2.jpg", + "width": 1045, + "height": 486, + "caption": "รูปที่ 7วิธีให้น้ำทางร่องคูตามแนวเส้นขอบเนิน (Contour Furrow", + "page": 253 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p253-3.jpg", + "width": 260, + "height": 79, + "caption": "", + "page": 253 + } + ] + }, + { + "page": 254, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "248", + "page": 254 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.8 วิธีให้น้ำทางร่องคูเล็ก (Corrugation Method)", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำทางร่องคูเล็กเป็นการให้น้ำแก่พืชโดยให้น้ำท่วมผิวดินเพียงบางส่วน โดยการให้น้ำไหลไปในร่องน้ำเล็ก ๆ และตื้น ซึ่งอยู่ห่างจากกันเป็นระยะทางเท่า ๆ กัน การให้น้ำวิธีนี้ต่างกับร่องคูแบบอื่น ๆ ตรงที่ว่าขนาดของร่องน้ำนั้นเล็กและตื้น ระยะระหว่างร่องน้ำต้องไม่มากเกินกว่าที่น้ำจากร่องน้ำทั้งสองจะไหลซึมมาพบกันได้เมื่อการให้น้ำได้สิ้นสุดลงแล้ว", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีเหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทสม่ำเสมอระหว่าง 1 ถึง 8 เปอร์เซ็นต์และมีฝนตกไม่มากนัก สำหรับพื้นที่ที่มีความลาดเทไม่สม่ำเสมอก็อาจจะใช้ได้เหมือนกัน แต่ควรจะให้ร่องคูเล็กนี้มีความลาดเทเท่ากันตลอดและจะต้องไม่มีการไหลล้นข้ามร่องไม่ว่าจะเป็นน้ำฝนหรือน้ำชลประทานการใช้วิธีให้น้ำแบบนี้ในเขตที่มีฝนตกชุกมักจะก่อให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงได้เสมอ", + "page": 254 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p254-1.jpg", + "width": 91, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) สามารถใช้ได้กับอัตราการส่งน้ำทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพราะว่าสามารถจัดจำนวนร่องที่จะให้น้ำครั้งหนึ่ง ๆ ให้", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "พอเหมาะกับอัตราการส่งน้ำที่ได้รับได้", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) ไม่ต้องการการปรับพื้นที่มากนัก ดังนั้นเมื่อได้มีการเปิดพื้นที่", + "page": 254 + }, + { + "type": "p", + "text": "แล้วก็จะสามารถเพาะปลูกและให้น้ำได้อย่างรวดเร็ว", + "page": 254 + } + ] + }, + { + "page": 255, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p255-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 255 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) ถ้าใช้กับพื้นที่ที่ได้รับการปรับให้เรียบและมีความลาดเทสม่ำเสมอแล้ว ก็จะให้ประสิทธิภาพสูงถ้าออกแบบและให้น้ำอย่างถูกต้อง", + "page": 255 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p255-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 255 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ต้องการแรงงานในการให้น้ำมาก เพราะว่าจะต้องมีการลดอัตราการให้น้ำที่ระยะเวลาต่าง ๆ เพื่อให้การให้น้ำนั้นสม่ำเสมอและมีการสูญเสียน้ำเนื่องจากไหลเลยท้ายร่องออกไปน้อยที่สุด2) เนื่องจากร่องคูมีขนาดเล็กและตื้น ดังนั้นจะต้องมีการตบแต่งทุกปี บางครั้งอาจจะต้องทำหลายครั้งตลอดปีซึ่งทำให้ต้องสิ้นเปลืองมากขึ้น3) วิธีนี้ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่ค่อนข้างราบ โดยปกติแล้วจะไม่ใช้กับพื้นที่ที่มีความลาดเทน้อยกว่า 1 เปอร์เซ็นต์4) ไม่เหมาะกับพื้นที่ที่มีความลาดเทมากและอยู่ในเขตที่มีฝนตกชุก เพราะอาจทำให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรงขึ้นได้", + "page": 255 + } + ] + }, + { + "page": 256, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p256-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 581, + "caption": "รูปที่ 8 การให้น้ำทางร่องคูเล็ก (Corrugation Method)", + "page": 256 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.9 การให้น้ำทางใต้ผิวดิน (Subsurface Irrigation)", + "page": 256 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำทางใต้ผิวดินเป็นการให้น้ำแก่พืชโดยการยกระดับน้ำใต้ดินขึ้นมาให้สูงพอที่น้ำจะไหลซึมขึ้นมาสู่ระดับเขตรากได้ วิธีเพิ่มระดับน้ำใต้ดินอาจจะทำได้สองแบบ คือโดยการให้น้ำในคู และโดยการให้น้ำไหลเข้าไปในท่อซึ่งฝังไว้ใต้ดิน ความลึกของระดับน้ำใต้ดินในขณะที่ให้น้ำนั้นจะอยู่ระหว่าง 30 ถึง 60 เซนติเมตรทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะของดินและความลึกของรากพืชที่ปลูก น้ำใต้ดินจะไหลไปสู่จุดต่าง ๆ ในเขตรากโดยการดูดซับ (Capillary Action)", + "page": 256 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การให้น้ำวิธีนี้เหมาะสำหรับดินที่มีเนื้อดินสม่ำเสมอ และมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้มากพอที่จะให้น้ำไหลทั้งในแนวราบและในแนวดิ่งได้รวดเร็ว และจะต้องมีชั้นดินที่น้ำซึม", + "page": 256 + } + ] + }, + { + "page": 257, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "251", + "page": 257 + }, + { + "type": "p", + "text": "ผ่านได้ยากหรือมีระดับน้ำใต้ดินอยู่ใต้เขตราก ซึ่งจะทำให้สามารถควบคุมระดับน้ำใต้ดินได้โดยมีการสูญเสียน้ำไม่มากนัก พื้นที่ควรจะเรียบและเกือบอยู่ในแนวราบ พืชที่ให้น้ำโดยวิธีนี้ได้ก็มีพวกผัก พืชไร่ หญ้าเลี้ยงสัตว์ และไม้ดอกต่าง ๆ แต่ไม่เหมาะกับพืชสวนหรือพืชยืนต้นอื่น ๆ", + "page": 257 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p257-1.jpg", + "width": 91, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 257 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) การให้น้ำแบบนี้สามารถใช้ได้กับดินที่มีอัตราการซึมของน้ำ", + "page": 257 + }, + { + "type": "p", + "text": "เข้าไปในดินสูง แต่มีความสามารถเก็บน้ำไว้ได้น้อย ซึ่งไม่", + "page": 257 + }, + { + "type": "p", + "text": "เหมาะกับการให้น้ำทางผิวดิน2) สามารถควบคุมน้ำใต้ดินให้อยู่ในระดับที่จะเป็นประโยชน์", + "page": 257 + }, + { + "type": "p", + "text": "ต่อพืชที่อายุต่าง ๆ ได้3) มีการสูญเสียน้ำเนื่องจากการระเหยน้อยมาก4) การแพร่กระจายของเมล็ดวัชพืชเนื่องจากถูกน้ำพัดพาไป", + "page": 257 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้อย5) ระบบให้น้ำทางใต้ดินอาจใช้เป็นระบบระบายน้ำได้ด้วย6) ต้องการแรงงานในการให้น้ำน้อย7) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูง", + "page": 257 + } + ] + }, + { + "page": 258, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p258-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 258 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) เนื่องจากวิธีนี้ต้องการให้มีชั้นดินที่น้ำซึมผ่านได้ยากหรือมีระดับน้ำใต้ดินอยู่ใต้เขตราก และดินจะต้องมีความสามารถให้น้ำซึมผ่านได้ดีพอสมควร ดังนั้นจึงใช้ได้กับพื้นที่เพียงบางแห่งเท่านั้น2) โดยปกติแล้วพื้นที่ที่อยู่ข้างเคียงจะต้องให้น้ำวิธีนี้เหมือนกันมิฉะนั้นอาจจะก่อให้เกิดปัญหาเรื่องการระบายน้ำขึ้นได้3) น้ำชลประทานจะต้องมีคุณภาพดี มิฉะนั้นจะเกิดปัญหาเรื่องการสะสมของเกลือบนผิวดินและในเขตรากขึ้นได้4) ในกรณีที่น้ำชลประทานมีเกลืออยู่บ้าง ก็จะต้องมีการชะล้างเกลือออกจากดินเป็นประจำ5) การงอกของเมล็ดอาจจะไม่สม่ำเสมอถ้าหากไม่สามารถควบคุมน้ำใต้ดินให้ไหลซึมขึ้นมาอย่างสม่ำเสมอได้6) สามารถใช้ได้กับพืชเพียงบางชนิด พวกพืชที่มีรากลึกเช่นพืชสวนและพืชยืนต้นไม่เหมาะที่จะให้น้ำโดย วิธีนี้7) ปุ๋ยที่ให้แก่พืชแผ่กระจายไปทั่วเขตรากได้ช้ากว่าแบบให้น้ำทางผิวดินหรือแบบฉีดฝอย", + "page": 258 + } + ] + }, + { + "page": 259, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p259-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 259 + } + ] + }, + { + "page": 260, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p260-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 173, + "caption": "", + "page": 260 + }, + { + "type": "h3", + "text": "6.2.10 การให้น้ำแบบหยด (Drip or Trickle Irrigation)", + "page": 260 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำแบบหยดเป็นการให้น้ำแก่พืชที่จุดใดจุดหนึ่งหรือหลาย ๆ จุดบนผิวดินหรือในเขตรากพืช โดยอัตราที่ให้นั้นไม่มากพอที่จะทำให้ดินในเขตรากนั้นเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้าง แต่จะทำให้ดินมีแรงดึงความชื้นต่ำอยู่ตลอดเวลา โดยปกติแล้วผิวดินจะเปียกแต่ตรงจุดที่ให้น้ำเท่านั้น น้ำที่ให้แก่พืชอาจจะอยู่ในรูปของเมล็ดน้ำเล็กๆ ซึ่งฉีดจากหัวฉีดขนาดเล็กที่ต้องการแรงดันไม่มากนัก หรือเป็นหยดน้ำหรือสายน้ำเล็ก ๆ ที่ไหลจากท่อพลาสติกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางภายใน 1 ถึง 2 มิลลิเมตร หัวฉีดหรือท่อพลาสติกจะวางไว้ในบริเวณโคนต้นพืช โดยมีท่อพลาสติกหรือสายยางขนาดใหญ่ซึ่งนำน้ำจากท่อประธานเป็นท่อจ่ายน้ำให้อีกทีหนึ่ง จำนวนหัวฉีดหรือท่อพลาสติกจะขึ้นอยู่กับอายุและความต้องการน้ำของพืชเนื่องจากว่าท่อหรือหัวฉีดซึ่งทำหน้าที่จ่ายน้ำมีขนาดเล็กมาก น้ำที่ใช้จึงต้องปราศจากตะกอนขนาดที่จะมาอุดตันหัวฉีดหรือท่อพลาสติกได้ บางครั้งอาจจะต้องให้น้ำผ่านเครื่องกรองเสียก่อน", + "page": 260 + }, + { + "type": "p", + "text": "การเลือกใช้ การให้น้ำแบบนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับพื้นที่ที่น้ำสำหรับให้แก่พืชมีจำนวนจำกัดหรือมีราคาแพง สามารถใช้ได้ดีกับดินเกือบทุกชนิดแต่จะดีมากถ้าดินนั้นมีการไหลซึมทางด้านข้างดีพอสมควร เพราะจะได้รัศมีทางราบของปริมาตรดินที่เปียกชื้นกว้างกว่า ซึงเป็นผลให้สามารถลดจำนวนหัวจ่ายน้ำ (Emitter) ลงได้", + "page": 260 + } + ] + }, + { + "page": 261, + "items": [ + { + "type": "p", + "text": "255", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้มีระยะเวลาในการให้น้ำยาวนานแต่ไม่ทำให้ดินเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้าง จึงเหมาะสมอย่างยิ่งสำหรับพืชที่มีรากตื้นและต้องการให้ดินมีความชื้นสูงอยู่ตลอดเวลา เช่น พวกพืชผักต่าง ๆ อย่างไรก็ตามการให้น้ำแบบนี้ใช้ได้ดีกับพืชยืนต้นเหมือนกัน แต่เนื่องจากว่าค่าลงทุนครั้งแรกค่อนข้างสูง ส่วนใหญ่จึงมักเลือกใช้กับพืชที่ให้ผลตอบแทนสูงเช่นกัน พวกไม้ผลต่าง ๆ เป็นต้น", + "page": 261 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p261-1.jpg", + "width": 91, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) ประสิทธิภาพในการให้น้ำสูงมาก เพราะว่าสามารถควบคุม", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "น้ำได้ทุกขั้นตอน และมีการสูญเสียโดยการระเหยน้อย", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังนั้นผลผลิตต่อหนึ่งหน่วยปริมาตรของน้ำที่ใช้จึงมากกว่า", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "การให้น้ำแบบอื่น ๆ", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "2) ค่าใช้จ่ายในการให้น้ำน้อยเพราะไม่ต้องการแรงงานในการ", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "ให้น้ำมาก และไม่ต้องการแรงดันที่หัวจ่ายน้ำ (Emitter)", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "มากเหมือนแบบฉีดฝอย", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "3) สามารถใช้ระบบให้น้ำแบบนี้ให้ปุ๋ยและสารเคมีอื่น ๆ แก่พืช", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "พร้อม ๆ กับการให้น้ำได้ด้วย โดยการผสมปุ๋ยหรือสารเคมี", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "เข้ากับน้ำทางท่อดูดของเครื่องสูบน้ำ หรืออัดเข้าทางต้นท่อ", + "page": 261 + }, + { + "type": "p", + "text": "ของระบบ", + "page": 261 + } + ] + }, + { + "page": 262, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p262-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 262 + }, + { + "type": "p", + "text": "4) ไม่มีปัญหาโรคพืชหรือแมลงที่เกี่ยวเนื่องจากการเปียกชื้นของใบเหมือนในการให้น้ำแบบฉีดฝอย5) ลดปัญหาเรื่องการแพร่กระจายของพืชลงเนื่องจากว่าน้ำที่ให้แก่พืชจะเปียกผิวดินเป็นบริเวณแคบ ๆ เท่านั้น6) ไม่มีปัญหาเรื่องลมแรงเหมือนในการให้น้ำแบบฉีดฝอย7) เนื่องจากว่าอัตราการให้น้ำไม่มากพอที่จะก่อให้เกิดความเสียหายแก่ดินและพืช ดังนั้นอาจทำการให้น้ำได้ตลอด24 ชั่วโมงโดยไม่ต้องคอยดูแล ระยะเวลาให้น้ำที่ยาวนานเช่นนี้จะมีผลให้ไม่ต้องใช้ระบบส่งน้ำขนาดใหญ่ หรือต้องการเครื่องสูบน้ำแรงม้าสูง8) เนื่องจากการให้ปุ๋ยและสารเคมีโดยการผสมไปกับน้ำจะมีประสิทธิภาพสูงเช่นเดียวกันกับการให้น้ำดังนั้น ค่าใช้จ่ายสำหรับปุ๋ยและสารเคมีก็จะลดลงด้วย9) ยกเว้นหัวจ่ายน้ำซึ่งมักจะมีปัญหาเรื่องอุดตันแล้ว ระบบชลประทานแบบนี้จะมีอายุการใช้งานยาวนานพอสมควร10) สามารถติดตั้งให้ทำการให้น้ำแบบอัตโนมัติได้ไม่ยาก เช่นให้น้ำตามกำหนดเวลาที่ตั้งไว้ หรือให้น้ำเมื่อความชื้นของดินในเขตรากลดลงถึงระดับหนึ่ง เป็นต้น", + "page": 262 + } + ] + }, + { + "page": 263, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p263-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 263 + }, + { + "type": "p", + "text": "11) ไม่มีปัญหาเรื่องอัตราการซึมของน้ำเข้าไปในดิน เพราะอัตราการให้น้ำจะไม่มากพอที่จะทำให้ดินเปียกชุ่มเป็นบริเวณกว้างอยู่แล้ว12) เนื่องจากปริมาณน้ำที่ให้และที่สูญเสียไปโดยการระเหยน้อย ดังนั้นการสะสมของเกลือที่ติดมากับน้ำในเขตรากจึงไม่มากเหมือนแบบอื่น ๆ ที่ใช้น้ำจากแหล่งเดียวกัน", + "page": 263 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p263-2.jpg", + "width": 128, + "height": 82, + "caption": "", + "page": 263 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) มีปัญหาเรื่องการอุดตันที่หัวจ่ายน้ำมาก สำหรับการอุดตันที่เนื่องมาจากตะกอนทรายในน้ำชลประทานนั่นอาจแก้ไขได้โดยการกรองน้ำเสียก่อน สาเหตุอื่นอาจเนื่องมาจากการเจริญเติบโตของตะไคร่น้ำ หรือเนื่องมาจากการสะสมตัวของสารเคมีในน้ำ การอุดตันดังกล่าวนี้ถ้ามีระยะเวลายาวนานก่อนตรวจพบ พืชอาจได้รับความเสียหายได้2) เนื่องจากว่าบริเวณที่เปียกชื้นไม่กว้างขวางนัก ความเข้มข้นของเกลือซึ่งมักจะเกิดขึ้นในบริเวณรอบ ๆ นอกของส่วนที่เปียกชื้นจึงมักจะสูงและอาจเป็นอันตรายต่อพืชได้โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ามีฝนไม่มากพอที่จะชะล้างเกลือออกไปให้เลยเขตราก กรณีดังกล่าวนี้อาจป้องกันได้โดยการให้น้ำในระหว่างฤดูฝนด้วยเพื่อป้องกันมิให้สารละลายของ", + "page": 263 + } + ] + }, + { + "page": 264, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p264-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 68, + "caption": "", + "page": 264 + }, + { + "type": "p", + "text": "เกลือไหลย้อนมาหารากพืช หรืออาจจะต้องมีการชะล้างเกลือออกจากดินเป็นครั้งคราวด้วย3) เนื่องจากว่าการให้น้ำแบบนี้ดินจะเปียกชื้นแต่เพียงบางส่วนของเขตรากเท่านั้น การแผ่ขยายของรากส่วนใหญ่จึงถูกจำกัดอยู่แต่ในบริเวณนี้ ดังนั้น ถ้าหากหัวจ่ายน้ำเกิดการอุดตัน โอกาสที่พืชจะได้รับความเสียหายรุนแรงจึงมีมากกว่าการให้น้ำแบบอื่น4) ค่าลงทุนครั้งแรกค่อนข้างสูงเพราะต้องมีอุปกรณ์หลายอย่างโดยทั่ว ๆ ไปราคาจะพอ ๆ กับระบบชลประทานแบบฉีดฝอย แต่จะแพงกว่าแบบผิวดิน ยกเว้นในกรณีที่การให้น้ำทางผิวดินนั้นต้องการการปรับพื้นที่มาก", + "page": 264 + } + ] + }, + { + "page": 265, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p265-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 854, + "caption": "", + "page": 265 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างระบบให้น้ำแบบหยดในส่วนผลไม้", + "page": 265 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p265-2.jpg", + "width": 1008, + "height": 611, + "caption": "รูปที่ 10 การให้น้ำแบบหยด (DRIP IRRIGATION)", + "page": 265 + } + ] + }, + { + "page": 266, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p266-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 224, + "caption": "", + "page": 266 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 7", + "page": 266 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p266-2.jpg", + "width": 1091, + "height": 52, + "caption": "", + "page": 266 + }, + { + "type": "h2", + "text": "7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายถึงการนำนํ้าจากแหล่งนํ้า ให้ไหลผ่านไปตามระบบส่งนํ้าซึ่งอาจจะเป็นคลองส่งนํ้า หรือท่อส่งนํ้าเพื่อให้ไปถึงยังพื้นที่เพาะปลูกหรือบริเวณที่ต้องการ", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "ส่วนคำว่า การจัดสรรนํ้าชลประทาน(Water Allocation) หมายถึง การดำเนินการเพื่อแบ่งปันนํ้าไปให้แก่ผู้ใช้นํ้า เพื่อให้ได้ปริมาณที่เหมาะสมสอดคล้องกับปริมาณนํ้าที่มีอยู่และปริมาณนํ้าที่ผู้ใช้นํ้าต้องการ", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "7.2 หลักของการส่งนํ้าชลประทาน การส่งนํ้าที่ถูกต้อง เหมาะสม ควรประกอบด้วยหลักการ ดังนี้", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ส่งในปริมาณที่พอดีและเหมาะกับขีดความสามารถของระบบส่งนํ้า (คลองหรือท่อ)และอาคารควบคุมในคลองหรือระบบท่อ เช่น คลองหรือท่อมีความสามารถรับนํ้าได้ 1.0 ลบ.ม./วินาที ก็จะต้องส่งให้ไม่เกิน 1.0 ลบ.ม. ต่อ วินาทีหรือไม่ตํ่ากว่า 1.0 ลบ.ม.ต่อวินาที มากเกินไปจนระดับนํ้าในคลองไม่สามารถไหลออกจากคลองเข้าสู่พื้นที่ข้างคลองได้", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ส่งนํ้าให้สอดคล้องกับเวลาที่ผู้ใช้นํ้ามีความต้องการ เช่น พื้นที่ของนาย ก. ต้องการนํ้าวันพฤหัสบดี ต้องส่งไปให้ถึง วัน พฤหัสบดี หรือ หากพื้นที่ นายก. ต้องการรับนํ้านาน 1 วัน ต้องส่งนํ้าให้อยู่ในคลองบริเวณที่นาย ก. จะนำนํ้าไปใช้ได้ เป็นเวลานาน 1 วัน", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "3.ส่งนํ้าให้ในปริมาณที่พอดีกับความต้องการของผู้ใช้", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "4. ส่งนํ้าด้วยวิธีที่เหมาะสมกับความรู้ ความเข้าใจ ความชำนาญของผู้ใช้นํ้า และผู้ส่งนํ้า", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "5. ส่งนํ้าให้เหมาะสมกับปริมาณนํ้าต้นทุน ที่มีอยู่ คำว่านํ้าต้นทุน ในที่นี้หมายถึงปริมาณนํ้าที่มีอยู่", + "page": 266 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p266-3.jpg", + "width": 836, + "height": 325, + "caption": "", + "page": 266 + }, + { + "type": "h2", + "text": "7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน", + "page": 266 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตามวิทยาการทางการชลประทาน ทั่วโลก มีวิธีการส่งนํ้าอยู่หลายวิธี ดังนี้", + "page": 266 + } + ] + }, + { + "page": 267, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p267-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 267 + }, + { + "type": "p", + "text": "-ส่งนํ้าแบบตลอดเวลา-ส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้-ส่งนํ้าแบบหมุนเวียนหรือเป็นรอบเวร-ส่งนํ้าตามความต้องการแบบมีอัตราจำกัด-ส่งนํ้าแบบจำกัดช่วงเวลารับนํ้า-ส่งนํ้าแบบสามารถปรับเปลี่ยนความถี่(รอบเวร)ระหว่างผู้รับนํ้ากับผู้ส่งนํ้า", + "page": 267 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ภาพที่ 1 แสดงวิธีการส่งนํ้าแบบต่างๆพร้อมลักษณะของอัตราการไหล(Q)ในคลองส่งนํ้า", + "page": 267 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระยะเวลา(t) ในแต่ละวิธีการส่งนํ้า", + "page": 267 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p267-2.jpg", + "width": 1091, + "height": 655, + "caption": "ภาพที่ 1 ความสัมพันธ์ระหว่าง Q กับ เวลา สำหรับวิธีการส่งนํ้าแบบต่างๆ", + "page": 267 + }, + { + "type": "p", + "text": "จากภาพที่ 1 มีวิธีการส่งนํ้าและลักษณะของอัตราการไหลในคลอง(Discharge Q) ความถี่หรือรอบเวร (Frequency f)และช่วงเวลาที่ได้รับนํ้า(Duration, d) ดังนี้คือ", + "page": 267 + } + ] + }, + { + "page": 268, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p268-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "1.หมุนเวียนแบบมีรอบเวรคงที่(Fixed Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ ระยะห่างของรอบเวรคงที่และช่วงเวลารับนํ้าคงที่", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "2.หมุนเวียนแบบรอบเวรไม่คงที่(Varied Frequency Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ระยะห่างของรอบเวรไม่คงที่แต่ช่วงเวลารับนํ้าคงที่", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "3.หมุนเวียนแบบปรับเปลี่ยนอัตราการไหล(Varied Rate Rotation) อัตราการไหลคงที่ ระยะห่างของรอบเวรคงที่แต่มีการปรับเปลี่ยนค่าอัตราการไหล", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "4.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาได้รับนํ้าไม่คงที่(Varied Duration Rotation) อัตราการไหลในคลองคงที่ระยะห่างของรอบเวรคงที่ แต่ช่วงเวลาที่ได้นํ้าปรับเปลี่ยนไป ไม่คงที่", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "5.หมุนเวียนแบบรอบเวรไม่คงที่ อัตราการไหลไม่คงที่แต่ช่วงเวลาที่ได้นํ้าคงที่(Varied", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "Frequency and Rate Rotation)", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "6.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาที่ได้นํ้าและอัตราการไหลไม่คงที่แต่ระยะห่างของแต่ละรอบเวรคงที่", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Varied Duration and Rate Rotation)", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "7.หมุนเวียนแบบช่วงเวลาที่ได้รับนํ้าและระยะห่างระหว่างรอบเวรไม่คงที่ แต่อัตราการไหลคงที่", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Varied Duration and Frequency Rotation)", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "8.หมุนเวียนแบบไม่คงที่ทั้งหมด (Intermittent) ช่วงเวลาที่ได้รับนํ้า ระยะห่างระหว่างรอบเวรและอัตราการไหลไม่คงที่", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "9.แบบตลอดเวลาและอัตราการไหลคงที่ ไม่มีการกำหนดรอบเวร มีช่วงเวลาที่ได้นํ้าตลอดเวลา", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "10.แบบตลอดเวลาแต่อัตราการไหลไม่คงที่สำหรับวิธีการส่งนํ้าชลประทาน ของประเทศไทยที่ปฏิบัติอยู่มี 3 วิธีคือ", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ (วิธีนี้ไม่ค่อยพบมากนักในระบบชลประทานของ", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประเทศไทย ยกเว้นการชลประทานที่ส่งนํ้าผ่านทางระบบท่อ)", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือ เป็นรอบเวร", + "page": 268 + }, + { + "type": "p", + "text": "7.3.1 การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา (Continuous water delivery) หมายถึง การส่งนํ้า ผ่านเข้าสู่ระบบคลองหรือคูส่งนํ้าสายใดๆ อย่างต่อเนื่อง ตลอดเวลาที่มีการเพาะปลูก ดังภาพที่ 2", + "page": 268 + } + ] + }, + { + "page": 269, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p269-1.jpg", + "width": 1091, + "height": 961, + "caption": "ภาพที่ 2 ลักษณะการไหลของนํ้าในคลองเมื่อส่งนํ้าแบบตลอดเวลา", + "page": 269 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อดี - ข้อเสีย ของการส่งนํ้าแบบตลอดเวลาข้อดี1. เป็นวิธีที่เข้าใจง่าย ขั้นตอนไม่ยุ่งยาก ซับซ้อน2. ใช้แรงงานดูแล ควบคุมการส่งนํ้า น้อย3. ขนาดของคลองส่งนํ้า มีขนาดเล็กลงตามขนาดพื้นที่รับนํ้า จากต้นคลอง ไปยังปลายคลอง4. ค่าลงทุนก่อสร้างระบบส่งนํ้าน้อยกว่า5. สูญเสียที่ดินเพื่อใช้เป็นที่ก่อสร้างระบบส่งนํ้า น้อยลงข้อเสีย1. เกิดการสูญเสียนํ้าในระบบคลอง คูส่งนํ้ามาก เนื่องจากมีนํ้าขังอยู่ตลอดเวลา2. ไม่เหมาะสำหรับโครงการชลประทานที่มีนํ้าต้นทุน น้อย (มีนํ้าอยู่ในคลองตลอดเวลา เกิดการใช้นํ้าที่ฟุ่มเฟือย และสูญเสียนํ้าง่าย)", + "page": 269 + } + ] + }, + { + "page": 270, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p270-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขนาดของคลองส่งนํ้า ที่ส่งแบบตลอดเวลา สามารถคำนวณด้วยสมการ ดังนี้", + "page": 270 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p270-2.jpg", + "width": 198, + "height": 103, + "caption": "", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "Q = ปริมาณนํ้าที่จะต้องส่งให้ (ลบ.ม./วินาที)", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "A = พื้นที่ที่จะส่งนํ้าให้ (ไร่)", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "Dm = ค่าการใช้นํ้าของพืชสูงสุด (มม./วัน)", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (ทศนิยม)", + "page": 270 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่าง การหาปริมาณนํ้าที่ต้องส่งผ่านคลองส่งนํ้า เมื่อส่งนํ้าแบบตลอดเวลามีพื้นที่เพาะปลูกอยู่ 300 ไร่ ทำการปลูกข้าว ซึ่งมีค่าการใช้นํ้าสูงสุดเท่ากับ 8 ม.ม./วัน ประสิทธิภาพการชลประทานของคลองส่งนํ้านี้เท่ากับ 80 % จงคำนวณว่าอัตราการไหล หรือปริมาณนํ้าที่จะต้องส่งผ่าน", + "page": 270 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p270-3.jpg", + "width": 1043, + "height": 888, + "caption": "", + "page": 270 + } + ] + }, + { + "page": 271, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p271-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 271 + }, + { + "type": "p", + "text": "7.3.2 การส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ (On Demand water delivery)หมายถึง การจัดการให้นํ้าผ่านไปตามคลองส่งนํ้า จนถึงแปลงเพาะปลูก โดยส่งให้ในช่วงเวลาและปริมาณ ซึ่ง เป็นไปตามที่ ผู้ใช้นํ้าขอมา", + "page": 271 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อดี ข้อเสีย ของการส่งนํ้าตามความต้องการของผู้ใช้ข้อดี1. ผู้ใช้นํ้าได้รับความสะดวกในการใช้นํ้า2. ประสิทธิภาพการใช้นํ้าจะสูง (ส่วนใหญ่วิธีนี้ผู้ใช้นํ้าจะต้องชำระค่านํ้า ทำให้เกิดการใช้นํ้าอย่างประหยัด)", + "page": 271 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อเสีย1. ผู้ใช้นํ้าและผู้ส่งนํ้า จะต้องมีความรู้/ความเข้าใจวิธีการควบคุมการส่งนํ้าเป็นอย่างดี เช่นเปิดนํ้าเวลาไหน เปิด ปิด อย่างไร ด้วยปริมาณเท่าไรเป็นต้น", + "page": 271 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ต้องมีการออกแบบ ก่อสร้างระบบส่งนํ้าด้วยเทคโนโลยีที่ค่อนข้างสูง (สามารถควบคุมนํ้าได้เป็นอย่างดี)-ทำให้ต้นทุนสูง", + "page": 271 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. ต้องมีนํ้าต้นทุนที่สมบูรณ์ พร้อมสนับสนุนให้ผู้ขอได้ตามต้องการ", + "page": 271 + }, + { + "type": "h3", + "text": "7.3.3 การส่งนํ้าแบบรอบเวรหรือแบบหมุนเวียน (Rotational water delivery)", + "page": 271 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายถึงการส่งนํ้าผ่านไปตามคลองส่งนํ้า แต่ละสายไม่พร้อมกัน โดยต้องมีการกำหนดช่วงเวลาที่คลองแต่ละสายจะได้รับนํ้า รวมทั้งได้รับนํ้าเป็นเวลานานต่างกันไป ภาพที่ 3 (ก) และ (ข) แสดงลักษณะการไหลในคลอง ของการส่งนํ้าหมุนเวียน", + "page": 271 + } + ] + }, + { + "page": 272, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p272-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 1118, + "caption": "", + "page": 272 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ข)", + "page": 272 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ภาพที่ 3 ลักษณะการส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือ แบบรอบเวร", + "page": 272 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่าง (ให้นิสิตฝึกทำด้วยตนเอง)", + "page": 272 + }, + { + "type": "p", + "text": "1) Calculate the volume of the following blocks, when given:", + "page": 272 + }, + { + "type": "p", + "text": "a. length = 75 cm, width = 3 m, height = 6 cm V = .....m3", + "page": 272 + }, + { + "type": "p", + "text": "b. length = 0.5 cm, width = 1 dm, height = 20 cm V = .....m3", + "page": 272 + }, + { + "type": "p", + "text": "c. length = 15 cm, width = 2 dm, height = 0.5 m V = .....litres 2) Calculate the volume of water (in m3) on a field, when given: the length= 150 m, the width = 56 m and the water layer = 70 mm.3) Calculate the minimum depth of a reservoir, which has: a length of 15 m and a width of 10 m and which has to provide 50 mm water for a field of 175 m long and 95 m wide.", + "page": 272 + } + ] + }, + { + "page": 273, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p273-1.jpg", + "width": 1093, + "height": 394, + "caption": "", + "page": 273 + }, + { + "type": "p", + "text": "การส่งนํ้าแบบหมุนเวียนอาจแบ่งตามลักษณะการหมุนเวียนตามระบบคู คลองที่มีอยู่ ออกได้เป็น 3ประเภท", + "page": 273 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคลองส่งนํ้าสายใหญ่", + "page": 273 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคลองซอย", + "page": 273 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การส่งนํ้าหมุนเวียนโดยคูส่งนํ้า(ก) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่", + "page": 273 + }, + { + "type": "p", + "text": "การส่งนํ้าโดยวิธีนี้ นํ้าจะถูกส่งไปตามคลองสายใหญ่ทีละส่วนตามที่ได้กำหนดไว้ เมื่อส่งนํ้าเข้าไปในตอนใดของคลองสายใหญ่ คลองซอยและคูส่งนํ้าในส่วนนั้นจะได้รับนํ้าพร้อมกัน ภาพที่ 4 (ก) (ข) และ(ค)เป็นการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่", + "page": 273 + } + ] + }, + { + "page": 274, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p274-1.jpg", + "width": 1091, + "height": 1094, + "caption": "", + "page": 274 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ข)", + "page": 274 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ภาพที่ 4 ลักษณะการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองสายใหญ่", + "page": 274 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ข) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย", + "page": 274 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีนี้นํ้าจะถูกส่งเข้าคลองสายใหญ่ตลอดเวลาแต่คลองซองสายต่างๆ จะถูกแบ่งเป็นส่วนๆและแต่ละส่วนของคลองซอย และคูส่งนํ้าที่รับนํ้าจากคลองซอยจะได้รับนํ้าเป็นช่วงๆ ตาม ระยะเวลาที่กำหนดไว้ ภาพที่ 5(ก) และ (ข) แสดงการส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย", + "page": 274 + } + ] + }, + { + "page": 275, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p275-1.jpg", + "width": 1099, + "height": 1078, + "caption": "ภาพที่ 5 การส่งนํ้าหมุนเวียนในคลองซอย", + "page": 275 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ค) การส่งนํ้าหมุนเวียนในคูส่งนํ้า", + "page": 275 + }, + { + "type": "p", + "text": "การหมุนเวียนโดยวิธีนี้ คูส่งนํ้าจะถูกแบ่งออกเป็นสาย แล้วจัดการส่งนํ้าให้แต่ละสายตามระยะเวลาที่กำหนดไว้โดยวิธีนี้จะมีนํ้าในคลองสายใหญ่และคลองซอยตลอดเวลา แสดงดังภาพที่ 6", + "page": 275 + } + ] + }, + { + "page": 276, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p276-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 276 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p276-2.jpg", + "width": 974, + "height": 486, + "caption": "ภาพที่ 6 การส่งนํ้าหมุนเวียนในคูส่งนํ้า", + "page": 276 + }, + { + "type": "p", + "text": "เปรียบเทียบลักษณะคลองส่งนํ้า กรณีส่งนํ้าหมุนเวียนแบบต่างๆ", + "page": 276 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p276-3.jpg", + "width": 1101, + "height": 620, + "caption": "", + "page": 276 + }, + { + "type": "p", + "text": "คลองสายใหญ่ เท่ากันตลอดสาย ลดลงตามส่วน ลดลงตามส่วน หมุนเวียน หมุนเวียน หมุนเวียน", + "page": 276 + } + ] + }, + { + "page": 277, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p277-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 277 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อดีและข้อเสีย วิธีการส่งนํ้าแบบหมุนเวียนข้อดี1.มีประสิทธิภาพการส่งนํ้าสูง เนื่องจากมีนํ้าอยู่ในคู คลองเฉพาะส่วนของคู คลองที่ถึงรอบเวรการรับนํ้าลดปริมาณการสูญเสียนํ้าอันเนื่องจากการระเหยและรั่วซึม รวมทั้งผู้ใช้นํ้ามีความระมัดระวังในการใช้นํ้าเพิ่มมากขึ้น2.ลดปัญหาความขัดแย้งที่มีต่อการใช้นํ้าลงได้เนื่องจากการส่งนํ้าวิธีนี้จะมีการกำหนดเป็นกติกาไว้ล่วงหน้าชัดเจนว่าคลองส่วนไหนได้รับนํ้า3.การส่งนํ้าแบบรอบเวรช่วยเสริมสร้างให้ผู้ใช้นํ้าต้องร่วมมือกันเพื่อใช้นํ้าที่ส่งมาให้ตามรอบเวรของแต่ละคู คลอง4.การส่งนํ้าจะมีความทั่วถึง ถึงแม้นว่าปริมาณนํ้าต้นทุนจะมีปริมาณน้อยก็ตามเนื่องจากเป็นการแบ่งปันกันอย่างมีหลักเกณฑ์ไม่ต่างคนต่างแย่งกันใช้ข้อเสีย1.ต้องมีการดูแลเอาใจใส่ในขณะทำการส่งนํ้า เนื่องจากต้องส่งนํ้าไปให้ยังคูหรือคลองตามที่กำหนดไว้ดังนั้นจึงต้องมีการคอยดูแลควบคุมปิด เปิดอาคารในคลองส่งนํ้าเพื่อให้เป็นไปตามต้องการ2.ด้วยเหตุผลตามข้อ 1 อาคารชลประทานที่ทำหน้าที่ควบคุมนํ้าจะต้องมีการบำรุงรักษาให้อยู่ในสภาพที่ดีสามารถใช้งานได้ตามต้องการ3.เกษตรกรต้องมีความเข้าใจถึงหลักเกณฑ์และข้อบังคับต่างๆที่กำหนดไว้ในกติกาการส่งนํ้าแบบรอบเวรมิฉะนั้นจะทำให้การส่งนํ้าไม่เป็นไปตามที่กำหนด", + "page": 277 + }, + { + "type": "h2", + "text": "7.4 แบบฝึกหัด", + "page": 277 + }, + { + "type": "p", + "text": "1.จากความเข้าใจตามที่ได้ศึกษามา ให้อธิบายความแตกต่างระหว่าง การส่งนํ้า และ การจัดสรรนํ้า", + "page": 277 + }, + { + "type": "p", + "text": "2.เพราะเหตุใดคลองส่งนํ้าที่ถูกออกแบบไว้ให้ส่งแบบตลอดเวลา จึงมีลักษณะของขนาดคลองจากขนาดใหญ่ไปหาคลองขนาดเล็ก บริเวณปลายคลองส่งนํ้า", + "page": 277 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. จะพิจารณาส่งนํ้าแบบหมุนเวียน หรือเป็นรอบเวร ก็ต่อเมื่อมีเหตุปัจจัยใดเข้ามาเกี่ยวข้อง", + "page": 277 + }, + { + "type": "p", + "text": "4. จงอธิบายความหมายของคำว่า ความถี่ของการส่งนํ้า ( Frequency)", + "page": 277 + }, + { + "type": "p", + "text": "5. จงอธิบายความหมายของคำว่า ระยะเวลาการส่งนํ้า (Duration)", + "page": 277 + } + ] + }, + { + "page": 278, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p278-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 224, + "caption": "", + "page": 278 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 8", + "page": 278 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.1 ความหมาย", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายถึง การกำจัดนํ้าส่วนเกินที่ไม่ต้องการออกจากพื้นที่ เพื่อให้พื้นที่นั้นมีสภาพที่เหมาะต่อการใช้งานตามวัตถุประสงค์", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปริมาณนํ้าส่วนที่เกินความต้องการ ในพื้นที่ มีต้นเหตุมาจาก", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. จากนํ้าฝน", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. นํ้าจากแหล่งนํ้าอื่นๆไหลเข้าไปในพื้นที่", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "8.2 ประเภทของงานระบายนํ้า หากแบ่งตามพื้นที่การใช้ที่ดิน แบ่งได้เป็น 2 ประเภทคือ", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. งานระบายนํ้าในเมือง พื้นที่สาธารณะ รวมทั้ง การระบายนํ้าเสีย", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. งานระบายนํ้าจากพื้นที่การเกษตรอย่างไรก็ตาม เมื่อแบ่งตามตำแหน่งของนํ้าส่วนเกินที่ต้องการระบาย มีอยู่ 2 แบบ คือ", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "การระบายนํ้าบนผิวดิน", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "การระบายนํ้าใต้ผิวดิน", + "page": 278 + }, + { + "type": "h3", + "text": "8.2.1 การระบายนํ้าบนผิวดิน(Surface drainage)", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายถึง การระบายนํ้าที่เกินความต้องการ ซึ่งขังอยู่บนผิวดินให้ออกไปจากพื้นที่ โดยการสร้างทางนํ้าแบบทางนํ้าเปิด หรือปรับพื้นที่ให้ลาดเท เพื่อลำเลียงนํ้าออกไปจากผิวดิน", + "page": 278 + }, + { + "type": "h3", + "text": "8.2.2 การระบายนํ้าใต้ผิวดิน (Subsurface drainage)", + "page": 278 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายถึง การระบายนํ้าใต้ผิวดินที่เกินความต้องการ ออกไปจากบริเวณรากพืช เพื่อควบคุมไม่ให้ระดับนํ้าใต้ดินขึ้นมาสูงหรืออยู่ใกล้ผิวดิน และเพื่อควบคุมการสะสมของเกลือบริเวณผิวดินและเขตรากพืช", + "page": 278 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p278-2.jpg", + "width": 853, + "height": 329, + "caption": "ภาพที่ 7 แสดงระบบระบายนํ้าใต้ดินโดยท่อระบายนํ้า", + "page": 278 + } + ] + }, + { + "page": 279, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p279-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 279 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p279-2.jpg", + "width": 1101, + "height": 411, + "caption": "", + "page": 279 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ภาพที่ 7 การระบายนํ้าใต้ดินโดยท่อระบายนํ้า", + "page": 279 + }, + { + "type": "p", + "text": "8.3 หลักการระบายนํ้าผิวดิน ทำได้ 2 ลักษณะคือ", + "page": 279 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ระบายนํ้าที่ขังอยู่ภายในพื้นที่ออกไปจากพื้นที่โดยการสร้างทางระบายนํ้าในพื้นที่เพื่อรวบรวมนํ้า แล้วระบายออกไปจากพื้นที่", + "page": 279 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ระบายนํ้าโดยผันนํ้าที่ไหลมาจากนอกพื้นที่ ไม่ให้เข้ามาในพื้นที่โดยสร้างทางระบายนํ้าสกัดกั้น แล้วผันออกนอกพื้นที่", + "page": 279 + } + ] + }, + { + "page": 280, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p280-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 644, + "caption": "ภาพที่ 8 การระบายนํ้าโดยระบายนํ้าออกนอกพื้นที่", + "page": 280 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p280-2.jpg", + "width": 976, + "height": 593, + "caption": "ภาพที่ 9 การระบายนํ้าโดยการสกัดกั้นนํ้าจากนอกพื้นที่", + "page": 280 + }, + { + "type": "p", + "text": "8.4 ส่วนประกอบของระบบระบายนํ้าผิวดิน ระบบระบายนํ้าสำหรับประเภทของการระบยนํ้าผิวดินโดยทั่วไปประกอบด้วย 3 ส่วนประกอบย่อยคือ", + "page": 280 + } + ] + }, + { + "page": 281, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p281-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ส่วนรวบรวมนํ้า (Collector) อาจเป็นร่อง หรือ คูระบาย ทำหน้าที่เป็นทางระบายที่คอยเก็บรวบรวมนํ้าจากพื้นที่ที่ต้องการระบายนํ้าออก", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ส่วนลำเลียง (Disposal) โดยทั่วไปจะเป็นคลองขนาดใหญ่ ทำหน้าที่ลำเลียงปริมาณนํ้าซึ่งรับมาจากทางรวบรวมนํ้า เพื่อนำไปทิ้ง", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. ที่ทิ้งนํ้า (Outlet) เป็นจุดสุดท้ายของระบบระบายนํ้า ที่ทิ้งนํ้ามักจะเป็นทางนํ้าธรรมชาติที่มีอยู่แล้ว", + "page": 281 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "ดังที่ทราบมาแล้วว่าหลักการระบายนํ้าใต้ดินก็เพื่อทำให้ระดับนํ้าใต้ดินบริเวณเขตรากพืชมีระดับอยู่ตำกว่าเขตรากพืชจนไม่เป็นอันตรายต่อการเจริญเติบโตของต้นพืช คำว่าระดับนํ้าใต้ดิน (Ground", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "Water Table) หมายถึง ผิวบนสุดของนํ้าที่อยู่ใต้ผิวดินลงไป (ภาพที่ 10) อย่างไรก็ตามต้องทบทวนความรู้ เรื่อง นํ้าในดิน (Soil Water)ที่ได้กล่าวไว้แล้วในบทเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าดิน นํ้า พืช ซึ่งประกอบด้วย", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "-นํ้าอิสระ (Free Water)", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "-นํ้าซับ (Capillary water)", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "-นํ้าเยื่อ (Hygroscopic water)", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "แหล่งที่มาของนํ้าส่วนเกินความต้องการคือ นํ้าฝน ประกอบกับนํ้าที่รั่วซึมมาจากคลองส่งนํ้าคลองระบายนํ้าข้างเคียงที่ผ่านพื้นที่นั้น รวมทั้งจากนํ้าบนผิวดินจากบริเวณที่มีระดับสูงกว่าไหลมารวม", + "page": 281 + }, + { + "type": "p", + "text": "8.6 ทางระบายนํ้าใต้ดิน หมายถึงทางนํ้าที่สร้างขึ้นภายในหน้าตัดของดิน โดยให้อยู่ตํ่ากว่าระดับนํ้าใต้ดินเพื่อให้นํ้าในดินไหลเข้าสู่ทางนํ้านั้น แล้วระบายออกไปยังที่ทิ้งนํ้า ต่อไป", + "page": 281 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p281-2.jpg", + "width": 765, + "height": 497, + "caption": "ภาพที่ 10 ระดับนํ้าใต้ดิน", + "page": 281 + } + ] + }, + { + "page": 282, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p282-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 282 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p282-2.jpg", + "width": 711, + "height": 401, + "caption": "", + "page": 282 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p282-3.jpg", + "width": 1096, + "height": 564, + "caption": "ภาพที่ 11 การเกิดนํ้าใต้ดิน", + "page": 282 + } + ] + }, + { + "page": 283, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p283-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 732, + "caption": "ภาพที่ 12 ลักษณะการวางท่อระบายนํ้าใต้ดิน", + "page": 283 + } + ] + }, + { + "page": 284, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p284-1.jpg", + "width": 1101, + "height": 828, + "caption": "ภาพที่ 13 รูปแบบการวางท่อระบายนํ้าใต้ดิน", + "page": 284 + }, + { + "type": "p", + "text": "8.7 การเลือกระบบระบายนํ้า ในการที่จะตัดสินใจว่าจะออกแบบ กำหนดใช้ระบบระบายนํ้าประเภทไหนนั้นจะต้องศึกษาจากปัจจัยต่างๆ ดังนี้", + "page": 284 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ลักษณะภูมิประเทศ ข้อมูลที่ต้องพิจารณาประกอบด้วย", + "page": 284 + }, + { + "type": "p", + "text": "-ที่ทิ้งนํ้า โดยดูว่าอยู่บริเวณไหน ใกล้ ไกลจากพื้นที่ที่ต้องการระบายนํ้าอย่างไร", + "page": 284 + }, + { + "type": "p", + "text": "-ลักษณะของพื้นที่ และระดับของพื้นที่เพื่อดูว่าการระบายนํ้าจะใช้แบบไหลเองด้วยแรงโน้มถ่วงหรือต้องใช้เครื่องสูบ หรือหากเป็นที่ลาดชัน จำเป็นต้องใช้ทางระบายนํ้าแบบสกัดกั้น", + "page": 284 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p284-2.jpg", + "width": 353, + "height": 48, + "caption": "", + "page": 284 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. ลักษณะดิน เช่น ชนิดดิน ความหนาของชั้นดิน ความต่อเนื่องของชั้นดิน ตำแหน่งของชั้นดินความพรุนของดิน (porosity) เพื่อนำมาใช้กำหนดความลึกการวางท่อ ขนาดท่อ (เนื้อดินต่างกันระบายนํ้าได้ต่างกัน) กรณีกำหนดระบบระบายนํ้าเป็นแบบท่อหรือกำหนดความลาดของตลิ่งทางนํ้ากรณีออกแบบเป็นคลองระบายนํ้า", + "page": 284 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. ลักษณะของแหล่งนํ้า ที่เป็นต้นเหตุให้เกิดนํ้าส่วนเกินความต้องการ พิจารณาจากทิศทางนํ้าไหลเข้าพื้นที่ ปริมาณที่ไหล ตำแหน่งของแหล่งนํ้า ชนิดของแหล่งนํ้า เป็นต้น เพื่อนำมาใช้กำหนดขนาดของทางระบายนํ้าหรือขนาดเครื่องสูบนํ้าจนสามารถระบายนํ้าได้ทันกับปริมาณนํ้าที่ไหลเข้าสู่พื้นที่", + "page": 284 + } + ] + }, + { + "page": 285, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p285-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 285 + }, + { + "type": "h2", + "text": "8.8 แบบฝึกหัด", + "page": 285 + }, + { + "type": "p", + "text": "1.ให้บอกถึงผลเสียที่จะเกิดขึ้น หากขาดการระบายนํ้าออกจากพื้นที่2. จงอธิบายถึงปัจจัยที่มีผลทำให้เกิดภาวะนํ้าส่วนเกินความต้องการในพื้นที่ใด พื้นที่หนึ่งว่ามีอะไรบ้าง และวิธีป้องกัน", + "page": 285 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. หลักของการระบายนํ้าใต้ผิวดินคืออะไร มีวิธีการอะไรบ้าง4. จงอธิบายความหมายของคำว่า water table 5. ในการออกแบบระบบระบายนํ้าแบบผิวดิน คิดว่าต้องรวบรวมข้อมูลที่ใช้ประกอบในการออกแบบ อะไรบ้าง", + "page": 285 + } + ] + }, + { + "page": 286, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p286-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 224, + "caption": "", + "page": 286 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 9", + "page": 286 + }, + { + "type": "h2", + "text": "9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”", + "page": 286 + }, + { + "type": "p", + "text": "หมายถึงการดำเนินการเพื่อทำให้นํ้าชลประทานที่ไหลอยู่ในคลองส่งนํ้า มี อัตราการไหล และ", + "page": 286 + }, + { + "type": "p", + "text": "ระดับนํ้า เป็นไปตามที่ต้องการ คำว่า อัตราการไหล (Discharge, Q) คือ ปริมาณนํ้าที่ไหลผ่านหน้าตัดคลอง ณ จุดใดๆ ในหนึ่งหน่วยเวลา มีหน่วยเป็น ปริมาตร ต่อ เวลา เช่น ลบ.เมตร ต่อวินาที หรือลิตร ต่อ วินาที", + "page": 286 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p286-2.jpg", + "width": 962, + "height": 278, + "caption": "ภาพที่ 1 รูปตัดคลองส่งนํ้า", + "page": 286 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่าง จงแสดงการคำนวณหาอัตราการไหลผ่านหน้าตัดคลองส่งนํ้าดังรูป(ให้นิสิตฝึกทำด้วยตนเอง)", + "page": 286 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p286-3.jpg", + "width": 722, + "height": 314, + "caption": "", + "page": 286 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับคำว่า ระดับนํ้า คือ ระดับของผิวนํ้าในคลองส่งนํ้า ทั้งนี้การควบคุมการส่งนํ้ามีวัตถุประสงค์เพื่อให้ได้ อัตราการไหล และ ระดับนํ้า ตามต้องการ การควบคุมนํ้าจะอาศัยการใช้ อาคารชลประทาน", + "page": 286 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Irrigation Structures or Hydraulic Structures) เป็นตัวควบคุม", + "page": 286 + } + ] + }, + { + "page": 287, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p287-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 287 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p287-2.jpg", + "width": 459, + "height": 381, + "caption": "", + "page": 287 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p287-3.jpg", + "width": 506, + "height": 369, + "caption": "", + "page": 287 + }, + { + "type": "p", + "text": "ประตูระบายนํ้ากลางคลอง อาคารแบ่งนํ้า", + "page": 287 + }, + { + "type": "caption", + "text": "ภาพที่ 2 อาคารชลประทานควบคุมนํ้า บางชนิด", + "page": 287 + }, + { + "type": "p", + "text": "9.2 ประเภทของการควบคุมการส่งนํ้า เมื่อแบ่งตามตำแหน่งของระดับของนํ้าที่ถูกควบคุมโดยอาคารที่", + "page": 287 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p287-4.jpg", + "width": 586, + "height": 56, + "caption": "", + "page": 287 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การควบคุมด้านเหนือนํ้า (Upstream Control)", + "page": 287 + }, + { + "type": "p", + "text": "-การควบคุมด้านท้ายนํ้า (Downstream Control)", + "page": 287 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p287-5.jpg", + "width": 463, + "height": 113, + "caption": "", + "page": 287 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ก) การควบคุมแบบสัดส่วน หมายถึง วิธีการควบคุมให้อัตราการไหลที่ไหลเข้ามา(Inflowing Discharge)ยังอาคารควบคุมจะถูกแบ่งแยกไปตามสัดส่วน (Proportion)ตามที่ได้มีการกำหนดไว้ล่วงหน้า ดังนั้นด้วยวิธีการควบคุมแบบนี้ระดับนํ้าของคลองในช่วงใดๆจะมีค่าไม่คงที่(ข) การควบคุมด้านเหนือนํ้า หมายถึง การควบคุมให้ ระดับนํ้า ทางด้านเหนือ(นํ้า) ของอาคารควบคุมนํ้า มีค่าคงที่ตามที่ต้องการ ปริมาณนํ้าที่ไหลผ่านอาคาร ออกไป ทางด้านท้ายของอาคารควบคุมจะมีการเปลี่ยนแปลงก็ต่อเมื่อมีการเปลี่ยนค่าอัตราการไหลที่ไหลผ่านเข้ามา เท่านั้น การส่งนํ้าแบบการไหลอาศัยแรงโน้ม", + "page": 287 + } + ] + }, + { + "page": 288, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p288-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 288 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p288-2.jpg", + "width": 1101, + "height": 744, + "caption": "", + "page": 288 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p288-3.jpg", + "width": 1083, + "height": 570, + "caption": "ภาพที่ 4 ลักษณะของระดับนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านเหนือ", + "page": 288 + } + ] + }, + { + "page": 289, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p289-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 289 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ค)การควบคุมด้านท้ายนํ้า หรือเรียกอีกอย่างว่า การควบคุมด้านท้ายนํ้าให้อยู่ระดับบนของคลอง", + "page": 289 + }, + { + "type": "p", + "text": "(Downstream Control on Level-Top Canal) หมายถึง การควบคุมให้ระดับนํ้าทางด้านท้ายของอาคาร", + "page": 289 + }, + { + "type": "p", + "text": "ควบคุมนํ้ามีระดับคงที่ตามที่ต้องการ การควบคุมในลักษณนี้จะมีการตอบสนองได้ดี(Responsive) สามารถควบคุมอาคารให้ปรับอัตราการไหลผ่านอาคารออกไปได้ทันทีตามที่ต้องการ เนื่องจากคลองด้านท้าย", + "page": 289 + }, + { + "type": "p", + "text": "อาคารมีปริมาณนํ้านอนคลองอยู่แล้ว ภาพที่ 5 แสดงลักษณะผิวนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านท้ายนํ้า", + "page": 289 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p289-2.jpg", + "width": 1084, + "height": 659, + "caption": "ภาพที่ 5 ลักษณะผิวนํ้าเมื่อมีการควบคุมด้านท้ายนํ้า", + "page": 289 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ง) การควบคุมแบบBIVAL เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า การควบคุมแบบปริมาตรคงที่ (Constant Volume", + "page": 289 + }, + { + "type": "p", + "text": "Control)เป็นการควบคุมให้ระดับนํ้ามีค่าคงที่ในบริเวณช่วงกลางๆของคลองด้านท้ายอาคารควบคุม ตามที่ต้องการ(จ)การควบคุมแบบELFLO เรียกอีกอย่างว่า การควบคุมแบบท้ายนํ้าสำหรับคลองที่มีความลาดเท(Downstream Control on Sloping Canal) โดยการทำให้ระดับนํ้ามีค่าคงที่ในบริเวณส่วนปลายอีกฝั่งหนึ่งของคลองด้านท้ายนํ้าตามที่ต้องการ วิธีนี้ต้องการการตรวจวัดระดับนํ้าจากทางไกลรวมทั้งอาคารแบบอัตโนมัติข้อดี ข้อเสีย ของการควบคุมนํ้าด้านเหนือนํ้า และด้านท้ายนํ้า", + "page": 289 + } + ] + }, + { + "page": 290, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p290-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 290 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อดีของแบบ Upstream control 1.การควบคุมวิธีนี้เป็นที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย ทำให้สามารถเรียนรู้ปัญหา หรือแนวทางแก้ไขกรณีที่มีปัญหาเกิดขึ้นได้ง่ายจากระบบส่งนํ้าอื่น2.ใช้ค่าลงทุนก่อสร้างคลองและอาคารในคลอง เนื่องจากรูปแบบของคลองและอาคารที่ต้องการมีลักษณะอย่างง่าย มีกลไกการทำงานไม่ซับซ้อน รวมทั้งการใช้งานอาคารก็ไม่ยุ่งยาก", + "page": 290 + }, + { + "type": "p", + "text": "ข้อดีของแบบ Down Stream Control 1.อาคารที่ออกแบบให้สามารถควบคุมด้านท้ายนํ้ามักจะทำงานได้โดยอัตโนมัติ ทำให้ไม่มีความจำเป็นต้องใช้เจ้าหน้าที่จากส่วนกลางมาทำการควบคุมอาคารดังกล่าว2.อาคารที่ทำหน้าที่ควบคุมระดับนํ้าด้านท้ายนํ้ามีลักษณะที่เด่นอีกอย่างคือสามารถปรับให้ระดับนํ้าด้านท้ายเป็นไปตามที่ต้องการได้ง่าย เนื่องจากเป็นการควบคุมให้อัตราการไหลผ่านด้านท้ายเป็นไปตามที่ต้องการ ขนาดของคลองทางด้านท้ายจะเป็นตัวควบคุมให้ได้ระดับตามอัตราการไหลที่ปล่อยไปทางด้านท้ายนํ้าเอง3.มีการสูญเสียในระหว่างส่งนํ้าน้อยกว่าข้อเสียของการควบคุมนํ้าด้านเหนือนํ้า และด้านท้ายนํ้าข้อเสียของการควบคุมนํ้าด้านเหนือนํ้า1. ต้องการการจัดการจากส่วนกลางมาก เนื่องจากต้องมีการปรับบานประตูของอาคารจึงต้องมีเจ้าหน้าที่คอยไปดำเนินการจนกว่าระดับนํ้าทางด้านเหนือนํ้าจะเป็นไปตามที่ต้องการ2. มีการสูญเสียนํ้าในระหว่างส่งนํ้ามากเนื่องจากมีการเปลี่ยนอัตราการไหลบ่อยเพราะต้องทำการปรับบานเพื่อเปลี่ยนอัตราการไหลไปเรื่อยๆจนกว่าจะได้ตามที่ต้องการทำให้มีปริมาณนํ้าบางส่วนต้องถูกระบายไปทางด้านท้ายนํ้าในระหว่างการปรับบานอยู่นั้น3. ปรับระดับนํ้ายากเพราะช่วงเวลาที่ตอบสนองให้ได้ตามที่ต้องการนานข้อเสียของการควบคุมนํ้าด้านท้ายนํ้า1. ต้องลงทุนเกี่ยวกับระบบคลองและอาคารที่สูงกว่า เนื่องจากอาคารที่ใช้ควบคุมจะต้องมีลักษณะการทำงานที่พิเศษออกไปเช่นเป็นแบบอัตโนมัติ หรือต้องออกแบบให้มีอาคารควบคุมในคลองส่งนํ้าอย่างพอเพียง", + "page": 290 + } + ] + }, + { + "page": 291, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p291-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 291 + }, + { + "type": "h2", + "text": "9.3 คำถามท้ายบท", + "page": 291 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. จงให้เหตุผลว่าทำไมถึงต้องมีการควบคุมการส่งนํ้า?", + "page": 291 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. การควบคุมการส่งนํ้าด้านเหนือนํ้า (Upstream Control) มีลักษณะอย่างไร ?", + "page": 291 + }, + { + "type": "p", + "text": "3. เมื่อทำการปิด เปิด บานประตูนํ้าของอาคารควบคุมนํ้าชนิดท้ายนํ้า (Downstream Control)ผลที่เกิดขึ้นตามมาคืออะไร?4. เพราะอะไร การควบคุมการส่งนํ้าแบบท้ายนํ้าจึงต้องมีการลงทุนเกี่ยวกับระบบคลองและอาคารที่มากกว่าแบบควบคุมด้านเหนือนํ้า ?", + "page": 291 + } + ] + }, + { + "page": 292, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p292-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 291, + "caption": "", + "page": 292 + }, + { + "type": "h1", + "text": "บทที่ 10", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "คำว่า ระบบชลประทาน มีความหมายครอบคลุมตั้งแต่หัวงาน (Headworks) เรื่อยไปตามระบบส่ง", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "นํ้า (conveyance system)ซึ่งจะประกอบด้วยคลองส่งนํ้าและอาคารต่างประกอบคลองส่งนํ้า แต่ในเบื้องต้นนี้จะได้กล่าวเฉพาะหลักการออกแบบเบื้องต้นตัวคลองส่งนํ้า เป็นลำดับแรกเนื่องจากการออกแบบคลอง จะอาศัยพื้นฐานความรู้ด้านกลศาสตร์ของไหลเกือบทั้งหมด มีการใช้ความรู้ด้านการออกแบบโครงสร้างเพียงเล็กน้อย ต่างจากการออกแบบอาคารชลประทานที่จำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานทั้งสองด้านอย่างเข้มข้น ซึ่งจะได้เรียนในปีการศึกษาลำดับถัดไป", + "page": 292 + }, + { + "type": "h2", + "text": "10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "1.ค่าชลภาระ (Water Duty) หมายถึง อัตราการไหล ต่อ หนึ่งหน่วยพื้นที่ หน่วยที่ใช้คือ ลิตร ต่อ", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "วินาที ต่อ ไร่ หรือ ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ ไร่ เมื่อทราบค่าชลภาระ และพื้นที่ที่ต้องการส่งนํ้า จะหาค่า", + "page": 292 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p292-2.jpg", + "width": 832, + "height": 74, + "caption": "", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "2)จากค่า ET ที่เป็นความลึกต่อวัน คำนวณให้เป็นปริมาตรนํ้า(ลบ.ม)ต่อ วัน ในพื้นที่ 1 ไร่", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "3)จากข้อ 2 เปลี่ยนหน่วยเป็น ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ 1ไร่ ค่าที่ได้คือค่า “ ชลภาระ”", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "4)ค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3 เป็นค่าชลภาระที่ยังไม่ได้เผื่อการสูญเสียปริมาณนํ้าในระหว่างการให้นํ้าแก่พืชรวมทั้งระหว่างการส่งนํ้าไปตามระบบคู คลองต่างๆ ดังนั้นเมื่อต้องการนำค่าชลภาระไปใช้งานจะต้องนำค่าประสิทธิภาพการชลประทาน มาหารค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "ตัวอย่างการคิดค่าชลภาระ พื้นที่เพาะปลูกข้าวจำนวน 1000 ไร่ ต้องการขุดคลองส่งนํ้าไปให้ อยากทราบว่าคลองต้องส่งนํ้าให้พื้นที่แบบตลอดเวลา ด้วยอัตราการไหลเท่าไร ถ้าข้าวมีอัตราการใช้นํ้าสูงสุด เท่ากับ", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "10 ม.ม. ต่อ วัน", + "page": 292 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p292-3.jpg", + "width": 691, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 292 + }, + { + "type": "p", + "text": "คำนวณว่าความลึก 0.01 ม. / วัน ในพื้นที่ 1 ไร่ คิดเป็นปริมาตร", + "page": 292 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p292-4.jpg", + "width": 372, + "height": 113, + "caption": "", + "page": 292 + } + ] + }, + { + "page": 293, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p293-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "2.พื้นที่ชลประทาน (Irrigable Area) คำว่า พื้นที่ สำหรับงานด้านการชลประทาน มีอยู่ 2 คำ ที่สำคัญ", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "- พื้นที่ทั้งหมดของโครงการ (Project Total Area)หมายถึงพื้นที่ทั้งหมดภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆซึ่งจะนับรวมเอาพื้นที่ที่เป็นทั้งป่าไม้ ภูเขา ตลาด วัด โรงเรียน พื้นที่ดอน และพื้นที่อื่นๆทั้งที่ส่งนํ้าไปให้ได้และไม่ได้", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "- พื้นที่ชลประทาน หรือ พื้นที่ส่งนํ้า หรือ พื้นที่รับนํ้าชลประทาน หมายถึงพื้นที่ภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆโดยคิดเฉพาะพื้นที่ส่วนที่ส่งนํ้าชลประทานไปถึงได้เท่านั้นโดยทั่วไปในการคำนวณขนาดคลอง จะใช้วิธีคิดว่าพื้นที่ชลประทานมีค่าประมาณ 80-90 เปอร์เซนต์ของพื้นที่โครงการ พื้นที่ที่จะมาใช้คำนวณหาอัตราการไหลในคลอง คือ พื้นที่ชลประทาน", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "วิธีการหาขนาดพื้นที่ชลประทาน ได้มาจากการเริ่มต้นวางแนวคลองส่งนํ้าในแผนที่ภูมิประเทศจากนั้นพิจารณาขอบเขตที่สามารถส่งนํ้าจากคลองที่ตัดผ่านไปให้ได้ วัดพื้นที่โดยใช้เครื่องมือหรือจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้สำหรับการเขียนแบบก็ได้", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "3.อัตราการไหล (Discharge) ในงานด้านการออกแบบชลประทานจะหมายถึง ปริมาตรของนํ้าที่เคลื่อนที่ผ่านหน้าตัดใดๆของลำนํ้า ต่อหนึ่งหน่วยเวลา นิยมบอกหน่วยเป็น ลบ.ม.ต่อวินาที หรือ ลิตร ต่อ", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "วินาที สัญลักษณ์ของอัตราการไหลที่นิยมใช้คือ Q ในการออกแบบจะหาค่า Qได้จากสูตร", + "page": 293 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p293-2.jpg", + "width": 576, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 293 + }, + { + "type": "p", + "text": "เพื่อให้เข้าใจความหมายของอัตราการไหลมากยิ่งขึ้น ให้ดูภาพที่ 1 ประกอบ", + "page": 293 + } + ] + }, + { + "page": 294, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p294-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 294 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p294-2.jpg", + "width": 1100, + "height": 470, + "caption": "ภาพที่ 1 ความหมายของอัตราการไหล", + "page": 294 + }, + { + "type": "p", + "text": "10.2 คลองส่งนํ้าชลประทาน หมายถึงทางนํ้าเปิดที่ถูกขุดขึ้นเพื่อใช้เป็นทางลำเลียงนํ้าชลประทานจาก", + "page": 294 + }, + { + "type": "p", + "text": "แหล่งนํ้าไปยังจุดต่างๆตามที่ต้องการ นิยมออกแบบคลองส่งนํ้าชลประทานให้มีรูปตัด 2 ลักษณะคือรูปตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า และรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู", + "page": 294 + }, + { + "type": "p", + "text": "เหตุผลสำคัญต่อการเลือกออกแบบเป็นหน้าตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า มักจะมาจากบริเวณดังกล่าวมี", + "page": 294 + }, + { + "type": "p", + "text": "ขอบเขตพื้นที่สำหรับขุดคลอง (Right of Way ) น้อยเกินไปไม่พอเพียงที่จะกำหนดให้ออกแบบตลิ่งคลองแบบมีความลาดเอียงได้", + "page": 294 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับหน้าตัดคลองที่มีรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมคางหมูนั้นเนื่องมาจากให้ลักษณะที่ใกล้เคียงกับหน้าตัดรูปครึ่งวงกลมมากที่สุดซึ่งจะส่งผลให้การไหลผ่านหน้าตัดรูปร่างครึ่งวงกลมนี้มีแรงเสียดทานน้อย", + "page": 294 + }, + { + "type": "p", + "text": "(ความยาวเส้นขอบเปียกมีระยะสั้น) ให้การไหลในลักษณะทางชลศาสตร์ที่ดี (Best Hydraulic Property)แต่การก่อสร้างด้วยหน้าตัดที่เป็นครึ่งวงกลมนั้นกระทำได้ยากในทางปฏิบัติ ดังนั้นจึงมีการปรับรูปร่างของหน้าตัดจากครึ่งวงกลมให้เหลือเพียงสี่เหลี่ยมคางหมู", + "page": 294 + } + ] + }, + { + "page": 295, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p295-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 295 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p295-2.jpg", + "width": 917, + "height": 457, + "caption": "ภาพที่ 2 คลองรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู", + "page": 295 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p295-3.jpg", + "width": 787, + "height": 126, + "caption": "", + "page": 295 + }, + { + "type": "p", + "text": "ส่วนพื้นที่หน้าตัดการไหล ของคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า คำนวณจากสูตรกว้างก้นคลอง (b) x ความลึก", + "page": 295 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p295-4.jpg", + "width": 107, + "height": 53, + "caption": "", + "page": 295 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p295-5.jpg", + "width": 584, + "height": 344, + "caption": "ภาพที่ 3 รูปตัดคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า", + "page": 295 + } + ] + }, + { + "page": 296, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p296-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 296 + }, + { + "type": "h3", + "text": "10.2.1 ความรู้เบื้องต้นในการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้า", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "สมการที่ใช้คือสมการ Manning สำหรับคำนวณความเร็วของการไหล หน่วยเมตริก รูปสมการคือ", + "page": 296 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p296-2.jpg", + "width": 217, + "height": 114, + "caption": "", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "เมื่อ V = ความเร็วการไหลเฉลี่ย(Average Flow Velocity , m/s)", + "page": 296 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p296-3.jpg", + "width": 447, + "height": 59, + "caption": "", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "R = ความยาวเส้นรัศมีชลศาสตร์(Hydraulic Radius , m)", + "page": 296 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p296-4.jpg", + "width": 114, + "height": 60, + "caption": "", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "A = พื้นที่หน้าตัดการไหล (คิดเฉพาะส่วนที่เป็นนํ้าเท่านั้น)(Flow Cross Section Area , m2 )", + "page": 296 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p296-5.jpg", + "width": 560, + "height": 60, + "caption": "", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "S = ความลาดตามยาวของก้นคลองส่งนํ้า (Slope of Canal Bed (Decimal))", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "ปกติตามสูตรแมนนิ่งนี้ ค่า S จะใช้ค่าความลาดของเส้นพลังงาน(Energy Grade line) แต่ในการ", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "ออกแบบคลองจะทำการออกแบบให้การไหลมีลักษณะเป็นแบบไหลสมํ่าเสมอ(Uniform Flow) กล่าวคือในช่วงระยะเวลาเดียวกันที่หน้าตัดใดๆก็ตามตลอดระยะทางการไหล ที่อัตราการไหลเดียวกันจะถือว่ามีความลึกเท่ากัน ดังนั้นจะถือว่าเส้นลาดพลังงานเท่ากับเส้นลาดของก้นคลอง ดังนั้นเมื่อนำมาสัมพันธ์กับ", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "สมการต่อเนื่อง Q = A x V ทำให้สมการที่ใช้ออกแบบคลอง จะเป็น", + "page": 296 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p296-6.jpg", + "width": 197, + "height": 107, + "caption": "", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "10.2.2 ขั้นตอนการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้าเมื่อทราบถึงความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับคลองส่งนํ้าแล้ว ต่อไปจะเป็นการกล่าวถึงขั้นตอนโดยสรุปถึงการออกแบบขนาดคลองส่งนํ้า ซึ่งมีดังนี้", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. ทราบอัตราการไหล Q จากการนำค่าชลภาระ X พื้นที่ชลประทาน2. ตัดสินใจว่าจะเลือกออกแบบหน้าตัดเป็น สี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือ สี่เหลี่ยมคางหมู3. ทำการสมติค่าความกว้างก้นคลอง", + "page": 296 + }, + { + "type": "p", + "text": "4. แทนค่า Q และความกว้างก้นคลองลงในสมการ", + "page": 296 + } + ] + }, + { + "page": 297, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p297-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "5. แก้สมการหาค่าความลึกนํ้า โดยการใช้วิธีที่เรียกว่า ลองผิด ถูก (Trial & Error)", + "page": 297 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p297-2.jpg", + "width": 1013, + "height": 640, + "caption": "ภาพที่ 4 แสดงสัดส่วนและองค์ประกอบของรูปตัดคลองส่งนํ้า", + "page": 297 + }, + { + "type": "h3", + "text": "10.2.3 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้า", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "โดยการยืนมองหันหน้าไปทางท้ายนํ้า คลองสายหลักที่ขุดออกจากแม่นํ้าหรืออ่างเก็บนํ้าจะนิยม", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "เรียกว่า คลองสายใหญ่ ถ้าออกทางฝั่งซ้ายของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย(Left Main Canal,ตัวย่อ", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "คือ LMC) ถ้าออกทางฝั่งขวาของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งขวา(Right Main Canal,ตัวย่อคือ RMC)", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "และหากมีฝั่งละหลายสายให้ใส่ตัวเลขเรียงลำดับเป็น 1,2,3.. ไปทางด้านท้ายของแม่นํ้า", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "สำหรับคลองซอย (คลองที่แยกออกจากคลองสายใหญ่) คลองแยกซอย (คลองที่แยกออกจากคลองซอย) มีหลักการตั้งชื่อเรียกโดยใส่ชื่อเรียงไปตั้งแต่คลองสายปัจจุบัน-คลองสายถัดไปที่คลองนี้แยก", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "มา-คลองสายถัดไปที่คลองที่2 นี้แยกมา โดยการเรียกชื่อยังใช้หลักการเดิมคือหันหน้าไปทางท้ายนํ้าเสมอ", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "คลองที่แยกออกจากฝั่งซ้ายจะมีคำว่าซ้าย หรือใช้ตัวย่อ “ซ” หรือ L อยู่หลังหมายเลขลำดับคลองเช่น", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "คลอง 1ซ หมายถึง คลองหมายเลข 1 ออกจากคลองหลักหรือแม่นํ้าทางฝั่งซ้ายมือ", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "คลอง 1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 1 ขุดออกทางฝั่งซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "คลอง 2R-1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 2 ที่ขุดออกทางฝั่งขวามือของคลองซอย 1Lซึ่งขุด", + "page": 297 + }, + { + "type": "p", + "text": "ออกทางฝั่งซ้ายซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย ภาพที่ 5 แสดงชื่อคลองต่างๆตามหลักการเรียกข้างต้น", + "page": 297 + } + ] + }, + { + "page": 298, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p298-1.jpg", + "width": 1090, + "height": 69, + "caption": "", + "page": 298 + }, + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p298-2.jpg", + "width": 1101, + "height": 759, + "caption": "ภาพที่ 5 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้าชลประทาน", + "page": 298 + }, + { + "type": "h2", + "text": "10.3 แบบฝึกหัด", + "page": 298 + }, + { + "type": "p", + "text": "1. จากการวางแนวคลองส่งนํ้าสายหนึ่ง มีความลาดตามยาวเท่ากับ 1 : 10000 คลองมีหน้าตัด", + "page": 298 + }, + { + "type": "p", + "text": "เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู ลาดด้านข้างคลอง 1: 2 นํ้าในคลองลึก 1.00 ม. ความกว้างก้นคลอง เท่ากับ", + "page": 298 + }, + { + "type": "p", + "text": "0.80 ม. คลองดาดด้วยคอนกรีต มีค่า n = 0.014 จงคำนวณว่าอัตราการไหลในคลองนี้มีค่าเท่าไร?", + "page": 298 + }, + { + "type": "p", + "text": "2. จงออกแบบคลองสายหนึ่งเพื่อให้มีขนาดอัตราการไหล 2.0 ลบ.ม. ต่อ วินาที กำหนดความ", + "page": 298 + }, + { + "type": "p", + "text": "ลาดตามยาวคลองเท่ากับ 1: 4000 ค่า n = 0.020 ความลึกนํ้าที่ออกแบบ ให้มีค่าไม่น้อยกว่า 1.00 ม.", + "page": 298 + }, + { + "type": "p", + "text": "ความลาดด้านข้างให้กำหนดเอง ตามความเหมาะสม (m = 1.5 หรือ 2)", + "page": 298 + } + ] + }, + { + "page": 299, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p299-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1555, + "caption": "", + "page": 299 + } + ] + }, + { + "page": 300, + "items": [ + { + "type": "figure", + "src": "assets/figures/p300-1.jpg", + "width": 1100, + "height": 1556, + "caption": "", + "page": 300 + } + ] + } + ] +} \ No newline at end of file diff --git a/intro-irre/fonts/k2d-400-latin.woff2 b/intro-irre/fonts/k2d-400-latin.woff2 new file mode 100644 index 0000000..68f4e9e Binary files /dev/null and b/intro-irre/fonts/k2d-400-latin.woff2 differ diff --git a/intro-irre/fonts/k2d-400-thai.woff2 b/intro-irre/fonts/k2d-400-thai.woff2 new file mode 100644 index 0000000..61fe798 Binary files /dev/null and b/intro-irre/fonts/k2d-400-thai.woff2 differ diff --git a/intro-irre/fonts/k2d-500-latin.woff2 b/intro-irre/fonts/k2d-500-latin.woff2 new file mode 100644 index 0000000..5b26f6a Binary files /dev/null and b/intro-irre/fonts/k2d-500-latin.woff2 differ diff --git a/intro-irre/fonts/k2d-500-thai.woff2 b/intro-irre/fonts/k2d-500-thai.woff2 new file mode 100644 index 0000000..363ffb5 Binary files /dev/null and b/intro-irre/fonts/k2d-500-thai.woff2 differ diff --git a/intro-irre/fonts/k2d-700-latin.woff2 b/intro-irre/fonts/k2d-700-latin.woff2 new file mode 100644 index 0000000..b44ff05 Binary files /dev/null and b/intro-irre/fonts/k2d-700-latin.woff2 differ diff --git a/intro-irre/fonts/k2d-700-thai.woff2 b/intro-irre/fonts/k2d-700-thai.woff2 new file mode 100644 index 0000000..b6d29c9 Binary files /dev/null and b/intro-irre/fonts/k2d-700-thai.woff2 differ diff --git a/intro-irre/index.html b/intro-irre/index.html new file mode 100644 index 0000000..6440c93 --- /dev/null +++ b/intro-irre/index.html @@ -0,0 +1,207 @@ + + + + + +วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น · Introduction to Irrigation Engineering + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+ +
+
+
+

ตำราออนไลน์ · 02207211

+

วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น

+

Introduction to Irrigation Engineering

+

เรียบเรียงเนื้อหาครบทั้ง 10 บท จากต้นฉบับ วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น พิมพ์ครั้งที่ 10 · พ.ศ. 2558 + แปลงเป็นเว็บเอกสารที่ค้นหาได้ทุกย่อหน้า เลือกคัดลอกข้อความได้ และเปิดอ่านได้ทุกขนาดหน้าจอ

+
+ เริ่มอ่านบทที่ 1 + +
+
+
บท
10
+
หัวข้อ
65
+
ภาพและตาราง
423
+
+
+
+ หน้าปกตำรา วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น +
ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
+
+
+ +
+

สารบัญ

+ +
+ +
+

เกี่ยวกับตำราเล่มนี้

+
+
+

เนื้อหา

+

ครอบคลุมตั้งแต่ความหมายและขอบเขตงานวิศวกรรมชลประทาน ความสัมพันธ์ระหว่างดิน–น้ำ–พืช + ความต้องการน้ำของพืช การกำหนดการให้น้ำ วิธีการให้น้ำ การส่งน้ำ การระบายน้ำ + การควบคุมการส่งน้ำ ไปจนถึงพื้นฐานการออกแบบคลองส่งน้ำ

+
+
+

รูปแบบเอกสาร

+

ทุกหัวข้อมีเลขหน้าอ้างอิงถึงต้นฉบับ ภาพประกอบและสมการคงรูปแบบเดิมจากหนังสือ + ส่วนเนื้อความถูกแปลงเป็นข้อความจริงสำหรับการค้นหาและคัดลอก

+
+
+

การใช้งาน

+

กด Ctrl + K เพื่อค้นหาทั้งเล่ม ใช้สารบัญด้านซ้ายเพื่อข้ามบท + และสารบัญด้านขวาสำหรับข้ามหัวข้อภายในบทนั้น

+
+
+
+ +
+

ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ · พิมพ์ครั้งที่ 10 · พ.ศ. 2558

+

เอกสารอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการเรียนการสอน · แปลงจากต้นฉบับ PDF

+
+
+ + + + + + diff --git a/intro-irre/js/docs.js b/intro-irre/js/docs.js new file mode 100644 index 0000000..3e6a6d5 --- /dev/null +++ b/intro-irre/js/docs.js @@ -0,0 +1,218 @@ +/* docs.js — theme, sidebar drawer, search modal, scrollspy. No dependencies. */ +(() => { + "use strict"; + + const root = document.body.dataset.root || ""; + const html = document.documentElement; + + /* ------------------------------------------------------------------ theme */ + const THEME_KEY = "irre-docs-theme"; + const stored = localStorage.getItem(THEME_KEY); + const prefersDark = window.matchMedia("(prefers-color-scheme: dark)").matches; + const initial = stored || (prefersDark ? "dark" : "light"); + applyTheme(initial); + + function applyTheme(mode) { + if (mode === "dark") html.setAttribute("data-theme", "dark"); + else html.removeAttribute("data-theme"); + const btn = document.getElementById("themeToggle"); + if (btn) btn.setAttribute("aria-pressed", String(mode === "dark")); + const meta = document.querySelector('meta[name="theme-color"]'); + if (meta) meta.setAttribute("content", mode === "dark" ? "#0b1220" : "#1e3a8a"); + } + + const themeBtn = document.getElementById("themeToggle"); + if (themeBtn) { + themeBtn.addEventListener("click", () => { + const next = html.getAttribute("data-theme") === "dark" ? "light" : "dark"; + localStorage.setItem(THEME_KEY, next); + applyTheme(next); + }); + } + + /* -------------------------------------------------------- sidebar drawer */ + const side = document.getElementById("side"); + const navToggle = document.getElementById("navToggle"); + const scrim = document.getElementById("scrim"); + + function closeNav() { + if (!side) return; + side.classList.remove("is-open"); + if (navToggle) navToggle.setAttribute("aria-expanded", "false"); + if (scrim && !document.getElementById("searchModal")?.hidden) return; + if (scrim) scrim.hidden = true; + } + + function openNav() { + if (!side) return; + side.classList.add("is-open"); + if (navToggle) navToggle.setAttribute("aria-expanded", "true"); + if (scrim) scrim.hidden = false; + } + + if (navToggle) { + navToggle.addEventListener("click", () => { + side?.classList.contains("is-open") ? closeNav() : openNav(); + }); + } + if (scrim) scrim.addEventListener("click", () => { closeNav(); closeSearch(); }); + + /* ----------------------------------------------------------- scrollspy */ + const tocLinks = [...document.querySelectorAll(".page-toc a")]; + const targets = tocLinks + .map((a) => document.querySelector(a.getAttribute("href"))) + .filter(Boolean); + + if (targets.length && "IntersectionObserver" in window) { + const visible = new Map(); + const spy = new IntersectionObserver( + (entries) => { + entries.forEach((e) => { + if (e.isIntersecting) visible.set(e.target.id, e.boundingClientRect.top); + else visible.delete(e.target.id); + }); + if (!visible.size) return; + const [topId] = [...visible.entries()].sort((a, b) => a[1] - b[1])[0]; + tocLinks.forEach((a) => + a.classList.toggle("is-active", a.getAttribute("href") === `#${topId}`) + ); + }, + { rootMargin: "-72px 0px -70% 0px", threshold: 0 } + ); + targets.forEach((t) => spy.observe(t)); + } + + /* --------------------------------------------------------------- search */ + const modal = document.getElementById("searchModal"); + const input = document.getElementById("searchInput"); + const results = document.getElementById("searchResults"); + const scrimEl = document.getElementById("scrim"); + let index = null; + let loading = null; + let active = -1; + let hits = []; + + function openSearch() { + if (!modal) return; + modal.hidden = false; + if (scrimEl) scrimEl.hidden = false; + input.value = ""; + render([]); + input.focus(); + loadIndex(); + } + + function closeSearch() { + if (!modal || modal.hidden) return; + modal.hidden = true; + if (scrimEl && !side?.classList.contains("is-open")) scrimEl.hidden = true; + active = -1; + } + + function loadIndex() { + if (index || loading) return loading; + loading = fetch(`${root}data/search.json`) + .then((r) => r.json()) + .then((data) => { index = data; return data; }) + .catch(() => { index = []; return []; }); + return loading; + } + + function esc(s) { + return String(s).replace(/[&<>"']/g, (c) => ({ "&": "&", "<": "<", ">": ">", '"': """, "'": "'" }[c])); + } + + function highlight(text, q) { + const raw = esc(text); + if (!q) return raw; + const safeQ = esc(q).replace(/[.*+?^${}()|[\]\\]/g, "\\$&"); + return raw.replace(new RegExp(safeQ, "gi"), (m) => `${m}`); + } + + function render(list) { + active = -1; + hits = list; + if (!list.length) { + results.innerHTML = `

${ + input.value.trim().length < 2 + ? "พิมพ์อย่างน้อย 2 ตัวอักษร · ค้นทั้งเล่ม 10 บท" + : "ไม่พบคำที่ค้นหา ลองใช้คำสั้นลงหรือคำอื่น" + }

`; + return; + } + results.innerHTML = list + .map( + (h, i) => ` + ${esc(h.c)} · น. ${h.p} + ${highlight(h.s, input.value.trim())} + ${highlight(h.x, input.value.trim())} + ` + ) + .join(""); + } + + function search(q) { + q = q.trim().toLowerCase(); + if (!index || q.length < 2) return render([]); + const scored = []; + for (const row of index) { + const title = row.s.toLowerCase(); + const body = row.x.toLowerCase(); + const ti = title.indexOf(q); + const bi = body.indexOf(q); + if (ti < 0 && bi < 0) continue; + scored.push({ row, score: (ti >= 0 ? 1000 - ti : 0) + (bi >= 0 ? 100 - Math.min(bi, 90) : 0) }); + } + scored.sort((a, b) => b.score - a.score); + render(scored.slice(0, 24).map((s) => s.row)); + } + + let debounce = 0; + input?.addEventListener("input", (e) => { + clearTimeout(debounce); + const q = e.target.value; + debounce = setTimeout(() => search(q), 90); + }); + + input?.addEventListener("keydown", (e) => { + const nodes = [...results.querySelectorAll(".result")]; + if (e.key === "ArrowDown") { + e.preventDefault(); + active = Math.min(active + 1, nodes.length - 1); + nodes.forEach((n, i) => n.classList.toggle("is-cursor", i === active)); + nodes[active]?.scrollIntoView({ block: "nearest" }); + nodes[active]?.focus({ preventScroll: true }); + } else if (e.key === "ArrowUp") { + e.preventDefault(); + active = Math.max(active - 1, 0); + nodes.forEach((n, i) => n.classList.toggle("is-cursor", i === active)); + nodes[active]?.focus({ preventScroll: true }); + } else if (e.key === "Enter") { + const first = nodes[Math.max(active, 0)]; + if (first) { e.preventDefault(); window.location.href = first.getAttribute("href"); } + } else if (e.key === "Escape") { + closeSearch(); + } + }); + + document.getElementById("searchOpen")?.addEventListener("click", openSearch); + document.getElementById("searchOpenHero")?.addEventListener("click", openSearch); + document.getElementById("searchClose")?.addEventListener("click", closeSearch); + + document.addEventListener("keydown", (e) => { + const typing = /^(input|textarea|select)$/i.test(document.activeElement?.tagName || ""); + if ((e.ctrlKey || e.metaKey) && e.key.toLowerCase() === "k") { + e.preventDefault(); + modal?.hidden ? openSearch() : closeSearch(); + } else if (e.key === "/" && !typing) { + e.preventDefault(); + openSearch(); + } else if (e.key === "Escape") { + closeSearch(); + closeNav(); + } + }); + + /* clicking a sidebar link on mobile closes the drawer */ + side?.querySelectorAll("a").forEach((a) => a.addEventListener("click", closeNav)); +})(); diff --git a/intro-irre/tools/build.py b/intro-irre/tools/build.py new file mode 100644 index 0000000..b0a706f --- /dev/null +++ b/intro-irre/tools/build.py @@ -0,0 +1,504 @@ +"""Build the static documentation site from extracted/pages.json. + + python tools/build.py + +Produces + index.html cover + chapter grid + chapters/chNN.html one page per chapter (sections as anchors) + data/nav.json chapter/section tree used by search + sidebar + data/search.json full-text search index (section level) + assets/cover.jpg book cover rendered from page 1 +""" + +from __future__ import annotations + +import html +import json +import re +import shutil +from pathlib import Path + +import pymupdf as fitz + +ROOT = Path(__file__).resolve().parent.parent +SRC = ROOT / "extracted" / "pages.json" +PDF = Path(r"C:\Users\BANK\Downloads\Documents\Intro-Irri-Eng.pdf") +CHAPTER_DIR = ROOT / "chapters" + +BOOK_TITLE = "วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น" +BOOK_SUBTITLE = "Introduction to Irrigation Engineering" +COURSE_CODE = "02207211" +BOOK_AUTHOR = "ภาควิชาวิศวกรรมชลประทาน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์" +BOOK_EDITION = "พิมพ์ครั้งที่ 10 · พ.ศ. 2558" + + +# --------------------------------------------------------------------- utils +def esc(text: str) -> str: + return html.escape(text, quote=False) + + +def clean(text: str) -> str: + text = (text or "").replace("\u2022", "•").replace("\n", " ") + text = re.sub(r"\s+", " ", text).strip() + # "2.7การหา…" -> "2.7 การหา…" (some chapters lost the space after the number) + text = re.sub(r"^(\d+(?:\.\d+)*)(?=[^\d\s.])", r"\1 ", text) + return text + + +def slug_section(index: int, title: str) -> str: + m = re.match(r"^(\d+(?:\.\d+)*)\.?\s", title) + if m: + return "s" + m.group(1).replace(".", "-") + return f"sec-{index}" + + +def is_noise(item) -> bool: + if item["type"] != "p": + return False + t = clean(item.get("text", "")) + if len(t) < 3: + return True + if re.fullmatch(r"[\d\s.\-–]+", t): + return True + return False + + +# ----------------------------------------------------------------- structure +def toc_titles(data): + """Chapter titles as printed in the book's own table of contents.""" + titles = {} + for page in data["pages"][:8]: + for it in page["items"]: + if it["type"] not in ("p", "h2", "h3", "h1"): + continue + text = clean(it.get("text", "")) + m = re.match(r"^บทที่\s*(\d+)\s*(.+)$", text) + if not m: + continue + body = m.group(2).strip() + if len(body) < 3 or re.fullmatch(r"[\d.]+", body): + continue + titles.setdefault(int(m.group(1)), body) + return titles + + +def load_payload(): + data = json.loads(SRC.read_text(encoding="utf-8")) + chapters = [] + bookmarks = [t for t in data["toc"] if t["level"] == 2 and t["page"] > 0] + bookmarks.sort(key=lambda t: t["page"]) + starts = [t["page"] for t in bookmarks] + for idx, bm in enumerate(bookmarks): + start = bm["page"] + end = starts[idx + 1] if idx + 1 < len(bookmarks) else data["page_count"] + 1 + pages = [p for p in data["pages"] if start <= p["page"] < end] + chapters.append(build_chapter(idx + 1, pages, start, end - 1)) + printed = toc_titles(data) + for ch in chapters: + extra = printed.get(ch["number"], "") + if extra and len(extra) > len(re.sub(r"^บทที่\s*\d+\s*", "", ch["title"])): + ch["title"] = f'บทที่ {ch["number"]} {extra}' + return data, chapters + + +def build_chapter(number, pages, page_start, page_end): + title_parts, sections, current = [], [], None + items = [it for p in pages for it in p["items"]] + + # chapter title = leading h1/p run before the first numbered section + for it in items: + if it["type"] == "h1": + title_parts.append(clean(it["text"])) + continue + if it["type"] == "p" and len(title_parts) < 3 and not sections \ + and not re.match(r"^\d", clean(it.get("text", ""))): + title_parts.append(clean(it["text"])) + continue + break + rest = items[len(title_parts):] + + sec_no = 0 + for it in rest: + t = it["type"] + if t in ("h2", "h1"): + sec_no += 1 + current = { + "id": slug_section(sec_no, clean(it["text"])), + "title": clean(it["text"]), + "page": it.get("page", page_start), + "items": [], + } + sections.append(current) + continue + if t == "h3": + if current is None: + sec_no += 1 + current = {"id": f"sec-{sec_no}", "title": "บทนำ", "page": it.get("page", page_start), "items": []} + sections.append(current) + current["items"].append({"type": "h3", "text": clean(it["text"]), + "id": f'{current["id"]}-h{sum(1 for x in current["items"] if x["type"] == "h3") + 1}'}) + continue + if t == "caption": + continue + if t == "figure": + if current is None: + sec_no += 1 + current = {"id": f"sec-{sec_no}", "title": "ภาพประกอบ", "page": it.get("page", page_start), "items": []} + sections.append(current) + current["items"].append({ + "type": "figure", + "src": "../../../" if False else it["src"], + "width": it.get("width", 800), + "height": it.get("height", 600), + "caption": clean(it.get("caption", "")), + }) + continue + if is_noise(it): + continue + if current is None: + sec_no += 1 + current = {"id": f"sec-{sec_no}", "title": "บทนำ", "page": it.get("page", page_start), "items": []} + sections.append(current) + current["items"].append({"type": "p", "text": clean(it["text"])}) + + title = " ".join(dict.fromkeys(title_parts)) or f"บทที่ {number}" + if not title.startswith("บทที่"): + title = f"บทที่ {number} {title}" + + # tidy: a stray "บทที่ N" line or a figure-only prologue is not a section + cleaned = [] + for sec in sections: + if re.fullmatch(r"บทที่\s*\d+", sec["title"]): + if cleaned: + cleaned[-1]["items"].extend(sec["items"]) + continue + if sec["title"] == "ภาพประกอบ" and not cleaned: + sec["title"] = "บทนำ" + cleaned.append(sec) + sections = cleaned + for i, sec in enumerate(sections): + if not sec["title"]: + sec["title"] = f"หัวข้อ {i + 1}" + + num = number + return { + "number": num, + "slug": f"ch{num:02d}", + "href": f"chapters/ch{num:02d}.html", + "title": title, + "page_start": page_start, + "page_end": page_end, + "sections": sections, + } + + +# ---------------------------------------------------------------------- html +def section_html(sec): + out = [f'
', + f'

{esc(sec["title"])}' + f'น. {sec["page"]}

'] + for it in sec["items"]: + if it["type"] == "h3": + hid = it.get("id", "") + idattr = f' id="{hid}"' if hid else "" + out.append(f' {esc(it["text"])}') + elif it["type"] == "p": + out.append(f'

{inline(it["text"])}

') + elif it["type"] == "figure": + cap = it["caption"] + out.append('
') + out.append(f' {esc(cap or ') + if cap: + out.append(f'
{esc(cap)}
') + out.append('
') + out.append('
') + return "\n".join(out) + + +def inline(text: str) -> str: + """Escape, then turn bullet runs into list markup.""" + t = esc(text) + if t.startswith("• ") or t.startswith("- "): + return f'{t}' + return t + + +def chapter_body(ch): + parts = [] + for sec in ch["sections"]: + parts.append(section_html(sec)) + return "\n".join(parts) + + +def toc_html(chapters, current=None): + out = ['') + return "\n".join(out) + + +HEAD = """ + + + + +{title} + + + + + + + +
+ + + + วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น02207211 + +
+ + +
+
+""" + +FOOT = """ + + + + + +""" + + +def page_shell(title, desc, root, body, aside=""): + return HEAD.format(title=esc(title), desc=esc(desc), root=root) + body + aside + FOOT.format(root=root) + + +def build_chapter_page(ch, chapters, prev_ch, next_ch): + aside = ['') + + pager = ['') + + body = f""" +
+
{toc_html(chapters, ch)}
+
+
+ +

{esc(ch["title"])}

+

หน้า {ch["page_start"]}–{ch["page_end"]} ในหนังสือ · {len(ch["sections"])} หัวข้อ

+ {chapter_body(ch)} + {''.join(pager)} +
+
+ {''.join(aside)} +
+""" + title = f'{ch["title"]} · {BOOK_TITLE}' + return page_shell(title, ch["title"], "../", body) + + +def build_index(chapters): + total_sec = sum(len(c["sections"]) for c in chapters) + total_fig = sum(1 for c in chapters for s in c["sections"] for i in s["items"] if i["type"] == "figure") + cards = [] + for ch in chapters: + card_title = re.sub(r"^บทที่\s*\d+\s*", "", ch["title"]) + cards.append(f""" +
  • + + บทที่ {ch["number"]} + {esc(card_title)} + {len(ch["sections"])} หัวข้อ · หน้า {ch["page_start"]}–{ch["page_end"]} + อ่านบทนี้ + + + +
  • """) + + body = f""" +
    +
    +
    +

    ตำราออนไลน์ · {COURSE_CODE}

    +

    {BOOK_TITLE}

    +

    {BOOK_SUBTITLE}

    +

    เรียบเรียงเนื้อหาครบทั้ง {len(chapters)} บท จากต้นฉบับ {BOOK_TITLE} {BOOK_EDITION} + แปลงเป็นเว็บเอกสารที่ค้นหาได้ทุกย่อหน้า เลือกคัดลอกข้อความได้ และเปิดอ่านได้ทุกขนาดหน้าจอ

    +
    + เริ่มอ่านบทที่ 1 + +
    +
    +
    บท
    {len(chapters)}
    +
    หัวข้อ
    {total_sec}
    +
    ภาพและตาราง
    {total_fig}
    +
    +
    +
    + หน้าปกตำรา {BOOK_TITLE} +
    {BOOK_AUTHOR}
    +
    +
    + +
    +

    สารบัญ

    +
      {''.join(cards)} +
    +
    + +
    +

    เกี่ยวกับตำราเล่มนี้

    +
    +
    +

    เนื้อหา

    +

    ครอบคลุมตั้งแต่ความหมายและขอบเขตงานวิศวกรรมชลประทาน ความสัมพันธ์ระหว่างดิน–น้ำ–พืช + ความต้องการน้ำของพืช การกำหนดการให้น้ำ วิธีการให้น้ำ การส่งน้ำ การระบายน้ำ + การควบคุมการส่งน้ำ ไปจนถึงพื้นฐานการออกแบบคลองส่งน้ำ

    +
    +
    +

    รูปแบบเอกสาร

    +

    ทุกหัวข้อมีเลขหน้าอ้างอิงถึงต้นฉบับ ภาพประกอบและสมการคงรูปแบบเดิมจากหนังสือ + ส่วนเนื้อความถูกแปลงเป็นข้อความจริงสำหรับการค้นหาและคัดลอก

    +
    +
    +

    การใช้งาน

    +

    กด Ctrl + K เพื่อค้นหาทั้งเล่ม ใช้สารบัญด้านซ้ายเพื่อข้ามบท + และสารบัญด้านขวาสำหรับข้ามหัวข้อภายในบทนั้น

    +
    +
    +
    + +
    +

    {BOOK_AUTHOR} · {BOOK_EDITION}

    +

    เอกสารอิเล็กทรอนิกส์เพื่อการเรียนการสอน · แปลงจากต้นฉบับ PDF

    +
    +
    +""" + return page_shell(f"{BOOK_TITLE} · {BOOK_SUBTITLE}", "ตำราออนไลน์ วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น 10 บท", "", body) + + +# --------------------------------------------------------------------- assets +def write_search(chapters, data_size): + entries = [] + for ch in chapters: + for sec in ch["sections"]: + for it in sec["items"]: + if it["type"] != "p": + continue + entries.append({ + "u": f'{ch["href"]}#{sec["id"]}', + "c": f'บทที่ {ch["number"]}', + "s": sec["title"], + "p": sec["page"], + "x": it["text"][:260], + }) + out = ROOT / "data" / "search.json" + out.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True) + out.write_text(json.dumps(entries, ensure_ascii=False), encoding="utf-8") + return len(entries) + + +def write_nav(chapters): + tree = [{"n": c["number"], "t": c["title"], "u": c["href"], + "s": [{"t": s["title"], "u": f'{c["href"]}#{s["id"]}'} for s in c["sections"]]} + for c in chapters] + out = ROOT / "data" / "nav.json" + out.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True) + out.write_text(json.dumps(tree, ensure_ascii=False, indent=1), encoding="utf-8") + + +def write_cover(): + if not PDF.exists(): + return + doc = fitz.open(PDF) + page = doc[0] + rect = page.rect + zoom = 640 / rect.width + pix = page.get_pixmap(matrix=fitz.Matrix(zoom, zoom)) + path = ROOT / "assets" / "cover.jpg" + path.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True) + pix.save(str(path), jpg_quality=88) + + +def write_favicon(): + svg = ('' + '' + '') + (ROOT / "assets").mkdir(parents=True, exist_ok=True) + (ROOT / "assets" / "favicon.svg").write_text(svg, encoding="utf-8") + + +def main(): + data, chapters = load_payload() + CHAPTER_DIR.mkdir(exist_ok=True) + for i, ch in enumerate(chapters): + prev_ch = chapters[i - 1] if i > 0 else None + next_ch = chapters[i + 1] if i + 1 < len(chapters) else None + html_text = build_chapter_page(ch, chapters, prev_ch, next_ch) + (CHAPTER_DIR / f'{ch["slug"]}.html').write_text(html_text, encoding="utf-8") + + (ROOT / "index.html").write_text(build_index(chapters), encoding="utf-8") + write_nav(chapters) + n = write_search(chapters, data["page_count"]) + write_cover() + write_favicon() + + total_p = sum(1 for c in chapters for s in c["sections"] for i in s["items"] if i["type"] == "p") + total_f = sum(1 for c in chapters for s in c["sections"] for i in s["items"] if i["type"] == "figure") + print(f"chapters={len(chapters)} sections={sum(len(c['sections']) for c in chapters)} " + f"paragraphs={total_p} figures={total_f} search_entries={n}") + + +if __name__ == "__main__": + main() diff --git a/intro-irre/tools/extract.py b/intro-irre/tools/extract.py new file mode 100644 index 0000000..4e43515 --- /dev/null +++ b/intro-irre/tools/extract.py @@ -0,0 +1,439 @@ +"""Extract structured content from the source PDF of "วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น". + +The book is typeset with legacy Thai fonts (AngsanaNew / EucrosiaUPC). Two of +its chapters reflow text so that a heading shares its line with the prose that +follows it, so headings are cut on *span* boundaries (bold run at line start), +not on lines. + +Equations, rules-drawn tables and pictures cannot be linearised faithfully, so +each of those graphic bands is rendered as a JPEG crop and put back into the +reading order where it belongs. + +Outputs + extracted/pages.json one record per page, items in reading order + assets/figures/*.jpg cropped figures / tables / equations + +Usage + python tools/extract.py [--pdf PATH] +""" + +from __future__ import annotations + +import argparse +import json +import re +import statistics +import unicodedata +from pathlib import Path + +import pymupdf as fitz + +ROOT = Path(__file__).resolve().parent.parent +DEFAULT_PDF = Path(r"C:\Users\BANK\Downloads\Documents\Intro-Irri-Eng.pdf") +FIG_DIR = ROOT / "assets" / "figures" + +TOP_MARGIN = 62.0 # above this line = running header +BOTTOM_MARGIN = 808.0 # below this line = footer +CONTENT_X0, CONTENT_X1 = 72.0, 526.0 +CONTENT_W = CONTENT_X1 - CONTENT_X0 + +MATH_CHARS = set("=×÷∴π√∑∫≥≤±²³·∝≠≈γλΔ∂") +HEADING_RE = re.compile(r"^(บทที่\s*\d+|\d+(?:\.\d+)*\.?)\s*\S") +CHAPTER_RE = re.compile(r"^บทที่\s*\d+") +CAPTION_RE = re.compile(r"^(รูปที่|ตารางที่|ภาพที่)\s*\d") +THAI_RE = re.compile(r"[\u0e00-\u0e7f]") +THAI_RUN = re.compile(r"[\u0e00-\u0e7f]{20,}") + +PUA_MAP = { + "\uf70a": "\u0e48", # ่ + "\uf70b": "\u0e49", # ้ + "\uf706": "\u0e49", # ้ (bold subset of the same face) + "\uf714": "\u0e49", # ้ + "\uf715": "\u0e53", # ๊ + "\uf708": "\u0e4b", # ๋ + "\uf712": "\u0e47", # ็ + "\uf70e": "\u0e4c", # ์ + "\uf701": "\u0e34", # ิ + "\uf702": "\u0e35", # ี + "\uf710": "\u0e31", # ั + "\uf0a7": "\u2022", # bullet +} + + +def norm(text: str) -> str: + """Repair legacy-Thai artefacts (subset fonts use PUA code points).""" + text = unicodedata.normalize("NFC", text) + for src, dst in PUA_MAP.items(): + text = text.replace(src, dst) + text = text.replace("\u0e4d\u0e32", "\u0e33").replace("\u200b", "") + text = re.sub(r"[ \t\u00a0]+", " ", text) + return text.strip() + + +# ------------------------------------------------------------------ primitives +def read_lines(page): + """Text lines of the content area, tagged with their source block.""" + lines = [] + for bno, block in enumerate(page.get_text("dict")["blocks"]): + if block["type"] != 0: + continue + bb = block["bbox"] + if bb[3] < TOP_MARGIN or bb[1] > BOTTOM_MARGIN: + continue + for line in block["lines"]: + spans = [] + for s in line["spans"]: + if not s["text"]: + continue + spans.append({ + "text": s["text"], + "size": round(s["size"], 1), + "bold": bool(s["flags"] & 16) or "bold" in s["font"].lower(), + }) + if not "".join(s["text"] for s in spans).strip(): + continue + sizes = [s["size"] for s in spans] + lines.append({ + "block": bno, + "spans": spans, + "text": norm("".join(s["text"] for s in spans)), + "size": max(sizes), + "min_size": min(sizes), + "bold": any(s["bold"] for s in spans), + "x0": round(line["bbox"][0], 1), + "y0": round(line["bbox"][1], 1), + "x1": round(line["bbox"][2], 1), + "y1": round(line["bbox"][3], 1), + }) + lines.sort(key=lambda l: (round(l["y0"] / 4), l["x0"])) + return merge_fragments(lines) + + +def merge_fragments(lines): + """LaTeX breaks a line around wide spaces — glue the pieces back.""" + merged, cur = [], None + for l in lines: + if cur and cur["block"] == l["block"] and abs(l["y0"] - cur["y0"]) < 3 and l["x0"] - cur["x1"] < 40: + gap = " " if (cur["spans"][-1]["text"].endswith(" ") or l["spans"][0]["text"].startswith(" ")) else "" + joined = cur["text"] + gap + l["text"] + cur["spans"] = cur["spans"] + l["spans"] + cur["text"] = norm(joined) + cur["x1"] = max(cur["x1"], l["x1"]) + cur["y1"] = max(cur["y1"], l["y1"]) + cur["min_size"] = min(cur["min_size"], l["min_size"]) + cur["bold"] = cur["bold"] or l["bold"] + else: + if cur: + merged.append(cur) + cur = dict(l) + if cur: + merged.append(cur) + return merged + + +def body_size(lines): + """The text size that carries most of the characters on the page.""" + counter = {} + for l in lines: + key = round(l["size"], 1) + counter[key] = counter.get(key, 0) + len(l["text"]) + return max(counter.items(), key=lambda kv: kv[1])[0] if counter else 16.0 + + +def split_bold_head(line): + """Return (head_text, rest_text) where head is the leading bold run.""" + head, i = [], 0 + spans = line["spans"] + while i < len(spans) and (spans[i]["bold"] or not spans[i]["text"].strip()): + head.append(spans[i]) + i += 1 + if i == 0: + return "", line["text"] + head_text = norm("".join(s["text"] for s in head)) + rest_text = norm("".join(s["text"] for s in spans[i:])) + return head_text, rest_text + + +def heading_of(line, body): + """(level, heading_text, rest_text) when the line opens with a heading.""" + head, rest = split_bold_head(line) + if not head: + # unfussy chapters: the heading is not bold, it is a short numbered line + m = HEADING_RE.match(line["text"]) + if m: + num = m.group(1).rstrip(".") + parts = num.split(".") + if ("." in num and len(parts) >= 2 + and parts[0].isdigit() and 1 <= int(parts[0]) <= 15 + and parts[1].isdigit() and int(parts[1]) >= 1 + and len(line["text"]) <= 45 and line["text"].count(" ") <= 3 + and line["size"] >= body * 0.98): + rest_text = line["text"][m.end(1):].strip() + if len(rest_text) >= 12 and THAI_RE.search(rest_text): + return (3 if num.count(".") >= 2 else 2), line["text"], "" + return None + if len(head) > 140: + return None + if CAPTION_RE.match(head) or "=" in head: + return None + full_bold = not rest + if CHAPTER_RE.match(head) and (line["size"] >= body * 1.2 or full_bold): + return 1, head, rest + m = HEADING_RE.match(head) + if not m: + return None + num = m.group(1).rstrip(".") + if "." not in num: + return None + if not (full_bold or line["size"] >= body * 1.02): + return None + level = 3 if num.count(".") >= 2 else 2 + return level, head, rest + + +# ------------------------------------------------------------------- graphics +def graphic_rects(page): + rects = [] + for block in page.get_text("dict")["blocks"]: + if block["type"] != 1: + continue + r = fitz.Rect(block["bbox"]) + if r.y1 >= TOP_MARGIN and r.y0 <= BOTTOM_MARGIN and r.width > 6 and r.height > 6: + rects.append(r) + for dr in page.get_drawings(): + r = fitz.Rect(dr["rect"]) + if r.y1 < TOP_MARGIN or r.y0 > BOTTOM_MARGIN: + continue + if r.width < 6 and r.height < 6: + continue + rects.append(r) + return rects + + +def merge_rects(rects, vgap=20.0, hgap=40.0): + items = [{"rect": fitz.Rect(r)} for r in rects] + changed = True + while changed: + changed = False + out = [] + while items: + cur = items.pop(0) + again = True + while again: + again = False + for i, other in enumerate(items): + a, b = cur["rect"], other["rect"] + vy = not (b.y0 > a.y1 + vgap or b.y1 < a.y0 - vgap) + vx = not (b.x0 > a.x1 + hgap or b.x1 < a.x0 - hgap) + if vy and vx: + cur["rect"] = a | b + items.pop(i) + again = changed = True + break + out.append(cur) + items = out + return [it["rect"] for it in items] + + +def formula_block_rects(page): + """Display equations: their own block, maths glyphs, no running prose.""" + out = [] + for block in page.get_text("dict")["blocks"]: + if block["type"] != 0: + continue + bb = block["bbox"] + if bb[3] < TOP_MARGIN or bb[1] > BOTTOM_MARGIN: + continue + text = norm("".join(s["text"] for l in block["lines"] for s in l["spans"])) + if not text: + continue + text_len = len(text) + size = min((s["size"] for l in block["lines"] for s in l["spans"]), default=16) + maths = sum(1 for ch in text if ch in MATH_CHARS) + prose = len(THAI_RUN.findall(text)) >= 1 or text_len > 170 + if prose: + continue + if maths >= 1 or size < 13.0 or (bb[3] - bb[1] < 40 and text_len < 45): + out.append(fitz.Rect(bb)) + return out + + +def absorb_into_bands(bands, lines, used, body): + """Pull narrow text lines (table cells, equation operands, sub-labels) into bands.""" + for band in bands: + grown = fitz.Rect(band.x0 - 10, band.y0 - 14, band.x1 + 10, band.y1 + 12) + for i, l in enumerate(lines): + if i in used: + continue + if (l["x1"] - l["x0"]) > CONTENT_W * 0.86: + continue # full justified prose line + if CAPTION_RE.match(l["text"]) or heading_of(l, body): + continue + cx, cy = (l["x0"] + l["x1"]) / 2, (l["y0"] + l["y1"]) / 2 + if grown.contains(fitz.Point(cx, cy)): + used.add(i) + band |= fitz.Rect(l["x0"], l["y0"], l["x1"], l["y1"]) + + +def render_band(page, rect, path): + zoom = min(2.4, max(1.6, 1100.0 / max(rect.width, 1))) + pix = page.get_pixmap(clip=fitz.Rect(rect), matrix=fitz.Matrix(zoom, zoom)) + pix.save(str(path), jpg_quality=90) + return pix.width, pix.height + + +# --------------------------------------------------------------------- per page +def extract_page(page, pno): + lines = read_lines(page) + body = body_size(lines) + used = set() + + rects = graphic_rects(page) + formula_block_rects(page) + bands = merge_rects(rects) + bands = [b for b in bands if b.height >= 10 and b.width >= 24] + absorb_into_bands(bands, lines, used, body) + + margin = statistics.mode([round(l["x0"]) for l in lines]) if lines else CONTENT_X0 + wide = [l["x1"] for l in lines if (l["x1"] - l["x0"]) > CONTENT_W * 0.5] + right = statistics.mode([round(v) for v in wide]) if wide else CONTENT_X1 + + items, para, para_y = [], [], [] + para_block = [None] + prev_y1 = [0.0] + + def flush(): + if not para: + return + text = join_lines(para) + if text: + items.append({"type": "p", "text": text, "y": para_y[0]}) + para.clear() + para_y.clear() + para_block[0] = None + + for i, l in enumerate(lines): + if i in used: + continue + head = heading_of(l, body) + if head: + level, head_text, rest = head + flush() + items.append({"type": f"h{level}", "text": head_text, "y": l["y0"], "yb": l["y1"]}) + if rest: + para.append(rest) + para_y.append(l["y0"]) + para_block[0] = l["block"] + prev_y1[0] = l["y1"] + continue + if CAPTION_RE.match(l["text"]): + flush() + items.append({"type": "caption", "text": l["text"], "y": l["y0"], "yb": l["y1"]}) + continue + if para and para_block[0] != l["block"]: + flush() + if para and (l["y0"] - prev_y1[0] > 9 or l["x0"] > margin + 12): + flush() + if para and re.match(r"^[•\-–]\s", l["text"]): + flush() # list item starts its own block + para.append(l["text"]) + para_y.append(l["y0"]) + para_block[0] = l["block"] + prev_y1[0] = l["y1"] + flush() + + for b in bands: + items.append({"type": "figure", "rect": b, "y": b.y0}) + + items.sort(key=lambda it: (it["y"], 0 if it["type"] == "figure" else 1)) + return finish_items(page, pno, items) + + +def finish_items(page, pno, items): + # merge a caption into the figure it describes + out = [] + i = 0 + while i < len(items): + it = items[i] + if it["type"] == "caption": + prev_fig = out[-1] if out and out[-1]["type"] == "figure" else None + next_fig = items[i + 1] if i + 1 < len(items) and items[i + 1]["type"] == "figure" else None + if prev_fig and it["y"] - prev_fig["rect"].y1 < 70: + prev_fig.setdefault("caption", it["text"]) + i += 1 + continue + if next_fig and next_fig["rect"].y0 - it["y"] < 70: + next_fig.setdefault("caption", it["text"]) + i += 1 + continue + out.append(it) + i += 1 + + final, fig_no = [], 0 + for it in out: + if it["type"] == "figure": + fig_no += 1 + name = f"p{pno + 1:03d}-{fig_no}.jpg" + w, h = render_band(page, it["rect"], FIG_DIR / name) + final.append({ + "type": "figure", + "src": f"assets/figures/{name}", + "width": w, + "height": h, + "caption": it.get("caption", ""), + "page": pno + 1, + }) + continue + if it["type"] == "h1" and final and final[-1]["type"] == "h1": + final[-1]["text"] = f'{final[-1]["text"]} {it["text"]}'.strip() + continue + final.append({"type": it["type"], "text": it.get("text", ""), "page": pno + 1}) + return final + + +def join_lines(parts): + buf = "" + for t in parts: + t = t.strip() + if not t: + continue + if not buf: + buf = t + elif re.search(r"[A-Za-z0-9)\]]$", buf) and re.match(r"^[A-Za-z0-9(]", t): + buf = f"{buf} {t}" + else: + buf += t + return re.sub(r"\s+", " ", buf).strip() + + +def main(): + ap = argparse.ArgumentParser() + ap.add_argument("--pdf", default=str(DEFAULT_PDF)) + args = ap.parse_args() + + if FIG_DIR.exists(): + for f in FIG_DIR.glob("*"): + f.unlink() + FIG_DIR.mkdir(parents=True, exist_ok=True) + + doc = fitz.open(args.pdf) + pages = [] + for pno in range(doc.page_count): + pages.append({"page": pno + 1, "items": extract_page(doc[pno], pno)}) + if (pno + 1) % 50 == 0: + print(f" … {pno + 1}/{doc.page_count}") + + toc = [{"level": lvl, "title": norm(t), "page": pg} for lvl, t, pg in doc.get_toc()] + payload = {"source": Path(args.pdf).name, "page_count": doc.page_count, "toc": toc, "pages": pages} + out = ROOT / "extracted" / "pages.json" + out.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True) + out.write_text(json.dumps(payload, ensure_ascii=False, indent=1), encoding="utf-8") + + kinds = {} + for p in pages: + for it in p["items"]: + kinds[it["type"]] = kinds.get(it["type"], 0) + 1 + print(f"pages={doc.page_count} items={kinds} -> {out}") + + +if __name__ == "__main__": + main()