- tools/extract.py: PDF 300 หน้า -> extracted/pages.json + crop ภาพ/ตาราง/สมการ 423 รูป (ถอด PUA วรรณยุกต์ไทย, รวมสระอำ, แยกหัวข้อที่ระดับ span) - tools/build.py: generator หน้า docs แบบ static (สารบัญซ้าย/เนื้อหา/ในหน้านี้) - index.html + chapters/ch01..10.html + css/docs.css + js/docs.js (ธีม K2D, ค้นหาเต็มเล่มผ่าน data/search.json, dark mode, drawer มือถือ) - README.md: วิธี build และข้อจำกัดที่รู้อยู่
615 lines
120 KiB
HTML
615 lines
120 KiB
HTML
<!DOCTYPE html>
|
||
<html lang="th">
|
||
<head>
|
||
<meta charset="utf-8">
|
||
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
|
||
<title>บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements) · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น</title>
|
||
<meta name="description" content="บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)">
|
||
<meta name="theme-color" content="#1e3a8a">
|
||
<link rel="icon" href="../assets/favicon.svg" type="image/svg+xml">
|
||
<link rel="stylesheet" href="../css/docs.css">
|
||
</head>
|
||
<body data-root="../">
|
||
<a class="skip" href="#main">ข้ามไปที่เนื้อหา</a>
|
||
<header class="topbar">
|
||
<button class="icon-btn only-mobile" id="navToggle" aria-label="เปิดสารบัญ" aria-expanded="false">
|
||
<svg viewBox="0 0 24 24" width="20" height="20" aria-hidden="true"><path d="M3 6h18M3 12h18M3 18h18" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" fill="none"/></svg>
|
||
</button>
|
||
<a class="brand" href="../index.html">
|
||
<svg class="brand-mark" viewBox="0 0 24 24" width="22" height="22" aria-hidden="true">
|
||
<path d="M12 2.5c3.6 4.4 6.5 8 6.5 11.2A6.5 6.5 0 0 1 5.5 13.7C5.5 10.5 8.4 6.9 12 2.5Z" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.7" stroke-linejoin="round"/>
|
||
<path d="M9 14.4c1.6-1.2 3.4-1.2 5 0" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.4" stroke-linecap="round"/>
|
||
</svg>
|
||
<span class="brand-text"><strong>วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น</strong><small>02207211</small></span>
|
||
</a>
|
||
<div class="topbar-actions">
|
||
<button class="search-btn" id="searchOpen" aria-label="ค้นหาในตำรา">
|
||
<svg viewBox="0 0 24 24" width="16" height="16" aria-hidden="true"><circle cx="11" cy="11" r="6.5" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><path d="m16 16 4.5 4.5" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round"/></svg>
|
||
<span>ค้นหา</span><kbd>Ctrl K</kbd>
|
||
</button>
|
||
<button class="icon-btn" id="themeToggle" aria-label="สลับโหมดสว่าง/มืด" aria-pressed="false">
|
||
<svg class="i-sun" viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><circle cx="12" cy="12" r="4.2" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.8"/><path d="M12 2.6v2.2M12 19.2v2.2M2.6 12h2.2M19.2 12h2.2M5.4 5.4l1.6 1.6M17 17l1.6 1.6M18.6 5.4 17 7M7 17l-1.6 1.6" stroke="currentColor" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round"/></svg>
|
||
<svg class="i-moon" viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><path d="M20 14.5A8.2 8.2 0 0 1 9.5 4a8.4 8.4 0 1 0 10.5 10.5Z" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.8" stroke-linejoin="round"/></svg>
|
||
</button>
|
||
</div>
|
||
</header>
|
||
|
||
<div class="layout">
|
||
<div class="side" id="side"><nav class="side-nav" aria-label="สารบัญ">
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 1</span><span class="nav-title">บทนำ (Introduction)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-1">1.1 คำนำ (Introduction)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-2">1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-3">1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-4">1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-5">1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-6">1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-7">1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-8">1.8 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-9">1.9 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 2</span><span class="nav-title">ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช (Soil-Water-Plant Relationships)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-1">2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-2">2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-3">2.3 ชนิดของนํ้าในดิน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-4">2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-5">2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-6">2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-7">2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-8">2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-9">2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-10">2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-11">2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-12">2.12 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-13">2.13 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 3</span><span class="nav-title">ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-1">3.1 คำนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-2">3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-3">3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-4">3.4 และ 3.5 ตามลำดับ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-4">3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-5">3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-6">3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-7">3.7 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-8">3.8 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-9">3.9 ภาคผนวก</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group is-active" open>
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 4</span><span class="nav-title">ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-1">4.1 คำนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-2">4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-3">4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-4">4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-5">4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-6">4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-7">4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-8">4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-9">4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-10">4.10 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-11">4.11 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 5</span><span class="nav-title">การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-1">5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-3">5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-4">5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-5">5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 6</span><span class="nav-title">วิธีการให้นํ้าชลประทาน (Irrigation Methods)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch06.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch06.html#s6-1">6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 7</span><span class="nav-title">การส่งนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Delivery)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#s7-1">7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#s7-3">7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#s7-4">7.4 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 8</span><span class="nav-title">การระบายนํ้า (Drainage)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#s8-1">8.1 ความหมาย</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#s8-5">8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#s8-8">8.8 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 9</span><span class="nav-title">การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control)</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch09.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch09.html#s9-1">9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch09.html#s9-3">9.3 คำถามท้ายบท</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
<details class="nav-group">
|
||
<summary><span class="nav-num">บทที่ 10</span><span class="nav-title">ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal</span></summary>
|
||
<ul>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch10.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch10.html#s10-1">10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า</a></li>
|
||
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch10.html#s10-3">10.3 แบบฝึกหัด</a></li>
|
||
</ul>
|
||
</details>
|
||
</nav></div>
|
||
<main id="main" class="main">
|
||
<article class="doc">
|
||
<p class="breadcrumb"><a href="../index.html">หน้าปกตำรา</a><span>/</span>บทที่ 4</p>
|
||
<h1 class="doc-title">บทที่ 4 ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)</h1>
|
||
<p class="doc-meta">หน้า 147–188 ในหนังสือ · 11 หัวข้อ</p>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-1">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-1">4.1 คำนำ</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 147</span></h2>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p147-1.jpg" width="101" height="56" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>ในการศึกษาเรื่อง “ความต้องการนํ้าชลประทาน” ขั้นแรกขอให้สมมติว่าตัวเองเป็น “ผู้ดูแลพืช”หน้าที่คือ จะต้องดูแลต้นพืช ตั้งแต่การตระเตรียมดิน การหว่านเมล็ดพันธุ์ พืชงอก เจริญเติบโต จนกระทั่งออกดอก-ออกผล และเก็บเกี่ยว โดยสมมติว่าสิ่งที่พืชต้องการคือนํ้า เรื่องปุ๋ยจะไม่พูดถึงในที่นี้ เพื่อให้บรรลุหน้าที่ที่ว่านี้ ผู้ดูแลต้นพืชจะต้องคอยถามตัวเองอยู่เสมอว่า เมื่อไหร่ควรจะให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใดซึ่งถือว่าเป็นหัวใจของการชลประทาน ถ้าให้นํ้าแก่พืชไม่ทันเวลา ให้ไม่พอ หรือให้มากเกินไป ย่อมเกิดผลเสียหาย พืชอาจเหี่ยว ไม่โต หรืออาจตายได้</p>
|
||
<p>อย่างไรก็ตามถ้าเพียงแต่รู้ว่า “เมื่อไหร่จึงควรให้นํ้าแก่พืช และให้ปริมาณเท่าใด” ยังไม่พอ ขั้นต่อไปที่จะต้องรู้คือ “จะไปเอานํ้าจากที่ไหนมาให้พืชได้ทันเวลาและความต้องการของพืช”ในขั้นนี้จะต้องมีการศึกษาและวางแผนล่วงหน้า เช่น ถ้าต้องการปลูกข้าวโพดในพื้นที่ 1,000 ไร่ จะต้องใช้นํ้าเป็นปริมาณเท่าใด หรือถ้ามีนํ้าปริมาณจำกัด สมมติมีเพียง1 แสนลูกบาศก์เมตร ควรจะปลูกข้าวโพดในพื้นที่เท่าใดดังนั้นในการวางแผนการชลประทาน สิ่งที่ควรจะรู้ ได้แก่</p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements, CWR หรือ ETC)</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลง (Land Preparation</span></p>
|
||
<p>Requirements) การชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)</p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณฝนการใช้ (Effective Rainfall, Re) และ</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency, Ei)</span></p>
|
||
<p>เมื่อทราบข้อมูลความต้องการนํ้าของพืชและข้อมูลอื่นๆตามที่กล่าวมานี้ จะสามารถคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานได้ ดังจะได้กล่าวถึงในหัวข้อต่อไป</p>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-2">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-2">4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 148</span></h2>
|
||
<p>Water Requirements)</p>
|
||
<p>ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน(Irrigation Water Requirements) จะสามารถคำนวณได้ดังสมการ</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p148-1.jpg" width="1007" height="159" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)</p>
|
||
<p>ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม./วัน)</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p148-2.jpg" width="424" height="53" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>P = ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (มม./วัน) ซึ่งจะนำมาพิจารณาเฉพาะการคำนวณ</p>
|
||
<p>ความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับข้าวเท่านั้น</p>
|
||
<p>LR = ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก (Leaching Requirements)</p>
|
||
<p>Ei = ประสิทธิภาพการชลประทาน (%)</p>
|
||
<p>นอกจากนี้ ในช่วงเตรียมแปลง จะมีความต้องการนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง ซึ่งสามารถคำนวณแยกจากปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานปกติ แล้วนำมารวมกับ IWR ที่คำนวณได้จากสมการ 4.1 เพื่อหาปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก</p>
|
||
<p>เมื่อทราบปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของ มม./วัน จะสามารถแปลงเป็นปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานในหน่วยของลูกบาศก์เมตร หรือคำนวณหาอัตราการส่งนํ้าชลประทานให้พื้นที่เพาะปลูก ขนาดความจุคลองส่งนํ้า หรือขนาดเครื่องสูบนํ้า ในหน่วยของลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ได้ เมื่อทราบขนาดพื้นที่เพาะปลูก ความถี่ในการให้นํ้า และ แผนการส่งนํ้าหรือสูบนํ้าดังสมการ</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p148-3.jpg" width="1007" height="128" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>IWRV = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (ม.3)</p>
|
||
<p>IWR = ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (มม./วัน)</p>
|
||
<p>IF = ความถี่ในการให้นํ้าชลประทาน (วัน)</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p149-1.jpg" width="1007" height="231" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>Q = อัตราการส่งนํ้าชลประทาน (ม.3/วินาที)</p>
|
||
<p>T = จำนวนชั่วโมงในการส่งนํ้า (Irrigation Period) ต่อรอบความถี่การชลประทาน</p>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-3">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-3">4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 149</span></h2>
|
||
<p>ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน หรือ ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC)หมายถึง ปริมาณนํ้าที่พืชใช้ในกระบวนการคายนํ้า และรวมทั้งปริมาณนํ้าที่ระเหยไปจากผิวดินหรือผิวนํ้ารอบ ๆ ต้นพืช ค่าปริมาณการใช้นํ้าของพืชจะแตกต่างกันไปตามชนิดของพืชที่ปลูก ระยะการเจริญเติบโต และสภาพภูมิอากาศ ค่าET ที่นำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน คือค่า ETCตามสภาพมาตรฐาน (Standard Conditions) หรือพืชไม่มีความเครียดเนื่องจากการขาดนํ้า ตามที่ได้กล่าวถึงในรายละเอียดในบทที่ 3</p>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-4">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-4">4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 149</span></h2>
|
||
<p>ในการปลูกข้าวแบบให้นํ้าท่วมขัง จะมีการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาซึ่งเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ ปริมาณการรั่วซึมจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับดินในแปลงนาและวิธีการเตรียมแปลง ดินเหนียวจะมีอัตราการรั่วซึมตํ่ากว่าดินร่วนและดินทราย เนื่องจากดินทรายมีอัตราการรั่วซึมสูงมาก ดังนั้นปกติจึงไม่นิยมทำนาในดินทราย การเตรียมแปลงดีทำให้เกิดชั้นดินทึบนํ้าใต้เขตราก (Hard Pan) ซึ่งช่วยลดการรั่วซึมได้มาก อัตราการรั่วซึมนํ้า(Percolation rate, P)ของดินชนิดต่างๆ แสดงอยู่ในตารางที่ 4.1</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p149-2.jpg" width="1098" height="215" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4.1 อัตราการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาของดินชนิดต่างๆ">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4.1 อัตราการรั่วซึมนํ้าในแปลงนาของดินชนิดต่างๆ</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-5">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-5">4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 150</span></h2>
|
||
<p>ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ ได้แก่ ปริมาณนํ้าเพื่อการตกกล้า ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง และปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ</p>
|
||
<h3 id="s4-5-h1">4.5.1 ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง (Land Preparation Requirements)</h3>
|
||
<p>สำหรับการปลูกข้าว การเตรียมแปลงถือว่าเป็นกิจกรรมที่ต้องใช้นํ้าเป็นจำนวนมาก บางกรณีปริมาณนํ้าชลประทานที่ใช้ในการเตรียมแปลงจะมีปริมาณมากกว่าปริมาณทั้งหมดที่จะต้องส่งให้ข้าวหลังการหว่านหรือปักดำ ดังนั้น ปริมาณนํ้าส่วนนี้จึงมีความสำคัญเป็นอย่างมากต่อการจัดส่งนํ้าเพื่อการปลูกข้าววัตถุประสงค์หลักในการเตรียมแปลงคือ</p>
|
||
<p><span class="bullet">• เพื่อกำจัดวัชพืช</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• เพื่อทำให้ดินนิ่ม สะดวกแก่การปักดำ</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• เพื่อให้สามารถผสมอินทรียวัตถุ เช่น ซังข้าว หญ้า หรือวัชพืชอื่น ๆ ลงไปในดิน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• เพื่อลดการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• เพื่อให้สามารถปรับพื้นที่ให้ราบเรียบ สะดวกแก่การส่งนํ้าและระบายนํ้าปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลง จะประกอบไปด้วย4 ส่วนด้วยกัน คือ(1)ปริมาณนํ้าที่จะทำให้ดินอิ่มตัวปริมาณนํ้าส่วนนี้จะขึ้นอยู่กับความพรุน(Porosity, n) ของดินในแปลง ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้า(θ) และระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(D) ซึ่งสามารถคำนวณได้ดังสมการ</span></p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p150-1.jpg" width="1007" height="74" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>DS=ความลึกของนํ้าที่ทำให้ดินอิ่มตัว(Soaking Requirement)(มม.) n=% ความพรุนของดิน (Porosity) ดังแสดงในตารางที่ 2.3 บทที่ 2θ = ความชื้นในดินก่อนการให้นํ้ามีหน่วยเป็น % โดยปริมาตรD= ระยะความลึกของดินที่ต้องการให้อิ่มตัว(มม.) (2)ปริมาณนํ้าที่ต้องการให้ท่วมขังในแปลงนา (Standing Water Depth, Dst) โดยทั่วไปจะมี</p>
|
||
<p>ค่าประมาณ 3-5 ซม.(3) ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) ในแปลงนาที่มีนํ้าท่วมขัง</p>
|
||
<p>(4)ปริมาณนํ้าที่รั่วซึมในแปลงนา (P) ในระหว่างที่นํ้าขังดังนั้น ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงจะคำนวณได้จากสมการ</p>
|
||
<p>LP = Ds + Dst +E + P</p>
|
||
<p>(4.5)</p>
|
||
<p>ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่จะต้องใช้เพื่อการเตรียมแปลงที่ได้จากสมการ 4.5 นั้นเป็นปริมาณนํ้าที่ต้องการสำหรับพื้นที่เตรียมแปลง เพื่อทำให้ดินอิ่มตัวพร้อมกันหรือในวันเดียวกัน ถ้าพื้นที่ที่จะเตรียมแปลงมีมาก จะไม่สามารถส่งนํ้าเพื่อทำให้ดินอิ่มตัวทั่วถึงกันหมดภายในวันเดียวได้ เช่น พื้นที่รับนํ้าทั้งหมดจากอาคารควบคุมปากคูส่งนํ้า หรือประตูควบคุมนํ้าปากคลอง แปลงแรกจะได้รับนํ้าก่อนแปลงสุดท้ายช่วงระยะเวลาหนึ่ง ซึ่งจะเห็นได้ว่าพื้นที่แปลงแรก ๆ จะมีนํ้าสูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) และการรั่วซึม (P) มากกว่าพื้นที่ที่ได้รับนํ้าในช่วงหลัง เพราะจะต้องมีนํ้าขังอยู่ในแปลงหลังการเตรียมดิน ดังนั้น ปริมาณนํ้าที่ใช้ในการเตรียมแปลงในพื้นที่ที่ไม่สามารถจัดส่งนํ้าให้ดินอิ่มตัวทั่วพื้นที่ในวันเดียวได้ จะคำนวณหาได้จากสมการ</p>
|
||
<p>LP = DS + Dst + 0.5(E + P)</p>
|
||
<p>(4.6)</p>
|
||
<p>ตัวอย่างที่ 4.1 จงหาปริมาณนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งเพื่อการเตรียมแปลงของพื้นที่ปลูกข้าวโดยดินในแปลงนาเป็นดินเหนียวและมีความต้องการที่จะให้ดินอิ่มตัวจนถึงระยะความลึก 120 ซม และมีข้อมูลอื่นๆดังนี้</p>
|
||
<p><span class="bullet">• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 0-30 ซม. เท่ากับ 17% โดย นน. ดินแห้ง</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ความชื้นก่อนการให้นํ้า(θ)ที่ระยะลึก 30-120 ซม.เท่ากับ 35% โดย นน. ดินแห้ง</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ความถ่วงจำเพาะปรากฏ (As) เท่ากับ 1.25</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ความพรุนของดิน (n) เท่ากับ 53%</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณนํ้าที่ท่วมขังในแปลงนา (Dst) 5ซม.</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณนํ้าที่สูญเสียเนื่องจากการระเหย (E) เท่ากับ4 มม./วัน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณการรั่วซึมของนํ้าในแปลงนา (P) เท่ากับ2 มม./วัน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ช่วงระยะเวลาการเตรียมแปลง 42 วัน</span></p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p151-1.jpg" width="562" height="142" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p152-1.jpg" width="594" height="366" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>ในการปลูกข้าวนาดำจะต้องมีการตกกล้าเตรียมไว้เพื่อการปักดำหลังจากเตรียมแปลงเสร็จ ช่วงระยะเวลาในการเพาะกล้าจะอยู่ประมาณ 20-40 วัน ก่อนการปักดำ ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของต้นกล้าจะประกอบไปด้วย ปริมาณนํ้าที่ต้นกล้าใช้ในการระเหยและการคายนํ้า รวมปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงกล้า การตกกล้านี้จะเป็นกิจกรรมที่ดำเนินควบคู่ไปกับการเตรียมแปลงปักดำ เนื่องจากการตกกล้ากระทำในพื้นที่น้อย ประมาณ 4% ของพืชที่ปักดำ ปริมาณที่จะต้องส่งให้แปลงกล้าจึงไม่มากนัก ปกติจึงคิดรวมเป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งของปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง</p>
|
||
<h3 id="s4-5-h2">4.5.2 ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)</h3>
|
||
<p>ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือในเขตราก คือปริมาณนํ้าที่ให้เพิ่มเติมจากความต้องการนํ้าของพืชเพื่อควบคุมความเค็มของเกลือในเขตรากไม่ให้เป็นอันตรายต่อพืช</p>
|
||
<p>แหล่งเกลือที่เป็นสาเหตุของความเค็มอาจมาจากเกลือที่อยู่ในดิน หรือเกลือที่อยู่ในนํ้าชลประทานพืชแต่ละชนิดมีความสามารถทนความเค็มต่างกัน ดังนั้นในการควบคุมความเค็มให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับพืช จะต้องคำนวณหาปริมาณนํ้าที่ต้องใช้ในการชะล้างเกลือออกจากเขตราก และต้องมีระบบระบายนํ้าใต้ดินเพื่อระบายนํ้าส่วนเกินที่มีสารละลายเกลือออกจากพื้นที่เพาะปลูกมิฉะนั้นเกลือจะยังคงสะสมอยู่ในพื้นที่เพาะปลูก ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือขึ้นอยู่กับค่าความนำไฟฟ้า(Electrical Conductivity, EC) ของนํ้าชลประทาน ค่าความนำไฟฟ้าของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก และปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้ สัดส่วนปริมาณนํ้าที่ต้องเผื่อเพื่อการชะล้างเกลือสามารถคำนวณหาได้จากสมการ</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p152-2.jpg" width="917" height="83" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>เมื่อLF = สัดส่วนปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือต่อปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(Leaching Fraction) Dd = ปริมาณนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (มม.) Di = ปริมาณนํ้าชลประทานที่ให้(มม.) ECd = ค่า EC ของนํ้าที่ระบายออกจากเขตราก (dS/m) ECi = ค่า EC ของนํ้าชลประทานที่ให้(dS/m) Di = ETC+ Dd</p>
|
||
<p>(4.8)</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p153-1.jpg" width="1007" height="244" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>LR= ปริมาณนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ(Leaching Requirement) (มม.) ETC = ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (มม.)ค่า LF จะคำนวณได้จากสมการ 4.ปปเมื่อทราบค่า ECiและค่า ECdจากสมการECd = 5ECe threshold – ECi</p>
|
||
<p>(4.10)เมื่อECe threshold = ค่า ECeตํ่าสุดที่เริ่มมีผลกระทบต่อผลผลิตพืช ดังแสดงในตารางที่ 3.10 บทที่ 3</p>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-6">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-6">4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 153</span></h2>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p153-2.jpg" width="429" height="56" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>ฝนใช้การหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ตกลงพื้นที่เพาะปลูกที่พืชสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หรือหมายถึงส่วนของนํ้าฝนที่ทดแทนความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูก ซึ่งจะต้องให้แก่พืชในวันที่มีฝนตกนั้นตามความหมายนี้ ฝนที่ตกลงบนพื้นที่เพาะปลูกอาจไม่ได้เป็นประโยชน์ต่อพืชทั้งหมด ฝนที่เป็นประโยชน์หรือฝนใช้การคือ ฝนส่วนที่ซึมลงดินและถูกเก็บไว้ในเขตราก เพื่อให้พืชสามารถนำไปใช้ได้ในภายหลัง หรือในกรณีที่เป็นนาข้าว ฝนใช้การคือส่วนของฝนที่ขังอยู่ในแปลงนาในระดับที่ไม่มากเกินไป จนเป็นอันตรายต่อต้นข้าว เช่น สมมติว่าในวันที่ 20 กรกฎาคม ถึงกำหนดที่จะต้องให้นํ้าแก่ข้าวโพดจำนวน100 มม. ถ้าฝนตกในวันที่ 19 จำนวน 30 มม. ฝนดังกล่าวนี้คือฝนใช้การ ในทางตรงกันข้าม ถ้าฝนตกในวันที่ 21 กรกฎาคม ซึ่งเพิ่งให้นํ้าเสร็จ ฝน 30 มม.ก็จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืชเลย จะเห็นได้ว่าปริมาณฝนใช้การที่แท้จริงนั้นขึ้นอยู่กับองค์ประกอบหลายอย่างด้วยกัน เช่น ความชื้นของดินหรือระดับนํ้าในแปลงนา</p>
|
||
<p>ก่อนฝนตก อัตราและปริมาณของฝนที่ตก อัตราการดูดซึมนํ้าของดิน ความสามารถเก็บนํ้าของดินในเขตรากลักษณะภูมิประเทศของพื้นที่เพาะปลูก ชนิดและอัตราการใช้นํ้าของพืช เป็นต้นวิธีการคำนวณฝนใช้การมีหลายวิธี ในหัวข้อนี้จะกล่าวถึงวิธีการคำนวณฝนใช้การที่ FAO ได้เสนอแนะไว้ในโปรแกรม CROPWAT และวิธีการที่ได้จากการศึกษาในประเทศไทย</p>
|
||
<h3 id="s4-6-h1">4.6.1 วิธีการคำนวณฝนใช้การในโปรแกรม CROPWAT</h3>
|
||
<p>โปรแกรม CROPWAT ได้กล่าวถึงวิธีการคำนวณหาฝนใช้การ 4 วิธี คือ Fixed Percentage,Dependable Rainfall, Empirical Formula และUSDA-SCS ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้</p>
|
||
<p>(1) วิธีกำหนดฝนใช้การเป็น % ของฝนที่ตก (Fixed Percentage)</p>
|
||
<p>Re = a.R</p>
|
||
<p>(4.11)เมื่อR = ปริมาณฝนที่ตก (มม.) Re = ปริมาณฝนใช้การ (มม.) a = %ฝนที่เป็นฝนใช้การ ปกติจะพิจารณาว่าฝนที่ตกจะมีการสูญเสียประมาณ 10-30%</p>
|
||
<p>ดังนั้น a จะมีค่าประมาณ 0.7-0.9 (2) วิธี Dependable Rainfall ของ FAO/AGLW</p>
|
||
<p>วิธีนี้เหมาะกับภูมิอากาศแบบแห้งแล้งละกึ่งชุ่มชื้น โดยปริมาณฝนที่ใช้ในการคำนวณฝนใช้การจะเป็นฝนที่ความน่าจะเป็นแบบมากกว่า(Exceedence Probability) เท่ากับ 80%หรือP(Rain > R) = 80%</p>
|
||
<p>(4.12)สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายเดือนRe = 0.6Rmonth - 10</p>
|
||
<p>เมื่อ Rmonth< 70 mm.</p>
|
||
<p>(4.13) Re = 0.8Rmonth - 24</p>
|
||
<p>เมื่อ Rmonth> 70 mm.</p>
|
||
<p>(4.14)เมื่อ Rmonthคือฝนรายเดือนเป็น มม.สมการฝนใช้ที่คำนวณจากฝนรายสิบวันRe = 0.6Rdec - 10/3</p>
|
||
<p>เมื่อ Rdec< 70/3 mm.</p>
|
||
<p>(4.15) Re = 0.8Rdec - 24/3</p>
|
||
<p>เมื่อ Rdec> 70/3 mm.</p>
|
||
<p>(4.16)เมื่อ Rdecคือฝนรายสิบวันเป็น มม.</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p154-1.jpg" width="184" height="56" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>Re = aRmonth - b</p>
|
||
<p>เมื่อ Rmonth< z mm.</p>
|
||
<p>(4.17)</p>
|
||
<p>Re = aRmonth - b</p>
|
||
<p>เมื่อ Rmonth> z mm.</p>
|
||
<p>(4.18)</p>
|
||
<p>กรณีฝนรายสิบวัน</p>
|
||
<p>Re = aRdec - b/3</p>
|
||
<p>เมื่อ Rdec< z/3 mm.</p>
|
||
<p>(4.19)</p>
|
||
<p>Re = aRdec - b/3</p>
|
||
<p>เมื่อ Rdec> z/3 mm.</p>
|
||
<p>(4.20)ค่าสัมประสิทธิ์ a, b, c, d และ z จะแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ สามารถหาได้โดยวิธีทดลองเชิงEmpirical</p>
|
||
<p>(4) วิธีของ US. Department of Agriculture, Soil Conservation Service (USDA-SCS)กรณีฝนรายเดือน (Rmonth) Re= Rmonth(125 - 0.2Rmonth)/125</p>
|
||
<p>เมื่อ Rmonth< 250 mm.</p>
|
||
<p>(4.21) Re = 125 + 0.1Rmonth</p>
|
||
<p>เมื่อ Rmonth> 250 mm.</p>
|
||
<p>(4.22)กรณีฝนรายสิบวัน (Rdec) Re = Rdec(125 - 0.6dec)/125</p>
|
||
<p>เมื่อ Rdec< 250/3 mm.</p>
|
||
<p>(4.23) Re = 125/3 + 0.1Rdec</p>
|
||
<p>เมื่อ Rdec> 250/3 mm.</p>
|
||
<p>(4.24)</p>
|
||
<p>การคำนวณฝนใช้การตามวิธี USDA-SCS ยังได้พิจารณาว่าฝนใช้การรายเดือนจะต้องมีค่าไม่เกินค่าETC และความสามารถอุ้มนํ้าของดินในเขตรากยังมีผลต่อค่าฝนใช้การ ดังนั้นเมื่อนำค่า ETCและความสามารถอุ้มนํ้าของดินมาร่วมพิจารณา จะสามารถหาค่าฝนใช้การได้จากตารางที่ 4.2</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p155-1.jpg" width="1077" height="479" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4.2ปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชอื่นที่ไม่ใช่ข้าวกรณีที่ดินในเขตรากมีความสามารถอุ้มนํ้าได้">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4.2ปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชอื่นที่ไม่ใช่ข้าวกรณีที่ดินในเขตรากมีความสามารถอุ้มนํ้าได้</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p156-1.jpg" width="1077" height="901" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>เขตราก (มม.) 20 30 40 50 60 75 100 125 150 175ตัวคูณปรับแก้ 0.74 0.82 0.88 0.93 0.96 1.00 1.02 1.04 1.06 1.07หมายเหตุ ฝนใช้การเฉลี่ยประจำเดือนต้องไม่มากกว่าปริมาณฝนเฉลี่ยหรืออัตราการใช้นํ้าของพืชในเดือนเดียวกัน ในกรณีที่ฝนเฉลี่ยรายเดือนน้อยกว่าค่าตํ่าสุดของฝนใช้การ ในตารางข้างบนให้ถือว่าฝนดังกล่าวเป็นฝนใช้การทั้งหมด</p>
|
||
<p>ตัวอย่างที่ 4.2ในการปลูกพืชไร่ในฤดูแล้งในเขตโครงการชลประทานแห่งหนึ่ง ถ้ามีถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช (ETC) เท่ากับ 125 มม./เดือนจงคำนวณหาฝนใช้การถ้าดินในเขตรากสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ (ก) 75 มม. (ข) 50 มม. (ค) 100 มม.วิธีทำ(ก) จากตารางที่ 4.2ถ้าฝนตก 60 มม./เดือนปริมาณการใช้นํ้าของพืช 125 มม./เดือนดินอุ้มนํ้าได้ 75มม. จะได้ฝนใช้การ= 43 มม.(ข) จากข้อ (ก) ถ้าดินในเขตรากอุ้มนํ้าไว้ได้ 50 มม. จากตัวเลขในบรรทัดสุดท้ายของตารางที่ 4.2 จะได้ตัวคูณปรับแก้ = 0.93ดังนั้น ฝนใช้การ = 0.93x43 = 40 มม.</p>
|
||
<p>(ค) เมื่อดินในเขตรากอุ้มเก็บนํ้าไว้ได้ 100 มม. ตัวคูณปรับแก้จากตารางที่ 4.2 จะเท่ากับ 1.02ดังนั้นฝนใช้การ = 1.02x43 = 44 มม.</p>
|
||
<p>หมายเหตุการหาปริมาณฝนใช้การสำหรับพืชไร่ตามวิถีของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกา(USDA)เป็นค่าโดยประมาณสำหรับพืชไร่ทั่วไปเท่านั้นในกรณีที่ทราบรายละเอียดพื้นที่เพาะปลูก ดินและพืชอาจพิจารณาเลือกใช้ค่าอื่นนอกเหนือจากค่าในตารางก็ได้ เช่น สมมติว่าในตัวอย่างที่4.2 ดินในแปลงนามีความสามารถอุ้มนํ้าไว้ได้ 50 มม. และในเดือนดังกล่าวมีฝนตกหลายครั้ง และเมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ว่า ฝนที่ตกในแปลงนาส่วนใหญ่จะซึมลงไปเก็บในดินในเขตรากดังนั้น อาจเลือกใช้ฝนใช้การเท่ากับ.50มม. จากฝนทั้งหมด 60 มม. ก็ได้ ในทางตรงกันข้าม ถ้าเป็นการปลูกพืชในพื้นที่ที่มีความลากเทสูง ดินมีความสามารถให้นํ้าซึมผ่านได้ตํ่า และฝน 60 มม. ที่ตกลงมานั้นเป็นฝนที่ตกหนักในช่วงระยะเวลาสั้นๆ ก็อาจลดฝนใช้การให้เหลือเพียง 30 หรือ 35 มม. ก็ได้</p>
|
||
<h3 id="s4-6-h2">4.6.2 ฝนใช้การสำหรับประเทศไทย</h3>
|
||
<p>สำหรับประเทศไทย ได้มีการศึกษาวิจัยเพื่อหาฝนใช้การสำหรับข้าวและพืชไร่ในเชิง Empirical ในทำนองเดียวกับที่ FAO เสนอแนะ สำหรับโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษาสองพี่น้อง จังหวัดสุพรรณบุรีโดยมีรูปแบบสมการดังนี้</p>
|
||
<p>Re = R เมื่อ R<R*</p>
|
||
<p>(4.25)</p>
|
||
<p>Re = AR+B เมื่อ R>R*</p>
|
||
<p>(4.26)</p>
|
||
<p>เมื่อ</p>
|
||
<p>R = ปริมาณฝนรายเดือน (มม.)</p>
|
||
<p>Re = ปริมาณฝนใช้การรายเดือน (มม.)</p>
|
||
<p>ค่าสัมประสิทธิ์ A, B และ R*แสดงอยู่ในตารางที่ 4.3</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p157-1.jpg" width="1077" height="321" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4.3ค่าสัมประสิทธิ์สมการฝนใช้การรายเดือนสำหรับข้าวและพืชไร่ (อ้อย)">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4.3ค่าสัมประสิทธิ์สมการฝนใช้การรายเดือนสำหรับข้าวและพืชไร่ (อ้อย)</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p158-1.jpg" width="1077" height="162" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>เนื่องจากว่าวิธีการให้นํ้าและการใช้นํ้าของข้าวนั้นแตกต่างจากพืชอื่น เช่นพืชไร่ ผัก และพืชสวนมาก เพราะแปลงนาข้าวส่วนใหญ่มีคันดินล้อมรอบ ฝนที่ตกลงในนาถ้ามีปริมาณไม่มากจนเกินไป ก็จะถูกกักเก็บไว้ได้ทั้งหมด นอกจากนั้นข้าวยังมีความต้องการนํ้าชลประทานสูงเพราะ จะต้องเผื่อไว้สำหรับการรั่วซึมในแปลงนาซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ด้วย โดยปกติความต้องการนํ้าในแปลงนาจะมีค่าอยู่ระหว่าง 150-300มิลลิเมตรต่อเดือน ดังนั้น อาจถือว่าฝนที่ตกด้วยอัตราปกติ และแผ่กระจายสมํ่าเสมอตลอดเดือนในขนาดไม่เกินความต้องการนํ้าสำหรับเดือนนั้น ๆ เป็นฝนใช้การได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตามข้อกำหนดดังกล่าวนี้จะเป็นจริงก็ต่อเมื่อระดับนํ้าในแปลงนาไม่สูงจนเกินไปในขณะที่ฝนตก เพราะเมื่อมีฝนตกมาเพิ่มระดับนํ้าอาจจะสูงจนล้นคันนา จนทำให้ไม่สามารถใช้นํ้าฝนให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้ นี่เป็นสาเหตุหนึ่งที่แนะนำให้เกษตรกรรักษาระดับนํ้าในแปลงนาให้ตํ่าเท่าที่จำเป็นเท่านั้น</p>
|
||
<p>สำหรับภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย บริษัทวิศวกรที่ปรึกษา (Engineering Consultants, Inc.) ได้แนะนำการคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับข้าวเป็น % ของฝนที่ตก ดังรูปที่ 4.1ข้อแนะนำดังกล่าวถือว่าฝนที่ตกไม่เกิน 200 มม./เดือน ถือเป็นฝนใช้การ 100%ฝนที่เกิน 200 มม. %ฝนใช้</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p158-2.jpg" width="917" height="605" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.1 ฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.1 ฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p158-3.jpg" width="325" height="53" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p159-1.jpg" width="1082" height="516" loading="lazy" alt="ตารางที่4.4 ความสัมพันธ์ระหว่างฝนและฝนใช้การ สำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของ">
|
||
<figcaption>ตารางที่4.4 ความสัมพันธ์ระหว่างฝนและฝนใช้การ สำหรับนาข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของ</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>หมายเหตุฝนใช้การสำหรับนาข้าวอาจมีค่ามากกว่าความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงนาได้ ทั้งนี้ เพราะคันนาทำให้สามารถเก็บกักฝนที่ตกลงในแปลงไว้ใช้ในเดือนถัดไปได้ ซึ่งต่างจากพืชไร่ที่พิจารณาว่าฝนส่วนที่เกินความต้องการนํ้าของพืช จะไม่เป็นประโยชน์ต่อพืช</p>
|
||
<p>ตัวอย่างที่ 4.3 จงคำนวณปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในเขตจังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งมีฝนตกในเดือนกรกฎคมสิงหาคม และกันยายน เท่ากับ 172.6 , 222.6 , และ 391.0มม. ตามลำดับวิธีทำ</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p159-2.jpg" width="1082" height="215" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>สำหรับภาคกลางของประเทศไทย บริษัท Acres International Ltd. ได้เสนอแนะการคำนวณปริมาณฝนใช้การไว้ ดังแสดงในตารางที่ 4.5</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p160-1.jpg" width="1098" height="901" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4.5 ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณฝนประจำเดือนและปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคกลาง">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4.5 ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณฝนประจำเดือนและปริมาณฝนใช้การสำหรับนาข้าวในภาคกลาง</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>กรณีที่ 2 ได้แก่สภาพการทำนาในปัจจุบันแต่ปริมาณนํ้าฝนที่เก็บไว้ในแปลงนามีความสำคัญต่อการ</p>
|
||
<p>กรณีที่ 3 ในอนาคตถ้ามีการปรับปรุงสภาพแปลงนาให้สามารถเก็บนํ้าฝนไว้ให้พืชใช้ได้มากขึ้น</p>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-7">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-7">4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 160</span></h2>
|
||
<p>ประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึง ความมีประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(Conveyance) แจกจ่ายนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก(Distribution) และการให้นํ้ากับพืช(Application)ในด้านการจัดการนํ้า ประสิทธิภาพการชลประทานเป็นดัชนีที่ชี้ให้เห็นว่าควรทำการปรับปรุงวิธีการส่งนํ้าให้พืช ตลอดจนโครงสร้างขั้นพื้นฐาน(Infrastructure)ในการส่งนํ้าและควบคุมนํ้าเช่น ระบบคลองและคูส่งนํ้าหรือไม่ ในด้านการออกแบบประสิทธิภาพของการชลประทานหมายถึงเกณฑ์ความปลอดภัย (Safety Factor) ที่จะต้องเผื่อไว้ในการออกแบบขนาดคลอง คูส่งนํ้า และอาคารควบคุมนํ้าต่าง ๆ เนื่องจากการสูญเสียนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เพียงแต่จะสูญเสียมากหรือน้อยเท่านั้น ดังนั้นจึงควรทำความเข้าใจถึงองค์ประกอบต่าง ๆ ที่มีผลต่อการสูญเสียนํ้าชลประทาน หรือประสิทธิภาพของการชลประทานเพื่อจะได้ช่วยในการ</p>
|
||
<p>ตัดสินใจเลือกค่าประสิทธิภาพชองการชลประทานที่เหมาะสมในการออกแบบระบบใหม่ หรือช่วยในการพิจารณาแก้ไขปรับปรุงระบบชลประทานที่มีอยู่แล้วให้มีประสิทธิภาพดีขึ้น</p>
|
||
<h3 id="s4-7-h1">4.7.1 การสูญเสียนํ้าในระบบชลประทาน</h3>
|
||
<p>การสูญเสียนํ้าชลประทานเกิดขึ้นได้ 2 ทาง คือ</p>
|
||
<p>(1) การสูญเสียนํ้าในระบบส่งนํ้าและระบบแจกจ่ายนํ้าในระหว่างการส่งนํ้าจากแหล่งนํ้าไปยังแปลงเพาะปลูก เนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และการรั่วไหลออกตามจุดอ่อนของระบบ</p>
|
||
<p>(2)การสูญเสียนํ้าในแปลงเพาะปลูกขณะเกษตรกรให้นํ้าแก่พืชในลักษณะของการรั่วซึมเลยเขตรากพืช(Deep Percolation, DP) และการไหลเลยท้ายแปลง(Runoff, RO)</p>
|
||
<p>นํ้าชลประทานที่สูญเสียไปในขบวนการต่างๆ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ส่วน คือ ส่วนที่หนึ่งเป็นการสูญเสียนํ้าซึ่งหลีกเลี่ยงไม่ได้ เช่น กระระเหย การรั่วซึม ในระบบส่งนํ้าและระบบกระจายนํ้า แต่อย่างไรก็ตามการสูญเสียในส่วนนี้สามารถทำให้ลดน้อยลงได้ถ้าได้รับการออกแบบก่อสร้าง และบริหารงานส่งนํ้าชลประทานอย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนการสูญเสียนํ้าส่วนที่สองซึ่งได้แก่การไหลซึมเลยเขตรากพืช(สำหรับพืชไร่) การไหลเลยท้ายแปลงเพาะปลูก ตลอดจนการใช้นํ้าอย่างฟุ่มเฟือยเกินความต้องการนํ้าของพืชถือเป็นการสูญเสียนํ้าที่พอจะหลีกเลี่ยงได้ ถ้าหากผู้เกี่ยวข้องมีความรู้ความชำนาญพอและรู้จักคุณค่าของนํ้าชลประทาน</p>
|
||
<h3 id="s4-7-h2">4.7.2 องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพของการชลประทาน</h3>
|
||
<p>ประสิทธิภาพของการชลประทานจะสูงหรือตํ่าขึ้นอยู่กับสิ่งต่างๆ ดังต่อไปนี้</p>
|
||
<p>(1) คุณสมบัติของดินโดยทั่วๆ ไปดินเนื้อหยาบซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าสูง เมื่อให้นํ้าชลประทานแบบผิวดิน ย่อมจะเกิดการสูญเสียนํ้าโดยการไหลซึมเลยเขตราก(DP) มาก ในทางกลับกันดินเนื้อละเอียดซึ่งมีอัตราการดูดซึมนํ้าตํ่าเมื่อให้นํ้าแบบเดียวกันจะเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการไหลเลยท้ายแปลง(RO)มากกว่า ซึ่งการสูญเสียนํ้าในลักษณะนี้จะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานในแปลงเพาะปลูกและประสิทธิภาพของการชลประทานของระบบด้วย และการผันแปรของอัตราการรั่วซึมนํ้าของดินย่อมทำให้ประสิทธิภาพของระบบส่งนํ้าตํ่า อัตราการรั่วซึมนํ้าของดินในระบบที่ส่งนํ้าแบบหมุนเวียนย่อมจะผันแปรตลอดฤดู และในแต่ละฤดู ในแต่ละปี ค่านี้ก็แตกต่างกัน</p>
|
||
<p>(2) สภาพภูมิประเทศ การส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ราบเรียบย่อมทำได้ง่ายสะดวก และมีประสิทธิภาพมากกว่าการส่งนํ้าในสภาพภูมิประเทศที่ลาดชันหรือเป็นคลื่น เพราะสภาพภูมิประเทศแบบหลังจะทำให้ต้องวางแนวคลองหรือคูนํ้ายาวออกไปตามสภาพพื้นที่ ซึ่งการระเหยและรั่วซึมย่อมจะมากขึ้น</p>
|
||
<p>ตามไปด้วย นอกจากนี้การใช้นํ้าในแปลงเพาะปลูกที่ไม่ราบเรียบหรือมีความลาดชันสูง ย่อมจะสิ้นเปลืองนํ้ามากกว่าถ้าต้องการให้ทุกจุดในแปลงได้รับนํ้าตามที่ต้องการ</p>
|
||
<p>(3) สภาพลมฟ้าอากาศสภาพลมฟ้าอากาศจะมีผลต่อการสูญเสียนํ้าในรูปของการระเหยในคลอง คูส่งนํ้า และในแปลงเพาะปลูก ซึ่งย่อมจะมีผลต่อประสิทธิภาพของการชลประทานด้วย แต่ก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้</p>
|
||
<p>(4)ปริมาณนํ้าชลประทานที่จะให้กับพืชสำหรับวิธีการให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืน ก็มีผลกระทบต่อประสิทธิภาพของการชลประทานเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะถ้าความลึกของนํ้าที่ให้น้อยจะทำให้นํ้าไม่แผ่กระจายไปทั่วแปลง หัวแปลงจะได้รับนํ้ามากเกินไป และเกิดการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการไหลซึมเลยเขตราก จึงควรจะได้มีการศึกษาเทคนิคการให้นํ้าผิวดินสำหรับดินแต่ละแห่งโดยเฉพาะว่าความลึกของนํ้าที่เหมาะสมหรือไม่</p>
|
||
<p>(5) วิธีการให้นํ้าชลประทานโดยทั่วไปแล้วการให้นํ้าชลประทานทุกวิธีจะมีประสิทธิภาพสูงในสภาพดิน ภูมิประเทศและลมฟ้าอากาศเหมาะสม อย่างไปก็ตามในสภาพบางอย่างวิธีการให้นํ้าชลประทานบางแบบ อาจมีประสิทธิภาพสูงกว่าวิธีอื่น เช่นในที่ราบลมแรงและปลูกพืชต้นชิด การให้นํ้าชลประทานแบบท่วมเป็นผืนย่อมจะให้ประสิทธิภาพสูงกว่าแบบฉีดฝอย แต่การปลูกพืชชนิดเดียวกันนี้ในที่ลาดชนและลงสงบ การให้นํ้าชลประทานแบบฉีดฝอยย่อมจะมีประสิทธิภาพสูงกว่า ดังนั้น เพื่อให้ได้ระบบการให้นํ้าชลประทานที่มีประสิทธิภาพสูงจึงจำเป็นต้องเลือกใช้วิธีการชลประทานให้เหมาะสมด้วย</p>
|
||
<p>(6) ความสมบูรณ์ของการออกแบบและก่อสร้างระบบส่งนํ้านอกจากวิธีการให้นํ้าชลประทานแล้วประสิทธิภาพยังขึ้นอยู่กับระบบส่งนํ้าว่าได้รับการออกแบบและก่อสร้างไว้อย่างถูกต้องมีอาคารและเครื่องมือควบคุมนํ้าสมบูรณ์เพียงใด อย่างไรก็ตามจะทราบว่าระบบส่งนํ้าที่ออกแบบและก่อสร้างไว้นั้นถูกต้องสมบูรณ์เพียงใด ก็ต่อเมื่อระบบนี้ได้ถูกนำไปใช้งาน มีการตรวจวัดประสิทธิภาพของระบบ และมีการดำเนินการแก้ไขปรับปรุงแล้ว</p>
|
||
<p>(7) ความชำนาญของผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าการใช้นํ้าอย่างประหยัดและถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญอย่างมากต่อประสิทธิภาพของระบบชลประทาน ถึงแม้ว่าองค์ประกอบต่างๆ ดังกล่าวแล้วจะดีและเหมาะสมเพียงใดก็ตาม ถ้าผู้ใช้นํ้าและส่งนํ้าไม่ได้ทำตามแผนที่วางไว้ใช้นํ้าอย่างไม่ประหยัดและถูกต้องตามความต้องการของพืช ระบบนั้นก็จะไม่มีประสิทธิภาพตามที่คาดหวังไว้</p>
|
||
<h3 id="s4-7-h3">4.7.3 การหาค่าประสิทธิภาพของการชลประทาน</h3>
|
||
<p>ประสิทธิภาพของการชลประทานคือตัวชี้วัดความสามารถในการทำงานของระบบส่งนํ้า ระบบแจกจ่ายนํ้าตลอดจนการใช้นํ้าของโครงการ เพื่อนำมาใช้ปรับปรุงข้อบกพร่องต่างๆ ให้ดีขึ้น ดังนั้นการ</p>
|
||
<p>ควบคุมการส่งนํ้าในทุกส่วนของระบบให้ได้ผลดี จำเป็นจะต้องมีการวัดประสิทธิภาพของการชลประทานในส่วนต่าง ๆ ตั้งแต่แหล่งนํ้าจนแปลงเพาะปลูก แล้วนำผลการตรวจวัดค่าประสิทธิภาพของการชลประทานไปใช้ประโยชน์ในการวางแผนและออกแบบชลประทานอื่น ๆ ต่อไป หรือนำมาใช้ในการคำนวณหาปริมาณนํ้าชลประทานที่ต้องส่งให้พื้นที่ต่างๆ</p>
|
||
<p>โดยทั่วไปประสิทธิภาพของการชลประทาน หมายถึง อัตราส่วนที่เกิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าสุทธิที่ต้องการต่อปริมาณนํ้าที่ส่งให้ทั้งหมด ณ ตำแหน่งที่พิจารณา ซึ่งสามารถคิดแยกเป็น 3 ส่วนคือ ประสิทธิภาพการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูก ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของระบบคูส่งนํ้า และประสิทธิภาพการส่งนํ้าของระบบคลองส่งนํ้า เพื่อจะได้ทราบว่าส่วนไหนมีประสิทธิภาพมากน้อยเท่าใด ดังแสดงขั้นตอนการคำนวณประสิทธิภาพของส่วนต่างๆ ดังรูปที่ 4.2</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p163-1.jpg" width="919" height="1012" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.2ขั้นตอนการคำนวณหาประสิทธิภาพของการชลประทานของส่วนต่างๆ">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.2ขั้นตอนการคำนวณหาประสิทธิภาพของการชลประทานของส่วนต่างๆ</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>(1) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Water Application Efficiency, Ea)ประสิทธิภาพในการให้นํ้าในแปลงเพาะปลูกหมายถึงอัตราส่วนคิดเป็นเปอร์เซ็นต์ระหว่างปริมาณนํ้าที่เก็บกักอยู่ในเขตรากพืชในขณะทำการใช้นํ้า(สำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว) ต่อปริมาณนํ้าที่แปลงเพาะปลูกได้รับ ซึ่งค่าประสิทธิภาพการให้นํ้าจะขึ้นอยู่กับสภาพดินในแปลง วิธีการให้นํ้าชลประทานตลอดจนความรู้</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p164-1.jpg" width="930" height="76" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>เมื่อEa= ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(%) Wn= ปริมาณนํ้าสุทธิที่จะต้องให้แก่พืช(Net Irrigation Water Requirement) ซึ่งเท่ากับปริมาณนํ้า</p>
|
||
<p>ที่เก็บกักอยู่ในเขตรากในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับพืชที่ไม่ใช่ข้าว หรือปริมาณนํ้า</p>
|
||
<p>ที่เก็บกักอยู่ในแปลงในขณะที่ทำการให้นํ้าสำหรับข้าวWp=ปริมาณนํ้าทั้งหมดที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับ(Irrigation Water Supply to Plot) (2)ประสิทธิภาพการกระจายนํ้าของคูส่งนํ้า (Farm Ditch Distribution Efficiency, Eb)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกมีขนาดใหญ่ จะต้องมีระบบคูส่งนํ้าในระดับแปลงนา การสูญเสียนํ้าในระบบคูส่งนํ้าจะอยู่ในความรับผิดชอบของเกษตรกร ประสิทธิภาพของคูนํ้าจะหาได้จากสมการ</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p164-2.jpg" width="930" height="78" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>เมื่อEb= ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(%) Wp= ปริมาณที่แปลงเพาะปลูกได้รับWf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้า (Irrigation Water Supply to Farm Ditch)ในกรณีที่พื้นที่เพาะปลูกได้รับนํ้าจากคลองโดยตรงจะถือว่า Wp = Wf</p>
|
||
<p>(3)ประสิทธิภาพในการส่งนํ้าของระบบคลอง(Conveyance Efficiency, Ec)เนื่องจากปริมาณนํ้าทั้งหมดที่ส่งจากแหล่งนํ้าไปตามระบบคลองและคูส่งนํ้าไปสู่แปลงเพาะปลูกจะมีการสูญเสียเนื่องจากการระเหย การรั่วซึม และถูกพืชที่ขึ้นอยู่ตามริมคลองใช้ การจะบอกว่าคลองส่งนํ้าทำ</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p164-3.jpg" width="1019" height="133" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>Ec= ประสิทธิภาพในการส่งนํ้า(%) Wf= ปริมาณนํ้าที่ส่งให้คูส่งนํ้าWr= ปริมาณที่ผันไปจากแหล่งนํ้า (Irrigation Water Supply from Water Resources)เมื่อทราบประสิทธิภาพของแต่ละส่วน กล่าวคือ ประสิทธิภาพในการให้นํ้า (Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า (Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า (Ec) แล้วจะสามารถหาประสิทธิภาพรวมของโครงการชลประทานได้จากสมการEi = Ea.Eb.Ec</p>
|
||
<p>(4.30)เมื่อEi= ประสิทธิภาพการชลประทานของโครงการ(%)ค่าประสิทธิภาพการชลประทานของส่วนต่างๆของระบบชลประทาน แสดงอยู่ในตารางที่ 4.6</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p165-1.jpg" width="1082" height="999" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4.6 ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4.6 ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) และประสิทธิภาพในการส่งนํ้า</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p166-1.jpg" width="1082" height="997" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>วราวุธ(2548) ได้จัดทำตารางสรุปค่าประสิทธิภาพการชลประทานในเกณฑ์สูง เกณฑ์ตํ่า และเกณฑ์เฉลี่ย ไว้ในตารางที่ 4.7 และรวบรวมค่าประสิทธิภาพการชลประทานที่มีผู้ประเมินไว้ ดังแสดงในรูปที่ 4.3ซึ่งจะเห็นได้ว่าค่าประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทยที่มีการประเมินไว้ ส่วนใหญ่มีค่า 40-50%</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p166-2.jpg" width="1082" height="328" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4.7เกณฑ์ประสิทธิภาพการชลประทาน">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4.7เกณฑ์ประสิทธิภาพการชลประทาน</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p167-1.jpg" width="1082" height="223" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p167-2.jpg" width="880" height="605" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.3 การแจกแจงประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย (วราวุธ. 2548)">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.3 การแจกแจงประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย (วราวุธ. 2548)</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-8">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-8">4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 167</span></h2>
|
||
<p>การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานในระบบส่งนํ้าสำหรับการวางแผนการส่งนํ้า จะต้องทราบข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับสภาพดิน ภูมิอากาศ พืชที่ปลูก วิธีการให้นํ้า วิธีการส่งนํ้าและสมรรถนะของระบบส่งนํ้าของโครงการ แล้วนำมาคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยใช้สูตรที่กล่าวถึงในหัวข้อที่ 4.2</p>
|
||
<p>ความถูกต้องแม่นยำในการคำนวณ ขึ้นอยู่กับความถูกต้องของข้อมูล ดังต่อไปนี้</p>
|
||
<p>(1)รูปแบบการปลูกพืช(Cropping Pattern) ซึ่งแสดงถึงชนิดของพืชที่ปลูก ช่วงที่ปลูก ตลอดจนพื้นที่ที่ปลูกพืชแต่ละชนิด</p>
|
||
<p>(2) คุณสมบัติของพืช เช่น ความลึกของเขตราก จุดวิกฤต(Critical Point) ปริมาณความต้องการนํ้าของพืชรายวันเดือนหรือฤดูกาล หรือปริมาณความต้องการนํ้าสูงสุด</p>
|
||
<p>(3) สภาพภูมิอากาศ เช่น อุณหภูมิ การระเหย รังสีอาทิตย์ ความเร็วลม และความชื้นสัมพัทธ์ เพื่อใช้ในการประเมินความต้องการนํ้าของพืชและการสูญเสียนํ้าเนื่องจากการระเหยในระบบส่งนํ้าและปริมาณฝนใช้การที่จะนำมาหักลบหาความต้องการนํ้าชลประทาน(4) คุณสมบัติดิน ได้แก่ความชื้นในดิน ความสามารถอุ้มนํ้าของดิน การดูดซึมนํ้าและการรั่วซึม(5) ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจการอื่นๆ เช่น การเตรียมแปลงตกกล้าการชะล้างเกลือ(6) ประสิทธิภาพในการให้นํ้า ประสิทธิภาพระบบคูส่งนํ้าและประสิทธิภาพของคลองส่งนํ้า</p>
|
||
<p>เนื่องจากปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการใช้นํ้า การสูญเสียนํ้า และปริมาณฝนใช้การในแปลงเพาะปลูกพืชข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวต่างกันออกไป ดังรูปที่ 4.4ดังนั้น การหาความต้องการนํ้าชลประทานสำหรับการปลูกข้าวและพืชที่ไม่ใช่ข้าวจึงมักพิจารณาแยกออกจากกัน และนำมารวมกันเป็นความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการทีหลังจากรูปที่ 4.4(ก)จะสามารถเขียนสมาการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกพืชที่ไม่ใช่ข้าว ได้ดังนี้</p>
|
||
<p>Wp + Re + Gc = ETC +P + RO + ∆Sw</p>
|
||
<p>(4.31)เมื่อWp= ปริมาณนํ้าชลประทานทั้งหมดที่ให้กับแปลงเพาะปลูกRe= ปริมาณฝนใช้การGC= ปริมาณนํ้าใต้ดินที่ซึมเข้าสู่เขตรากพืชETC= ปริมาณการใช้นํ้าของพืชP= ปริมาณนํ้าที่ไหลซึมเลยเขตรากRO.=ปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง∆Sw= ปริมาณการเปลี่ยนแปลงความชื้นในดิน</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p169-1.jpg" width="1073" height="444" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.4สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.4สมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูก</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทานของแปลงพืชที่ไม่ใช่ข้าวตามวิธีในสมการที่ 4.31 เป็นวิธีที่ให้ค่าถูกต้องแน่นอนแต่ในทางปฏิบัติการคำนวณค่าความต้องการนํ้าชลประทานเพื่อการวางแผนการส่งนํ้าจะใช้วิธีการคำนวณเป็นช่วงๆ เช่น รายสัปดาห์ หรือรายเดือน ดังนั้น จะถือว่าค่า ∆Sw เป็นศูนย์ และโดยทั่ว ๆ ไปจะไม่ทราบปริมาณนํ้าใต้ดิน(GC) มีประโยชน์ต่อพืช ส่วนปริมาณนํ้าที่ไหลเลยเขตราก (P) และปริมาณนํ้าที่ไหลเลยท้ายแปลง (RO) จะนำไปคิดรวมในประสิทธิภาพในการให้นํ้า ดังนั้นสมการ 4.31 จะสามารถเขียนใหม่ในรูปของปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ ได้ดังนี้</p>
|
||
<p>Wn= Wp – P – RO= ETC – Re</p>
|
||
<p>(4.32)</p>
|
||
<p>เมื่อ</p>
|
||
<p>Wn= ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ</p>
|
||
<p>จากรูปที่ 4.4(ข)จะสามารถเขียนสมการสมดุลนํ้าในแปลงเพาะปลูกข้าว ได้ดังนี้</p>
|
||
<p>Wn + Re = ETC + P + S</p>
|
||
<p>(4.33)</p>
|
||
<p>เมื่อ</p>
|
||
<p>S = การรั่วซึมทางด้านข้าง(Seepage)</p>
|
||
<p>ปกติ S มีค่าไม่มากนัก จึงมักรวมเทอม P และ S เข้าด้วยกัน เป็น PS และรวมเรียกว่าการรั่วซึมในแปลงนา ดังนั้นสมการ 4.33 สามารถเขียนในรูป Wnได้ดังนี้</p>
|
||
<p>Wn = ETC + PS - Re</p>
|
||
<p>(4.34)</p>
|
||
<p>ตัวอย่างที่ 4.4 จงคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่แปลงเพาะปลูกและที่คูส่งนํ้า จากข้อมูลที่กำหนดให้ดังต่อไปนี้</p>
|
||
<p><span class="bullet">• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 250 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• พืชที่ปลูกคือไร่ มีค่า ETC = 125 มม./เดือน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณฝนใช้การ(Re) = 43 มม./เดือน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ประสิทธิภาพในการให้นํ้า(Ea) = 55%</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• และประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำ</span></p>
|
||
<p>คำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ จากสมการที่ 4.27</p>
|
||
<p>Wn = ETC-Re = 125 -43 = 82 มม./เดือน</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p170-1.jpg" width="899" height="212" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p170-2.jpg" width="468" height="76" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>= (6.21/54) x 250 = 29 ลิตร/วินาที</p>
|
||
<p>ในกรณีที่มีการปลูกพืชหลายอย่างในพื้นที่เพาะปลูก จะต้องคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของพืชแต่ละอย่างในแต่ละช่วงเวลา และเมื่อรวมปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานที่ต้องส่งไปให้พืชแต่ละชนิดเข้าด้วยกัน จะได้ปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานทั้งหมดที่จะต้องส่งให้พื้นที่เพาะปลูก</p>
|
||
<p>ตัวอย่างที่ 4.5 จงหาปริมาณนํ้าความต้องการนํ้าชลประทานที่จะต้องส่งให้คูส่งนํ้าสายหนึ่ง จากข้อมูลดังต่อไปนี้</p>
|
||
<p><span class="bullet">• แปลงเพาะปลูกดังกล่าวมีพื้นที่ 300 ไร่ รับนํ้าจากคูนํ้าสายหนึ่ง</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• พืชที่ปลูกคือข้าว มีค่า ETC = 170มม./เดือน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณฝน(R) ที่ตกในพื้นที่เพาะปลูก = 100 มม./เดือน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ปริมาณการรั่วซึมในแปลงนา(PS) =2 มม./วัน</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ประสิทธิภาพการให้นํ้า(Ea) =55%</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• ประสิทธิภาพของคูส่งนํ้า(Eb) = 80%วิธีทำจากตารางที่ 4.5 สมมติให้สภาพแปลงนาเป็นในกรณีที่ 1 และไม่ใช่เดือนตุลาคมเมื่อ R = 100 มม./เดือน จะได้ Re = 80 มม./เดือนคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานสุทธิ(Wn)จากสมการที่ 4.34 Wn = ETC + PS – Re = 170 + 2 x 30 – 80 = 150 มม./เดือน= 150มม./30 วัน = 5 มม./วัน= (5/54) x 300 ไร่ = 28 ลิตร/วินาที</span></p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p171-1.jpg" width="734" height="83" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-9">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-9">4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 171</span></h2>
|
||
<p>โปรมแกรม CROPWAT 8.0 ประกอบด้วย 8 เมนูหลัก มี 5 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu) และ 3 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu) ดังแสดงในรูปที่ 4.5</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p172-1.jpg" width="1048" height="768" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.5 เมนูหลักของ CROPWAT 8.0">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.5 เมนูหลักของ CROPWAT 8.0</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<h3 id="s4-9-h1">4.9.1 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu)</h3>
|
||
<p>เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล ได้แก่</p>
|
||
<p>(1) Climate/EToสำหรับป้อนข้อมูล ETOหรือข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ ETOโดยวิธี Penman-</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p172-2.jpg" width="100" height="53" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<p>(2) Rainสำหรับป้อนข้อมูลฝน และคำนวณฝนใช้การ โดยวิธีที่กล่าวถึงในหัวข้อ 4.6.1</p>
|
||
<p>(3) Cropสำหรับป้อนข้อมูลพืช เช่นช่วงเวลาการเจริญเติบโต KCและวันที่ปลูกพืช</p>
|
||
<p>(4) Soilสำหรับป้อนข้อมูลดิน เช่น Field Capacity, Permanent Wilting Point, Depletion</p>
|
||
<p>Fraction(p) สำหรับใช้คำนวณเพื่อกำหนดการให้นํ้าแก่พืช(Irrigation Scheduling)</p>
|
||
<p>(5) Crop patternสำหรับป้อนข้อมูลรูปแบบการปลูกพืช เพื่อใช้ในการคำนวณปริมาณความ</p>
|
||
<p>ต้องการนํ้าชลประทานของโครงการ (Scheme Water Supply)</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p174-1.jpg" width="597" height="131" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<h3 id="s4-9-h2">4.9.2 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu)</h3>
|
||
<p>(6) CWRสำหรับการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชตามสมการ ETC = KC.ETO</p>
|
||
<p>(7) Schedulesสำหรับการคำนวณตารางการให้นํ้าชลประทาน(Irrigation Schedule) ตามเกณฑ์ที่</p>
|
||
<p>กำหนดไว้ในโปรแกรม ซึ่งผู้ใช้สามารถเลือกทางเลือกในการกำหนดการให้นํ้าได้</p>
|
||
<p>(8) Schemeสำหรับการคำนวณปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานของโครงการจากรูปแบบการ</p>
|
||
<p>ปลูกพืชที่กำหนดไว้ในเมนูที่ 5 (Crop pattern)</p>
|
||
<h3 id="s4-9-h3">4.9.3 วิธีการใช้งานโปรแกรม CROPWAT เบื้องต้น</h3>
|
||
<p>คำแนะนำในการใช้โปรแกรม CROPWAT 8.0 เบื้องต้น คือ</p>
|
||
<p><span class="bullet">• เมื่อเปิดโปรแกรมให้เข้า Setup เพื่อจัดการ Folder เก็บข้อมูลและรูปแบบข้อมูลที่จะใช้</span></p>
|
||
<p><span class="bullet">• Click ที่ Icon (เมนู) ด้านซ้ายมือเช่น Climate/ETo, Rain, Crop, Soil จะปรากฏตารางสำหรับ</span></p>
|
||
<p>การกรอกข้อมูลใหม่ดังรูปที่ 4.6 แต่ถ้ามีไฟล์ข้อมูลอยู่แล้วให้เลือกไฟล์ข้อมูลโดยเข้า File +</p>
|
||
<p>Open Data Files ข้อมูลจะถูก Load เข้าตารางพร้อมแสดงผลการคำนวณ ดังรูปที่ 4.7 -4.12</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p174-2.jpg" width="1054" height="735" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p175-1.jpg" width="1046" height="862" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.6 ตารางสำหรับป้อนข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ EToเมื่อคลิ๊กที่ Climate/ETo">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.6 ตารางสำหรับป้อนข้อมูลภูมิอากาศเพื่อคำนวณ EToเมื่อคลิ๊กที่ Climate/ETo</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p176-1.jpg" width="1045" height="754" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.8 การเลือกไฟล์ข้อมูลฝนและผลการคำนวณฝนใช้การ">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.8 การเลือกไฟล์ข้อมูลฝนและผลการคำนวณฝนใช้การ</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p177-1.jpg" width="1045" height="1088" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.9 การเลือกไฟล์ข้อมูลพืช">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.9 การเลือกไฟล์ข้อมูลพืช</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p178-1.jpg" width="1045" height="991" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.10 การเลือกไฟล์ข้อมูลดิน">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.10 การเลือกไฟล์ข้อมูลดิน</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p179-1.jpg" width="1023" height="780" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.11 ผลการคำนวณ Crop Water Requirement">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.11 ผลการคำนวณ Crop Water Requirement</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p180-1.jpg" width="1023" height="810" loading="lazy" alt="รูปที่ 4.12 การป้อนรูปแบบการปลูกพืช (Crop Pattern)">
|
||
<figcaption>รูปที่ 4.12 การป้อนรูปแบบการปลูกพืช (Crop Pattern)</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-10">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-10">4.10 เอกสารอ้างอิง</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 181</span></h2>
|
||
<p>ฉลอง เกิดพิทักษ์(2526). การจัดการนํ้าในลุ่มนํ้าของประเทศไทย. ฟิสิกส์เซ็นเตอร์ การพิมพ์.กทม.วราวุธ วุฒิวณิชย์(2525).การออกแบบระบบชลประทานในไร่นา. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.วราวุธ วุฒิวณิชย์ (2548). ประสิทธิภาพการชลประทานในประเทศไทย. การประชุมวิชาการ เรื่องนํ้าของ</p>
|
||
<p>ประเทศไทยครั้งที่ 1. 22 เมย. 2548วัชระ เสือดี (2537). การพัฒนาโปรแกรมติดตามผลและประเมินผลการใช้นํ้าโครงการส่งนํ้าและบำรุงรักษา</p>
|
||
<p>สองพี่น้อง. วิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท . บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาตร์. 445น.วิบูลย์ บุญยธโรกุล(2526). หลักการชลประทาน.โรงพิมพ์เอเชีย กทม.</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p182-1.jpg" width="170" height="56" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
||
</figure>
|
||
</section>
|
||
<section class="doc-section" id="s4-11">
|
||
<h2><a class="anchor" href="#s4-11">4.11 แบบฝึกหัด</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 182</span></h2>
|
||
<p>(1) ให้แต่ละกลุ่มคำนวณความต้องการนํ้าชลประทานรายเดือนโดยใช้ Program CROPWAT 8.0 จากข้อมูลภูมิอากาศใน ข้อ 1 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และระบบการปลูกพืชในข้อ 2 ของแบบฝึกหัดในบทที่ 3 และข้อมูลฝนในตารางที่ 1</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p182-2.jpg" width="1071" height="1061" loading="lazy" alt="ตารางที่ 1 ข้อมูลฝนรายเดือน">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 1 ข้อมูลฝนรายเดือน</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>(2) จงคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements) รายเดือน จากข้อมูลภูมิอากาศและพืชที่กำหนดให้ในตารางที่ 1-5 แต่ละกลุ่มเลือกคำนวณหาความต้องการนํ้าของพืชจากตารางที่กำหนดให้ 1ตาราง ข้อมูลเกี่ยวกับ Kc ให้ดูจากตารางค่า Kc ของ FAO</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p183-1.jpg" width="1071" height="962" loading="lazy" alt="ตารางที่ 1 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 1 สำหรับกลุ่ม 1 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยปลูกใหม่ (Sugarcane-Virgin) วันที่ 1 มีนาคม</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p184-1.jpg" width="1101" height="953" loading="lazy" alt="ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 2 สำหรับกลุ่ม 2 ซึ่งกำหนดให้ปลูกอ้อยตอ (Sugarcane-Ratoon) วันที่ 1 กุมภาพันธ์</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p185-1.jpg" width="1071" height="963" loading="lazy" alt="ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 3 สำหรับกลุ่ม 3 ซึ่งกำหนดให้ปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (Maize) วันที่ 1 เมษายน</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p186-1.jpg" width="1101" height="953" loading="lazy" alt="ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 4 สำหรับกลุ่ม 4 ซึ่งกำหนดให้ปลูกหน่อไม้ฝรั่ง (Asparagus) วันที่ 1 กุมภาพันธ์</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p187-1.jpg" width="1071" height="963" loading="lazy" alt="ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 5 สำหรับกลุ่ม 5 ซึ่งกำหนดให้กลํ่าปลี (Cabbage) วันที่ 1 กันยายน</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>(2) กำหนดให้โครงการชลประทานแห่งหนึ่ง มีพื้นที่ 100,000 ไร่ มีการปลูกพืช 5 ชนิด คืออ้อยปลูกใหม่อ้อยตอ ข้าวโพดหน่อไม้ฝรั่งและกลํ่าปลี โดยมีข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทานดัง</p>
|
||
<p>มม./เดือน และลูกบาศก์เมตร/เดือน</p>
|
||
<figure>
|
||
<img src="../assets/figures/p188-1.jpg" width="1082" height="427" loading="lazy" alt="ตารางที่ 6 ข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทาน">
|
||
<figcaption>ตารางที่ 6 ข้อมูลการเพาะปลูกและประสิทธิภาพการชลประทาน</figcaption>
|
||
</figure>
|
||
<p>หมายเหตุ: 1. ให้แต่ละกลุ่มใช้ข้อมูลการคำนวณความต้องการนํ้าของพืชของกลุ่มอื่นประกอบ</p>
|
||
</section>
|
||
<nav class="pager" aria-label="บทก่อนหน้า/ถัดไป"><a class="pager-link" href="ch03.html"><span>← บทก่อนหน้า</span><strong>บทที่ 3 ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</strong></a><a class="pager-link next" href="ch05.html"><span>บทถัดไป →</span><strong>บทที่ 5 การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling)</strong></a></nav>
|
||
</article>
|
||
</main>
|
||
<aside class="page-toc" aria-label="ในหน้านี้"><p class="page-toc-label">ในหน้านี้</p><ul> <li><a href="#s4-1">4.1 คำนำ</a></li> <li><a href="#s4-2">4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation</a></li> <li><a href="#s4-3">4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</a></li> <li><a href="#s4-4">4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)</a></li> <li><a href="#s4-5">4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-5-h1">4.5.1 ปริมาณนํ้าเพื่อการเตรียมแปลง (Land Preparation Requirements)</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-5-h2">4.5.2 ความต้องการนํ้าเพื่อการชะล้างเกลือ (Leaching Requirements)</a></li> <li><a href="#s4-6">4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-6-h1">4.6.1 วิธีการคำนวณฝนใช้การในโปรแกรม CROPWAT</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-6-h2">4.6.2 ฝนใช้การสำหรับประเทศไทย</a></li> <li><a href="#s4-7">4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-7-h1">4.7.1 การสูญเสียนํ้าในระบบชลประทาน</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-7-h2">4.7.2 องค์ประกอบที่มีอิทธิพลต่อประสิทธิภาพของการชลประทาน</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-7-h3">4.7.3 การหาค่าประสิทธิภาพของการชลประทาน</a></li> <li><a href="#s4-8">4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)</a></li> <li><a href="#s4-9">4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-9-h1">4.9.1 เมนูสำหรับการป้อนข้อมูล(Data Input Menu)</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-9-h2">4.9.2 เมนูสำหรับการคำนวณ(Calculation Menu)</a></li> <li class="sub"><a href="#s4-9-h3">4.9.3 วิธีการใช้งานโปรแกรม CROPWAT เบื้องต้น</a></li> <li><a href="#s4-10">4.10 เอกสารอ้างอิง</a></li> <li><a href="#s4-11">4.11 แบบฝึกหัด</a></li></ul></aside>
|
||
</div>
|
||
|
||
<div class="scrim" id="scrim" hidden></div>
|
||
<div class="search-modal" id="searchModal" role="dialog" aria-modal="true" aria-labelledby="searchTitle" hidden>
|
||
<div class="search-head">
|
||
<h2 id="searchTitle" class="sr">ค้นหา</h2>
|
||
<svg viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><circle cx="11" cy="11" r="6.5" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><path d="m16 16 4.5 4.5" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round"/></svg>
|
||
<input id="searchInput" type="search" placeholder="พิมพ์คำค้น เช่น ความชื้น, ประสิทธิภาพการชลประทาน" autocomplete="off" aria-label="คำค้น">
|
||
<button class="icon-btn" id="searchClose" aria-label="ปิด"><svg viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><path d="M6 6l12 12M18 6 6 18" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round"/></svg></button>
|
||
</div>
|
||
<div class="search-results" id="searchResults"><p class="search-hint">พิมพ์อย่างน้อย 2 ตัวอักษร · ค้นทั้งเล่ม 10 บท</p></div>
|
||
</div>
|
||
<script src="../js/docs.js" defer></script>
|
||
</body>
|
||
</html>
|