- tools/extract.py: PDF 300 หน้า -> extracted/pages.json + crop ภาพ/ตาราง/สมการ 423 รูป (ถอด PUA วรรณยุกต์ไทย, รวมสระอำ, แยกหัวข้อที่ระดับ span) - tools/build.py: generator หน้า docs แบบ static (สารบัญซ้าย/เนื้อหา/ในหน้านี้) - index.html + chapters/ch01..10.html + css/docs.css + js/docs.js (ธีม K2D, ค้นหาเต็มเล่มผ่าน data/search.json, dark mode, drawer มือถือ) - README.md: วิธี build และข้อจำกัดที่รู้อยู่
323 lines
41 KiB
HTML
323 lines
41 KiB
HTML
<!DOCTYPE html>
|
|
<html lang="th">
|
|
<head>
|
|
<meta charset="utf-8">
|
|
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">
|
|
<title>บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal · วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น</title>
|
|
<meta name="description" content="บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal">
|
|
<meta name="theme-color" content="#1e3a8a">
|
|
<link rel="icon" href="../assets/favicon.svg" type="image/svg+xml">
|
|
<link rel="stylesheet" href="../css/docs.css">
|
|
</head>
|
|
<body data-root="../">
|
|
<a class="skip" href="#main">ข้ามไปที่เนื้อหา</a>
|
|
<header class="topbar">
|
|
<button class="icon-btn only-mobile" id="navToggle" aria-label="เปิดสารบัญ" aria-expanded="false">
|
|
<svg viewBox="0 0 24 24" width="20" height="20" aria-hidden="true"><path d="M3 6h18M3 12h18M3 18h18" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round" fill="none"/></svg>
|
|
</button>
|
|
<a class="brand" href="../index.html">
|
|
<svg class="brand-mark" viewBox="0 0 24 24" width="22" height="22" aria-hidden="true">
|
|
<path d="M12 2.5c3.6 4.4 6.5 8 6.5 11.2A6.5 6.5 0 0 1 5.5 13.7C5.5 10.5 8.4 6.9 12 2.5Z" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.7" stroke-linejoin="round"/>
|
|
<path d="M9 14.4c1.6-1.2 3.4-1.2 5 0" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.4" stroke-linecap="round"/>
|
|
</svg>
|
|
<span class="brand-text"><strong>วิศวกรรมชลประทานเบื้องต้น</strong><small>02207211</small></span>
|
|
</a>
|
|
<div class="topbar-actions">
|
|
<button class="search-btn" id="searchOpen" aria-label="ค้นหาในตำรา">
|
|
<svg viewBox="0 0 24 24" width="16" height="16" aria-hidden="true"><circle cx="11" cy="11" r="6.5" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><path d="m16 16 4.5 4.5" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round"/></svg>
|
|
<span>ค้นหา</span><kbd>Ctrl K</kbd>
|
|
</button>
|
|
<button class="icon-btn" id="themeToggle" aria-label="สลับโหมดสว่าง/มืด" aria-pressed="false">
|
|
<svg class="i-sun" viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><circle cx="12" cy="12" r="4.2" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.8"/><path d="M12 2.6v2.2M12 19.2v2.2M2.6 12h2.2M19.2 12h2.2M5.4 5.4l1.6 1.6M17 17l1.6 1.6M18.6 5.4 17 7M7 17l-1.6 1.6" stroke="currentColor" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round"/></svg>
|
|
<svg class="i-moon" viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><path d="M20 14.5A8.2 8.2 0 0 1 9.5 4a8.4 8.4 0 1 0 10.5 10.5Z" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="1.8" stroke-linejoin="round"/></svg>
|
|
</button>
|
|
</div>
|
|
</header>
|
|
|
|
<div class="layout">
|
|
<div class="side" id="side"><nav class="side-nav" aria-label="สารบัญ">
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 1</span><span class="nav-title">บทนำ (Introduction)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-1">1.1 คำนำ (Introduction)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-2">1.2 ขอบเขตงานทางวิศวกรรมชลประทาน (Scope of Irrigation Engineering Works)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-3">1.3 วิวัฒนาการการชลประทานในประเทศไทย (Irrigation Development in Thailand)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-4">1.4 องค์ประกอบของระบบชลประทาน (Irrigation System Components)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-5">1.5 สิ่งแวดล้อมของโครงการชลประทาน (Environment Problems of Irrigation)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-6">1.6 การวางโครงการชลประทาน (Irrigation Project Planning)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-7">1.7 การจัดการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Management)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-8">1.8 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch01.html#s1-9">1.9 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 2</span><span class="nav-title">ความสัมพันธ์ระหว่างดิน นํ้า และพืช (Soil-Water-Plant Relationships)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-1">2.1 ความจำเป็นต้องมีการชลประทาน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-2">2.2 คุณสมบัติทางกายภาพของดิน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-3">2.3 ชนิดของนํ้าในดิน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-4">2.4 ความสามารถในการอุ้มนํ้าของดิน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-5">2.5 ความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้ (Allowable Soil Moisture Deficiency, SMD)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-6">2.6 การดูลักษณะและความรู้สึกสัมผัสของดิน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-7">2.7 การหาความชื้นในดินโดยการชั่งนํ้าหนัก</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-8">2.8 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยการวัดความชื้นของดิน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-9">2.9 ตัวอย่างการกำหนดการให้นํ้าแก่พืชโดยพิจารณาถึงความชื้นที่ยอมให้พืชดูดไปใช้ได้</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-10">2.10 การดูดซึมนํ้าของดิน (Intake Characteristics of Soil)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-11">2.11 การรั่วซึมในแปลงนา (Percolation & Seepage)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-12">2.12 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch02.html#s2-13">2.13 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 3</span><span class="nav-title">ความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-1">3.1 คำนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-2">3.2 ปัจจัยที่มีผลต่อการคายนํ้าและระเหย(Factors Affecting Evapotranspiration)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-3">3.3 การหาปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Determining Crop Evapotranspiration)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-4">3.4 และ 3.5 ตามลำดับ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-4">3.4 ปริมาณการใช้นํ้าของพืช (Crop Evapotranspiration)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-5">3.5 การตอบสนองของผลิตพืชเนื่องจากการขาดนํ้า (Yield Response to Water)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-6">3.6 อิทธิพลของดินเค็มต่อการขาดนํ้า (Effect of Soil Salinity onWater Stress)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-7">3.7 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-8">3.8 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch03.html#s3-9">3.9 ภาคผนวก</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 4</span><span class="nav-title">ความต้องการนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Requirements)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-1">4.1 คำนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-2">4.2 สูตรการคำนวณหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทาน (Formula for Calculation of Irrigation</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-3">4.3 ปริมาณความต้องการนํ้าของพืช (Crop Water Requirements)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-4">4.4 ปริมาณการรั่วซึมนํ้าในแปลงนา (Percolation in Paddy Field)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-5">4.5 ปริมาณความต้องการนํ้าเพื่อกิจกรรมอื่นๆ(Other Water Requirements)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-6">4.6 ปริมาณฝนใช้การ (Effective Rainfall)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-7">4.7 ประสิทธิภาพของการชลประทาน (Irrigation Efficiency)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-8">4.8 การคำนวณหาความต้องการนํ้าชลประทาน(Calculation of Irrigation Water Requirements)</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-9">4.9 การหาปริมาณความต้องการนํ้าชลประทานโดยโปรแกรม CROPWAT</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-10">4.10 เอกสารอ้างอิง</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch04.html#s4-11">4.11 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 5</span><span class="nav-title">การกำหนดการให้นํ้าแก่พืช (Irrigation Scheduling)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-1">5.1. หัวใจของการชลประทานระดับไร่นา</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-3">5.3 ช่วงวิกฤตต่อการขาดน้ำของพืช</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-4">5.4 องค์ประกอบอื่น ๆ กับการกำหนดการให้น้ำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch05.html#s5-5">5.5 วิธีกำหนดการให้น้ำ</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 6</span><span class="nav-title">วิธีการให้นํ้าชลประทาน (Irrigation Methods)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch06.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch06.html#s6-1">6.1 ความหมายและขอบเขตการศึกษา</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 7</span><span class="nav-title">การส่งนํ้าชลประทาน (Irrigation Water Delivery)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#s7-1">7.1 ความหมาย “ การส่งนํ้า”</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#s7-3">7.3 วิธีการส่งนํ้าชลประทาน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch07.html#s7-4">7.4 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 8</span><span class="nav-title">การระบายนํ้า (Drainage)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#s8-1">8.1 ความหมาย</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#s8-5">8.5 หลักการระบายนํ้าใต้ผิวดิน</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch08.html#s8-8">8.8 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group">
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 9</span><span class="nav-title">การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control)</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch09.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch09.html#s9-1">9.1 ความหมายของคำว่า “การควบคุมการส่งนํ้า”</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch09.html#s9-3">9.3 คำถามท้ายบท</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
<details class="nav-group is-active" open>
|
|
<summary><span class="nav-num">บทที่ 10</span><span class="nav-title">ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal</span></summary>
|
|
<ul>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch10.html#sec-1">บทนำ</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch10.html#s10-1">10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า</a></li>
|
|
<li><a class="nav-link" href="../chapters/ch10.html#s10-3">10.3 แบบฝึกหัด</a></li>
|
|
</ul>
|
|
</details>
|
|
</nav></div>
|
|
<main id="main" class="main">
|
|
<article class="doc">
|
|
<p class="breadcrumb"><a href="../index.html">หน้าปกตำรา</a><span>/</span>บทที่ 10</p>
|
|
<h1 class="doc-title">บทที่ 10 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการออกแบบระบบชลประทาน (Basic Foundamental of Canal</h1>
|
|
<p class="doc-meta">หน้า 292–300 ในหนังสือ · 3 หัวข้อ</p>
|
|
<section class="doc-section" id="sec-1">
|
|
<h2><a class="anchor" href="#sec-1">บทนำ</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 292</span></h2>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p292-1.jpg" width="1090" height="291" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>คำว่า ระบบชลประทาน มีความหมายครอบคลุมตั้งแต่หัวงาน (Headworks) เรื่อยไปตามระบบส่ง</p>
|
|
<p>นํ้า (conveyance system)ซึ่งจะประกอบด้วยคลองส่งนํ้าและอาคารต่างประกอบคลองส่งนํ้า แต่ในเบื้องต้นนี้จะได้กล่าวเฉพาะหลักการออกแบบเบื้องต้นตัวคลองส่งนํ้า เป็นลำดับแรกเนื่องจากการออกแบบคลอง จะอาศัยพื้นฐานความรู้ด้านกลศาสตร์ของไหลเกือบทั้งหมด มีการใช้ความรู้ด้านการออกแบบโครงสร้างเพียงเล็กน้อย ต่างจากการออกแบบอาคารชลประทานที่จำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานทั้งสองด้านอย่างเข้มข้น ซึ่งจะได้เรียนในปีการศึกษาลำดับถัดไป</p>
|
|
</section>
|
|
<section class="doc-section" id="s10-1">
|
|
<h2><a class="anchor" href="#s10-1">10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 292</span></h2>
|
|
<p>1.ค่าชลภาระ (Water Duty) หมายถึง อัตราการไหล ต่อ หนึ่งหน่วยพื้นที่ หน่วยที่ใช้คือ ลิตร ต่อ</p>
|
|
<p>วินาที ต่อ ไร่ หรือ ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ ไร่ เมื่อทราบค่าชลภาระ และพื้นที่ที่ต้องการส่งนํ้า จะหาค่า</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p292-2.jpg" width="832" height="74" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>2 )จากค่า ET ที่เป็นความลึกต่อวัน คำนวณให้เป็นปริมาตรนํ้า(ลบ.ม)ต่อ วัน ในพื้นที่ 1 ไร่</p>
|
|
<p>3 )จากข้อ 2 เปลี่ยนหน่วยเป็น ลบ.ม. ต่อ วินาที ต่อ 1ไร่ ค่าที่ได้คือค่า “ ชลภาระ”</p>
|
|
<p>4 )ค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3 เป็นค่าชลภาระที่ยังไม่ได้เผื่อการสูญเสียปริมาณนํ้าในระหว่างการให้นํ้าแก่พืชรวมทั้งระหว่างการส่งนํ้าไปตามระบบคู คลองต่างๆ ดังนั้นเมื่อต้องการนำค่าชลภาระไปใช้งานจะต้องนำค่าประสิทธิภาพการชลประทาน มาหารค่าชลภาระที่ได้จากข้อ 3</p>
|
|
<p>ตัวอย่างการคิดค่าชลภาระ พื้นที่เพาะปลูกข้าวจำนวน 1000 ไร่ ต้องการขุดคลองส่งนํ้าไปให้ อยากทราบว่าคลองต้องส่งนํ้าให้พื้นที่แบบตลอดเวลา ด้วยอัตราการไหลเท่าไร ถ้าข้าวมีอัตราการใช้นํ้าสูงสุด เท่ากับ</p>
|
|
<p>10 ม.ม. ต่อ วัน</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p292-3.jpg" width="691" height="53" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>คำนวณว่าความลึก 0.01 ม. / วัน ในพื้นที่ 1 ไร่ คิดเป็นปริมาตร</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p292-4.jpg" width="372" height="113" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p293-1.jpg" width="1090" height="69" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>2.พื้นที่ชลประทาน (Irrigable Area) คำว่า พื้นที่ สำหรับงานด้านการชลประทาน มีอยู่ 2 คำ ที่สำคัญ</p>
|
|
<p><span class="bullet">- พื้นที่ทั้งหมดของโครงการ (Project Total Area)หมายถึงพื้นที่ทั้งหมดภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆซึ่งจะนับรวมเอาพื้นที่ที่เป็นทั้งป่าไม้ ภูเขา ตลาด วัด โรงเรียน พื้นที่ดอน และพื้นที่อื่นๆทั้งที่ส่งนํ้าไปให้ได้และไม่ได้</span></p>
|
|
<p><span class="bullet">- พื้นที่ชลประทาน หรือ พื้นที่ส่งนํ้า หรือ พื้นที่รับนํ้าชลประทาน หมายถึงพื้นที่ภายในขอบเขตของโครงการชลประทานใดๆโดยคิดเฉพาะพื้นที่ส่วนที่ส่งนํ้าชลประทานไปถึงได้เท่านั้นโดยทั่วไปในการคำนวณขนาดคลอง จะใช้วิธีคิดว่าพื้นที่ชลประทานมีค่าประมาณ 80-90 เปอร์เซนต์ของพื้นที่โครงการ พื้นที่ที่จะมาใช้คำนวณหาอัตราการไหลในคลอง คือ พื้นที่ชลประทาน</span></p>
|
|
<p>วิธีการหาขนาดพื้นที่ชลประทาน ได้มาจากการเริ่มต้นวางแนวคลองส่งนํ้าในแผนที่ภูมิประเทศจากนั้นพิจารณาขอบเขตที่สามารถส่งนํ้าจากคลองที่ตัดผ่านไปให้ได้ วัดพื้นที่โดยใช้เครื่องมือหรือจากโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ใช้สำหรับการเขียนแบบก็ได้</p>
|
|
<p>3.อัตราการไหล (Discharge) ในงานด้านการออกแบบชลประทานจะหมายถึง ปริมาตรของนํ้าที่เคลื่อนที่ผ่านหน้าตัดใดๆของลำนํ้า ต่อหนึ่งหน่วยเวลา นิยมบอกหน่วยเป็น ลบ.ม.ต่อวินาที หรือ ลิตร ต่อ</p>
|
|
<p>วินาที สัญลักษณ์ของอัตราการไหลที่นิยมใช้คือ Q ในการออกแบบจะหาค่า Qได้จากสูตร</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p293-2.jpg" width="576" height="53" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>เพื่อให้เข้าใจความหมายของอัตราการไหลมากยิ่งขึ้น ให้ดูภาพที่ 1 ประกอบ</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p294-1.jpg" width="1090" height="69" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p294-2.jpg" width="1100" height="470" loading="lazy" alt="ภาพที่ 1 ความหมายของอัตราการไหล">
|
|
<figcaption>ภาพที่ 1 ความหมายของอัตราการไหล</figcaption>
|
|
</figure>
|
|
<p>10.2 คลองส่งนํ้าชลประทาน หมายถึงทางนํ้าเปิดที่ถูกขุดขึ้นเพื่อใช้เป็นทางลำเลียงนํ้าชลประทานจาก</p>
|
|
<p>แหล่งนํ้าไปยังจุดต่างๆตามที่ต้องการ นิยมออกแบบคลองส่งนํ้าชลประทานให้มีรูปตัด 2 ลักษณะคือรูปตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า และรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู</p>
|
|
<p>เหตุผลสำคัญต่อการเลือกออกแบบเป็นหน้าตัดสี่เหลี่ยมผืนผ้า มักจะมาจากบริเวณดังกล่าวมี</p>
|
|
<p>ขอบเขตพื้นที่สำหรับขุดคลอง (Right of Way ) น้อยเกินไปไม่พอเพียงที่จะกำหนดให้ออกแบบตลิ่งคลองแบบมีความลาดเอียงได้</p>
|
|
<p>สำหรับหน้าตัดคลองที่มีรูปร่างเป็นสี่เหลี่ยมคางหมูนั้นเนื่องมาจากให้ลักษณะที่ใกล้เคียงกับหน้าตัดรูปครึ่งวงกลมมากที่สุดซึ่งจะส่งผลให้การไหลผ่านหน้าตัดรูปร่างครึ่งวงกลมนี้มีแรงเสียดทานน้อย</p>
|
|
<p>(ความยาวเส้นขอบเปียกมีระยะสั้น) ให้การไหลในลักษณะทางชลศาสตร์ที่ดี (Best Hydraulic Property)แต่การก่อสร้างด้วยหน้าตัดที่เป็นครึ่งวงกลมนั้นกระทำได้ยากในทางปฏิบัติ ดังนั้นจึงมีการปรับรูปร่างของหน้าตัดจากครึ่งวงกลมให้เหลือเพียงสี่เหลี่ยมคางหมู</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p295-1.jpg" width="1090" height="69" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p295-2.jpg" width="917" height="457" loading="lazy" alt="ภาพที่ 2 คลองรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู">
|
|
<figcaption>ภาพที่ 2 คลองรูปตัดสี่เหลี่ยมคางหมู</figcaption>
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p295-3.jpg" width="787" height="126" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>ส่วนพื้นที่หน้าตัดการไหล ของคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า คำนวณจากสูตรกว้างก้นคลอง (b) x ความลึก</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p295-4.jpg" width="107" height="53" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p295-5.jpg" width="584" height="344" loading="lazy" alt="ภาพที่ 3 รูปตัดคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า">
|
|
<figcaption>ภาพที่ 3 รูปตัดคลองสี่เหลี่ยมผืนผ้า</figcaption>
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p296-1.jpg" width="1090" height="69" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<h3 id="s10-1-h1">10.2.1 ความรู้เบื้องต้นในการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้า</h3>
|
|
<p>สมการที่ใช้คือสมการ Manning สำหรับคำนวณความเร็วของการไหล หน่วยเมตริก รูปสมการคือ</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p296-2.jpg" width="217" height="114" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>เมื่อ V = ความเร็วการไหลเฉลี่ย(Average Flow Velocity , m/s)</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p296-3.jpg" width="447" height="59" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>R = ความยาวเส้นรัศมีชลศาสตร์(Hydraulic Radius , m)</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p296-4.jpg" width="114" height="60" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>A = พื้นที่หน้าตัดการไหล (คิดเฉพาะส่วนที่เป็นนํ้าเท่านั้น)(Flow Cross Section Area , m2 )</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p296-5.jpg" width="560" height="60" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>S = ความลาดตามยาวของก้นคลองส่งนํ้า (Slope of Canal Bed (Decimal))</p>
|
|
<p>ปกติตามสูตรแมนนิ่งนี้ ค่า S จะใช้ค่าความลาดของเส้นพลังงาน(Energy Grade line) แต่ในการ</p>
|
|
<p>ออกแบบคลองจะทำการออกแบบให้การไหลมีลักษณะเป็นแบบไหลสมํ่าเสมอ(Uniform Flow) กล่าวคือในช่วงระยะเวลาเดียวกันที่หน้าตัดใดๆก็ตามตลอดระยะทางการไหล ที่อัตราการไหลเดียวกันจะถือว่ามีความลึกเท่ากัน ดังนั้นจะถือว่าเส้นลาดพลังงานเท่ากับเส้นลาดของก้นคลอง ดังนั้นเมื่อนำมาสัมพันธ์กับ</p>
|
|
<p>สมการต่อเนื่อง Q = A x V ทำให้สมการที่ใช้ออกแบบคลอง จะเป็น</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p296-6.jpg" width="197" height="107" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>10.2.2 ขั้นตอนการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้าเมื่อทราบถึงความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับคลองส่งนํ้าแล้ว ต่อไปจะเป็นการกล่าวถึงขั้นตอนโดยสรุปถึงการออกแบบขนาดคลองส่งนํ้า ซึ่งมีดังนี้</p>
|
|
<p>1. ทราบอัตราการไหล Q จากการนำค่าชลภาระ X พื้นที่ชลประทาน2. ตัดสินใจว่าจะเลือกออกแบบหน้าตัดเป็น สี่เหลี่ยมผืนผ้า หรือ สี่เหลี่ยมคางหมู3. ทำการสมติค่าความกว้างก้นคลอง</p>
|
|
<p>4. แทนค่า Q และความกว้างก้นคลองลงในสมการ</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p297-1.jpg" width="1090" height="69" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<p>5. แก้สมการหาค่าความลึกนํ้า โดยการใช้วิธีที่เรียกว่า ลองผิด ถูก (Trial & Error)</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p297-2.jpg" width="1013" height="640" loading="lazy" alt="ภาพที่ 4 แสดงสัดส่วนและองค์ประกอบของรูปตัดคลองส่งนํ้า">
|
|
<figcaption>ภาพที่ 4 แสดงสัดส่วนและองค์ประกอบของรูปตัดคลองส่งนํ้า</figcaption>
|
|
</figure>
|
|
<h3 id="s10-1-h2">10.2.3 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้า</h3>
|
|
<p>โดยการยืนมองหันหน้าไปทางท้ายนํ้า คลองสายหลักที่ขุดออกจากแม่นํ้าหรืออ่างเก็บนํ้าจะนิยม</p>
|
|
<p>เรียกว่า คลองสายใหญ่ ถ้าออกทางฝั่งซ้ายของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย(Left Main Canal,ตัวย่อ</p>
|
|
<p>คือ LMC) ถ้าออกทางฝั่งขวาของแม่นํ้าเรียกว่าคลองสายใหญ่ฝั่งขวา(Right Main Canal,ตัวย่อคือ RMC)</p>
|
|
<p>และหากมีฝั่งละหลายสายให้ใส่ตัวเลขเรียงลำดับเป็น 1,2,3.. ไปทางด้านท้ายของแม่นํ้า</p>
|
|
<p>สำหรับคลองซอย (คลองที่แยกออกจากคลองสายใหญ่) คลองแยกซอย (คลองที่แยกออกจากคลองซอย) มีหลักการตั้งชื่อเรียกโดยใส่ชื่อเรียงไปตั้งแต่คลองสายปัจจุบัน-คลองสายถัดไปที่คลองนี้แยก</p>
|
|
<p>มา-คลองสายถัดไปที่คลองที่2 นี้แยกมา โดยการเรียกชื่อยังใช้หลักการเดิมคือหันหน้าไปทางท้ายนํ้าเสมอ</p>
|
|
<p>คลองที่แยกออกจากฝั่งซ้ายจะมีคำว่าซ้าย หรือใช้ตัวย่อ “ซ” หรือ L อยู่หลังหมายเลขลำดับคลองเช่น</p>
|
|
<p>คลอง 1ซ หมายถึง คลองหมายเลข 1 ออกจากคลองหลักหรือแม่นํ้าทางฝั่งซ้ายมือ</p>
|
|
<p>คลอง 1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 1 ขุดออกทางฝั่งซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย</p>
|
|
<p>คลอง 2R-1L-LMC หมายถึง คลองหมายเลข 2 ที่ขุดออกทางฝั่งขวามือของคลองซอย 1Lซึ่งขุด</p>
|
|
<p>ออกทางฝั่งซ้ายซ้ายมือของคลองสายใหญ่ฝั่งซ้าย ภาพที่ 5 แสดงชื่อคลองต่างๆตามหลักการเรียกข้างต้น</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p298-1.jpg" width="1090" height="69" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p298-2.jpg" width="1101" height="759" loading="lazy" alt="ภาพที่ 5 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้าชลประทาน">
|
|
<figcaption>ภาพที่ 5 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้าชลประทาน</figcaption>
|
|
</figure>
|
|
</section>
|
|
<section class="doc-section" id="s10-3">
|
|
<h2><a class="anchor" href="#s10-3">10.3 แบบฝึกหัด</a><span class="page-ref" title="หน้าในหนังสือ">น. 298</span></h2>
|
|
<p>1. จากการวางแนวคลองส่งนํ้าสายหนึ่ง มีความลาดตามยาวเท่ากับ 1 : 10000 คลองมีหน้าตัด</p>
|
|
<p>เป็นรูปสี่เหลี่ยมคางหมู ลาดด้านข้างคลอง 1: 2 นํ้าในคลองลึก 1.00 ม. ความกว้างก้นคลอง เท่ากับ</p>
|
|
<p>0.80 ม. คลองดาดด้วยคอนกรีต มีค่า n = 0.014 จงคำนวณว่าอัตราการไหลในคลองนี้มีค่าเท่าไร?</p>
|
|
<p>2. จงออกแบบคลองสายหนึ่งเพื่อให้มีขนาดอัตราการไหล 2.0 ลบ.ม. ต่อ วินาที กำหนดความ</p>
|
|
<p>ลาดตามยาวคลองเท่ากับ 1: 4000 ค่า n = 0.020 ความลึกนํ้าที่ออกแบบ ให้มีค่าไม่น้อยกว่า 1.00 ม.</p>
|
|
<p>ความลาดด้านข้างให้กำหนดเอง ตามความเหมาะสม (m = 1.5 หรือ 2)</p>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p299-1.jpg" width="1100" height="1555" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
<figure>
|
|
<img src="../assets/figures/p300-1.jpg" width="1100" height="1556" loading="lazy" alt="ภาพประกอบ">
|
|
</figure>
|
|
</section>
|
|
<nav class="pager" aria-label="บทก่อนหน้า/ถัดไป"><a class="pager-link" href="ch09.html"><span>← บทก่อนหน้า</span><strong>บทที่ 9 การควบคุมการส่งนํ้า (Water Delivery Control)</strong></a></nav>
|
|
</article>
|
|
</main>
|
|
<aside class="page-toc" aria-label="ในหน้านี้"><p class="page-toc-label">ในหน้านี้</p><ul> <li><a href="#sec-1">บทนำ</a></li> <li><a href="#s10-1">10.1 ข้อมูลที่ต้องการเพื่อคำนวณ ออกแบบ หน้าตัดคลองส่งนํ้า</a></li> <li class="sub"><a href="#s10-1-h1">10.2.1 ความรู้เบื้องต้นในการออกแบบหน้าตัดคลองส่งนํ้า</a></li> <li class="sub"><a href="#s10-1-h2">10.2.3 การเรียกชื่อคลองส่งนํ้า</a></li> <li><a href="#s10-3">10.3 แบบฝึกหัด</a></li></ul></aside>
|
|
</div>
|
|
|
|
<div class="scrim" id="scrim" hidden></div>
|
|
<div class="search-modal" id="searchModal" role="dialog" aria-modal="true" aria-labelledby="searchTitle" hidden>
|
|
<div class="search-head">
|
|
<h2 id="searchTitle" class="sr">ค้นหา</h2>
|
|
<svg viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><circle cx="11" cy="11" r="6.5" fill="none" stroke="currentColor" stroke-width="2"/><path d="m16 16 4.5 4.5" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round"/></svg>
|
|
<input id="searchInput" type="search" placeholder="พิมพ์คำค้น เช่น ความชื้น, ประสิทธิภาพการชลประทาน" autocomplete="off" aria-label="คำค้น">
|
|
<button class="icon-btn" id="searchClose" aria-label="ปิด"><svg viewBox="0 0 24 24" width="18" height="18" aria-hidden="true"><path d="M6 6l12 12M18 6 6 18" stroke="currentColor" stroke-width="2" stroke-linecap="round"/></svg></button>
|
|
</div>
|
|
<div class="search-results" id="searchResults"><p class="search-hint">พิมพ์อย่างน้อย 2 ตัวอักษร · ค้นทั้งเล่ม 10 บท</p></div>
|
|
</div>
|
|
<script src="../js/docs.js" defer></script>
|
|
</body>
|
|
</html>
|